I SA/Łd 1/21
Podsumowanie
WSA w Łodzi oddalił skargę spółki domagającej się uchylenia decyzji podatkowej w oparciu o wyrok TSUE, uznając, że wyrok ten nie miał wpływu na prawidłowość postępowania podatkowego.
Spółka A Sp. z o.o. wniosła o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie dotyczącej VAT za 2007 r., powołując się na wyrok TSUE C-189/18. Organ odmówił uchylenia decyzji ostatecznej, uznając, że wyrok TSUE nie wpływa na polskie postępowanie podatkowe, a spółka miała zapewniony dostęp do materiału dowodowego. WSA w Łodzi oddalił skargę, podzielając stanowisko organu i stwierdzając, że wyrok TSUE dotyczył odmiennej sytuacji faktycznej i prawnej, a prawo do obrony spółki nie zostało naruszone.
Spółka A Sp. z o.o. złożyła wniosek o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją dotyczącą podatku od towarów i usług za 2007 r., powołując się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 16 października 2019 r. w sprawie C-189/18. Organ podatkowy wznowił postępowanie, ale następnie odmówił uchylenia decyzji ostatecznej, uznając, że nie zaszły przesłanki określone w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej (o.p.). W uzasadnieniu wskazano, że wyrok TSUE nie może być interpretowany jako przyznający podatnikowi nieograniczony dostęp do akt innych postępowań, a jedynie do dowodów, na podstawie których organ dokonał ustaleń faktycznych. Spółka wniosła skargę do WSA w Łodzi, zarzucając naruszenie art. 240 § 1 pkt 11 o.p. poprzez błędną wykładnię i pozbawienie możliwości udowodnienia tezy przeciwnej. Skarżąca powołała się na naruszenie art. 47 Karty Praw Podstawowych UE oraz art. 167, 168 Dyrektywy 2006/112/WE. WSA w Łodzi oddalił skargę, stwierdzając, że wyrok TSUE dotyczył specyfiki prawa węgierskiego i nie miał bezpośredniego przełożenia na polskie postępowanie podatkowe. Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną i nie może służyć podważaniu prawidłowości postępowania głównego, które zostało już prawomocnie zakończone. Sąd uznał, że prawo do obrony spółki nie zostało naruszone, a dostęp do materiału dowodowego był zapewniony zgodnie z polskimi przepisami i standardami unijnymi. Wniosek o skierowanie pytania prejudycjalnego do TSUE został oddalony z uwagi na brak wątpliwości sądu co do wykładni prawa UE.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok TSUE nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, ponieważ dotyczył specyfiki prawa węgierskiego i odmiennej sytuacji faktycznej, a polskie postępowanie podatkowe było zgodne z prawem UE i zapewniło stronie prawo do obrony.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyrok TSUE nie miał wpływu na treść polskiej decyzji ostatecznej, gdyż polskie postępowanie było prowadzone prawidłowo, zapewniając stronie dostęp do dowodów niezbędnych do obrony, co odróżniało je od sytuacji analizowanej przez TSUE. Wznowienie postępowania nie może służyć kwestionowaniu prawidłowości postępowania głównego, które zostało już prawomocnie zakończone.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
o.p. art. 240 § 1
Ordynacja podatkowa
Przesłanka wznowienia postępowania, gdy orzeczenie TSUE ma wpływ na treść decyzji. Wymaga, aby wadliwość wykładni prawa UE przez TSUE wymusiła wydanie odmiennego rozstrzygnięcia.
Pomocnicze
o.p. art. 240 § 1
Ordynacja podatkowa
pkt 11
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 2zzs4 § 3
o.p. art. 243 § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 244 § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 241 § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 217 § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 233 § 1
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok TSUE C-189/18 nie miał wpływu na treść polskiej decyzji ostatecznej, ponieważ polskie postępowanie było zgodne z prawem UE i zapewniło stronie prawo do obrony. Polskie przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują związania organów decyzjami wydanymi wobec kontrahentów podatnika. Organ zapewnił stronie dostęp do dowodów niezbędnych do obrony, a sama okoliczność braku dostępu do materiału dowodowego nie stanowiła podstawy do wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną i nie może zastępować kontroli sprawowanej w postępowaniu zwykłym.
Odrzucone argumenty
Organ naruszył art. 240 § 1 pkt 11 o.p. poprzez błędną wykładnię i pozbawienie strony możliwości udowodnienia tezy przeciwnej, co stanowi naruszenie art. 47 KPPUE oraz art. 167, 168 Dyrektywy 2006/112/WE. Wyrok TSUE C-189/18, mimo wydania na gruncie prawa węgierskiego, naruszył powszechnie obowiązujące przepisy UE (KPPUE, Dyrektywa VAT) dotyczące prawa do obrony.
Godne uwagi sformułowania
Skarżącej nie chodzi wszak o to, o co szło w wyroku TSUE, ale – zdaniem Sądu – poszukuje ona drogi podważenia kwestionowanej decyzji z powodów, których nie może uczynić podstawą wzruszenia decyzji w żadnym znanym O.p. trybie. Wyrok TSUE skarżąca traktuje instrumentalnie, tak jak instrumentalnie potraktowała uruchomione na jej wniosek wznowienie postępowania i wydaną w następstwie wznowionego postępowania decyzję. Wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej i nie może zastępować kontroli sprawowanej w postępowaniu zwykłym w ramach postępowania odwoławczego.
Skład orzekający
Agnieszka Krawczyk
przewodniczący sprawozdawca
Bożena Kasprzak
członek
Paweł Janicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki wznowienia postępowania na podstawie wyroku TSUE (art. 240 § 1 pkt 11 o.p.) oraz zakresu prawa do obrony w postępowaniu podatkowym w kontekście dostępu do dowodów z innych postępowań."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki polskiego prawa podatkowego i jego implementacji przepisów UE, a także konkretnego wyroku TSUE. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie stan faktyczny lub przepisy krajowe są odmienne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia wpływu orzecznictwa TSUE na polskie postępowania podatkowe i prawa do obrony, co jest istotne dla prawników i przedsiębiorców.
“Czy wyrok TSUE zawsze oznacza uchylenie decyzji podatkowej? WSA w Łodzi wyjaśnia granice prawa do obrony.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Łd 1/21 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2021-03-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Agnieszka Krawczyk /przewodniczący sprawozdawca/ Bożena Kasprzak Paweł Janicki Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I FSK 1370/21 - Wyrok NSA z 2025-01-28 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 900 art. 240 par. 1 pkt 11 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Bożena Kasprzak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 marca 2021 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. numer [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej dotyczącej podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. oddala skargę. A.B. Uzasadnienie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Łodzi decyzją z dnia [...] r., określił A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. (dalej jako: strona skarżąca, spółka) zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r., którą Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 21 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Łd 1342/12 oddalił skargę podatnika od ww. decyzji, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 czerwca 2015 r., sygn. akt I FSK 1503/13 oddalił skargę kasacyjną spółki. Pismem z dnia 14 stycznia 2020 r. strona skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] r. w związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 października 2019 r. w sprawie C-189/18, a także wniesiono o uchylenie wadliwej decyzji i umorzenie prowadzonego postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. (dalej jako: DIAS), na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 241 § 1 w zw. z art. 217 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, (tj. Dz. U. 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej jako o.p.), wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Następnie decyzją z dnia [...] r. DIAS odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] r., z uwagi na brak przesłanek określonych w art. 240 § 1 o.p. Po rozpatrzeniu odwołania od ww. rozstrzygnięcia DIAS decyzją z dnia [...] r., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 o.p. w zw. z art. 240 § 1 pkt 11 o.p. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że organ I instancji wydał prawidłową decyzję odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej. Z wyroku TSUE nie można wywodzić, że w postępowaniu podatkowym podatnik ma mieć zapewniony nieograniczony dostęp do całości akt innego postępowania, z którego jedynie niektóre dowody zostały dopuszczone i stanowią podstawę ustaleń w jego sprawie. Organ ma zapewnić jedynie dostęp do tych dowodów, na podstawie których dokonał ustaleń faktycznych. Strona natomiast może wnioskować o dopuszczenie także innych dowodów, odnośnie których musi w sposób wyraźny sformułować stosowne żądanie. Organ I instancji szczegółowo wykazał, iż skarżąca miała w trakcie postępowania możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym, jednak z tego prawa nie skorzystała. Z akt postępowania jasno wynika, iż nie można mówić o takim działaniu organu podatkowego, które polegałoby na naruszeniu prawa do obrony spółki. Nadto sama okoliczność rzekomego braku dostępu do materiału dowodowego przez podatnika, na której oparta została wydana decyzja ostateczna jest ściśle związana z podstawą prawną, która w badanym przypadku na gruncie prawa polskiego nie istnieje. Wobec powyższego nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie, zatem decyzja organu I instancji jest prawidłowa. W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącej zarzucił jej naruszenie art. 240 § 1 pkt 11 o.p. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji błędne przyjęcie, że nie zaistniały przesłanki z tego przepisu, w sytuacji, gdy strona została w postępowaniu głównym pozbawiona możliwości udowodnienia tezy przeciwnej, niż ta wyrażona w decyzji ostatecznej, gdyż w toku postępowania głównego nie doszło do przeprowadzenia żadnego wnioskowanego przez stronę dowodu, a w sprawie C-189/18, tego rodzaju postępowanie organu skutkuje naruszeniem art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 167, art. 168 Dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 roku w sprawie wspólnego systemu podatkowego od wartości dodanej. Pełnomocnik skarżącej wniósł o uwzględnienie skargi oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie jej organowi do dalszego prowadzenia oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Nadto dodatkowo w oparciu o przepis art. 267 ust. 1 pkt b Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wniesiono o wystąpienie przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, czy tego rodzaju postępowanie organu administracyjnego, w którym organ nie przeprowadził jakiegokolwiek dowodu wnioskowanego przez stronę, aby ta mogła wykazać słuszność swojego poglądu i zaprzeczyć ustaleniom faktycznym jakie organ podatkowy poczynił w toku innych prowadzonych przez siebie postępowań, stanowi o naruszeniu przez ten organ art. 47, art. 48 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 167, art. 168 Dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 roku w sprawie wspólnego systemu podatkowego od wartości dodanej, w kontekście wyroku z dnia 16 października 2019 roku, jaki zapadł przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-189/18. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że postępowanie wznowieniowe nie jest kontynuacją postępowania prowadzonego w trybie głównym, nadto prawidłowość przeprowadzonego postępowania i legalność rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu głównym zostały potwierdzone orzeczeniami WSA i NSA oddalającymi skargę podatnika. Natomiast rozważania Trybunału nie mogą zostać przełożone w prosty sposób na regulacje polskich postępowań podatkowych oraz kontrolnych. W piśmie procesowym z dnia 23 lutego 2020 r. (data wpływu do sądu) pełnomocnik skarżącej odnosząc się do odpowiedzi na skargę wskazał, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko i wnioski oraz wskazał, że bez znaczenia pozostaje fakt, iż wyrok TSUE w sprawie C-189/18 wydano na gruncie prawa węgierskiego, gdyż przepisem powszechnie obowiązującym, który został naruszony przez organy podatkowe prowadzące pierwotne postępowanie jest przepis art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 167, art. 168 Dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 roku w sprawie wspólnego systemu podatkowego od wartości dodanej, których treść i moc wiążąca jest identyczna na terenie Węgier, jak i na terenie Polski. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga była niezasadna. Na wstępne należy wyjaśnić, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym. Prawną ku temu podstawę stwarza przepis art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), zgodnie z którym przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W okolicznościach niniejszej sprawy warunki powyższe zostały spełnione z uwagi na realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta będącego siedzibą tutejszego Sądu. Stosownie do treści rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 1829) począwszy od 17 października 2020 r. miasto na prawach powiatu Łódź, będące siedzibą tutejszego Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. Powyższe oznacza, że odpowiednie zastosowanie ma również zarządzenie nr 39 Prezesa NSA z 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym (§ 1 w zw. § 3 tego rozporządzenia). W związku z tym z dniem 17 października 2020 r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odwołuje się rozprawy, kontynuując działalność orzeczniczą Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych, zaś sprawy wyznaczone do rozpatrzenia na rozprawie kieruje się do załatwienia na posiedzeniu niejawnym, co też uczyniono w niniejszej sprawie. Kontroli poddano decyzję DIAS z [...] r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] r. dotyczącej podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. Spór niniejszej sprawie dotyczył kwestii, czy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-189/18 ma taki wpływ na kwestionowaną w postępowaniu nadzwyczajnym decyzję ostateczną, że konieczne jest uchylenie decyzji w wyniku wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na treść wydanej decyzji. Sąd zauważa, co słusznie podnosił też organ, że sedno zagadnienia rozważanego przez TSUE sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w świetle prawa UE dopuszczalne jest rozwiązanie przewidujące związanie ustaleniami faktycznymi oraz kwalifikacją prawną dokonaną w toku postępowania prowadzonego względem dostawcy podatnika. Skarżąca tymczasem zmierza do podważenia kwestionowanej decyzji dlatego, że w toku postępowania zwykłego nie doszło do przeprowadzenia żadnego wnioskowanego przez nią dowodu. Sąd wskazuje, że z porównania zagadnień poddanych analizie w wyroku TSUE z argumentacją przedstawioną przez skarżącą jasno wynika, że twierdzenia skarżącej nie mają związku z tym, co było przedmiotem wyroku TSUE. Zdaniem Sądu, wyrok ten skarżąca traktuje instrumentalnie, tak jak instrumentalnie potraktowała uruchomione na jej wniosek wznowienie postępowania i wydaną w następstwie wznowionego postępowania decyzję. Skarżącej nie chodzi wszak o to, o co szło w wyroku TSUE, ale – zdaniem Sądu – poszukuje ona drogi podważenia kwestionowanej decyzji z powodów, których nie może uczynić podstawą wzruszenia decyzji w żadnym znanym O.p. trybie. Już samo to przesądza o niezasadności skargi. Niemniej Sąd dostrzega, że organ, choć sygnalizował wspomniany problem, to jednak zajął się merytoryczną stroną zagadnienia. Sąd w pełni podziela wniosek organu, że w tej sprawie nie było najmniejszych podstaw do uchylenia poddanej weryfikacji decyzji z uwagi na niezaistnienie podstawy z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. Przede wszystkim należy przypomnieć, że wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej i nie może zastępować kontroli sprawowanej w postępowaniu zwykłym w ramach postępowania odwoławczego, jej przedmiotem jest jedynie zbadanie, czy wystąpiły wyjątkowe okoliczności wyliczone w art. 240 § 1 O.p. Uwzględniając powyższe uwagi Sąd stwierdza, że organ prawidłowo ocenił, że w rozpatrywanym przypadku nie zaistniała przesłanka wznowieniowa z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. Przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 11 O.p. umożliwia wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na treść wydanej decyzji. Z treści tego przepisu wynika, że nie każde orzeczenie TSUE stanowi podstawę wznowienia, lecz tylko takie, które ma wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia. Ponadto, w przypadku tej podstawy wznowienia postępowania nie może zachodzić żaden automatyzm w jej stosowaniu, polegający jedynie na ustaleniu, czy norma prawna, stanowiąca podstawę prawną ostatecznej decyzji administracyjnej, była przedmiotem orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości (zob. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2013 r. sygn. akt I FSK 520/14, CBOSA). Chodzi o taką sytuację, w której decyzja ostateczna została wydana z zastosowaniem przepisów prawa krajowego, będących implementacją do porządku krajowego norm unijnych lub bezpośrednio norm prawa unijnego, przy ich wykładni, której wadliwość wykazał TSUE w orzeczeniu wydanym już po dniu, w którym decyzja stała się ostateczna. Wadliwość ta ma być tego rodzaju, że uwzględnienie wykładni przedstawionej przez TSUE wymusiłoby wydanie odmiennego rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2019 r. sygn. akt I FSK 943/17, CBOSA). Celem oceny wpływu wyroku TSUE z dnia 16 października 2019 r. w sprawie C-189/18 na treść decyzji ostatecznej DIAS, należy odnieść się do kontekstu prawnego wydanego orzeczenia. Trybunał analizował przepisy węgierskiej ordynacji podatkowej i czynności węgierskiego organu podatkowego, który zapoznał podatnika w sposób tylko pośredni z częścią dowodów zgromadzonych w sprawie jego kontrahenta oraz przedstawił je podatnikowi w formie streszczenia. Taką praktykę organów podatkowych TSUE ocenił jako naruszającą m.in. zasadę poszanowania prawa do obrony i art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Trybunał orzekł w tym wyroku, że Dyrektywę Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zasadę poszanowania prawa do obrony oraz art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że co do zasady nie sprzeciwiają się one uregulowaniu lub praktyce danego państwa członkowskiego, zgodnie z którymi w trakcie weryfikacji wykonanego przez podatnika prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej (VAT) organ podatkowy jest związany ustaleniami faktycznymi i kwalifikacjami prawnymi dokonanymi już przez siebie w ramach powiązanych postępowań administracyjnych wszczętych przeciwko dostawcom tego podatnika, na których zostały oparte decyzje, które stały się ostateczne, stwierdzające istnienie oszustwa związanego z VAT popełnionego przez dostawców, z zastrzeżeniem, po pierwsze, że nie zwalniają one organu podatkowego z obowiązku zapoznania podatnika z dowodami, w tym z dowodami pochodzącymi z owych powiązanych postępowań administracyjnych, na podstawie których zamierza on wydać decyzję, oraz że podatnik ten nie zostaje w ten sposób pozbawiony prawa do skutecznego zakwestionowania w trakcie toczącego się przeciwko niemu postępowania owych ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych, po drugie, że wspomniany podatnik może w trakcie tego postępowania uzyskać dostęp do wszystkich dowodów zebranych w trakcie owych powiązanych postępowań administracyjnych lub w jakimkolwiek innym postępowaniu, na których to dowodach wspomniany organ zamierza oprzeć swą decyzję lub które to dowody mogą zostać wykorzystane przy wykonywaniu prawa do obrony, chyba że cele leżące w interesie ogólnym uzasadniają ograniczenie tego dostępu, oraz po trzecie, że sąd rozpoznający skargę na tę decyzję może skontrolować zgodność z prawem uzyskania i wykorzystania owych dowodów oraz ustaleń, które mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia skargi, dokonanych w decyzjach administracyjnych wydanych względem wspomnianych dostawców. Uwzględniając prawne uwarunkowania wynikające z regulacji prawa węgierskiego TSUE stwierdził, że wśród praw gwarantowanych przez prawo Unii znajduje się poszanowanie prawa do obrony, jako podstawowa zasada Unii, która powinna być stosowana, gdy organ administracyjny ma podjąć w stosunku do danej osoby niekorzystną decyzję. Na podstawie tej zasady adresaci decyzji, powinni być w stanie skutecznie przedstawić swoje stanowisko odnośnie do dowodów, na których organ zamierza się oprzeć. Obowiązek ten ciąży na organach administracyjnych państw członkowskich, gdy podejmują one decyzję należącą do zakresu zastosowania prawa Unii, nawet wówczas, gdy właściwe prawo Unii nie przewiduje wyraźnie takiej formalności (pkt 39 wyroku). Dalej Trybunał wskazał, że zasada poszanowania prawa do obrony nie ma bezwzględnego charakteru, lecz może podlegać ograniczeniom, pod warunkiem że ograniczenia te rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego zamierzonym przez dany przepis i nie stanowią z punktu widzenia realizowanego celu nieproporcjonalnej oraz niedopuszczalnej ingerencji w samą istotę zagwarantowanych w ten sposób praw (pkt 43 wyroku). W przypadku gdy organ podatkowy zamierza oprzeć swoją decyzję na dowodach uzyskanych, tak jak w postępowaniu głównym, w ramach powiązanych postępowań karnych i postępowań administracyjnych wszczętych przeciwko dostawcom podatnika, zasada poszanowania prawa do obrony wymaga, aby podatnik ten miał możliwość dostępu w trakcie toczącego się przeciwko niemu postępowania do wszystkich tych dowodów oraz dowodów, które mogą być wykorzystane w jego obronie, chyba że cele leżące w interesie ogólnym uzasadniają ograniczenie tego dostępu (pkt 57 wyroku). Jednocześnie TSUE wyjaśnił, że zasada poszanowania prawa do obrony w postępowaniu administracyjnym, takim jak toczące się postępowanie główne, nie nakłada na organ podatkowy ogólnego obowiązku zapewnienia pełnego dostępu do akt będących w jego dyspozycji, lecz wymaga, aby podatnik miał możliwość uzyskania, na swój wniosek, informacji i dokumentów zawartych w aktach administracyjnych i uwzględnionych przez ten organ w celu wydania jego decyzji, chyba że cele leżące w interesie ogólnym uzasadniają ograniczenie dostępu do wspomnianych informacji i dokumentów. W tym ostatnim przypadku do organu podatkowego należy zbadanie, czy możliwy jest dostęp częściowy (pkt 56 wyroku). Sąd stwierdza, że przepisy polskiej ustawy Ordynacja podatkowa nie przewidują, tak jak przepisy prawa węgierskiego, związania organów decyzjami wydanymi wobec kontrahentów podatnika. Decyzje te, jak i ewentualne dowody zgromadzone w toku postępowania prowadzonego względem kontrahenta nie są wiążące dla organu prowadzącego postępowanie, mają moc dowodową równą innym środkom dowodowym oraz podlegają regułom swobodnej oceny. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, w uzasadnieniach decyzji obu instancji odniesiono się do wyroku TSUE, wyjaśniając, że postępowanie zakończone decyzją ostateczną było z nim zgodne, a także do argumentów we wniosku o wznowienie postępowania i rozważono je w sposób wyczerpujący w ramach postępowania wznowionego. Zdaniem Sądu, organu podatkowe mają pełne prawo do tego, aby w postępowaniu oprzeć się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku innych postępowań prowadzonych bez udziału podatnika, muszą jednak zapoznać go z zebranym w ten sposób materiałem dowodowym, co w niniejszej sprawie zostało uczynione. W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe włączyły do akt sprawy materiały zgromadzone w innych postępowaniach, w zakresie w jakim to było niezbędne do dokonania ustaleń dotyczących bezpośrednio skarżącej i jej sytuacji prawnopodatkowej. Skarżąca miała zachowane prawo do czynnego uczestnictwa w prowadzonym postępowaniu podatkowym i odwoławczym jak również możliwość wypowiedzenia się i zgłoszenia ewentualnych uwag do całości materiału, który znajdował się w aktach sprawy. Organy podatkowe przeprowadziły wobec skarżącej, inaczej niż w sprawie poddanej ocenie TSUE w powołanym wyroku z 16 października 2019 r., odrębne i samodzielne postępowanie dowodowe. Dokumenty włączone z innych postępowań nie były jedynymi dowodami branymi pod uwagę przy rozstrzygnięciu sprawy i zostały ocenione łącznie z innymi dowodami w ramach swobodnej oceny dowodów. Wyłączenie jawności niektórych dokumentów nie pozbawiło skarżącej prawa do skutecznego zakwestionowania w trakcie toczącego się postępowania ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych. Sąd zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym przez organ, że tego rodzaju postępowanie, jakie miało miejsce w niniejszej sprawie, odpowiada standardom określonym w wyroku TSUE w sprawie C-189/18. W żaden sposób nie narusza ono prawa skarżącej do obrony. Mając to na uwadze Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z całą pewnością w sprawie nie zaistniała przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 11 O.p. Postępowanie wznowione zostało przeprowadzone przez organ w sposób prawidłowy. Sąd aprobuje ocenę DIAS, że wyrok TSUE z dnia 16 października 2019 r. w sprawie C-189/18 nie miał takiego wpływu na decyzję ostateczną, który uzasadniałby jej uchylenie, gdyż postępowanie, które doprowadziło do jej wydania nie było wadliwe w świetle wykładni przedstawionej w tym wyroku. Odnosząc się do wniosku skargi o skierowanie pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, należy wyjaśnić, że zwrócenie się sądu z pytaniem prawnym do TSUE jest obowiązkiem sądu jedynie w przypadku wątpliwości co do wykładni prawa Unii (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 4028/17,CBOSA). Sąd w niniejszej sprawie nie powziął tego rodzaju wątpliwości. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). A.B.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę