I SA/Łd 132/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2025-10-28
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od nieruchomościzabytkinieruchomościbudynkidziałalność gospodarczastan technicznyochrona zabytkówwartość historycznawartość architektoniczna

WSA w Łodzi oddalił skargę spółki na decyzję SKO w sprawie podatku od nieruchomości od zabytkowego, lecz zaniedbanego obiektu przemysłowego, uznając, że mimo jego złego stanu technicznego, nadal stanowi on budynek związany z działalnością gospodarczą.

Spółka zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi określającą wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2021 r. od zabytkowego obiektu przemysłowego. Spółka argumentowała, że obiekt ten, z uwagi na zły stan techniczny (brak dachu, stropów), nie spełnia definicji budynku i nie powinien być opodatkowany stawką dla działalności gospodarczej. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że mimo zaniedbań właściciela i złego stanu technicznego, obiekt nadal spełnia definicję budynku związanego z działalnością gospodarczą, a jego stan nie zwalnia z opodatkowania, zwłaszcza w kontekście obowiązków właściciela zabytku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę A Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi określającą spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2021 r. od nieruchomości położonej w Łodzi. Spór dotyczył opodatkowania zabytkowego kompleksu budynków dawnej fabryki A. O., który wpisany jest do rejestru zabytków. Spółka podnosiła, że obiekt, z uwagi na zły stan techniczny (brak dachu, stropów, kompletnych przegród pionowych), nie spełnia definicji budynku i nie powinien być opodatkowany stawką dla gruntów pozostałych, powołując się m.in. na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze argumentowało, że spółka jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a działka zabudowana jest budynkami przemysłowymi, handlowo-usługowymi i magazynowymi, które są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Kolegium podkreśliło również, że spółka nienależycie wywiązywała się z obowiązków ochrony zabytków, co mogło świadczyć o celowym dążeniu do katastrofy budowlanej. Sąd administracyjny, oddalając skargę, uznał, że mimo złego stanu technicznego, obiekt nadal spełnia definicję budynku związanego z działalnością gospodarczą. Sąd podkreślił szczególny charakter zabytku i obowiązki właściciela związane z jego ochroną, wskazując, że zaniedbania właściciela nie mogą prowadzić do zwolnienia z opodatkowania. Sąd stwierdził również, że powierzchnia użytkowa mogła być ustalona na podstawie dokumentacji z 2015 r., a związek nieruchomości z działalnością gospodarczą jest uzasadniony, zwłaszcza biorąc pod uwagę profil działalności spółki i jej oświadczenia dotyczące planów biznesowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, obiekt ten nadal spełnia definicję budynku związanego z działalnością gospodarczą, a jego zły stan techniczny nie zwalnia z opodatkowania, zwłaszcza w kontekście obowiązków właściciela zabytku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że szczególny charakter zabytku i jego wpis do rejestru narzucają odrębny reżim prawny. Zaniedbania właściciela w zakresie ochrony zabytku nie mogą prowadzić do zwolnienia z opodatkowania, a stan techniczny nie musi być tożsamy z definicją budynku dla celów podatkowych, jeśli obiekt jest zabytkiem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 1, 3 i 5

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Definicje budynku, działalności gospodarczej oraz nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą.

u.p.o.l. art. 4 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Podstawa opodatkowania dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa.

u.p.o.l. art. 5 § ust. 1 pkt 1 lit. a) i pkt 2 lit. b)

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Stawki podatku od nieruchomości dla gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą.

o.p. art. 21 § § 1 pkt 1 i § 3

Ustawa Ordynacja podatkowa

Powstanie zobowiązania podatkowego i określenie jego wysokości przez organ podatkowy.

Pomocnicze

u.p.o.l. art. 7 § ust. 1 pkt 6

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Zwolnienie z podatku od nieruchomości dla zabytków wpisanych do rejestru, pod warunkiem utrzymania i konserwacji, z wyjątkiem części zajętych na działalność gospodarczą.

o.p. art. 122

Ustawa Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej.

o.p. art. 187 § § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

o.p. art. 191

Ustawa Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

p.g.k. art. 21 § ust. 1

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

Ewidencja gruntów i budynków jako podstawa wymiaru podatków.

p.p.s.a. art. 3 § ust. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Środki stosowane przez sąd w celu usunięcia naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez sąd.

u.o.z. art. 3 § pkt 1 i 2

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicje zabytku i zabytku nieruchomego.

u.o.z. art. 5 § pkt 2 i 3

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicje opieki nad zabytkiem i prac konserwatorskich/restauratorskich.

u.o.z. art. 49 § ust. 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Decyzja nakazująca przeprowadzenie prac konserwatorskich lub budowlanych przy zabytku.

u.o.z. art. 19 § ust. 1b i 2

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Uwzględnianie ochrony zabytków w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.

Ustawa Prawo budowlane

Definicja budynku (pośrednio).

Argumenty

Odrzucone argumenty

Obiekt o złym stanie technicznym (brak dachu, stropów) nie spełnia definicji budynku. Powierzchnia użytkowa powinna być ustalona na podstawie aktualnych pomiarów, a nie dokumentacji z 2015 r. Posiadanie nieruchomości przez przedsiębiorcę nie jest wystarczające do uznania jej za związaną z działalnością gospodarczą w świetle wyroku TK SK 39/19. Związek nieruchomości z działalnością gospodarczą powinien być oparty na faktycznym wykorzystaniu, a nie tylko posiadaniu.

Godne uwagi sformułowania

spółka dąży w sposób zamierzony i świadomy do katastrofy budowlanej właściciel doprowadzający do degradacji zabytku i z tych własnych zaniedbań chce wywodzić dla siebie korzyści polegające na de facto swoistym "zwolnieniu" zabytku z opodatkowania nie byłoby różnicy na gruncie opodatkowania tym podatkiem między właścicielem zabytku ponoszącym znaczne nakłady dla zachowania zabytku a właścicielem doprowadzającym do degradacji zabytku nie można przyjąć, że w wyniku świadomych zaniedbań właściciela zabytku prowadzących do jego degradacji może ona ulec w sensie prawnym zmniejszeniu w stosunku do dokumentacji prowadzonej przez konserwatora zabytków.

Skład orzekający

Ewa Cisowska-Sakrajda

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Potiopa

sędzia

Tomasz Furmanek

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji budynku i związku z działalnością gospodarczą w kontekście zabytków oraz obowiązków właściciela zabytku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zabytkowego obiektu przemysłowego w złym stanie technicznym, z zaniedbanym właścicielem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu między ochroną dziedzictwa narodowego a interesami biznesowymi spółki, która zaniedbała zabytkowy obiekt przemysłowy, próbując uniknąć podatku od nieruchomości.

Deweloper chciał uniknąć podatku od zabytkowej fabryki, doprowadzając ją do ruiny. Sąd: "Nie tędy droga!"

Dane finansowe

WPS: 315 331 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 132/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-10-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Cisowska-Sakrajda /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Potiopa
Tomasz Furmanek
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
III FZ 259/25 - Postanowienie NSA z 2025-06-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 70
art. 1a ust. 1 pkt 1, 3 i 5, art. 4 ust. 1 pkt. 2
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 122, art. 187 § 1 i art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Dnia 28 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Potiopa, Asesor WSA Tomasz Furmanek, Protokolant st. asystent sędziego Maciej Dębski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2025 roku sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z/s w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 30 grudnia 2024 r. nr SKO.4140.341.2024 w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2021 r.. oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 30 grudnia 2024r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 30 grudnia 2024 r. określającą F sp. z o.o. z siedzibą w W. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2021 r.
W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wyjaśniło, że organ I instancji określił spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2021 r. od nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...] (działka nr [...] w obrębie [...]) w kwocie 315.331,00 zł, opodatkowując 11.153,00 m2 powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków oraz 12.250,00 m2 powierzchni użytkowej budynków, związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz części budynków mieszkalnych zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.
W odwołaniu od tej decyzji spółka podniosła, że podatek od nieruchomości winien dotyczyć wyłącznie powierzchni nieruchomości gruntowej i to według stawki dla gruntów pozostałych. W tej sprawie nie mamy już do czynienia w ogóle z budynkiem. Względem nieruchomości gruntowej należy zastosować stawkę dla gruntów pozostałych m.in. z uwagi na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt SK 39/19.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi - powołując art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2, art 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3, art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) i pkt 2 lit. b) oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j.: Dz. U. z 2023 roku, poz. 70 z późn. zm.), zwanej u.p.o.l., w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania obowiązku podatkowego, art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.), zwanej o.p., i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j.: Dz.U. z 2021 r., poz. 922 ze zm.), zwanej p.g.k. - wskazało, że spółka jest od grudnia 2018 r. użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości oraz właścicielem stanowiących odrębną nieruchomość budynków. Działka zabudowana jest budynkami przemysłowymi, handlowo - usługowymi i magazynowymi. Na działce znajduje się zespół budynków dawnej fabryki A. O., który został indywidualnie wpisany do rejestru zabytków (decyzją z dnia 19 grudnia 2008 r.).
Kolegium wyjaśniło jednocześnie, że z dokumentacji uzyskanej od Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Ł. wynika, iż spółka nienależycie wywiązywała się ze spoczywających na niej obowiązków wynikających z ustawy dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j.: Dz.U. z 2022 r. poz. 840), zwanej u.o.z. Spółka nie poczyniła żadnych prac, które zostały na nią nałożone przez organ konserwatorski, ani jakichkolwiek działań, mających na celu zabezpieczenie posiadanego budynku przed jego dalszą destrukcją. Pomimo otrzymania decyzji nakazowej - nie poczyniła żadnych wskazanych w niej czynności, które mają na celu uratowanie zabytku. W żaden sposób go nie konserwuje i nie zabezpiecza, co powoduje dalszą degradację substancji budynkowej i nieuchronnie prowadzi do jego całkowitej destrukcji.
W ocenie organu domniemywać można, iż poprzez unikanie działań zabezpieczająco-konserwatorskich spółka dąży w sposób zamierzony i świadomy do katastrofy budowlanej, w wyniku której zabytkowy budynek przestanie istnieć.
Kolegium zauważyło jednocześnie, że w trakcie postępowania spółka nie powołała się na zwolnienie z opodatkowania na zasadzie art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l.
Nie podzielając argumentacji i zarzutów odwołania - Kolegium uznało, że przedmiotowa nieruchomość cały czas związana jest z prowadzeniem działalności gospodarczej przez spółkę. W dniu 14 lipca 2021 r. na wniosek przedstawiciela spółki organ architektoniczny decyzją przeniósł ostateczną decyzję z dnia 18 listopada 2009 r. ustalająca warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie, przebudowie, nadbudowie i zmianie sposobu użytkowania budynków przędzalni i maszynowni A.O. na zespół budynków o funkcji biurowo - usługowej, naukowo - badawczej i hotelowej. Ponadto przedmiotem działalności spółki jest m.in.: kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek, wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi, pośrednictwo w obrocie nieruchomościami, wynajem i dzierżawa samochodów osobowych, wynajem i dzierżawa maszyn i urządzeń rolniczych i budowlanych.
Zdaniem organu, w takim przypadku już tylko samo posiadanie nieruchomości oznacza, że jest ona związana z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., a w konsekwencji zastosowanie znajdą stawki opodatkowania przewidziane w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l.
Kolegium uznało, że podatek od nieruchomości nie nawiązuje w swojej konstrukcji do efektów ekonomicznych uzyskiwanych przez jej wykorzystywanie. Niewykorzystywanie natomiast w danej chwili nieruchomości lub jej części do wykonywania działalności gospodarczej nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą.
Organ I instancji ustalił podstawy opodatkowania, jak argumentowało Kolegium, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, tj. ewidencje, ekspertyzy techniczne z 2015r., projekt wykonawczy, jak również dokumentację Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków, na która składają się w szczególności protokoły oględzin, zalecenia pokontrolne etc. Spółka, na żadnym etapie postępowania podatkowego nie wykazała, że dokumenty te są niezgodne z prawdą pomimo, że sporządzone na inne potrzeby zostały włączone do niniejszego postępowania. Organ podkreślił, że niewątpliwie nie są one tożsame z rokiem podatkowym objętym zaskarżoną decyzją, niemniej jednak nie można wywodzić z tego, iż nie są one aktualne dla tegoż roku. Powyższego nie zmieniają oględziny przeprowadzone przez organ I instancji w 2024 r. zakończone de facto brakiem dokonania pomiarów powierzchni użytkowej w celu określenia podstaw wymiaru podatku z uwagi na stan techniczny budynków. Ustalenia te Kolegium uznało za prawidłowe i wystarczające.
Kolegium dodało, że "względy techniczne" od 1 stycznia 2016 r. nie determinują już możliwości zakwestionowania związku nieruchomości z działalnością gospodarczą spółki.
W skardze na tą decyzję, uzupełnioną kolejnymi pismami procesowymi z dnia: 26 marca 2025 r., 5 września 2025 r. (wraz z dokumentacją zdjęciową), 24 września 2025 r. i 8 października 2025 r.), spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 233 § 1 pkt 1 o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy organu I instancji wydanej z naruszeniem przepisów prawa, tj.:
a) art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p.- poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zasady swobodnej oceny dowodów i
– całkowicie dowolne przyjęcie za podstawę zaskarżonej decyzji, w szczególności z naruszeniem treści art. 1a ust 1 pkt 1) u.p.o.l., że obiekt oznaczony nr geodezyjnym 211 spełnia definicję budynku, w sytuacji w której, nie posiada on elementów konstrukcyjnych, w tym przede wszystkim dachu, stropów, kompletnych przegród pionowych w rozumieniu powołanej normy, a co najważniejsze stan ten istnieje i utrzymuje się już od chwili nabycia tej nieruchomości przez podatnika w grudniu 2018 r. (jak również stan taki był niezmienny, kiedy nieruchomość znajdowała się we władaniu Syndyka Masy Upadłości), co oznacza, że podatnik na stan techniczny tej nieruchomości nie miał wpływu, nie mówiąc już o tym, że z uwagi na zastany stan techniczny obiektu, w tym zarwane stropy, brak dachu i naruszone elementy konstrukcyjne, brak przegród pionowych, co zresztą wprost wynika z ustaleń przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia opisanych w uzasadnieniu "zaskarżonej decyzji organu I instancji", obiekt ten stwarzający zagrożenie dla zdrowia i życia, de facto nie nadaje się do jakiegokolwiek gospodarczego wykorzystania, czego dobitnym potwierdzeniem był brak możliwości dokonania przez przedstawicieli organu podatkowego nie tylko oględzin i pomiarów przedmiotu opodatkowania, ale przede wszystkim ustalenia, czy obiekt spełnia definicję budynku, co wprost zostało wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co zdaniem podatnika, tym bardziej przekonuje, że w realiach niniejszego przypadku brak jest możliwości kwalifikacji obiektu jako budynku w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.,
– całkowicie dowolne przyjęcie za podstawę zaskarżonej decyzji, że powierzchnia użytkowania obiektu oznaczonego nr 211, tj. budynku dawnej przędzalni A. O., wynosi 12.250 m2, w sytuacji w której, materiał dowodowy zebrany w sprawie, w tym ustalenia wprost wynikające z uzasadnienia zaskarżonej decyzji odnoszące się do próby dokonania oględzin obiektu przez przedstawicieli organu wprost wskazują, że od 2015 r., a więc od czasu powstania dokumentacji, na której organ I instancji oparł swoje ustalenia w tym zakresie, w obiekcie doszło do wielu zmian w zakresie jego elementów konstrukcyjnych, w tym m.in. do zarwania stropów, co w konsekwencji powoduje, że skoro nie istnieją stropy budynku, a więc jego elementy konstrukcyjne, to z oczywistych względów dokumentacja w postaci ekspertyzy technicznej wykonanej w lipcu 2015 r. oraz projekt wykonawczy wykonany w sierpniu 2015 r., odnosząca się do zupełnie innego stanu przedmiotu opodatkowania, nie mogą stanowić podstawy do określania powierzchni obiektu w celu określenia wysokości zobowiązania podatkowego, a obiekt jest pozbawiony kompletnych elementów konstrukcyjnych w tym stropu i dachu nie spełnia definicji budynku i nie może być przedmiotem opodatkowania jako budynek,
– całkowicie dowolne uznanie za podstawę zaskarżonej decyzji, że o rodzaju stawki rozstrzyga to, czy budynek znajduje się w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r.
b) art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 4 o.p. i sporządzenie uzasadniania w sposób uniemożliwiający jego kontrolę instancyjną, w szczególności w zakresie przyjęcia za podstawę zaskarżonej decyzji, że przedmiot opodatkowania objęty zaskarżoną decyzją jest związany z prowadzeniem przez podatnika działalności gospodarczej, w sytuacji, gdy z treści zaskarżonej decyzji, poza ocenami sprzecznymi z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., SK 39/19, nie wynika z czego właściwie organ podatkowy I instancji wyprowadził ów związek z prowadzeniem działalności gospodarczej, co nie znajduje uzasadnienia prawnego i faktycznego, w tym w świetle bezspornych okoliczności potwierdzających, iż obiekt nie jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej,
c) art. 4 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji tego określenie skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2021, w sytuacji w której, obiekt dawnej przędzalni A. O. nie spełnia definicji budynku, albowiem nie posiada elementów konstrukcyjnych, w tym dachu i stropów, czy kompletnych przegród pionowych, stwarza zagrożenie dla zdrowia i życia, a jego wszelka konserwacja realizowana jest w chwili obecnej przy wykorzystaniu specjalistycznych usług oferowanych przez firmy zajmujące się wspinaczką górską i pracami na wysokościach, co w konsekwencji uniemożliwiało jego jakiekolwiek gospodarcze wykorzystanie, tym bardziej, że nie jest to efekt jakichkolwiek prac rozbiórkowych czy remontowych podatnika, ale degradacji budynku postępującej już na długo przed nabyciem tego obiektu przez poprzednika skarżącej,
d) art. 4 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i całkowicie błędne przyjęcie za podstawę zaskarżonej decyzji, że powierzchnia budynku określona w treści ekspertyzy technicznej wykonanej w lipcu 2015 r. oraz projekcie wykonawczym wykonanym w sierpniu 2015 r. - a więc dokumenty odnoszące się do zupełnie innego okresu - 2015 r., oraz sporządzone dla zupełnie innego celu - stanowi powierzchnię użytkową budynku na potrzeby opodatkowania podatkiem od nieruchomości, w sytuacji której, z ustaleń przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia wprost przecież wynika, że stropy tego obiektu oraz jego inne elementy konstrukcyjne uległy zawaleniu, a więc jest ich brak, co dewaluuje jakąkolwiek zasadność przyjęcia, że powierzchnia użytkowa wynikająca z tych dokumentów odnosząca się do roku 2015, w ogóle zachowuje jakąkolwiek aktualność, co w konsekwencji czyni ustalenia przyjęte za podstawę zaskarżonej decyzji w tym zakresie całkowicie dowolnymi i nieuprawnionymi oraz wyłącznie nastawionymi na profiskalizm;
e) art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. - poprzez jego zastosowanie i przyjęcie za podstawę uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że przedmiot opodatkowania w niniejszej sprawie, jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej wyłącznie wobec tego, że znajduje się w posiadaniu przedsiębiorcy.
Mając na uwadze powyższe spółka wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i umorzenie postępowania w sprawie; względnie o uchylenie decyzji obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na tę skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie - organy obu instancji nie naruszyły prawa w stopniu powodującym potrzebę wyeliminowania ich rozstrzygnięć z obrotu prawnego.
Istota sporu w tej sprawie koncentruje się zasadniczo wokół trzech kwestii sprowadzających się do odpowiedzi na następujące pytania: 1) czy obiekt oznaczony nr [...] stanowiący element kompleksu dawnej fabryki A. O. - wobec stanu w jakim się znajduje - spełnia definicję budynku, 2) czy powierzchnia użytkowania tego obiektu na potrzeby podatku do nieruchomości mogła zostać przyjęta i ustalona na podstawie dokumentów sporządzonych w 2015 r. oraz 3) czy przedmiot opodatkowania objęty zaskarżoną decyzją jest związany z prowadzeniem przez podatnika działalności gospodarczej w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., SK 39/19 - a w konsekwencji czy ustalony stan faktyczny dawał podstawy do przyjętych w decyzjach obu instancji stawek podatku od nieruchomości.
Zważywszy na tak zakreśloną istotę sporu, Sąd rozpoznający skargę zauważa, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1, pkt 3 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych oraz użytkownikami wieczystymi gruntów z zastrzeżeniem ust. 3 (jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, to obowiązek podatkowy ciąży na posiadaczu samoistnym).
Zakres przedmiotowy podatku od nieruchomości wyznacza zaś art. 2 ust. 1 i 2 u.p.o.l, zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty, 2) budynki lub ich części, 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 2 ust. 1 u.p.o.l.).
W myśl art. 4 ust. 1 u.p.o.l. podstawę opodatkowania stanowi dla gruntów - powierzchnia (pkt 1), dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa (pkt 2).
Obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku (art. 6 ust. 1 u.p.o.l.). Zgodnie z art. 6 ust. 9 pkt 1 i 3 u.p.o.l. osoby prawne są obowiązane: 1) składać, w terminie do dnia 15 stycznia, organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania, deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu — w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku; 3) wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości — bez wezwania — na rachunek budżetu właściwej gminy, w ratach, proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego; w terminie do dnia 15 każdego miesiąca.
Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 1 o.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Na podstawie art. 21 § 3 o.p. jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.
Z kolei stosownie do treści art. 21 ust. 1 p.g.k. podstawą wymiaru podatków i świadczeń jest ewidencja gruntów i budynków. Dane ujęte w tej ewidencji mają walor dokumentu urzędowego.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l., który nie ma zastosowania w tej sprawie, zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji, zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.
W realiach tej sprawy kluczowe znaczenie, a zarazem punkt wyjścia dalszej analizy, ma - w ocenie Sądu - szczególny przedmiot opodatkowania, który z uwagi na jego szczególne cechy podlega szczególnym regułom prawnym.
Przedmiotem tym, co niesporne w tej sprawie, jest zabytkowy zespół budynków dawnej fabryki A. O. położony w Ł. przy ul. [...] obejmujący budynek dawnej przędzalni i maszynowni, wraz z otoczeniem w granicach nieruchomości gruntowej, oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...]. Zespół ten jest wpisany do indywidulanego rejestru zabytków nieruchomych województwa [...], na podstawie decyzji ŁWKZ z dnia 19 grudnia 2008 r. pod numerem rejestru [...]. Ten zespół fabryczny stanowi, co wymaga szczególnego podkreślenia, dziedzictwo przemysłowej tożsamości Ł., posiadające wielką wartość zarówno historyczną, jak i architektoniczną. Niekwestionowany skargą jest również fakt wydania przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków decyzji nakazowej z dnia [...] czerwca 2022 r. i niezrealizowanie jej postanowień przez adresata (brak poczynienia przez spółkę wskazanych w niej czynności). Natomiast faktem powszechnie znanym (opisywanym również w lokalnych mediach) jest sukcesywne popadnie tego obiektu w ruinę, co wzbudza uzasadnione zaniepokojenie lokalnej społeczności.
Wobec tego wskazać trzeba, że wpisanie obiektu do indywidulanego rejestru zabytków wywołuje szereg konsekwencji dla właściciela (użytkownika) zabytku związany z obowiązkiem szczególnej jego ochrony wynikającej z u.o.z. Ochrona ta w pierwszym rzędzie ma jednak podstawy konstytucyjne. Ochrona zabytków stanowi jedną z aktywności państwa, które zdeterminowane są na ochronę dziedzictwa kulturowego (w tym obiektów zabytkowych) jako dobra wspólnego (art. 5 Konstytucji RP - jako dyrektywa interpretacyjna, art. 73 Konstytucji RP i odwołania się do dziedzictwa kulturowego w preambule ustawy zasadniczej). Ta okoliczność determinuje określony sposób postępowania zarówno właścicieli, jak i całego aparatu państwowego – zarówno wykładnię ustaw zwykłych, jak i ich stosowanie w konkretnym przypadku. Z samej Konstytucji płyną przecież określone dyrektywy i wartości, które należy respektować w sprawach mających za przedmiot zabytek.
W konsekwencji siłą rzeczy szereg przepisów u.o.z. konkretyzuje postanowienia ustawy zasadniczej, odnoszące się do ochrony zabytków. Pojęcie "zabytek" w tych przepisach jest bardzo szerokie rozumiane. Dookreśla je art. 3 pkt 1, wskazując, że zabytek to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ale również ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. W pkt 2 tego przepisu ustawodawca definiuje pojęcie "zabytku nieruchomego", którym jest "nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, o których mowa w pkt 1". Ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania, "zabytki nieruchome", a ich otwarty katalog zawiera art. 6 ust. 1 pkt 1 u.o.z. Obejmuje on "zabytki nieruchome" będące, w szczególności, krajobrazami kulturowymi; układami urbanistycznymi, ruralistycznymi i zespołami budowlanymi; dziełami architektury i budownictwa; dziełami budownictwa obronnego; obiektami techniki, a zwłaszcza kopalniami, hutami, elektrowniami i innymi zakładami przemysłowymi; cmentarzami; parkami, ogrodami i innymi formami zaprojektowanej zieleni; miejscami upamiętniającymi wydarzenia historyczne bądź działalność wybitnych osobistości lub instytucji.
Ustawa ta odnosi się również do obowiązków właściciela lub posiadacza zabytku. W art. 5 pkt 3 u.o.z. ustawodawca, definiując zwrot "opieka nad zabytkiem", uznał, że opiekę tę sprawuje właściciel lub posiadacz, a polega ona m.in. na zapewnieniu warunków zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie. Opieka nad zabytkiem, zgodnie z art. 5 pkt 2, wymaga również prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku. Pojęcie prac konserwatorskich oznacza natomiast "działania mające na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku, zahamowanie procesów jego destrukcji oraz dokumentowanie tych działań". Prace restauratorskie zaś to działania mające na celu wyeksponowanie wartości artystycznych i estetycznych zabytku, w tym, jeżeli istnieje taka potrzeba, uzupełnienie lub odtworzenie jego części, oraz dokumentowanie tych działań – jest to zatem działanie inne niż konserwacja czy utrzymanie.
Z tą regulacją koresponduje art. 49 ust. 1 u.o.z., w myśl którego wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, przeprowadzenie, w terminie określonym w tej decyzji, prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku.
Równocześnie art. 19 ust. 1b i ust. 2 u.o.z.- co też ma kluczowe znaczenie chociażby w kontekście warunków zabudowy przedmiotowej nieruchomości – przewiduje, że gminy w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (a następnie w planie miejscowym, co można w rozpatrywanej sprawie pominąć, ponieważ przedmiotowa nieruchomości nie znajduje się na terenie objętym takim planem) uwzględnia ochronę zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków oraz ich otoczenia.
Z całokształtu tej regulacji wynika, że organy administracji publicznej mają podejmować działania zmierzające do udaremnienia zniszczenia lub niewłaściwego korzystania z zabytku. Jednakże regulacje ustawowe - przed wszystkim - kładą akcent na obowiązki właściciela zabytku i cały ciężar zachowania i utrzymania zabytku w stanie niepogorszonym (tak aby zachować go dla przyszłych pokoleń) spoczywa właśnie na nim. Ochrona zabytków, z jednej strony – obligująca organy władztwa publicznego do podejmowania aktywnych działań zmierzających do zachowania dziedzictwa architektonicznego, z drugiej zaś, nakładająca na właściciela obowiązki związane z utrzymaniem zabytku w niepogorszonym stanie, stanowi realizację ochrony konstytucyjnych wartości istotnych dla całego społeczeństwa.
Na tle tych przepisów w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że za opiekę nad zabytkiem nie uznaje się samego utrzymania zabytku w stanie niepogorszonym, lecz powinność podejmowania działań pozwalających zachować jego walory historyczne czy naukowe (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2023 r., III FSK 386/22). Nie wystarczy bowiem wykonanie jakichkolwiek prac na nieruchomości, czy też poczynienie na nią jakichkolwiek nakładów, a tym bardziej brak stosownego dofinansowania (por. wyrok NSA z 24 lutego 2021 r., III FSK 2911/21). Wskazuje się przy tym, że zasadniczo to organ konserwatorski jest właściwy do określenia, czy dany zabytek jest, czy też nie jest utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Wydawane przez wojewódzkiego konserwatora ochrony zabytków zaświadczenia mają zatem moc dokumentów urzędowych (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r., III FSK 2618/21).
Zważywszy na tę regulację prawną Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podkreśla, że wpisanie kompleksu fabryki A. O. do indywidualnego rejestru zabytków i troska organu konserwatorskiego manifestująca się w decyzji nakazowej mają na celu zachowanie najcenniejszych elementów dziedzictwa historycznego Ł. jako miasta przemysłowego o charakterze wyjątkowym nie tylko w skali kraju, ale również Europy. Kompleks ten jest niekwestionowanym ewenementem w skali kontynentu, którego substancje należy objąć szczególną troską.
Wprawdzie obiekty kompleksu fabryki są obecnie niewątpliwie w złym stanie technicznym (posiadają m. in. znaczne uszkodzenia stropów i dachu, co znajduje potwierdzenie nie tylko w protokole z oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji w 2024 r., ale również w dokumentacji zdjęciowej dołączonej przez stronę do jednego z pism stanowiących uzupełnienie skargi). Nie może to jednak stanowić przeszkody do zakwalifikowania ich jako przedmiotu opodatkowania. Przemawia za tym szereg względów prawnych.
Przede wszystkim nie można pomijać szczególnego charakteru przedmiotu opodatkowania przy jego kwalifikacji w kontekście definicji budynku (obiektu budowalnego) zawartej w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych (która z kolei odwołuje się do definicji zwartej w ustawie prawo budowlane). W jej toku nie można tracić z pola widzenia faktu, że – przede wszystkim - mamy do czynienia z zabytkiem, podanym szczególnemu, odrębnemu reżimowi prawnemu. Z uwagi chociażby na czas, w którym ów zabytkowy kompleks fabryki O. powstał (ponad 120 lat temu) jego stan techniczny i warunki użytkowania odbiegają od warunków jakie prawo stawia współcześnie wznoszonym budynkom. Ta okoliczność uzasadnia zupełnie inne jego traktowanie, czemu zresztą dał wyraz sam ustawodawca obejmując zwolnieniem podatkowym od podatku od nieruchomości zabytki, o ile spełniają one warunki przewidziane dla takiego zabytku. I zapewne z uwagi na zachowanie przez właściciela (użytkownika) tychże warunków i niedogodności związanych z ich dochowaniem zwolnieniem tym je zrekompensował, zarazem realizując konstytucyjny cel – ochronę zabytku.
Stan spornego zabytku w 2015 r. (w dacie sporządzania ekspertyzy technicznej oceniającej stan budynku) był jeszcze dobry lub dostateczny, a na wniosek skarżącej spółki została przepisana decyzja o warunkach zabudowy, która nie tylko miała służyć rozbudowie kompleksu (w tym o nowe funkcje), ale jednocześnie miała zabezpieczyć historyczny charakter zabytku. Spółka pomimo tego zaniechała jakichkolwiek działań na rzecz zachowania co najmniej niepogorszonego stanu tego zabytku. Organ konserwatorski (udzielając w dniu 18 czerwca 2024 r. odpowiedzi na wezwanie organu podatkowego) podniósł, iż w latach 2019 - 2024 budynki i grunty wpisane do rejestru nie były oraz nadal nie są utrzymywane zgodnie z przepisami u.o.z. Właściciel nieruchomości do chwili obecnej nie zrealizował zaleceń pokontrolnych ŁWKZ z dnia 10 września 2021 r. oraz decyzji nakazowej ŁWKZ z dnia 17 czerwca 2022 r. sformułowanych w odniesieniu do budynków i nie otrzymał stosownego pozwolenia ŁWKZ. Teren nieruchomości gruntowej również jest zaniedbany. Uprawniony jest więc wniosek organów podatkowych, zgodnie z którym spółka z premedytacją nie realizuje nałożonych na nią obowiązków wynikających z ochrony konserwatorskiej, aby świadomie doprowadzić do katastrofy budowlanej, która unicestwieni istnienie kompleksu fabrycznego stanowiącego istotne dziedzictwo historyczne Ł.. Potwierdzeniem tej intencji spółki jest złożone w toku rozprawy sądowej do protokołu oświadczanie przedstawicieli spółki, zgodnie z którym dla spółki wartością biznesową jest jedynie grunt, nie zaś budynki znajdujące się na tej nieruchomości. Jest to szczególnie jaskrawe na tle kolejnego oświadczenia spółki, zgodnie z którym nie były podejmowane żadne prace mające na celu utrzymanie zabytku w stanie niepogorszonym, a fakt braku wystąpienia o decyzję rozbiórkową przedstawiciele strony uzasadniali spodziewanymi trudnościami z jej uzyskaniem dla obiektu zabytkowego. W tę koncepcję biznesową spółki wpisuje się idealnie lokalizacja zabytku. Nie jest żadną tajemnicą dla lokalnej społeczności, że zabytek położony jest w bliskim sąsiedztwie centrum Ł., a obserwowana od lat, lecz szczególnie nasilona w ostatniej dekadzie, działalność deweloperska zmierza do swoistego "odzyskania" gruntów o takiej lokalizacji w celu jej zabudowy przede wszystkim ekskluzywnymi apartamentowcami. Jest to zresztą dobrze znane zjawisko ogólnopolskie. Nie sposób zatem zaakceptować sytuację, w której właściciel nieruchomości, z pogwałceniem norm konstytucyjnych i je konkretyzujących ustawowych, doprowadza zabytek do degradacji i zarazem z tych własnych zaniedbań chce wywodzić dla siebie korzyści polegające na de facto swoistym "zwolnieniu" zabytku z opodatkowania podatkiem od nieruchomości z uwagi na jego stan techniczny, w ocenie strony, nie pozwalający uznać go za budynek. To musiałoby oznaczać, że nie byłoby różnicy na gruncie opodatkowania tym podatkiem między właścicielem zabytku ponoszącym znaczne nakłady dla zachowania zabytku i z tego tytułu zwolnionego z tego podatku a właścicielem doprowadzającym do degradacji zabytku i z uwagi na stan zabytku zwolnionego również z tego podatku. Takie podejście w pewien szczególny sposób godzi w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa.
Te argumenty uzasadniają przyjęcie, że budynek dawnej przędzalni – wbrew temu co było podnoszone w odwołaniu a obecnie w skardze (i jej uzupełnieniach) - spełnia warunki pozwalające na objęcie go opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości. Jest to tym bardziej uzasadnione, że w stosunku do współczesnych budynków judykatura nie wymaga, aby dach czy ściany zewnętrze były pełne, tj. nie posiadały żadnych ubytków.
W ocenie Sądu, nie zasługuje również na akceptację zarzut strony dotyczy powierzchni dawnej przędzalni, zgodnie z którym dokumenty w postaci ekspertyzy technicznej z lipca 2015 r. oraz projektu wykonawczego z sierpnia 2015 r. są na tyle nieaktualne, że nie sposób wywieść z nich prawidłowej powierzchni użytkowej budynku i oprzeć na nich wysokość opodatkowania podatkiem od nieruchomości za lata 2019 - 2024. Wbrew temu, zdaniem Sądu, dokumenty w postaci ekspertyzy technicznej wykonanej w lipcu 2015 r. oraz projektu wykonawczego z sierpnia 2015 r. (uzupełnione dokumentację Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków, na która składają się m.in. protokoły oględzin i zalecenia pokontrolne) mogły stanowić materiał dowodowy pozwalający na wyliczenie prawidłowej powierzchni użytkowej będącej podstawą opodatkowania przedmiotową daniną.
Uznanie, co już wykazano niewątpliwie, zespołu pofabrycznego formalnie za zabytek i szczególny przedmiot opodatkowania, co do którego - co do zasady - spółka powinna czynić działania, aby zachować jego niepogorszony stan (abstrahując od faktu, że spółka tego nie czyniła) ma swoje konsekwencje również w sferze jego powierzchni. Z tego powodu trzeba przyjąć powierzchnię wynikającą z dokumentacji konserwatorskiej i wydawanych przez właściwego konserwatora zabytków dokumentów. Skoro bowiem konsekwencją wpisania obiektu do rejestru zabytków jest jego całościowa ochrona, to nie można przyjąć, że w wyniku świadomych zaniedbań właściciela zabytku prowadzących do jego degradacji może ona ulec w sensie prawnym zmniejszeniu w stosunku do dokumentacji prowadzonej przez konserwatora zabytków. Organ podatkowy nie miał w efekcie obowiązku czynienia w tym zakresie odmiennych ustaleń, tylko dlatego, że zdaniem spółki ubytki w dachu czy ścianach powodować miały utratę charakteru budynku. Stanowiłoby to przyzwolenie i niebezpieczny precedens dla innych właścicieli zabytków w kierunku doprowadzenia zabytku do degradacji z zamiarem pozyskania wartościowego gruntu. Oznacza to, że nie ma najmniejszych powodów do przyjęcia twierdzenia, że obecna degradacja powierzchni użytkowych budynku uniemożliwia na podstawie tych dokumentów opodatkowanie budynku podatkiem od nieruchomości. Nie można również tracić z pola widzenia okoliczności, że spółka nie współpracowała z organem w celu ustalenia okoliczności faktycznych dotyczących powierzchni budynków, ale obecnie oczekuje korzystnego dla niej wyniku rozpoznania sprawy. Skoro zatem spółka z jednej strony nie podjęła żadnych działań zmierzających do zachowania budynku w niepogorszonym stanie, z drugiej zaś prezentowała bierną postawę w przyczynieniu się do ustalanie stanu faktycznego (w zakresie powierzchni użytkowych), to nieuprawnione jest wywodzenie w skardze, że powierzchnia użytkowa obiektu w konfrontacji do dokumentacji zabytku jest ustalona przez organy błędnie (nieadekwatnie do stanu faktycznego), a zatem wysokość zobowiązania podatkowego jest nieprawidłowa. Nie może też umknąć uwadze fakt, iż spółka, nabywając sporną nieruchomość w trybie licytacji, doskonale znała zarówno powierzchnię budynku, jak i jego stan techniczny, a przede wszystkim akty administracyjne wydane w stosunku do zabytku. Miała również, a przynajmniej powinna jako profesjonalny podmiot obrotu gospodarcze, co wymaga podkreślenia, świadomość rygorów dotyczących tak szczególnego przedmiotu opodatkowania i gdyby tylko dochowała tych rygorów uzyskałaby zwolnienie z podatku od nieruchomości. Ale przecież jej celem od samego początku nie było, jak sama w zawaluowany sposób przyznała, zachowanie zabytku.
Sąd zauważa również niekonsekwencję argumentacyjną spółki. Podnosząc argument, że ze względu na zły stanu techniczny nie mamy do czynienia z budynkiem, a tym samym przedmiotem podatkowania, jednocześnie podnosi argument, zgodnie z którym postępowanie dowodowe w zakresie powierzchni budynku zostało przeprowadzone z naruszeniem reguł o.p. Tymczasem zarzut taki staje się aktualny tylko w przypadku przyjęcia, że mamy do czynienia z przedmiotem opodatkowania.
Sąd nie podziela również argumentu spółki opartego na przywołanym w skardze wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., SK 39/19. Przede wszystkim spółka w sposób wybiórczy odczytuje ten judykat, a teza skargi, zgodnie z którą związanie z prowadzeniem działalności gospodarczej organy oparły wyłącznie na fakcie znajdowania się nieruchomości w posiadaniu przedsiębiorcy - nie zasługuje na akceptację.
Nie budzi obecnie (po wydaniu powyższego wyroku TK) wątpliwości, że związek działalnością gospodarczą, oprócz samego posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, winien być oparty na faktycznym lub nawet potencjalnym wykorzystywaniu tej nieruchomości w działalności gospodarczej tego podmiotu. Grunty, budynki i budowle, które choćby pośrednio lub w ograniczonym zakresie służą prowadzeniu działalności gospodarczej, powinny być uznane ze związane z tą działalnością. W ustaleniu istnienia związku nieruchomości z prowadzoną działalnością gospodarczą przydatne mogą być przykładowo wprowadzenie nieruchomości do ewidencji środków trwałych, ujęcie wydatków na nabycie lub wytworzenie oraz utrzymanie w kosztach działalności gospodarczej.
Oceniając istnienie związku nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej, należy wziąć pod uwagę status podatnika i charakter jego działalności. Jest to szczególnie widoczne w przypadku osób fizycznych, u których obok sfery związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej, w każdym przypadku można wyróżnić także sferę prywatną. Nieruchomość posiadana przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną nie jest związana z prowadzoną działalnością gospodarczą, jeżeli można ją powiązać wyłącznie z jego sferą prywatną. Podobnie w przypadku osób prawnych, których działalność nie ma jednolitego charakteru, gdzie obok działalności gospodarczej występują również inne formy aktywności. Jeżeli w funkcjonowaniu danego podmiotu można wyodrębnić działalność gospodarczą, o której mowa art. 1a ust. 1 pkt 4 u.p.o.l., a także działalność, która nie spełnia tej definicji, to w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., SK 39/19, sam fakt prowadzenia przez ten podmiot działalności gospodarczej nie uzasadnia twierdzenia, że wszystkie posiadane przez niego nieruchomości są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Przykładem podmiotów, których działalność nie ma jednolitego charakteru mogą być agencje państwowe, stowarzyszenia lub fundacje. Nie można wykluczyć, że w działalności także innych jednostek organizacyjnych da się wyodrębnić sferę działalności gospodarczej oraz sferę, która nie spełnia definicji działalności gospodarczej.
Jednocześnie, co istotne, "związanie gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej" w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. jest pojęciem szerszym od pojęcia "zajęcie (gruntu) na prowadzenie działalności gospodarczej", którym ustawodawca posłużył się w art. 2 ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) i c) u.p.o.l. Związanie gruntu z działalnością gospodarczą nie musi oznaczać jego zajęcia na prowadzenie działalności gospodarczej. Oznacza to, że dla wykazania istnienia związku nieruchomości z działalnością gospodarczą, z zastrzeżeniem ustawowych wyłączeń, nie jest konieczne jego faktyczne wykorzystywanie (zajęcie) do prowadzenia działalności gospodarczej.
Zważywszy na te ustalenia, Sąd podkreśla, że spółka bezspornie jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w rozumieniu art. 1a ust 1 pkt 4 u.p.o.l. A w jej posiadaniu znajduje się sporna nieruchomość. Niewykorzystywanie przedmiotu opodatkowania do prowadzonej działalności gospodarczej samo w sobie w nie przesądza jeszcze o utracie związku tych nieruchomości z działalnością gospodarczą. Słusznie w tym zakresie argumentuje Kolegium, że przywołany wyrok TK nie jest adekwatny do okoliczności rozpatrywanej sprawy. Zarówno z akt sprawy, jak i treści decyzji obu instancji, a także z wypowiedzi pełnomocnika i przedstawiciela spółki podniesionych na rozprawie nie wynika, aby nabycie przedmiotowej nieruchomości nie było związane z działalnością gospodarczą. Przedstawiciel spółki na rozprawie wprost oświadczył, że nabycie tej nieruchomości wiązało się z planami biznesowymi. Prowadzi to do wniosku, że posiadanie tej nieruchomości miało pozwolić na osiągnięcie w przyszłości założonych celów ekonomiczno-gospodarczych. Nie bez znaczenia ma tu przedmiot działalności spółki, jakim jest kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek, wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi, pośrednictwo w obrocie nieruchomościami, wynajem i dzierżawa.
W realiach tej sprawy spełnione są zatem kryteria pozwalające na uznanie spornych nieruchomości za związane z działalnością gospodarczą spółki. Ich związek z działalnością gospodarczą nie wynika z samego faktu ich posiadania przez spółkę. Spółka nie wykazała przy tym innego niż gospodarczy obszaru swej aktywności, z którym można byłoby powiązać sporną nieruchomość. Tym samym przedmiotowa nieruchomość stanowi składnik majątkowy przedsiębiorstwa przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej, niezależnie od tego czy poszczególne jej składniki zostały ujęte w ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych, czy też nie.
Sąd z całą mocą podkreśla, że gdyby spółka realizowała swoje obowiązki ustawowe, czyniła starania polegające na zachowaniu zabytku w stanie niepogorszonym, a być może podejmowała nawet działania polepszające substancje obiektu zabytkowego, to bez wątpienia zostałby spełnione przesłanki do skorzystania ze zwolnienia w podatki od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. A contrario można wywieść, że spółka dopuszczając się zaniechania swoim obowiązkom wobec zabytku sama doprowadziła do sytuacji, w której stała się podatnikiem podatku do nieruchomości w stosunku do przedmiotowych budynków bez możliwości skorzystania z omawianego zwolnienia.
Ustawodawca wprowadzając zwolnienie wynikające z art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. miał przecież na uwadze, omówione wcześniej, konstytucyjne wartości sprowadzające się do ochrony dziedzictwa kulturowego w postaci m. in. zachowania zabytków, a dbałość o ich prawidłowe utrzymanie i konserwację premiowane jest ulgą podatkową dla ich właścicieli (niezależnie od formy własności, jak i sposobu w jaki sposób weszli w posiadanie zabytku). W tym kontekście kwestie ewentualnej decyzji rozbiórkowej cennego obiektu zabytkowego muszą być rozpatrywane w znaczeniu daleko drugorzędnym, jednakże rację ma organ, podnosząc, że względy techniczne budynku, na które zwraca uwagę strona skarżąca mogły być brane pod uwagę w stanie prawnym sprzed 1 stycznia 2016 r.
W stanie prawnym obowiązującym w rozpatrywanej sprawy do budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zalicza się: budynków, budowli lub ich części, w odniesieniu do których została wydana decyzja ostateczna organu nadzoru budowlanego o nakazie rozbiórki. Strona nie wykazała by taka decyzja została wydana.
Powoływanie się przez skarżącą na decyzje skierowane do innego podmiotu, a w ocenie spółki, dotyczące analogicznych stanów faktycznych nie może prowadzić do uwzględnienia skargi. Sąd zwraca uwagę, że są to rozstrzygnięcia dotyczące indywidulanych spraw, co w konsekwencji oznacza, że dotyczą odrębnego podatnika, innych nieruchomości, oraz indywidulanych okoliczności faktycznych danej sprawy. Okoliczność podjęcia - w odrębnej sprawie innego podmiotu - indywidualnego rozstrzygnięcia podatkowego nie ma wpływu na możliwość podważenia legalność decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie. Nie stanowią one bowiem prejudykatu w tej sprawie, ani nie mają dla niej wiążącego charakteru. Spółka nie wykazał również, jakie znacznie dla rozpatrywanej sprawy ma uchylenie decyzji skierowanej do innego podatnika.
Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
P.C.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI