I SA/Łd 1847/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2007-04-13
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowysamochody osobowenabycie wewnątrzwspólnotoweprawo unijneart. 90 TWEdyskryminacja podatkowazwrot podatkuOrdynacja podatkowaustawa o podatku akcyzowymWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w sprawie zwrotu podatku akcyzowego od samochodu osobowego, uznając, że organy podatkowe nie zbadały kwestii dyskryminacji podatkowej w kontekście prawa unijnego.

Skarżący domagał się zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanego samochodu osobowego, argumentując naruszenie art. 90 Traktatu Rzymskiego. Organy podatkowe odmówiły zwrotu, uznając polskie przepisy za zgodne z prawem unijnym. Sąd uchylił decyzje organów, wskazując na konieczność zbadania, czy podatek akcyzowy nałożony na samochody używane sprowadzane z innych krajów UE nie jest wyższy niż podatek zawarty w cenie podobnych samochodów krajowych, co mogłoby stanowić dyskryminację podatkową.

Sprawa dotyczyła wniosku J.M. o zwrot podatku akcyzowego w kwocie 5 340 zł, zapłaconego od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanego samochodu osobowego marki Mercedes Benz. Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 90 Traktatu Rzymskiego (TWE) oraz art. 91 Konstytucji RP, twierdząc, że polskie przepisy podatkowe dyskryminują towary pochodzące z innych państw członkowskich UE. Organy podatkowe, zarówno Naczelnik Urzędu Celnego, jak i Dyrektor Izby Celnej, odmówiły zwrotu podatku, argumentując, że samochody osobowe są wyrobami akcyzowymi niezharmonizowanymi, a polskie prawo pozwala na ich opodatkowanie, przy zachowaniu identycznych stawek dla pojazdów nabywanych krajowo i wewnątrzwspólnotowo. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, uznał ją za zasadną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia okazało się stanowisko Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) w sprawie C-313/05, które wskazywało, że art. 90 TWE sprzeciwia się nałożeniu podatku akcyzowego na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w innym państwie członkowskim, jeśli kwota tego podatku przewyższa rezydualną kwotę podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów już zarejestrowanych w kraju. Sąd stwierdził, że organy podatkowe nie zbadały tej kwestii, co stanowiło naruszenie prawa materialnego. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wykładni prawa unijnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nałożenie podatku akcyzowego na samochód osobowy nabyty wewnątrzwspólnotowo, który jest starszy niż dwa lata, może być uznane za dyskryminacyjne (sprzeczne z art. 90 TWE) tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim kwota tego podatku przewyższa kwotę rezydualnego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów zarejestrowanych wcześniej na terytorium Polski.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wykładni art. 90 TWE dokonanej przez ETS w sprawie C-313/05. Stwierdził, że polskie organy podatkowe nie zbadały, czy podatek akcyzowy nałożony na używany samochód sprowadzony z UE nie jest wyższy niż podatek zawarty w cenie podobnych samochodów krajowych, co jest kluczowe dla oceny dyskryminacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (23)

Główne

u.p.a. art. 4 § ust. 1 pkt 5

Ustawa o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 81 § ust. 1

Ustawa o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 80 § ust. 1

Ustawa o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 2 § pkt 1 w zw. z zał. nr 1 poz. 59

Ustawa o podatku akcyzowym

Konst. RP art. 91 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konst. RP art. 91 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konst. RP art. 91 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konst. RP art. 87 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konst. RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konst. RP art. 9

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

Ord.pod. art. 72 § § 1 pkt 1

Ordynacja podatkowa

Ord.pod. art. 73 § § 2 pkt 2

Ordynacja podatkowa

Ord.pod. art. 75 § § 2 pkt 1 lit. a i § 3

Ordynacja podatkowa

Ord.pod. art. 21 § § 1 pkt 1

Ordynacja podatkowa

Ord.pod. art. 207

Ordynacja podatkowa

Ord.pod. art. 233 § § 1

Ordynacja podatkowa

u.p.a. art. 75 § ust. 1 i 3

Ustawa o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 82 § ust. 3

Ustawa o podatku akcyzowym

rozp. MF art. 7 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 roku w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego

PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 90 TWE poprzez nałożenie podatku akcyzowego na samochód nabyty wewnątrzwspólnotowo, który jest starszy niż dwa lata, w sytuacji gdy kwota tego podatku przewyższa rezydualną kwotę podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów krajowych. Naruszenie art. 91 Konstytucji RP i art. 90 TWE poprzez stosowanie przepisów krajowych, które są sprzeczne z prawem unijnym i prowadzą do dyskryminacji podatkowej.

Godne uwagi sformułowania

obciążenie transakcji nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego starszego niż 2 lata podatkiem akcyzowym może być uznane za działanie dyskryminacyjne (...) tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim kwota tego podatku przewyższa kwotę rezydualnego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, zarejestrowanych wcześniej na terytorium Polski. organy podatkowe winny ponownie dokonać oceny zasadności wniosku o stwierdzenie nadpłaty przy uwzględnieniu oceny prawnej, zawartej w niniejszym wyroku.

Skład orzekający

Aleksandra Wrzesińska-Nowacka

przewodniczący sprawozdawca

Ewa Cisowska-Sakrajda

członek

Krzysztof Szczygielski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 90 TWE w kontekście opodatkowania akcyzą używanych samochodów sprowadzanych z UE, zasada pierwszeństwa prawa unijnego nad prawem krajowym, obowiązek badania dyskryminacji podatkowej przez organy administracji."

Ograniczenia: Dotyczy głównie samochodów osobowych starszych niż dwa lata nabywanych wewnątrzwspólnotowo. Wymaga indywidualnego badania wysokości podatku rezydualnego w cenie podobnych pojazdów krajowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zgodności polskiego prawa podatkowego z prawem UE, co ma bezpośrednie przełożenie na sytuację wielu obywateli kupujących samochody z zagranicy. Wykładnia przepisów unijnych przez sąd jest kluczowa.

Czy zapłaciłeś za dużo akcyzy za auto z UE? Sąd wskazuje na potencjalną dyskryminację!

Dane finansowe

WPS: 5340 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 1847/06 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2007-04-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Cisowska-Sakrajda
Krzysztof Szczygielski
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 13 kwietnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant asystent sędziego Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu w 13 kwietnia 2007 roku na rozprawie przy udziale ---- sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym zapłaconym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] Nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz J. M. kwotę 214,00 (dwieście czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 1 czerwca 2006 roku J. M. złożył do Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. wniosek o zwrot podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanego samochodu osobowego marki Mercedes Benz wyprodukowanego w roku 2000. Wyjaśnił, iż wskazany samochód sprowadził z Belgii w dniu 18 lipca 2005 roku, po czym uiścił podatek akcyzowy w kwocie 5 340 zł. W ocenie skarżącego obciążenie go podatkiem akcyzowym naruszało art. 90 Traktatu Rzymskiego z 1957 roku o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej i art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 121 i art. 169 § 1 w związku z art. 168 § 2 Ordynacji podatkowej. Wraz z wnioskiem złożył korektę deklaracji uproszczonej nabycia wewnątrzwspólnotowego.
Decyzja z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł., działając na podstawie art. 72 § 1 pkt 1, art. 73 § 2 pkt 2, art. 75 § 2 pkt 1 lit. a i § 3, art. 21 § 1 pkt 1, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 roku, Nr 8, poz. 60 ze zm., powoływanej dalej jako Ordynacja podatkowa); art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 75 ust. 1 i 3, art. 81 ust. 1, art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 roku o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29, poz. 257 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa o podatku akcyzowym ); § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 roku w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz.U. Nr 87, poz. 825 ze zm., powoływanego dalej jako rozporządzenie MF), odmówił J. M. zwrotu podatku akcyzowego w wysokości 5 340 zł zapłaconego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Mercedes Benz.
Z ustaleń dokonanych przez organ wynikało, iż w dniu 22 lipca 2005 roku J.M. złożył w Urzędzie Celnym I w Ł. deklarację uproszczoną AKC-U dotyczącą samochodu osobowego marki Mercedes Benz wraz z wnioskiem o wydanie dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju od samochodu osobowego. Podatek akcyzowy został zapłacony przez stronę skarżącą w dniu 25 lipca 2005 roku, po czym w dniu 17 sierpnia 2005 roku J.M. odebrał dokument potwierdzający zapłatę podatku akcyzowego na terytorium kraju.
Uzasadniając merytorycznie wydaną decyzję Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, iż J.M. wykonał obowiązek wynikający z przywołanych na wstępie przepisów ustawy o podatku akcyzowym związanych z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu marki Mercedes Benz. Strona prawidłowo wypełniła deklarację uproszczoną AKC - U, również kwota należnego podatku akcyzowego została obliczona i zapłacona w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym.
Odnosząc się do zarzutu niezgodności polskich przepisów podatkowych z art. 23, art. 25 i art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską z dnia 25 marca 1957 (Dz.U. z 2004 r., nr 90,poz. 864/2, ze zm. wynikającymi z Traktatu Amsterdamskiego z dnia 2 października 1997 r.-Dz.U. z 2004 r., nr 90,poz. 864/31 , powoływanego dalej jako TWE) organ zauważył, że zgodnie z prawem wspólnotowym państwa członkowskie zachowały prawo do wprowadzania podatków na wyroby akcyzowe niezharmonizowane zgodnie z własną polityką fiskalną. Wywiódł, iż samochody osobowe są wyrobami akcyzowymi niezharmonizowanymi, w związku z czym ich opodatkowanie nie jest ujednolicone i w poszczególnych państwach członkowskich są stosowane różne opłaty i podatki ich dotyczące. Zauważył przy tym, że podatkiem akcyzowym w Polsce są obciążone czynności (m.in. nabycie wewnątrzwspólnotowe, sprzedaż na terenie kraju) dotyczące każdego samochodu niezarejestrowanego w kraju, niezależnie od źródła jego pochodzenia.
W odwołaniu od powyższej decyzji J.M. zarzucił Naczelnikowi Urzędu Celnego w Ł. naruszenie art. 90 TWE i wniósł o jej uchylenie oraz orzeczenie o zwrocie zapłaconego podatku. Skarżący wskazał, iż w dniu 16 kwietnia 2003 roku Rzeczpospolita Polska podpisała w Atenach Traktach dotyczący przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 roku, Nr 90, poz. 864, dalej powoływanego jako Traktat o przystąpieniu), zobowiązując się tym samym do przestrzegania prawa unijnego, w tym TWE, zawierającego w art. 90 zakaz nakładania przez państwa członkowskie podatków bezpośrednich lub pośrednich na towary pochodzące z innych państw członkowskich wyższych niż nakładane na podobne towary krajowe. Przywołał następnie art. 91 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym ratyfikowane umowy międzynarodowe, po ich ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowią część krajowego porządku prawnego i są bezpośrednio stosowane, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Stwierdził, że ust. 2 wskazanego artykułu przesądza o nadrzędności umów ratyfikowanych międzynarodowych nad ustawami w sytuacji, gdy ustawy tej nie da się pogodzić z umową.
W ocenie J. M. obciążenie go podatkiem akcyzowym z tytułu nabycia w państwie członkowskim samochodu osobowego naruszało art. 90 TWE, co uzasadniało stwierdzenie, że podatek zapłacony został nienależnie i powinien być zwrócony na podstawie art. 72 i następne Ordynacji podatkowej.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł., działając na podstawie art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...].
Organ wskazał, iż obowiązek zapłaty podatku akcyzowej w polskim porządku prawnym uregulowany został w ustawie o podatku akcyzowym, która zawiera kompleksowe regulacje dotyczące poboru i rozliczenia podatku akcyzowego oraz zasady oznaczania niektórych wyrobów znakami akcyzy. Wyjaśnił, że w akcie tym zawarto regulacje dotyczące obciążania podatkiem akcyzowym wyrobów zharmonizowanych i niezharmonizowanych, który to podział wynika z przyjętej w prawie wspólnotowym koncepcji, według której harmonizacji podlegają jedynie wyroby tradycyjnie objęte akcyzą (paliwa silnikowe i oleje opałowe, wyroby alkoholowe i tytoniowe), natomiast w odniesieniu to innych wyrobów (to jest wyrobów niezharmonizowanych), pozostawiono państwom członkowskim swobodę w zakresie ich opodatkowania akcyzą. Wskazał, iż polski system prawny utrzymuje opodatkowanie akcyzą wielu wyrobów, które w innych państwach członkowskich zostały z tego podatku wyłączone. Dyrektor zauważył, że taki stan rzeczy możliwy jest dzięki uregulowaniom zawartym w prawie wspólnotowym, zgodnie bowiem z art. 3 ust. 3 Dyrektywy EWG 92/12/EWG poszczególne państwa członkowskie zostały uprawnione do nakładania lub utrzymywania podatków konsumpcyjnych na inne towary niż wyroby akcyzowe wymienione w dyrektywach akcyzowych. W ocenie organu zatem nałożenie przez polskiego ustawodawcę podatku akcyzowego na samochody osobowe jest zgodne z przepisami wspólnotowymi.
Dalej stwierdził, że zgodnie z ustawą o podatku akcyzowym opodatkowaniu podlega każda sprzedaż samochodu osobowego przed jego pierwszą rejestracją na terytorium kraju, zgodnie z przepisami prawa o ruchu drogowym, natomiast podmioty dokonujące tej sprzedaży stają się podatnikami akcyzy. Przy czym, w ocenie organu podatkowego nie ma znaczenia, czy samochód nabyty został w kraju, przed jego pierwszą rejestracją, czy też został sprowadzony z kraju wspólnotowego i zarejestrowany w Polsce. Stawki dotyczące podatku akcyzowego są bowiem identyczne dla samochodów nabywanych w kraju i wewnątrzwspólnotowo, ich wysokość jest uzależniona bowiem jedynie od wieku i pojemności skokowej silnika, przy czym przy samochodach, które są przedmiotem sprzedaży, nabycia wewnątrzwspólnotowego czy importu przed upływem dwóch lat od ich produkcji – stawka określona jest procentowo i jest jednakowa dla podobnych pojazdów, zaś przy samochodach starszych – wysokość stawki obliczana jest według wzoru jednakowego dla samochodów nabywanych w kraju i wewnątrzwspólnotowo.
W ocenie organu Polska nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na towary pochodzące z Unii podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakłada na podobne towary krajowe. Wskazał, iż podobnymi towarami są samochody osobowe nabywane w kraju lub na terenie innego państwa członkowskiego przed ich pierwszą rejestracją i ich obciążenie, zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy i podatku akcyzowym, jest identyczne. Na potwierdzenia zaprezentowanego stanowiska organ odwoławczy przytoczył dane statystyczne, z których wynika, iż po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej wzrósł import towarów sprowadzonych z innych państw członkowskich.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.M. zarzucił decyzji Dyrektora Izby Celnej w Ł. naruszenie art. 90 TWE. Wniósł o jej uchylenie, powołując się na argumenty przedstawione w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie.
W dniu 13 kwietnia 2007 roku na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym Dyrektor Izby Celnej w Ł. poinformował o zmianie stanowiska i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł..
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Kognicja Sądu administracyjnego pierwszej instancji obejmuje kontrolę legalności zaskarżonego aktu polegającą na ocenie, czy organ podatkowy nie naruszył przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym aspekcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ drugiej instancji naruszył przepisy prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Sporna kwota akcyzy zapłacona została przez skarżącego w dniu 25 lipca 2005 roku na podstawie przepisów ustawy o podatku akcyzowym w związku z wewnątrzwspólnotowym nabyciem samochodu osobowego. Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 80 ust. 1 tej ustawy opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlega nabycie wewnątrzwspólnotowe i import samochodu oraz każda jego sprzedaż przed pierwszą rejestracją na terenie kraju. Samochody osobowe są wyrobami akcyzowymi niezharmonizowanymi (art. 2 pkt 1 w zw. z zał. nr 1 poz. 59 ustawy). Podatnicy dokonujący nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych są obowiązani po dokonaniu przywozu na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną do właściwego naczelnika urzędu celnego oraz dokonać zapłaty akcyzy w terminie 5 dni, licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego, nie później jednak niż z chwilą rejestracji tego pojazdu (art. 81 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym). Akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym ( art. 80 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym). Podatnikami akcyzy od samochodów osobowych są podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą jego rejestracją na terytorium kraju oraz importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego (art. 80 ust. 1 i 2 ustawy o podatku akcyzowym).
Z powyższych przepisów wynika, że akcyzie podlegają zarówno samochody osobowe nowe, jak i używane sprzedawane na terenie kraju, importowane oraz nabyte na terytorium innego państwa członkowskiego. Obowiązek podatkowy w akcyzie nie jest w zasadzie związany z samym faktem przekroczenia granicy (bowiem podatnikami akcyzy są też podmioty dokonujące sprzedaży samochodów w kraju), ale z faktem nabycia bądź sprzedaży przed pierwszą rejestracją. Samochody używane nabywane w kraju oraz w innych państwach członkowskich są przy tym towarami podobnymi.
Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga zatem odpowiedzi na pytanie o wzajemny stosunek pomiędzy ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których Rzeczpospolita Polska jest jedną ze stron, a prawem wewnętrznym (w tym wypadku ustawami i rozporządzeniem Ministra Finansów), o możliwość samodzielnej oceny przez organy administracji, w tym organy podatkowe, zgodności przepisów ustawy z normami prawa wspólnotowego, a w razie stwierdzenia istniejącej niezgodności – o możliwość bezpośredniego zastosowania przez organ administracji normy wspólnotowej przy jednoczesnej odmowie zastosowania przepisu ustawy. Oceny wymaga także zgodność zastosowanych w sprawie przepisów ustawy o podatku akcyzowym z art. 90 TWE.
Zgodnie z treścią art. 87 ust. 1 Konstytucji źródłami prawa powszechnie obowiązującego są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, a w zakresie ograniczonym przedmiotowo i terytorialnie – akty prawa miejscowego. Szczególną rangę Konstytucja przyznaje ratyfikowanym umowom międzynarodowym, które zgodnie z art. 91 ust. 1, po ich ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowią część krajowego porządku prawnego i są bezpośrednio stosowane, chyba że ich stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy( tzn. na ich podstawie podejmowane są decyzje indywidualne w konkretnych postępowaniach sądowych, administracyjnych- por. P.Winczorek- Konstytucja RP. Komentarz- Warszawa 2000, s.117). Ustęp 2 tego artykułu jednoznacznie przesądza przy tym o nadrzędności umów międzynarodowych ratyfikowanych za zgodą wyrażoną w ustawie nad ustawami w sytuacji, gdy ustawy nie da się pogodzić z umową ( także w drodze dokonania wykładni). Wskazany art. 91 Konstytucji jest rozwinięciem wyrażonej w art. 9 tego aktu zasady przestrzegania przez Rzeczpospolitą wiążącego ją prawa międzynarodowego. Kolejną normę kolizyjną zawarto w art. 91 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z jego treścią, jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Polskę umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Przepis ten dotyczy obecnie tzw. pochodnego (wtórnego) prawa wspólnotowego (prawa Unii Europejskiej). A zatem na mocy tego przepisu Konstytucji od chwili przystąpienia Polski do Unii Europejskiej akty prawa wspólnotowego pierwotnego i pochodnego stały się częścią polskiego porządku prawnego i winny być stosowane przez wszystkie organy stanowiące emanację państwa, w tym również organy podatkowe ( art. 7 Konstytucji RP).
Obowiązek respektowania przez Polskie organy administracji systemu prawnego Unii Europejskiej wynika z faktu podpisania w dniu 16 kwietnia 2003 roku w Atenach Traktatu o przystąpieniu. Stosownie do art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia, stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Polska związana jest postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny, co oznacza, że normy prawa wspólnotowego od dnia 1 maja 2004 roku stały się automatycznie częścią porządku prawnego obowiązującego w Polsce, bez konieczności ich inkorporacji. Z Oświadczenia Rządowego z dnia 21 kwietnia 2004 roku w sprawie mocy obowiązującej Traktatu o przystąpieniu wynika, że został on ratyfikowany przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej w dniu 23 lipca 2003 roku i wszedł w życie w dniu 1 maja 2004 roku. Częścią polskiego porządku prawnego stały się zatem również przepisy TWE. Art. 10 TWE zobowiązuje państwa członkowskie do podjęcia wszelkich właściwych środków o charakterze ogólnym lub szczególnym dla zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z tego Traktatu oraz zobowiązuje je do powstrzymywania się od podejmowania wszelkich środków, które mogłyby zagrozić osiągnięciu jego celów. W ramach tych środków państwo członkowskie winno zadbać o to, aby przepisy prawa wspólnotowego ze względu na swój wyjątkowy charakter nie były uchylane przez przepisy prawa krajowego (por. wyrok. ETS z 15 lipca 1964 r. w sprawie 6/64 Flaminio Costa przeciwko ENEL, opubl. ECR z 1964 r., s. 1141, powołany za Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości pod red. R. Skubisza, Warszawa 2003, s. 43). Przez państwo członkowskie należy rozumieć przy tym wszelkiego rodzaju podmioty (organy) stanowiące emanację tego państwa, w tym również władzę wykonawczą – organy administracji (por. D. Miąsik w Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, pod red. A. Wróbla, Kraków 2005 r., s. 317 oraz orzeczenie ETS w sprawie 103/88 Fratelli Constanzo v. Comune di Milano, Zb. Orz. z 1989 r., s. 1839).
Realizacja celów Wspólnoty w sferze podatkowej wyrażona została m.in. w art. 90 Traktatu. Z treści tego przepisu wynika, że państwa członkowskie nie nakładają bezpośrednio lub pośrednio na towary pochodzące z innych państw członkowskich jakichkolwiek podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakładają bezpośrednio lub pośrednio na podobne towary krajowe, jak również nie nakładają na towary pochodzące z innych państw członkowskich podatków wewnętrznych, które mają na celu ochronę pewnych rodzajów produkcji. Z przepisu tego wynika zatem nakaz równego traktowania przez wszystkie kraje Unii Europejskiej towarów pochodzących z jakichkolwiek państw członkowskich. Zakaz dyskryminacji podatkowej oznacza, że nie powinno się stosować w sferze podatkowej różnych zasad w odniesieniu do porównywalnych sytuacji lub porównywalnych towarów. Dla uznania podobieństwa towarów nie jest przy tym konieczna identyczność towarów, ale posiadanie przez nie podobnych cech oraz zaspokajanie tych samych potrzeb z punktu widzenia konsumenta ( por. wyrok ETS o sygn. 243/84 ws prawie John Walker & Sohns Ltd v. Ministeriet for Skatter og Afgifter-opubl. w ECR z 1986 r., t. 3,s. 875, powołane za M.Bernat- Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w sprawach gospodarczych- Warszawa 2006, s. 94). Zakaz dotyczy zarówno dyskryminacji bezpośredniej, jak i dyskryminacji pośredniej (ukrytej), polegającej na tym, że wewnętrzne przepisy podatkowe formalnie traktują jednakowo podatników własnych i podatników z państw obcych, jednakże nie uwzględniają faktu, iż obie grupy podatników znajdują się w odmiennej sytuacji faktycznej, co w rezultacie prowadzi do odmiennych rezultatów (por. wyrok ETS w sprawie Michel Humblot v. Directeur des services fiscaux- sygn. C 112/84-opubl. w ECR z 1985 ,t.4 s. 1367, powołany za M.Bernat- op. cit,s. 88-89). Art. 90 TWE ma również zastosowanie w przypadku, gdy państwom członkowskim pozostawiono swobodę co do stanowienia regulacji podatkowych w zakresie danego podatku ( jak w przypadku podatku akcyzowego od wyrobów niezharmonizowanych- art. 3 powołanej Dyrektywy 92/12/EWG).
W sprawie analogicznej jak rozpoznawana Europejski Trybunał Sprawiedliwości, właściwy do dokonywania wykładni przepisów prawa wspólnotowego ( art. 234 TWE), odpowiadając na pytanie prejudycjalne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. dotyczące wykładni art. 25,28 i 90 TWE oraz art. 3 ust. 1 i 3 Dyrektywy Rady 92/12/EWG stwierdził, iż art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, iż sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładanego na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło ten podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek ( wyrok ETS z 18 stycznia 2007 r., sygn. akt C-313/05 M. B. przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w W.).
Dokonując oceny zgodności powołanych przepisów z art. 90 TWE, uwzględniając wykładnię tego ostatniego przepisu dokonaną przez ETS w sprawie C-313/05 stwierdzić zatem należy, iż obciążenie transakcji nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego starszego niż 2 lata podatkiem akcyzowym może być uznane za działanie dyskryminacyjne ( a więc sprzeczne z art. 90 TWE) tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim kwota tego podatku przewyższa kwotę rezydualnego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, zarejestrowanych wcześniej na terytorium Polski. W cenie tych ostatnich pojazdów, nabywanych na terenie kraju, zawarta jest bowiem kwota podatku akcyzowego, jeżeli był on zapłacony wcześniej, przed pierwszą ich rejestracją pojazdu w kraju ( nabywca używanego pojazdu ponosi zatem przy jego nabyciu ciężar ekonomiczny tego podatku).
W niniejszej sprawie organy podatkowe nie badały wysokości podatku rezydualnego, zawartego w cenie sprzedaży podobnych do nabytego przez skarżącego pojazdów używanych, nabywanych na terytorium kraju i wcześniej zarejestrowanych. Dopiero zaś po dokonaniu tych ustaleń ocenić będzie można, czy w tym przypadku zastosowanie przepisów ustawy o podatku akcyzowym oraz przepisów rozporządzenia Ministra Finansów ( w zakresie stawek tego podatku) doprowadziło do dyskryminacji podatkowej, a tym samym, czy uiszczony przez skarżącego podatek jest podatkiem w części lub w całości nienależnym w rozumieniu art. 72 i następnych Ordynacji podatkowej.
W związku z powyższym należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylić zaskarżoną decyzję oraz- w celu końcowego załatwienia sprawy- poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Rozpoznając sprawę ponownie organy podatkowe winny ponownie dokonać oceny zasadności wniosku o stwierdzenie nadpłaty przy uwzględnieniu oceny prawnej, zawartej w niniejszym wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 i art.209 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI