I SA/Łd 130/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2022-05-11
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowykoszty uzyskania przychodównierzetelność ksiągtransakcje zagranicznesamochody używaneprawo niemieckiepostępowanie dowodowekontrola podatkowaOrdynacja podatkowaustawa o PIT

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając, że organy podatkowe nie zebrały wystarczających dowodów, aby jednoznacznie stwierdzić nierzetelność transakcji zakupu samochodów przez podatnika.

Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 rok, gdzie organy podatkowe zakwestionowały koszty uzyskania przychodów z tytułu zakupu używanych samochodów z zagranicy, uznając 52 umowy kupna-sprzedaży za nierzetelne. Podatnik twierdził, że działał w dobrej wierze, a sposób zakupu był zgodny z praktyką rynkową. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na błędy proceduralne i potrzebę dokładniejszego zbadania stanu faktycznego, w tym zgodności transakcji z prawem niemieckim oraz wyjaśnień podatnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., która utrzymywała w mocy decyzję organu pierwszej instancji określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 rok. Organy podatkowe zakwestionowały koszty uzyskania przychodów w łącznej kwocie 422.934,52 zł, uznając 52 umowy kupna-sprzedaży używanych samochodów z zagranicy za nierzetelne, ponieważ sprzedawcy nie potwierdzili przeprowadzenia transakcji. Podatnik prowadził działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży samochodów i odzieży. Sąd uznał, że organy obu instancji nie sprostały obowiązkowi prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, uchylając się od odpowiedzi na pytanie, czy sporne transakcje miały miejsce w rzeczywistości, a jedynie stwierdzając, że nie zostały należycie udokumentowane. Sąd wskazał na konieczność weryfikacji wyjaśnień podatnika dotyczących sposobu nabywania samochodów w punktach sprzedaży w Niemczech, zgodności tych zasad z prawem niemieckim oraz ustalenia, kto powinien figurować jako sprzedający w umowach. Dopiero po uzupełnieniu materiału dowodowego możliwe będzie dokonanie oceny prawdziwości transakcji, ceny zapłaconej przez skarżącego, zasadności zarzutu braku oszacowania kosztów uzyskania przychodów oraz nierzetelności księgi przychodów i rozchodów. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję ze względów procesowych i zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy podatkowe nie wykazały w sposób wystarczający, że sporne transakcje nie miały miejsca. Zadowoliły się stwierdzeniem, że nie zostały należycie udokumentowane, co stanowi uchybienie proceduralne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe nie zebrały wystarczających dowodów, aby jednoznacznie stwierdzić nierzetelność transakcji. Konieczne jest dokładne zbadanie stanu faktycznego, w tym weryfikacja wyjaśnień podatnika dotyczących sposobu nabywania samochodów i zgodności tych zasad z prawem niemieckim.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (22)

Główne

u.p.d.o.f. art. 22 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Pomocnicze

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 23 § 2

Ordynacja podatkowa

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26.08.2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów art. 11 § 1, 3, 5 w zw. z 4 pkt 1

u.p.d.o.f. art. 24a § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 9 § 1, 1a, 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 9a § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 10 § 1 pkt 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 24 § 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 26 § 1 pkt 2 lit. a

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 27 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 27b § 1 pkt 1 lit. a i ust. 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 45 § 1 i 6

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

O.p. art. 124

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 23 § 1 i 5

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 roku art. 12 § 3 w zw. z § 16 ust.1

p.p.s.a. art. 145 § 1 punkt 1 litera c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe nie wykazały w sposób wystarczający nierzetelności umów kupna-sprzedaży samochodów. Organy nie zebrały i nie rozpatrzyły pełnego materiału dowodowego. Organy nie ustaliły rzeczywistego stanu faktycznego sprawy.

Odrzucone argumenty

Organy podatkowe prawidłowo uznały umowy za nierzetelne z powodu braku potwierdzenia transakcji przez sprzedawców. Podatnik nie dochował należytej staranności przy dokonywaniu transakcji. Zapłaty w gotówce za zakup samochodów są rzadkością i powinny być potwierdzone dowodami.

Godne uwagi sformułowania

Organy uchyliły się od odpowiedzi na pytanie, czy sporne transakcje miały miejsce w rzeczywistości, zadowalając się sformułowaniem, że nie zostały one należycie udokumentowane. Ustalenie rzeczywistości transakcji ma zasadnicze znaczenie w sprawie. Rzecz bowiem nie w tym by wskazywać skarżącemu, jakie obowiązki winien spełniać jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, lecz by dokonać oceny, czy wyjaśnienia te zasługują na uwzględnienie.

Skład orzekający

Cezary Koziński

przewodniczący

Paweł Janicki

sprawozdawca

Bożena Kasprzak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wskazuje na obowiązek organów podatkowych dokładnego badania stanu faktycznego i dowodowego, nawet w przypadku transakcji zagranicznych i potencjalnie nierzetelnych dokumentów. Podkreśla znaczenie weryfikacji wyjaśnień podatnika."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zakupu używanych samochodów z zagranicy i interpretacji przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów w kontekście nierzetelnych dokumentów. Konieczność uwzględnienia prawa obcego (niemieckiego).

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy typowych problemów podatkowych związanych z obrotem samochodami używanymi i dowodami zakupu, ale pokazuje, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organy podatkowe.

Sąd uchyla decyzję podatkową: Organy nie zbadały wystarczająco transakcji samochodowych.

Sektor

motoryzacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 130/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-05-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Bożena Kasprzak
Cezary Koziński /przewodniczący/
Paweł Janicki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 1009/22 - Wyrok NSA z 2025-04-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 122, art. 187 par 1 i art. 191 par 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Dnia 11 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędzia WSA Bożena Kasprzak po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 5.417 (pięć tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 12 stycznia 2022 r. B. M. zaskarżył do sądu administracyjnego decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...]r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 rok.
Z akt sprawy wynika, że w 2017 r. podatnik prowadził działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej samochodów osobowych i furgonetek oraz sprzedaży hurtowej i detalicznej pozostałych pojazdów samochodowych z wyłączeniem motocykli, a także produkcji pozostałej odzieży wierzchniej.
W wyniku przeprowadzenia kontroli podatkowej, dotyczącej prawidłowości rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.- W. uznał, że księga podatkowa przychodów i rozchodów za 2017 rok, w części dotyczącej kosztów uzyskania przychodów prowadzona była nierzetelnie, z naruszeniem § 11 ust. 1, ust. 3 oraz ust. 5 w zw. z ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26.08.2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz art. 24a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ podatkowy pierwszej instancji, na podstawie przepisu art. 23 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej odstąpił od szacowania podstawy opodatkowania i opierając się na danych wynikających z podatkowej księgi przychodów i rozchodów określił podstawę opodatkowania.
Organ I instancji stwierdził, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej podatnik zawyżył koszty uzyskania przychodu o łączną kwotę 422.934,52 zł, poprzez nieuprawnione zaliczenie do kosztów podatkowych kwot wynikających z:
- 52 umów kupna-sprzedaży nieodzwierciedlających zdarzeń gospodarczych, które miały potwierdzać nabycie używanych samochodów za granicą w łącznej wysokości 372.141,72 zł;
- zawyżenia remanentu początkowego o kwotę 171.699,64 zł, poprzez ujęcie w nim wartości używanych samochodów zakupionych na podstawie nierzetelnych dokumentów;
- zawyżenia remanentu końcowego o kwotę 120.906,84 zł, poprzez ujęcie w nim wartości używanych samochodów zakupionych na podstawie nierzetelnych dokumentów.
W konsekwencji powyższych ustaleń decyzją z 5 maja 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W., na podstawie art. art. 9 ust. 1, ust. 1a i ust. 2, art. 9a ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 3, art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 2, art. 24a ust. 1, art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. a, art. 27 ust. 1, art. 27b ust. 1 pkt 1 lit. a i ust. 2, art. 45 ust. 1 i ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2032 ze zm., dalej "u.p.d.o.f.") określił B. M. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. w kwocie 123.044 zł.
W wyniku rozpatrzenia odwołania podatnika decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ podał, że osią sporu w sprawie jest prawidłowość rozliczeń podatnika w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 rok, a konkretnie zasadność ujęcia po stronie kosztów kwot wynikających z dowodów zakupu niepotwierdzających faktycznego przebiegu transakcji nabycia samochodów. W sprawie podstawę obciążenia kosztów uzyskania przychodów stanowiły umowy kupna-sprzedaży samochodów używanych. Odnosząc się do treści art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. organ podkreślił, że nie powinno budzić wątpliwości, iż warunki zaliczenia wydatku do kosztów muszą spełniać kryterium sprawdzalności, a zatem podatnik musi liczyć się z koniecznością wykazania, że wydatek spełnia warunki wynikające z treści ww. przepisu. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera prawidłowe udokumentowanie ponoszonych kosztów, umożliwia to bowiem ustalenie, czy spełnione zostały ustawowe przesłanki pozwalające uznać dany wydatek za koszt uzyskania przychodów w rozumieniu ustawy podatkowej. Obowiązek ten spoczywa na podatniku, to on bowiem dokonuje określonych wydatków i zaliczając je do kosztów uzyskania przychodów, pomniejsza podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że 52 umowy kupna-sprzedaży używanych samochodów (ujęte w tabeli nr 2, str. 4-8 decyzji organu I instancji) na terenie Niemiec w łącznej kwocie 372.141,72 zł, w przypadku których sprzedawcy nie potwierdzili przeprowadzenia transakcji z podatnikiem, nie odzwierciedlają przebiegu rzeczywistych transakcji gospodarczych i jako nierzetelne nie mogą stanowić dowodu na poniesienie przez podatnika wydatków w kwotach z nich wynikających, które mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.
W trakcie przesłuchania podatnik zeznał, że od kilku lat jeździł do różnych miejscowości (Drezno, Bautzen, Gorlitz) położonych niedaleko granicy, na place (mieszczące od 50 do 100 samochodów). Na placu zazwyczaj było kilku sprzedawców oferujących samochody. Po dokonaniu wyboru auta rozmowy toczyły się z aktualnym posiadaczem "briefu" czyli dokumentu dotyczącego samochodu. Według strony gdy w Niemczech ktoś chce sprzedać samochód, to najpierw go wyrejestrowuje w urzędzie i nie musi podpisywać żadnej umowy kupna-sprzedaży, a jedynie przekazuje dokumenty i właścicielem staje się ta osoba, która ma "brief", czyli zestaw dokumentów, takich jak karta pojazdu i dowód rejestracyjny. Na ww. placach znajdowały się auta wyrejestrowane, gotowe do sprzedaży - te auta nie są w Niemczech ponownie zarejestrowane. W przypadku chęci zakupu konkretnego samochodu, podatnik zawierał umowę kupna-sprzedaży z aktualnym właścicielem pojazdu, na której jako sprzedający jest wpisywana osoba, której dane - jako ostatniego właściciela - wynikają z dokumentów samochodu. Transakcje zawsze były finalizowane na placu, przy czym ponieważ podatnik nie legitymował osób uczestniczących w transakcji sprzedaży samochodu, nie miał wiedzy, czy osoba obecna przy sprzedaży samochodu jest tą samą osobą, która w dokumentach pojazdu widnieje jako ostatni jego właściciel. Umowę podpisywała osoba uczestnicząca w sprzedaży auta, a podatnik otrzymywał tzw. "brief". Umowy te nie były nigdy zawierane pod adresem poprzedniego właściciela samochodu, wynikającym z briefu, a pieniądze, w gotówce podatnik przekazywał osobie obecnej przy spisywaniu umowy. B. M. zeznał ponadto, że działał w dobrej wierze i zakładał, że osoba która sprzedawała auto i podpisywała umowę działała legalnie.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ ocenił, że zachowanie strony, jako podmiotu prowadzącego profesjonalną działalność gospodarczą, od którego należy oczekiwać przezorności i zapobiegliwości oraz ważenia podejmowanych decyzji nacechowane było brakiem należytej staranności, a w sytuacji, gdy strony umowy nie posiadały dowodów zapłaty organ uznał, ze zakwestionowane płatności mogły mieć co najwyżej charakter gotówkowy. Organ wskazał, że w obecnych realiach gospodarczych zasadą jest, że przedsiębiorcy dokonują zapłaty za pośrednictwem banku. Zapłaty w gotówce są z reguły rzadkością, dotyczą małych kwot i uiszczające je podmioty nie mają żadnego problemu z wykazaniem otrzymania dowodu potwierdzającego zapłatę. Elementarną zasadą działania przedsiębiorców jest legitymowanie się dowodem dokonania zapłaty za towar, choćby ze względu na możliwość uwolnienia się od zarzutu braku zapłaty. Przytoczone zatem okoliczności, zdaniem organu II instancji zasadniczo odbiegały od normalnych stosunków handlowych pomiędzy uczestnikami legalnego obrotu gospodarczego. Za zasadne Dyrektor uznał stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W., że to na podatniku spoczywa obowiązek przedstawienia rzetelnych i wiarygodnych dokumentów, z których strona wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. To zatem podatnik winien był dołożyć należytej staranności, by udowodnić swoją tezę prezentowaną w trakcie postępowania podatkowego i kontrolnego, że umowy kupna-sprzedaży, w których wymienione w nich kwoty stanowiły podstawę dokonywania przez stronę obciążeń podstawy do opodatkowania, były rzetelne zarówno pod względem podmiotowym jaki i przedmiotowym.
Odnosząc się do wniosków strony o przesłuchanie osób widniejących w treści ww. umów Dyrektor podzielił stanowisko wyrażone w decyzji I instancji, że organy podatkowe są zobowiązane do gromadzenia dowodów jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego, który został wyjaśniony w sposób wszechstronny i jednoznaczny. Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu I instancji , że wobec braku możliwości zweryfikowania innymi metodami transakcji wymienionych w "Tabeli nr 3" i w konsekwencji stwierdzenia, że ww. dokumenty nie są dokumentami rzetelnymi i nie dokumentują transakcji gospodarczych pomiędzy podmiotami wskazanymi na tych dowodach w datach i kwotach tam uwidocznionych, uznano wydatki wynikające z tych dokumentów za koszt uzyskania przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez podatnika w 2017 roku. Analogicznie Dyrektor podzielił stanowisko organu I instancji co do oceny umów kupna-sprzedaży których wartości zostały ujęte w remanencie początkowym, wymienionym w tabeli nr 5 decyzji organu I instancji.
W odniesieniu do 21 umów zakupu samochodów, ujętych przez podatnika w remanencie początkowym 2017 roku organ odwoławczy uznał za zasadne ustalenia organu I instancji, poczynione we współpracy z zagranicznymi organami podatkowymi, dające podstawę do pomniejszania wartości remanentu początkowego o kwotę 171.699,64 zł, stanowiącą sumę kwot wymienionych w zakwestionowanych - jako nieodzwierciedlających rzeczywistych zdarzeń gospodarczych - umowach, co ostatecznie spowodowało wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów ww. kwoty.
W konsekwencji weryfikacja danych ujętych w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, w tym także ze spisu z natury sporządzonego na początek i koniec 2017 roku podatkowego i ich konfrontacja z dowodami źródłowymi pozwala wywieść wniosek, że księgi podatkowe prowadzone były nierzetelnie, bowiem zawarte w tych księgach zapisy nie odzwierciedlały stanu rzeczywistego. Jednocześnie w oparciu o przepis art. 23 § 2 Ordynacji podatkowej zarówno organ podatkowy pierwszej instancji jak i tutejszy organ odwoławczy odstąpiły od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, bowiem zapisy w księdze przychodów i rozchodów, uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania, pozwalały na określenie podstawy opodatkowania.
W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję podatnik wniósł o jej uchylenie w całości, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. obrazę przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a to:
a) art. 122 w zw. z art. 180 § 1 w zw. z art. 187 §1 Ordynacji podatkowej poprzez brak działania mającego na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz poprzez brak zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie, a polegające w szczególności na:
oparciu całości swoich rozstrzygnięć na podstawie protokołu kontroli podatkowej nr 83/2018, który błędnie uznawał, że podatkowa księga przychodów i rozchodów prowadzona przez podatnika jest nierzetelna, nie odzwierciedla rzeczywistych i faktycznych transakcji, podczas gdy skarżący prowadził ją według posiadanych wiadomości i informacji, działając w dobrej wierze, zgodnie z własnym przeświadczeniem o prawdziwości wpisywanych tam informacji i na podstawie oryginalnych, niepodrobionych dokumentów;
- uznaniu, że podatnik nie dochował należytej staranności przy dokonywaniu transakcji kupna samochodów osobowych, podczas gdy cena za samochody była ceną rynkową, nie był on jedyną osobą, która dokonywała zakupów ten sposób, jest to przyjęta praktyka, a zatem wymagana przez prawo staranność dla tego typu działalności kupieckiej została przez niego zachowana;
- powielenie błędu organu I instancji polegającego na uznaniu, że podatnik był zobowiązany do wylegitymowania sprzedawcy przed zakupem samochodu, podczas gdy byłoby to naruszenie konstytucyjnych zasad wolności i godności, a ponadto uprawnione są do tego jedynie enumeratywnie wymienione organy w przypadku enumerytywnie wyliczonych sytuacjach tak na gruncie prawa polskiego jak i niemieckiego;
b) art. 124 w zw. z art. 121 § 2 w zw. z art. 23 §1 i § 5 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ II instancji przy załatwieniu sprawy i niezastosowaniu metody oszacowania podstawy opodatkowania z dokumentów udostępnionych podczas kontroli oraz uzyskanych od zagranicznych organów podatkowych;
c) art. 121 §1 w zw. z art. 122 w zw. z art. 180 § 1 w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez brak działania mającego na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz poprzez brak zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie i tym samym działanie w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych;
d) art. 121 § 1 w zw. z art. 124 w zw. z art. 121 § 2 w zw. z art. 23 § 1 i § 5 O.p. poprzez niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ II instancji przy załatwieniu sprawy i niezastosowaniu metody oszacowania podstawy opodatkowania z dokumentów udostępnionych podczas kontroli oraz uzyskanych od zagranicznych organów podatkowych i tym samym działanie w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych;
e) art. 120 Ordynacji podatkowej poprzez działanie wbrew przepisom obowiązującego prawa z powodów wskazanych w pkt. 1 i 2 zarzutów.
2. obrazę przepisów prawa materialnego, a to:
art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. u.p.d.o.f. poprzez uznanie, że kwota 563.045,48 zł wynikająca ze złożonego 4 kwietnia 2018 roku zeznania rocznego PIT-36 o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2017 nie stanowi w całości poniesionych kosztów uzyskania przychodów, podczas gdy są to rzeczywiste poniesione przez podatnika koszty uzyskania przychodu;
art. 23 § 1 i § 5 O.p. poprzez brak zastosowania przez organ metody oszacowania podstawy opodatkowania i na tej podstawie wyliczenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 roku;
§ 12 ust. 3 w zw. z § 16 ust.1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 roku (tekst jednolity: Dz. U. 2017, poz. 728) w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów poprzez uznanie przez organ II instancji, że umowy cywilnoprawne są dokumentami księgowymi na tle tegoż aktu prawnego i niezastosowanie przepisu § 16 ust. 1 rozporządzenia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu organ podkreślił, że rozstrzygnięcie oparte zostało na informacjach udzielonych niemieckiej administracji podatkowej przez osoby i podmioty widniejące na zakwestionowanych umowach, które były znane z nazwiska (nazwy) i adresu niemieckiej administracji podatkowej. Z uzyskanych przez niemiecką administrację podatkową informacji wynikało, że osoby te w większości zaprzeczyły, aby były stroną zawartej ze skarżącym umowy, jak również zanegowały podpisy złożone w treści umów.
Zdaniem Dyrektora w zaistniałych okolicznościach możliwe było przyjęcie za koszt uzyskania przychodu tylko tych kwot wynikających z umów kupna-sprzedaży, co do których osoby w nich wymienione potwierdziły jednoznacznie sprzedaż na rzecz skarżącego samochodu (1 umowa), bądź niemożliwe było kategoryczne stwierdzenie, że ww. dokumenty nie są dokumentami rzetelnymi i nie dokumentują transakcji gospodarczych pomiędzy podmiotami wskazanymi na tych dowodach w datach i kwotach tam uwidocznionych. Dotyczyło to sytuacji, kiedy podmioty wymienione na umowach kupna-sprzedaży samochodów jako sprzedający - nie są znani tamtejszej administracji podatkowej (2 przypadki), zmarli (2 przypadki) lub nie udzieliły wiążącej informacji odnośnie transakcji wymienionej na okazanej umowie (1 przypadek). Pominięte zostały natomiast kwoty wynikające z pozostałych umów kupna-sprzedaży z uwagi na nieprzedłożenie wiarygodnych dowodów potwierdzających ich poniesienie. Skarżący nie wykazał, że konkretne zdarzenia gospodarcze miały miejsce oraz że stronami tych operacji były podmioty opisane w przedłożonych przez stronę dokumentach. W tej sytuacji w ocenie DIAS w Łodzi organy podatkowe bezsprzecznie udowodniły, że skarżący posłużył się do zwiększenia kosztów uzyskania przychodów dokumentami, które nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu ze względów procesowych.
Podstawowym obowiązkiem organu podatkowego w roku prowadzonego postępowania podatkowego jest prawidłowe ustalenie stanu faktów istotnych w sprawie. Tego od organu wymagają art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 § 1 O.p.
Zdaniem sądu I instancji obowiązkowi temu nie sprostały organy obu instancji w rozpoznawanej sprawie. Mimo stosunkowo rozbudowanych uzasadnień decyzji oba organy uchyliły się od odpowiedzi na pytanie, czy sporne transakcje miały miejsce w rzeczywistości, zadowalając się sformułowaniem, że nie zostały one należycie udokumentowane.
Zauważyć zatem należy, że ustalenie rzeczywistości transakcji ma zasadnicze znaczenie w sprawie. Ustalenie, że nie miały one miejsca wiązałoby się z koniecznością odrzucenia, jako nieprawdziwych lub niewiarygodnych dowodów w postaci umów kupna sprzedaży przedstawionych przez skarżącego. W szczególności zaś musiałoby wiązać się z podważeniem tej części ustaleń poczynionych w toku postępowania, które dotyczyły nabycia pojazdów w punktach sprzedaży wskazanych przez skarżącego.
Z kolei ustalenie ich zaistnienia w rzeczywistości zobowiązuje do dokładnego przeanalizowania i oceny wyjaśnień skarżącego co do przebiegu transakcji. Tymczasem obu tych wątków zabrakło w uzasadnieniach decyzji organów obydwu instancji.
Niezależnie od tego, która z tak zarysowanych tez okaże się prawdziwa, organy będą zobligowane do weryfikacji wyjaśnień skarżącego. Rzecz bowiem nie w tym by wskazywać skarżącemu, jakie obowiązki winien spełniać jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, lecz by dokonać oceny, czy wyjaśnienia te zasługują na uwzględnienie.
Chodzi o weryfikację twierdzeń skarżącego, że sporne samochody nabył w punktach sprzedaży w Dreźnie, Bautzen, Goerlitz i innych miejscowościach w pobliżu graniczy polsko-niemieckiej. W szczególności istotne jest ustalenie, czy odpowiadają prawu niemieckiemu opisane przez skarżącego zasady dostarczania i sprzedaży aut wyrejestrowanych we wskazanych przez skarżącego punktach sprzedaży. Organ będzie przy tym zobowiązany do wyjaśnienia, czy osoba prowadząca punkt sprzedaży, w której dyspozycji pozostaje dane auto, jest uprawniona do jego sprzedaży oraz czyją własność stanowi taki pojazd po wyrejestrowaniu i w konsekwencji, kto winien figurować w umowie sprzedaży jako sprzedający. Twierdzenia powyższe wynikające z wyjaśnień skarżącego wymagają weryfikacji gdyż od ich prawdziwości może zależeć uznanie wydatków poniesionych przez skarżącego zna zakup aut za koszty podatkowe.
Organ winien także ustalić, czy istnieje (i jest zgodna z prawem niemieckim) praktyka, by osoba posiadająca dokumenty auta wyrejestrowanego była uprawniona do jego sprzedaży.
W konsekwencji należy ustalić, na jakiej zasadzie działają według prawa niemieckiego opisywane przez skarżącego punkty sprzedaży.
Tak ukierunkowane postępowanie dowodowe należy uzupełnić o dodatkowe pytania do osób wymienionych na umowach sprzedaży jako sprzedających, czy ich pojazdy zostały przekazane do jednego z punktów sprzedaży wymienionych przez skarżącego.
W ocenie sądu I instancji brak powyższych ustaleń w zaskarżonej decyzji stanowi uchybienie wskazanym przepisom prawa procesowego i uniemożliwia kontrolę legalności zastosowania prawa materialnego. Dopiero po uzupełnieniu materiału dowodowego w omawianym wyżej zakresie winna nastąpić jego ocena, na podstawie której uprawnione będzie wyciągnięcie wniosków co do prawdziwości transakcji i ewentualnej ceny zapłaconej przez skarżącego.
Także dopiero wówczas będzie można ocenić zasadność zarzutu skargi dotyczącego braku oszacowania kosztów uzyskania przychodów z tytułu nabycia spornych aut, jak również rysującego się zarzutu braku refleksji organów nad pochodzeniem przychodu roku 2017. Podobna uwaga dotyczy stanowiska organu dotyczącego nierzetelności podatkowej księgi przychodów i rozchodów skarżącego. Powyższe wywody dotyczą nie tylko aut, które jak wskazał skarżący, zostały nabyte w roku 2017, lecz również tych które zostały zakwestionowane przez organy jako bezprawnie ujęte w remanencie początkowym roku 2017.
W toku ponowionego postępowania organ odwoławczy uwzględni powyższe wywody jako wiążące.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 litera c i art. 200 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.
P.C.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI