I SA/Gl 1295/12

I SA/Gl 1295/12 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2013-07-31
Data wpływu
2012-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Gabriel Radecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 100 par. 1, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 255,  art. 258 par. 2  pkt 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.
Uzasadnienie
Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości
100 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podniósł, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, cierpiącą na chorobę przewlekłą
i utrzymującą się jedynie z zasiłku stałego w kwocie 479 zł oraz z zasiłku celowego na zakup leków. Zaznaczył, iż z tych powodów nie może ponosić opłat sądowych,
z których jest zwalniany. We wniosku nie wskazano żadnego majątku, poza lokatorskim prawem do niewielkiego lokalu. W rubryce nr 6 urzędowego formularza, poświęconej osobom pozostającym z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, skarżący wymienił pełnoletnią córkę, zastrzegł jednak, że osoba ta "nie zamieszkuje we wspólnym gospodarstwie".
Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie stałych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego (sprecyzowano, że należy także przedstawić dokumenty poświadczające zapłatę tych należności, np. potwierdzenia przelewu oraz wskazać osoby, które ewentualnie partycypują w tych opłatach, np. córkę) i wszelkich dochodów skarżącego (wskazano, że w przypadku dochodów z pomocy społecznej można przedłożyć odpisy stosownych decyzji), nadesłanie odpisu zeznania podatkowego za ubiegły rok, przedstawienie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych, złożenie wyjaśnień co do wysokości wydatków związanych z leczeniem oraz nadesłanie postanowień zwalniających skarżącego z opłat sądowych w innych postępowaniach.
Ustosunkowując się do wezwania, skarżący nadesłał faksem decyzję z dnia
1 lipca 2013 r. o przyznaniu mu zasiłku na zakup żywności w kwocie 93 zł (według decyzji świadczenie wypłacane jest na rachunek bankowy) oraz odpis postanowienia z dnia 21 maja 2013 r. o zwolnieniu go z opłaty od zażalenia w postępowaniu cywilnym. Ponadto oświadczył, że nie posiada większości żądanych dokumentów, gdyż ich nie przechowuje lub przekazuje je do organów pomocy społecznej. Powtórzył, iż zasiłki z pomocy społecznej stanowią jego jedyne źródło dochodu, wobec czego nie składa zeznań podatkowych. Skarżący zwrócił się także
o wystąpienie do organów pomocy społecznej oraz do Narodowego Funduszu Zdrowia celem ustalenia kosztów jego leczenia – nadesłał tylko kopię faktury potwierdzającej zakup lekarstw w dniu 7 marca 2013 r. za kwotę 71,69 zł. Podobnie uczynił w przypadku rachunku bankowego, odsyłając w tym zakresie do banku. Wniósł także o to, by jego sprawa "odbywała się z Protokołem Elektronicznym, co mobilizuje strony i sędziów [do] rzetelnego postępowania" i przestawił kopię pisma wystosowanego do niego w tej materii.
Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje:
W pierwszej kolejności – w związku z wnioskiem dotyczącym sposobu protokołowania – należy zwrócić uwagę, że w art. 100 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako "P.p.s.a.") wprowadzono zasadę, że protokół spisuje się z posiedzenia jawnego. Tymczasem stosownie do art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowienia w przedmiocie prawa pomocy referendarz sądowy wydaje wyłącznie na posiedzeniu niejawnym. Już choćby z tego powodu żądanie skarżącego nie może być więc uwzględnione.
Zgodnie z kolei z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając, z własnej inicjatywy lub na wezwanie, niezbędną dokumentację źródłową.
Podkreślić wypada, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek dostarczenia materiału dowodowego mającego przemawiać na rzecz jego żądania. Wynika to
z treści art. 255 P.p.s.a., który zresztą wskazano w wystosowanym w sprawie wezwaniu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Według niej jeżeli oświadczenia strony zawarte we wniosku okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych.
W konsekwencji inicjatywa dowodowa prowadzącego postępowanie w przedmiocie prawa pomocy ogranicza się do skierowania wspomnianego wezwania do strony, nie ma natomiast podstaw do tego, by Sąd lub referendarz sądowy zwracał się w tym zakresie do innych podmiotów, instytucji czy organów, jak domaga się tego skarżący.
Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że wnioskodawca nie wykonał wezwania referendarza sądowego w wystarczającym stopniu, nadsyłając tylko niewielką część żądanej dokumentacji. Pominął
w szczególności dokumenty niezbędne dla rozwiania wątpliwości, które można powziąć analizując jego oświadczenia. Najistotniejsza z nich dotyczy dochodów. Skarżący podkreślił, że ograniczają się one do świadczeń z pomocy społecznej i że w związku z tym nie składa zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych. Wyjaśnienie to nie może być jednak uznane za dostateczne. Na wcześniejszym etapie postępowania wnioskodawca nadesłał wszak kopię zawiadomienia z dnia 5 lutego 2013 r. o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę (k. 42 akt). Skądinąd już na początku uzasadnienia zaskarżonej decyzji mowa jest
o złożonym przez skarżącego zeznaniu podatkowym o wysokości dochodu osiągniętego w 2008 r., w którym też wykazano przychody ze stosunku pracy. Jego oświadczenia wymagają zatem dalszej weryfikacji, której nie może zastąpić uwzględnienie faktu, iż wnioskodawca korzysta z pomocy społecznej; zresztą czynił tak też wcześniej, zanim osiągnął dochody z wynagrodzenia za pracę, czego dowodzi wyrok z dnia 3 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 405/06, którym oddalono jego skargę w sprawie decyzji przyznającej mu zasiłek stały od dnia 1 października 2005 r.
Kluczowym dokumentem z tego punktu widzenia jest wyciąg z rachunku bankowego, którego skarżący nie nadesłał, choć przyznał, że taki rachunek posiada
i wykorzystuje, co zresztą wynika z decyzji przyznającej zasiłek. Wyciąg z rachunku mógłby więc zobrazować jego możliwości płatnicze, pozwalając oszacować środki pozostające do jego dyspozycji i jego wydatki. Niewykonanie wezwania w tej części jest tym bardziej znamienne, że wnioskodawca nie powinien mieć większych problemów z dostarczeniem tego wyciągu pomimo swojej niepełnosprawności, skoro jest osobą posługującą się umiejętnie środkami teleinformatycznymi, np. korespondencję w postępowaniu administracyjnym prowadził, głównie drogą elektroniczną, przesyłając skanowane kopie różnych materiałów; w postępowaniu sądowoadministracyjnym często używa faksu. W toku obu postępowań wykazał się zresztą znaczną aktywnością procesową.
Skarżący w ogóle nie ustosunkował się do wezwania o wskazanie wysokości wydatków związanych tak z bieżącym utrzymaniem, jak i z leczeniem – w tym ostatnim zakresie przedstawił jedynie kopie faktury za zakup leków, nie wyjaśniając wszelako, czy dokumentuje ona wydatek o charakterze stałym i cyklicznym, a jeżeli tak, to w skali jakiego okresu, czy – przeciwnie – odbiegającym w jakiś sposób od zwykle ponoszonych kosztów. Nie można zatem ustalić dochodów i wydatków gospodarstwa domowego wnioskodawcy, a co za tym idzie zestawić tych dwóch wielkości i stwierdzić, czy dają one nadwyżkę, czy niedobór. Uniemożliwia to odpowiedź na pytanie, czy poniesienie kosztów sądowych w sprawie będzie wiązało się dla skarżącego z uszczerbkiem utrzymania koniecznego, a w efekcie uwzględnienie wniosku o zwolnienie od tych kosztów. Pamiętać przecież należy, że wysokość kosztów sądowych w sprawie jest nieznaczna, najmniejsza spośród znanych procedurze sądowoadministracyjnej.
Podnieść wypada także, iż skarżący wciąż ma możliwość uzupełniania materiału dowodowego, w szczególności dołączając brakującą dokumentację do sprzeciwu od niniejszego postanowienia.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku
z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.