I SA/Łd 1334/03

I SA/Łd 1334/03 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-06-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-09-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Juliusz Antosik /przewodniczący/
Paweł Janicki /sprawozdawca/
Wiktor Jarzębowski
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA, J. Antosik, Sędziowie NSA, W. Jarzębowski, P. Janicki (spr.), Protokolant K. Brykalska-Stępień, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 25.014,30 zł (dwadzieścia pięć tysięcy czternaście złotych i 30/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Izba Skarbowa w ł. uwzględniając wyrok Naczelnego Sądu administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 8stycznia 2003 r. Sygn. akt I SA/Łd 1517/02 - uchyliła w całości decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej z [...] nr [...] i określiła zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. w wysokości 890.713 zł, zaległość w tej samej wysokości i odsetki za zwłokę w wysokości 557.739,20 zł. Wydając powyższe rozstrzygniecie organ odwoławczy podzielił ocenę Inspektora Kontroli Skarbowej w przedmiocie naruszenia przez [...] Spółkę Akcyjną A warunków zwolnienia od podatku przewidzianego w art. 17 ust. 1 pkt 4 lit. n i ust. 1 lit. b ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych ( tj. Dz.U. z 1993 Nr 106, poz. 482 ze zm.), uwzględnił natomiast argumenty podatnika w zakresie uznania za koszt uzyskania przychodów umorzoną zaległość za sprzedany autobus w kwocie 659.039,02 zł. Odnośnie naruszenia wskazanego powyżej przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 lit. n i ust. 1 lit. b cyt. ustawy organy podatkowe uznały, odwołując się w tym zakresie do oceny prawnej wyrażonej w wyżej wskazanym orzeczeniu sądu, że skarżący bezpodstawnie przyjął za zwolniony z opodatkowania dochód osiągnięty w 1999 r. w wysokości 2.619.747 zł. w ocenie organów obu instancji, aby spółka [...] mogła skorzystać ze zwolnienia przewidzianego w przywoływanych powyżej przepisach musza zostać spełnione dwa warunki, tj. uzyskane przez podmiot dochody musza zostać przeznaczone na działalność sportową i wydatkowane na ten cel bez względu na termin.
Tymczasem jak ustalono w rozpoznawanej sprawie Zgromadzenie Akcjonariuszy spółki podjęło w dniu 10 maja 2000 r. uchwałę o przeznaczeniu dochodu uzyskanego w 1999 r. na sfinansowanie działalności sportowej. Wobec powyższego spółka zadeklarowała cały dochód jako wolny od opodatkowania podatkiem dochodowym. W ocenie organów dla skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania zasadnicze znaczenie ma kwestia czy przeznaczenie i wydatkowanie dochodu nastąpiło w całości na cele sportowe. Stosownie do art. 16 ust. 1 przywołanej wyżej ustawy o podatku dochodowym niektórych wydatków poniesionych przez podatnika nie uważa się za koszty uzyskania przychodów, w związku, z czym mogą powstać różnice pomiędzy dochodem podatkowym, a zyskiem bilansowym. Ujęte, bowiem w księgach rachunkowych wydatki i koszty nieuznane w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym za koszty uzyskania przychodów wpływają na zwiększenie dochodu podatkowego. Pozostają one jednak bez wpływu na wysokość zysku bilansowego, który odzwierciedla faktyczne środki do wydatkowania.
W związku z powyższym jedynie w sytuacji, gdy wydatki (koszty) - nie stanowiące kosztów uzyskania przychodów - wiążą się bezpośrednio z realizacją celów statutowych lub celów określonych w przepisach tj. tych, które stanowią pozytywną przesłankę zwolnienia ( w sprawie z działalnością sportową), to równowartość dochodu odpowiadająca tym wydatkom (kosztom) jest wolna od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4-8 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Dokonując oceny przeznaczenia i wydatkowania dochodu organy uznały, że:
1. część dochodu stanowiąca równowartość kosztów niestanowiących kosztów uzyskania przychodów nie podlega zwolnieniu od podatku, gdyż koszty te nie zostały przeznaczone na działalność sportowa, i ta okoliczność przesądza, że odpowiadający tym kosztom dochód nie podlega zwolnieniu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 lit. n. Dotyczy to następujących kosztów:
2.150.300,00 zł. - rezerwa na straty w majątku,
418.181,83 zł - rezerwa na należności,
2.440,00zł-odpisana przedawniona należność
razem 2.570.921,80 zł
2. część dochodu odpowiadająca wydatkom niestanowiącym kosztów uzyskania przychodów wydatkowanych na cele niezwiązane z działalnością sportową - podlega opodatkowaniu w myśl art. 25 ust. 4 ustawy podatkowej. Dotyczy to następujących kosztów:
8.001,20 - darowizna,
10.365,66 - odsetki budżetowe,
852.79 zł - PFRON,
29.606,30 zł - opłaty sądowe i notarialne
razem 48.825,90 zł
ogółem 2.619.747,00 zł
Reasumując organy podatkowe oceniły, iż wydatki (koszty) w kwocie 2.169.747 zł - niestanowiące kosztów uzyskania przychodów, a tym samym stanowiące dochód do opodatkowania - nie wiązały się bezpośrednio z realizacją działalności sportowej, w związku, z czym nie mogły być zwolnione od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4n. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Dochód w wyżej wskazanej kwocie nie mógł być wydatkowany na cele sportowe, gdyż został przeznaczony na utworzenie rezerwy na straty w majątku, na rezerwę na należności, odpisaną przedawniona należność i inne pozastatutowe cele.
Przywołując treść art. 7 w/w ustawy organy podatkowe wskazały na istotne różnice między zakresem pojęć zysku w rozumieniu prawa podatkowego i bilansowym, dowodząc, że skarżący błędnie utożsamia pojecie dochodów, wydatków, czy zysku w rozumieniu ekonomicznym z identycznie brzmiącym, lecz pojęciowo odmiennym rozumieniu tych określeń w prawie podatkowym.
Na wysokość dochodu podatkowego, podlegającemu zwolnieniu od opodatkowania na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4n. ustawy podatkowej nie mają wpływu składniki wyniku finansowego, w związku z tym organ nie uwzględnił argumentów skarżącej spółki dotyczących wolnych środków, jakimi dysponowała i które mogły być wydatkowane na działalność statutową.
Na wskazaną powyżej decyzję Izby Skarbowej w Ł. spółka wniosła skargę do naczelnego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której żąda jej uchylenie z powodu naruszenia szeregu norm procesowych oraz nieprawidłowe zastosowanie przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4n. i ust. 1b oraz art. 25 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, dowodząc zasadności podjętego rozstrzygnięcia jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna gdyż postępowanie podatkowe nie doprowadziło do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie.
W pierwszym rzędzie zgodzić należy się z rozumowaniem organów podatkowych, co do różnic pomiędzy dochodem podatkowym a zyskiem bilansowym wynikających z nieuznania za koszty uzyskania przychodu pewnych wydatków podatnika.
W konsekwencji trafne jest tez stanowisko wyrażone w decyzjach organów obu instancji, iż utworzone przez skarżącą w 1999 r. rezerwy na straty i należności nie stanowią zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 26 i 27 ustawy z dn. 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych 9tekst jednolity Dz. U. nr 106, poz. 482 ze zmianami) w brzmieniu obowiązującym w roku 1999, kosztów uzyskania przychodu.
Jednak sam fakt, że wspomniane rezerwy zostały utworzone w 1999 r. nie oznacza, że zostały one sfinansowane (objęte, pokryte, objęte) z dochodu skarżącej spółki za rok 1999.
Wywody organów podatkowych pomijają te okoliczność, przyjmując założenie, że środki te nie mogły pochodzić z innych źródeł. Rzecz jednak w tym, że przypuszczenia i supozycje organu prowadzącego postępowanie, choćby wysoce prawdopodobne, nie mogą zastąpić dowodów.
Truizmem jest przypominanie, że tylko okoliczności udowodnione zgodnie z przepisami art. 187 i art. 191 będącymi konkretyzacja zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 ordynacji podatkowej mogą stać się podstawą rozstrzygnięcia oraz, że przymiotu takiego nie posiada przedstawiona wyżej hipoteza organów podatkowych wysnuta w niniejszej sprawie. Nie można też abstrahować od aktywnej i konsekwentnej postawy strony skarżącej, która w toku postępowania jednoznacznie negowała wykorzystanie dochodu za 1999 r. na użytek tworzonych rezerw, a także akcentowała posiadanie innych poza dochodem środków, z których finansowała wydatki na cele inne niż działalność sportowa.
Dopóki, zatem powyższa okoliczność nie zostanie udowodniona zgodnie z przywołanymi regułami procesowymi, dopóty obciążenie strony skarżącej podatkiem dochodowym w trybie art. 25 ust. 4 cytowanej ustawy z dn. 15 lutego 1992 r. jest bezzasadne.
Nie można, bowiem tracić z pola widzenia tego, że uchwała uprawnionego organu to jest Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy skarżącej spółki z dn. 10 maja 2000 r. przeznaczyła dochód za 1999 r. na cele statutowe spółki, tzn. na działalność sportową.
W ten sposób spełniona została pierwsza przesłanka zwolnienia od podatku przewidziana w art. 17 ust. 1b cytowanej ustawy z dn. 15 lutego 1992 r. Z olei, drugim warunkiem owego zwolnienia jest wydatkowanie ( w dowolnym czasie) dochodu na takie właśnie cele. Brak ustaleń w zakresie wydatkowania dochodu nie może być poczytany na niekorzyść podatnika. Niezależnie, bowiem od niejednoznacznego w prawie podatkowym ciężaru dowodzenia, bez wątpliwości to na organach podatkowych spoczywa ciężar udowodnienia, że omawiana przesłanka zwolnienia z art. 17 ust. 1 b nie została spełniona. Jak wskazano wyżej tylko przecież w takiej sytuacji zasadne stanie się opodatkowanie osiągniętego przez stronę dochodu. Dopiero wówczas, zatem aktualne staną się rozważania w kwestii różnic między dochodem podatkowym i zyskiem bilansowym jak tez analiza znaczeniowa pojęcia "wydatkowanie" w kontekście utworzenia rezerw. Również dopiero wówczas będzie miała zastosowanie analiza momentu powstania dochodu za określony rok podatkowy oraz chwili podejmowania decyzji, co do jego przeznaczenia.
Nawiązując do pism procesowych formułowanych na etapie postępowania odwoławczego godzi się podnieść, że w ocenie sądu ponownie rozpoznającego niniejszą sprawę sąd administracyjny w sprawie I SA/Łd 1517/02 wyraził zapatrywanie prawne jedynie, co do zasadności opodatkowania przez organy podatkowe dochodu w wysokości 48.825,75 zł wydatkowanego na darowizną, odsetki budżetowe, odpisy na PFRON oraz opłaty sądowe i notarialne.
Sąd ten jednakże nie wyraził żadnego poglądu prawnego w odniesieniu do pozostałej części spornej kwoty, z której zasadnicze znaczenie mają rezerwy na łączną kwotę 2.568.481,83 zł.
W tej sytuacji organy podatkowe nie mogą być związane oceną prawną w tym zakresie, gdyż cytowany wyrok nie zawierał takowej oceny w odniesieniu do omawianej kwestii.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 litera c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji.