I SA/Łd 1310/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2009-04-29
NSApodatkoweWysokawsa
restrukturyzacjaopłata restrukturyzacyjnaodroczenie terminu płatnościopłata prolongacyjnastwierdzenie nieważnościprawo podatkowepostępowanie administracyjneOrdynacja podatkowaustawa o restrukturyzacji

WSA w Łodzi uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej stwierdzającą nieważność decyzji o odroczeniu terminu płatności opłaty restrukturyzacyjnej, uznając, że naruszenie terminu nie było rażące.

Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego o odroczeniu terminu płatności opłaty restrukturyzacyjnej. WSA w Łodzi uchylił decyzję Dyrektora, uznając, że choć Naczelnik Urzędu Skarbowego naruszył termin wskazany w ustawie o restrukturyzacji, nie było to rażące naruszenie prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności. Sąd podkreślił, że celem ustawy było wspieranie przedsiębiorców, a przesunięcie terminu płatności opłaty, przy jednoczesnym naliczeniu opłaty prolongacyjnej, nie miało skutków nie dających się pogodzić z praworządnością.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, która stwierdzała nieważność decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł-B z dnia [...] r. o odroczeniu terminu uiszczenia opłaty restrukturyzacyjnej i ustaleniu wysokości opłaty prolongacyjnej. Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 170 p.p.s.a. przez wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, mimo że jej merytoryczna podstawa była już przedmiotem badania przez WSA w innej sprawie. Sąd uznał ten zarzut za bezzasadny, wskazując na inny przedmiot postępowania w obu sprawach. Sąd odrzucił również zarzuty naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych i zasady prawdy obiektywnej. Zasadny okazał się jednak zarzut naruszenia przez Dyrektora Izby Skarbowej art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Sąd stwierdził, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego o odroczeniu terminu płatności opłaty restrukturyzacyjnej, wydana z naruszeniem 14-miesięcznego terminu wynikającego z art. 20 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji, nie stanowiła rażącego naruszenia prawa. Podkreślono, że pojęcie "rażącego naruszenia prawa" wymaga nie tylko oczywistości naruszenia przepisu, ale także analizy skutków prawnych. W ocenie sądu, przesunięcie terminu płatności opłaty restrukturyzacyjnej, przy jednoczesnym naliczeniu opłaty prolongacyjnej i uwzględnieniu celu ustawy o restrukturyzacji, nie pociągnęło za sobą skutków nie dających się pogodzić z zasadami państwa prawa. W konsekwencji, WSA uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, naruszenie terminu nie stanowi rażącego naruszenia prawa, jeśli nie pociąga za sobą skutków nie dających się pogodzić z zasadami państwa prawa.

Uzasadnienie

Rażące naruszenie prawa wymaga nie tylko oczywistości naruszenia przepisu, ale także analizy skutków prawnych. W tym przypadku, przesunięcie terminu płatności opłaty restrukturyzacyjnej, przy jednoczesnym naliczeniu opłaty prolongacyjnej i uwzględnieniu celu ustawy o restrukturyzacji, nie miało takich skutków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

O.p. art. 247 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

u.o.r. art. 20 § ust. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 48 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 128

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 130 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

u.o.r. art. 21 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. nr 163, poz. 1348 art. 18 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej przez Dyrektora Izby Skarbowej, który stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy naruszenie terminu nie było rażące. Błędna wykładnia art. 20 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji przez Dyrektora Izby Skarbowej.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 170 p.p.s.a. Naruszenie art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Naruszenie art. 121 w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej.

Godne uwagi sformułowania

"Na wstępie wskazać należy, że Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. błędnie odczytał intencje jakimi kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wydając wyrok z dnia 27 lutego 2008 r." "Prawomocność ta ma jednak ściśle określone granice wyznaczone przede wszystkim przez tożsamość przedmiotu sprawy rozpoznanej przez sąd." "Na pojęcie "rażącego naruszenia prawa" składa się nie tylko fakt oczywistej naruszenia jasnego przepisu prawa, ale również skutki jakie pociąga za sobą decyzja dotknięta taką wadliwością." "Decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego o odroczeniu terminu płatności opłaty restrukturyzacyjnej nie pociąga za sobą takich skutków." "Skoro bowiem uiszczenie jej wcześniej byłoby całkowicie uprawnione i zwalniałby podatnika z obowiązku spełnienia zobowiązań objętych restrukturyzacją, to trudno przyjąć, że uiszczenie jej kilka miesięcy po terminie stanowiło okoliczność nie dającą się pogodzić zasadami państwa prawa."

Skład orzekający

Bogdan Lubiński

sędzia

Bogusław Klimowicz

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Grzegorczyk-Drozda

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"rażącego naruszenia prawa\" w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, zwłaszcza w sprawach podatkowych i restrukturyzacyjnych. Określenie granic związania prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ustawą o restrukturyzacji i Ordynacją podatkową. Konieczność analizy konkretnych okoliczności faktycznych i prawnych w każdej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne rozumienie pojęcia "rażącego naruszenia prawa" i jak sąd może korygować nadgorliwość organów administracji. Pokazuje też zawiłości procedury administracyjnej i podatkowej.

Naruszenie terminu nie zawsze oznacza nieważność decyzji – jak sąd chroni przedsiębiorców przed nadgorliwością urzędników.

Dane finansowe

WPS: 19 279,6 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 1310/08 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2009-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-10-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Bogdan Lubiński
Bogusław Klimowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Grzegorczyk-Drozda
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 48 par. 1, art. 121, art. 122, art. 128, art. 130 par. 1 pkt 6, art. 247 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 155 poz 1287
art. 20 ust. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński Asesor WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Protokolant: Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie odroczenia spłaty opłaty restrukturyzacyjnej oraz ustalenia wysokości opłaty prolongacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia[...] nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 457,- (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Pierwszy Urząd Skarbowy Ł-B ustalił P. D. należności objęte restrukturyzacją, na które składały się zaległości z tytułu: podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2000, 2001 i 2002 r., podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od stycznia do marca 2002 r. oraz zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za grudzień 2002 r. wraz z odsetkami od tych zaległości, a także ustalił wysokość opłaty restrukturyzacyjnej w kwocie 19.279,60 zł, płatnej w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji. Decyzja została doręczona podatnikowi w dniu 16 grudnia 2002 r. Następnie, po rozpoznaniu zawartej we wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego prośby o rozłożenie płatności opłaty restrukturyzacyjnej na raty, Pierwszy Urząd Skarbowy Ł-B decyzją z dnia [...]r. rozłożył stronie płatność tej opłaty na dziewięć rat, przy czym termin płatności ostatniej raty ustalił na 15 września 2003 r.
Wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2004 r. P. D. zwrócił się do organu o odroczenie terminu płatności opłaty restrukturyzacyjnej do 30 kwietnia 2004 r., załączając jednocześnie dowód jej wpłaty na rachunek organu. Decyzją z dnia [...] r. nr [...]Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł-B uwzględnił wniosek podatnika i w oparciu m.in. o art. 48 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zmianami) odroczył termin uiszczenia opłaty restrukturyzacyjnej do dnia jej uregulowania oraz ustalił wysokość opłaty prolongacyjnej. W tym samym dniu ww. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał też decyzję nr [...] o zakończeniu restrukturyzacji i umorzeniu należności objętych tym postępowaniem uznając, iż podatnik spełnił wszystkie przesłanki warunkujące wydanie decyzji tej treści.
Decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził nieważność decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, z uwagi na naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. nr 155, poz. 1287 ze zmianami – zwanej dalej ustawą o restrukturyzacji), a także art. 19 ust. 2 w związku z art. 20 ustawy o restrukturyzacji i art. 48 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu wskazał po pierwsze, że w dacie wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji należności podatkowych podatnik miał zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za czerwiec 2002 r. i po drugie, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie miał podstaw do odroczenia terminu płatności opłaty restrukturyzacyjnej na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej w sytuacji, gdy ustawa o restrukturyzacji zawierała wyczerpującą regulację w tym zakresie, a opłata ta nie była ani podatkiem, ani opłatą zrównaną z podatkiem. Podniósł również, że Naczelnik wadliwie obliczył wartość przyznanej pomocy publicznej. Powyższe uchybienia, w świetle art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, świadczyły w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej o rażącym naruszeniu prawa przy wydaniu decyzji o restrukturyzacji zaległości podatkowych strony. Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.
Na tę ostatnią decyzję pełnomocnik podatnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wyrokiem z dnia 27 lutego 2008 r. w sprawie I SA/Łd 1248/07 sąd uchylił kwestionowaną decyzję. W uzasadnieniu przyjął m.in. że art. 21 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji był przepisem bezwzględnie wiążącym w tym sensie, że niespełnienie choć jednego z warunków restrukturyzacji rodziło obowiązek organu restrukturyzacyjnego umorzenia postępowania w tym przedmiocie. Wydanie decyzji o odroczeniu terminu płatności opłaty restrukturyzacyjnej i uiszczenie tej opłaty obligowało zatem organ podatkowy do wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji i umorzeniu należności objętych tym postępowaniem. Sąd wskazał następnie na potrzebę rozważenia przez organ podatkowy czy przy wydaniu decyzji o odroczeniu płatności opłaty restrukturyzacyjnej nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Jednocześnie jednak sąd przyjął, że przepisy Ordynacji podatkowej miały odpowiednie zastosowanie do restrukturyzacji należności podatkowych, a zatem na postawie art. 48 § 1 pkt 1 w związku z art. 3 ust. 3 lit. c Ordynacji podatkowej, organ prowadzający postępowanie restrukturyzacyjne, mógł co do zasady odroczyć termin płatności opłaty restrukturyzacyjnej.
Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł-B z dnia [...] r. nr [...] o odroczeniu terminu uiszczenia opłaty restrukturyzacyjnej i ustaleniu wysokości opłaty prolongacyjnej. Następnie decyzją z dnia [...] r. stwierdził nieważność ww. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu wskazał, że wspomniana decyzja zapadła z rażącym naruszeniem art. 20 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji. Przepis ten dawał możliwość odroczenia terminu płatności opłaty restrukturyzacyjnej na okres nie dłuższy niż 14 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o warunkach restrukturyzacji. Tymczasem decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego została wydana już po tym terminie.
Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzupełnieniu swojej argumentacji podniósł, że stwierdzając nieważność decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego uwzględnił jedynie wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2008 r.
W skardze na tę decyzję pełnomocnik podatnika podniósł przede wszystkim zarzut naruszenia szeregu przepisów postępowania tj.:
1. art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, pomimo że merytoryczna podstawa jej wydania była już przedmiotem badania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, a wydany wyrok stał się prawomocny,
2. art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej przez dopuszczenie do rozpatrzenia odwołania pracownika Izby Skarbowej w Ł., który brał udział przy wydaniu poprzedniej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r.,
3. art. 121 w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej przez uznanie, że Naczelnik Urzędu Skarbowego naruszył w sposób rażący przepisy ustawy o restrukturyzacji, podczas gdy przepisy tej ustawy budziły poważne wątpliwości prawne i wymagały wykładni, a ponadto – przez dopuszczenie do udziału w sprawie pracownika Izby Skarbowej, który brał udział we wcześniejszym postępowaniu,
4. art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy decyzja z dnia [...] r. nr [...] nie naruszała obowiązujących przepisów prawa.
Ponadto pełnomocnik strony podniósł zarzut naruszenia art. 20 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji, poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że ma on zastosowanie do opłaty restrukturyzacyjnej, której termin uiszczenia organ podatkowy odroczył, w sytuacji, gdy przepis ten odnosił się tylko i wyłącznie do terminu płatności opłaty restrukturyzacyjnej rozłożonej na raty. Wskazując na powyższe pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji tegoż organu oraz umorzenie postępowania w sprawie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł m.in., że wymieniony w skardze pracownik organu nie brał udziału w podejmowaniu ani zaskarżonej decyzji, ani też poprzedzającej ją decyzji z dnia 16 lipca 2008 r. Pracownik ten podejmował jedynie poszczególne czynności w toku postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Na wstępie wskazać należy, że Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. błędnie odczytał intencje jakimi kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wydając wyrok z dnia 27 lutego 2008 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia sąd nie zawarł żadnego wiążącego zalecenia co do konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł-B. z dnia [...] r. wydanej w przedmiocie odroczenia terminu uiszczenia opłaty restrukturyzacyjnej. W szczególności z zawartego na stronie 7 uzasadnienia wyroku stwierdzenia, że "organ winien rozważyć, czy nie doszło do naruszenia, w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 O.p., art. 20 ust. 2 ustawy poprzez odroczenie terminu płatności opłaty restrukturyzacyjnej, mimo upływu ostatecznego, maksymalnego terminu do jej uiszczenia – 14 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o warunkach restrukturyzacji, a w konsekwencji art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji" nie wynika jeszcze, że organ podatkowy został zwolniony od oceny ważności decyzji będącej przedmiotem niniejszego postępowania i był zobowiązany przyjąć, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Dlatego nie sposób podzielić stanowiska wyrażonego przez Dyrektora Izby Skarbowej w uzasadnieniu skarżonej decyzji, iż "w pełni uwzględnił (...) wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zawarte w ww. wyroku z dnia 27.02.2008 r. (...)" (str. 4 uzasadnienia decyzji z 2 września 2008 r.). Obowiązkiem Dyrektora Izby Skarbowej było jedynie rozważenie, czy istnieje potrzeba wszczęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym i ewentualne zbadanie w jego trakcie, czy decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie odroczenia terminu uiszczenia opłaty restrukturyzacyjnej została dotknięta wadą nieważności. W każdym razie sąd nie nakazał usunięcia tej decyzji z obrotu prawnego.
Przechodząc do analizy podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów przeciw decyzji Dyrektora Izby Skarbowej już na wstępie należy krytycznie ocenić pierwszy z nich, dotyczący naruszenia art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zmianami), powoływanej dalej jako p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten wyraża zatem istotę prawomocności materialnej orzeczenia sądowego, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Prawomocność ta ma jednak ściśle określone granice wyznaczone przede wszystkim przez tożsamość przedmiotu sprawy rozpoznanej przez sąd. Ten właśnie element przesądza o bezzasadności wspomnianego zarzutu. Wbrew bowiem stanowisku strony skarżącej w niniejszej sprawie oraz w sprawie rozpoznanej uprzednio przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi pod sygnaturą I SA/Łd 1248/07, inny był przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego, jak i, kontrolowanego przez sąd, postępowania podatkowego. W niniejszej sprawie jest nim kwestia ważności decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł-B z dnia [...] r. nr[...] o odroczeniu terminu uiszczenia opłaty restrukturyzacyjnej i ustaleniu wysokości opłaty prolongacyjnej, natomiast w poprzednim postępowaniu chodziło o ocenę ważności decyzji tegoż Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł-B z [...]r. nr [...] w przedmiocie zakończenia restrukturyzacji i umorzenia należności objętych postępowaniem restrukturyzacyjnym. Oczywistym jest zatem, że nie może być mowy o związaniu organów podatkowych, jak i sądu w niniejszej sprawie, ustaleniami wspomnianego wyżej wyroku z dnia 27 lutego 2008 r. w zakresie wykraczającym poza ocenę legalności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. o stwierdzeniu nieważności decyzji o zakończeniu restrukturyzacji. Wyrok wydany przez sąd w sprawie I SA/Łd 1248/07 wiąże zatem tylko w takim zakresie i nie ma wpływu na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności odroczenia terminu uiszczenia opłaty restrukturyzacyjnej. Wyrok ten nie stanowił też żadnej przeszkody w prowadzeniu postępowania w trybie nadzwyczajnym w stosunku do wspomnianej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Stąd zarzut strony skarżącej o naruszeniu art. 170 p.p.s.a. ocenić należy jako pozbawiony podstaw prawnych.
W tym kontekście nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych oraz udzielania przez nie informacji stronom postępowania (art. 121 Ordynacji podatkowej). Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. miał bowiem – jak to zostało już wyżej powiedziane – pełne umocowanie do przeprowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym w celu ustalenia, czy decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego, wydana w przedmiocie odroczenia terminu płatności opłaty restrukturyzacyjnej, była dotknięta wadą nieważności. Z akt sprawy nie wynika również, że strona na jakimkolwiek etapie postępowania nie była właściwie informowana o prowadzonych przez organ podatkowy czynnościach i ich skutkach. Również uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji, zawierały pełne stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej.
Niezasadny jest również kolejny z zarzutów skargi tj. zarzut naruszenia przepisów o wyłączeniu pracownika organu podatkowego. W myśl art. 130 § 1 pkt 6 ordynacji podatkowej pracownik izby skarbowej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Słusznie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że wyrażenie "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" należy odnieść do stadium decyzyjnego postępowania podatkowego. Nie chodzi zatem ani o prowadzenie sprawy, ani o podejmowanie w niej czynności dowodowych, lecz o wydanie prawnie wiążącego rozstrzygnięcia sprawy. Takie rozumienie ww. przepisu nie budzi wątpliwości ani w doktrynie ani w orzecznictwie (por. J. Borkowski, w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2003, s. 474; A. Kabat, w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007 s. 516-517). Oznacza to, że nie było prawnych przeszkód do tego by po złożeniu odwołania od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. sprawę podatnika prowadziła ta sama osoba, skoro osoba ta nie brała bezpośredniego udziału (co jest bezsporne) w wydaniu wspomnianej decyzji.
Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej). Stan faktyczny sprawy ustalony przez organ podatkowy nie budzi bowiem wątpliwości. Strona skarżąca nie kwestionowała ustaleń poczynionych przez Dyrektora Izby Skarbowej. W istocie zresztą nie wyjaśniła w samej skardze na czym miałoby polegać naruszenie ww. przepisu. W każdym razie naruszenie zasady prawdy obiektywnej nie mogło polegać na błędnej wykładni przepisów prawa. Strona skarżąca nie wskazała również okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika prowadzącego postępowanie podatkowe (nie licząc wspomnianego już wyżej zarzutu naruszenia art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej).
Zasadny okazał się natomiast zarzut naruszenia przez Dyrektora Izby Skarbowej art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zdaniem sądu rację ma strona skarżąca wywodząc, że przy wydaniu decyzji z dnia [...] r. nr [...] o odroczeniu terminu uiszczenia opłaty restrukturyzacyjnej oraz ustaleniu wysokości opłaty prolongacyjnej Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł-B nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa, stanowiącego podstawę stwierdzenia nieważności tejże decyzji.
Na wstępie tej części rozważań podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności stanowi zawsze odstępstwo od zasady trwałości decyzji podatkowej wyrażonej wprost w treści art. 128 Ordynacji podatkowej. Zasada ta służy nie tylko ochronie praw nabytych, ale również ochronie ogólnego porządku prawnego. Ustawodawca uznał, że stabilizacja porządku prawnego generalnie stanowi większą wartość, niż potrzeba eliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwych. Przepisy przewidujące odstępstwa od zasady trwałości decyzji podatkowych należy zatem interpretować ściśle, skoro stanowią wyjątek od ww. zasady.
W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego o odroczeniu terminu płatności opłaty restrukturyzacyjnej została wydana z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na przekroczeniu terminu wskazanego w art. 20 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji. Zgodzić się należy z Dyrektorem Izby Skarbowej, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego wydając ww. decyzję w oparciu o art. 48 § 1 Ordynacji podatkowej, naruszył termin 14 miesięcy wynikający wprost z treści art. 20 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji (termin ten upłynął w dniu 16 lutego 2004 r., podczas gdy przedmiotowa decyzja nosi datę [...] r.). Naruszenia tego terminu, w realiach analizowanej sprawy, nie można jednak traktować jako rażące naruszenie prawa, dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Podkreślić należy, że na pojęcie "rażącego naruszenia prawa" składa się nie tylko fakt oczywistego naruszenia jasnego przepisu prawa, ale również skutki jakie pociąga za sobą decyzja dotknięta taką wadliwością. Tego aspektu pojęcia "rażące naruszenie prawa" Dyrektor Izby Skarbowej zdaje się nie dostrzegać, skupiając się wyłącznie na najczęściej podkreślanym i najprostszym do stwierdzenia elemencie – oczywistości naruszenia przepisu prawa. Tymczasem orzecznictwo i doktryna podkreśla wagę skutków prawnych jakie powinno nieść za sobą rozstrzygnięcie obarczone wadą, o której mowa. Wskazuje się zatem, że rażące naruszenie prawa ma miejsce, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią nie budzącego wątpliwości interpretacyjnych przepisu prawa, a charakter tego naruszenia powoduje, iż decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por. wyrok NSA z 7 czerwca 2001 r., III SA 907/00, niepubl.; B. Gruszczyński w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007 s. 753).
Decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego o odroczeniu terminu płatności opłaty restrukturyzacyjnej nie pociąga za sobą takich skutków. Zważyć należy, że zasadniczym celem ustawy o restrukturyzacji było wspieranie przedsiębiorców, którzy prowadząc swoją działalność i tracąc zdolność do konkurowania na rynku, popadli w zaległości w zapłacie należności publicznoprawnych. O tym, że skarżący spełniał warunki uzyskania ww. pomocy przesądził Pierwszy Urząd Skarbowy Ł-B obejmując decyzją z dnia [...] r. określone w niej należności procesem ich restrukturyzacji. Fakt przyznania pomocy podatnikowi powinien mieć kluczowe znaczenie dla oceny wagi naruszenia jakiego dopuścił się Naczelnik Urzędu Skarbowego przedłużając ponad ustawowe granice termin uiszczenia opłaty restrukturyzacyjnej. Skoro bowiem uiszczenie tej opłaty wcześniej byłoby całkowicie uprawnione i zwalniałby podatnika z obowiązku spełnienia zobowiązań objętych restrukturyzacją, to trudno przyjąć, że uiszczenie jej kilka miesięcy po terminie stanowiło okoliczność nie dającą się pogodzić zasadami państwa prawa. Zwrócić należy przy tym uwagę, że przesunięcie momentu zapłaty opłaty restrukturyzacyjnej nie było związane z żadną wymierną stratą dla Skarbu Państwa, skoro Naczelnik Urzędu Skarbowego naliczył, a podatnik uiścił, stosowaną opłatę prolongacyjną.
Reasumując, skoro decyzja Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł-B z dnia [...] r. o odroczeniu terminu uiszczenia opłaty restrukturyzacyjnej oraz ustaleniu wysokości opłaty prolongacyjnej została wydana z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, a naruszenie to nie pociągało za sobą skutków nie dających się pogodzić z praworządnością działania organów państwowych, nie zachodziły podstawy do uznania, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej wydając zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]r. naruszył zatem wskazany wyżej art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami), uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] r.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zmianami).
M.Ko.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI