I SA/Łd 12/25

I SA/Łd 12/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-07-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Gortych-Ratajczyk
Bożena Kasprzak /sprawozdawca/
Cezary Koziński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 54 § 1, art. 79
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Asesor WSA Agnieszka Gortych - Ratajczyk Protokolant: specjalista Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 31 października 2024 r. nr 1001-IEE.7192.269.2024.3.MOK w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 października 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach z dnia 5 września 2024 r., którym organ I instancji oddalił skargę R. S. na czynność egzekucyjną.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wystawił na zobowiązanego 3 stycznia 2022 r. tytuł wykonawczy nr [...]. Następnie wierzyciel skierował ww. tytuł wykonawczy celem realizacji, zgodnie z właściwością miejscową, do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim.
Organ egzekucyjny 23 lutego 2022 r. skierował do Banku Pocztowego zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanego. Wraz z powyższym zajęciem zobowiązanemu został doręczony 22 marca 2022 r., w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: k.p.a., odpis tytułu wykonawczego nr [...].
Następnie - z uwagi na zmianę przez zobowiązanego miejsca zamieszkania - ww. tytuł wykonawczy został przekazany zgodnie z właściwością miejscową do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach.
Organ egzekucyjny zawiadomieniem z 9 sierpnia 2024 r. dokonał zajęcia świadczeń zobowiązanego z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Łodzi. Ww. zajęcie zostało doręczone stronie 16 sierpnia 2024 r.
W odpowiedzi na powyższe zajęcie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Łodzi poinformował, że nie może go zrealizować, ponieważ potrącenia z Pana świadczenia pozostają w depozycie Zakładu, w związku ze zbiegiem egzekucji komorników sądowych.
Pismem z 23 sierpnia 2024 r. zobowiązany złożył skargę na ww. czynność egzekucyjną, wnosząc o jej uchylenie.
W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia wskazał, że nie doręczono mu "w sposób prawem przepisany odpisu tytułu wykonawczego". Powyższe spowodowało, że został pozbawiony prawa do obrony przed egzekucją nienależnej - w jego ocenie - kwoty pieniężnej.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach, postanowieniem z 5 września 2024 r. oddalił jako nieuzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej dokonaną zawiadomieniem z 9 sierpnia 2024 r.
Na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł zażalenie, w uzasadnieniu którego wskazał, że w niniejszej sprawie zachodzi nieważność postępowania, gdyż nie doręczono mu odpisu tytułu wykonawczego; korespondencja nie została wysłana do niego pod właściwy adres, a jeśli nawet została wysłana pod właściwy adres, to brak jej odbioru nie nastąpił z winy strony, tylko z winy poczty.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w postanowieniu z 31 października 2024 r. wskazał na treść art. 54, art. 79 § 1-4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), dalej: u.p.e.a., po czym stwierdził, że zawiadomienie z 9 sierpnia 2024 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zostało doręczone zobowiązanemu 16 sierpnia 2024 r.
Natomiast odpis tytułu wykonawczego doręczono stronie we wcześniejszym terminie, tj. 22 marca 2022 r., w trybie art. 44 k.p.a., na adres Ł., ul. [...]. Adres ten został przez stronę wskazany w organach administracji skarbowej jako właściwy adres do doręczeń w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 29 kwietnia 2024 r. Tym samym korespondencja zawierająca odpis tytułu wykonawczego, na podstawie którego prowadzone jest wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne, została skierowana na właściwy adres. Ponadto zwrócona przesyłka zawiera wszelkie niezbędne adnotacje poczty, pozwalające na przyjęcie, że korespondencja ta została doręczona stronie w trybie tzw. fikcji doręczenia. Zatem analizowana czynność egzekucyjna została dokonana z zachowaniem dyspozycji powołanych w ww. przepisie art. 79 u.p.e.a.
Ponadto – w ocenie organu drugiej instancji - zawiadomienie o zajęciu z 9 sierpnia 2024 r. spełnia wymogi, które zostały określone dla tego rodzaju dokumentów w przepisach u.p.e.a., a organ egzekucyjny sporządził przedmiotowe zawiadomienie zgodnie ze wzorem dla tego rodzaju dokumentów, określonym na podstawie przepisów u.p.e.a.
Na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 31 października 2024 r. R. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Wskazał, że uchylenia postanowienia należy dokonać z przyczyn formalnych, ponieważ nie doręczono mu - w sposób zgodny z prawem - tytułu wykonawczego, co uniemożliwiło stronie jego zakwestionowanie. Stwierdził przy tym, że z przyczyn czasowych i niezależnych od niego nie udowodnił, na etapie zażalenia, bezprawności doręczenia mu przedmiotowego tytułu wykonawczego. Podniósł przy tym, że dowody na nieprawidłowe doręczenie mu odpisu tytułu wykonawczego, przedłoży w postępowaniu sądowym.
Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c) p.p.s.a.).
Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przenosząc określone w ww. przepisach kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.
Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych zostały zdefiniowane w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., wśród których znajduje się m.in. egzekucja ze świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także renty socjalnej.
Podstawą wniesienia skargi na czynność egzekucyjną jest przepis art. 54 u.p.e.a., który stanowi że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
W zakresie pierwszej z wyżej wymienionych przesłanek w orzecznictwie podkreśla się, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na podjęciu przez organ egzekucyjny czynności niedopuszczalnej przez ustawę, jak i podjęciu czynności, która co prawda jest dopuszczalna, ale sposób jej podjęcia narusza przepisy ustawy (wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 1567/23, opubl. LEX nr 3752154).
Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.). Wskazany termin ma charakter zawity, co oznacza, że wniesienia skargi na czynność egzekucyjną po jego upływie jest bezskuteczne.
Podkreślić należy, że w postępowaniu skargowym, w oparciu o art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (vide. wyroki NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 2 kwietnia 2015r., sygn. akt II FSK 778/13; z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13). W postępowaniu tym nie orzeka się zatem o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia.
Tryb postępowania organu egzekucyjnego w egzekucji ze świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także renty socjalnej uregulowany został w art. 79 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 79 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi.
Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Stosownie do § 2 tego przepisu, zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń. Zgodnie z kolei z § 3 - w stosunku do egzekwowanej należności pieniężnej nieważne są rozporządzenia świadczeniami przekraczające część wolną od zajęcia, dokonane po ich zajęciu, a także przed tym zajęciem, jeżeli są wymagalne po zajęciu.
W myśl art. 79 § 4 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:
1. zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób;
2. wzywa organ rentowy, aby:
a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości,
b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o te świadczenia oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tych świadczeń egzekucja przez innych wierzycieli,
3. poucza organ rentowy o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niezastosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2.
Jak wynika z akt sprawy, w niniejszej sprawie organ podjął czynności wypełniające treść ww. przepisów, w szczególności zawiadomieniem z 9 sierpnia 2024 r. (doręczonym stronie 16 sierpnia 2024 r.) zawiadomił zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, wezwał organ rentowy (doręczenie przez ePUAP 9 sierpnia 2024 r.), aby:
a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości,
b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o te świadczenia oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tych świadczeń egzekucja przez innych wierzycieli.
Ponadto pouczył organ rentowy o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niezastosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2.
Odnosząc się zaś do podniesionej w treści skargi na ww. czynność egzekucyjną okoliczności niedoręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, w oparciu o który organ dokonał zajęcia zauważyć należy, że wskazany obowiązek materializuje się jedynie wówczas, gdy odpis tytułu wykonawczego nie został wcześniej doręczony.
Tymczasem z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny 23 lutego 2022 r. skierował do Banku Pocztowego zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zobowiązanego z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Wraz z powyższym zajęciem został stronie doręczony 22 marca 2022 r., w trybie art. 44 k.p.a., odpis tytułu wykonawczego nr [...], będącego podstawą dokonania czynności egzekucyjnej poddanej sądowej kontroli w niniejszej sprawie.
W tym miejscu zauważyć należy, że zobowiązanie organu do doręczenia tytułu wykonawczego bezpośrednio zobowiązanemu, nie wyklucza zastosowania konstrukcji doręczenia zastępczego. Z uwagi na fakt, iż ustawodawca w żaden sposób nie określił sposobu doręczenia, zgodnie z art. 18 u.p.e.a., do doręczeń tych stosuje się przepisy art. 39-49 k.p.a. Każdy z określonych tam sposobów doręczenia może być zastosowany w postępowaniu egzekucyjnym także do doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Doręczenie takie winno być bezpośrednio do rąk adresata, ale zarazem owa bezpośredniość nie wyklucza dokonania doręczenia zastępczego w rozumieniu art. 44 k.p.a. Zgodnie zaś ze wskazanym artykułem, § 1 w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.
§ 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
§ 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.
§ 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Z art. 42 § 1 k.p.a. wynika z kolei, że podstawowym miejscem doręczeń pism osobie fizycznej jest ich mieszkanie lub miejsce pracy albo adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych.
W niniejszej sprawie odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu zgodnie z powyższą regulacją w dniu 22 marca 2022 r., na adres Ł., ul. [...]. Z przeprowadzonej analizy koperty i urzędowego potwierdzenia odbioru wynika, że zwrócona przesyłka zawiera wszelkie niezbędne adnotacje poczty, pozwalające na przyjęcie, że korespondencja ta została zobowiązanemu doręczona w trybie tzw. fikcji doręczenia (awizowania w dniach 8 i 18 marca 2022 r., zwrot do adresata 23 marca 2022 r. opatrzone własnoręcznymi podpisami doręczyciela). Ponadto z przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego wynika, że adres ten został przez zobowiązanego wskazany w organach administracji skarbowej jako właściwy adres do doręczeń w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 29 kwietnia 2024 r.
Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony przez skarżącego zarzut, że korespondencja zawierająca odpis tytułu wykonawczego, na podstawie którego prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne, została skierowana na niewłaściwy adres i w konsekwencji nieprawidłowo uznana za skutecznie doręczoną w dniu 22 marca 2022 r.
W ocenie Sądu sposób dokonania zakwestionowanej czynności w niniejszej sprawie nie naruszał art. 79 u.p.e.a. Sąd nie stwierdził innych okoliczności wskazujących na naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania i uzasadniających uwzględnienie skargi.
W podsumowaniu sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd uznaje, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, albowiem przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które mogłyby lub miały istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
db