I SA/Bk 87/23

I SA/Bk 87/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski
Justyna Siemieniako
Marcin Kojło /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1990
art. 21 ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Dz.U. 2020 poz 333
art. 1
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - t.j.
Dz.U. 2019 poz 888
art. 1 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 kwietnia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2022 rok oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] Burmistrz Miasta B. ustalił H. K. (dalej powoływana jako: skarżąca, podatniczka) łączne zobowiązanie pieniężne na 2022 r. w kwocie 921 zł.
Do podstawy opodatkowania organ I instancji przyjął dane z ewidencji gruntów oraz powierzchnie budynków wskazane przez stronę w informacji
o nieruchomościach złożonej w 2018 r. (i w piśmie z dnia [...] stycznia 2022 r.):
a) podatek od nieruchomości: (-) 107,70 m2 budynku mieszkalnego, (-) 30,90 m2 budynku pozostałego ("gospodarczego"), (-) 1.625 m2 gruntów pozostałych,
b) podatek rolny: (-) 0,6871 ha użytków rolnych (uwzględniono fakt posiadania gospodarstwa rolnego oraz ustawowe zwolnienia),
c) podatek leśny: (-) 0,1137 ha lasów.
W następstwie wniesionego przez skarżącą odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.1 decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W jej uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że poza sporem pozostaje zasadność opodatkowania użytków rolnych podatkiem rolnym i lasów podatkiem leśnym. Strona nie zgadza się jednak z wymiarem podatku od nieruchomości od "gruntów pozostałych", twierdząc że grunty te powinny podlegać podatkowi rolnemu.
Kolegium wskazało na sposób klasyfikowania w ewidencji gruntów jako kryterium rozgraniczające zakresy przedmiotowe podatków rolnego i od nieruchomości. Podniosło, że wbrew oczekiwaniom skarżącej organy podatkowe nie mają prawa do ingerowania w dane zawarte w ewidencji gruntów. Właściciele, którzy nie zgadzają się z opisem gruntu zawartym w ewidencji, powinni złożyć do starosty stosowny wniosek o dokonanie odpowiednich zmian obrazujących rzeczywisty charakter użytku. Do czasu dokonania takiej zmiany, organy podatkowe biorą pod uwagę wyłącznie dotychczasowe dane z ewidencji gruntów i nie uwzględniają żądnych zarzutów kierowanych pod adresem organu ewidencyjnego.
Zdaniem organu skarżąca miała świadomość, że posiada grunty sklasyfikowane jako "B" ("tereny mieszkaniowe: już w grudniu 2018 r. złożyła
u Starosty B. wniosek o zmianę ewidencji gruntów i sklasyfikowanie posiadanych przez nią gruntów jako "B-RV", zgodnie z decyzją wydaną w 2008r.). Skarżąca miała świadomość, że po roku 2008 ewidencja została zmieniona i że część gruntów straciła charakter rolny. Powyższa zmiana była następstwem modernizacji operatu ewidencji gruntów i budynków.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że wniosek skarżącej o zmianę ewidencji gruntów i "przywrócenie" klasyfikacji rolnej został rozpatrzony negatywnie. Strona otrzymała ostateczną decyzję odmawiająca zmiany. Tym samym zarzut błędnego ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości obciążającym grunty "B" jest bezzasadny. Organ nadmienił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku – wyrokiem z dnia 29 października 2019r. (II SA/Bk 602/19) – wyjaśnił zasady dokonywania zmian ewidencji gruntów (w tym wypowiedział się o możliwości dokonywania zmian uwzględniających stan inny niż stwierdzony wcześniej wydana decyzja starosty) oraz oddalił skargę na decyzję odmawiająca dokonania zmiany uznając za prawidłowe ustalenia dokonane przez organ ewidencyjny. Kolegium stwierdziło, że nie jest rolą organów podatkowych podważanie spostrzeżeń zawartych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła skargę do WSA w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, zarzuciła naruszenie obowiązujących przepisów prawnych dotyczących gospodarstw rolnych, tj.:
1) rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia
29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2019 r. poz. 393, dalej jako: "rozporządzenie dot. ewidencji"),
2) art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U.
z 2020 r. poz. 333 ze zm., dalej jako: "ustawa o podatku rolnym"),
3) art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2569 ze zm., dalej jako: u.k.u.r.),
4) art. 553 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm., dalej jako: k.c.).
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w 1997 r. otrzymała w spadku gospodarstwo rolne i od tego czasu przez 25 lat płaciła podatek rolny. Wskazała, że w 2008 r. wybudowała wraz z mężem budynek mieszkalny o pow. 107,7 m2 oraz budynek gospodarczy o pow. 30,9 m2. Podała przy tym, że decyzją z [...] stycznia 2008 r. zagospodarowane części działek nr [...] i [...] zostały uznane za grunty rolne zabudowane. Wyjaśniła, że do 2021 r. przez 14 lat opłacała podatek rolny zgodnie z decyzją z 2008 r.
Zdaniem skarżącej zmianę kategorii gruntów podczas modernizacji ewidencji gruntów i budynków w 2018 r. dokonano bez żadnych podstaw prawnych. Zdaniem skarżącej ujawniony w ewidencji stan prawny powinien być oparty na dokumentach
i takim dokumentem zdaniem skarżącej powinna być decyzja z 2008 r. Skarżąca oceniła działania geodety i Starosty B. jako bezprawne.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z powodu wskazanego naruszenia praw,
a ponadto o uznanie zabudowanych części działek nr [...] i [...] za grunty rolne zabudowane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z 8 marca 2023 r. skarżąca uzupełniła dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Kolegium z dnia [...] grudnia 2022 r., którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza ustalającą skarżącej łączne zobowiązanie pieniężne na 2022 r. Poszczególne grunty i budynki będące własnością skarżącej zostały opodatkowane: (1) podatkiem od nieruchomości:
(-) 107,70 m2 budynku mieszkalnego, (-) 30,90 m2 budynku pozostałego ("gospodarczego"), (-) 1.625 m2 gruntów pozostałych, (2) podatkiem rolnym:
(-) 0,6871 ha użytków rolnych (uwzględniono fakt posiadania gospodarstwa rolnego oraz ustawowe zwolnienia), a także (3) podatkiem leśnym: (-) 0,1137 ha lasów.
Sąd w pierwszej kolejności omówi podstawy prawne w zakresie poszczególnych wskazanych podatków, by następnie przejść do zasadniczego przedmiotu sporu.
Zgodnie z art. 1 ustawy o podatku rolnym, opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne,
z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.
Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami gruntów,
z zastrzeżeniem ust. 2 (jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym).
W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi: 1) dla gruntów gospodarstw rolnych – liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego; 2) dla pozostałych gruntów - liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków.
Zgodnie z art. 6c ust. 1 ustawy o podatku rolnym, osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie
w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym).
W zakresie podatku leśnego, ustawa z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 888 ze zm., dalej jako: "ustawa o podatku leśnym") przewiduje, że opodatkowaniu podlegają określone w ustawie lasy, z wyjątkiem lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna (art. 1 ust. 1). Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o podatku leśnym, lasem w rozumieniu ustawy są grunty leśne sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy.
Podatnikami podatku leśnego, z zastrzeżeniem ust. 2, są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami lasów, z zastrzeżeniem ust. 3 (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku leśnym).
Podstawę opodatkowania podatkiem leśnym stanowi powierzchnia lasu, wyrażona w hektarach, wynikająca z ewidencji gruntów i budynków (art. 3 ustawy
o podatku leśnym).
Stosownie do art. 6a ust. 1 ustawy o podatku leśnym, osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku leśnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku rolnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym).
W odniesieniu do podatku od nieruchomości należy zauważyć, że
opodatkowaniu tym podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części;
3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U.
z 2019 r. poz. 1170 ze zm., dalej jako: u.p.o.l.). Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (art. 2 ust. 2 u.p.o.l.). Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3 (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.). Podstawę opodatkowania stanowi dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa (art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.).
Z powyższych przepisów, w tym przede wszystkim art. 1 ustawy o podatku rolnym oraz art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o podatku leśnym, wynika wprost, że opodatkowane odpowiednio podatkiem rolnym lub leśnym są jedynie te grunty, które w ewidencji gruntów i budynków są oznaczone odpowiednio jako użytki rolne –
w zakresie podatku rolnego lub jako lasy – w zakresie podatku leśnego. Przy tym również te grunty mogą – na podstawie art. 2 ust. 2 u.p.o.l. – podlegać podatkowi od nieruchomości, jeśli są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.
Podkreślenia wymaga ponadto, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia
17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm.), podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
Uwzględniając przywołane przepisy prawa sąd wyjaśnia, że podstawowym kryterium decydującym o zaliczeniu gruntu jako przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, rolnym, czy też leśnym, jest jego klasyfikacja
w ewidencji gruntów i budynków. Sklasyfikowanie gruntu ma podstawowe znaczenie w kontekście prawidłowego wymiaru podatku, co wynika m.in. z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz cytowanych regulacji ustaw podatkowych.
To na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków organ podatkowy wymierza odpowiedni podatek i tymi danymi jest związany, bowiem mają one walor dokumentu urzędowego i organ podatkowy nie może ich pominąć przy wymiarze podatków rolnego, leśnego i od nieruchomości.
Organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt II FPS 1/09, uchwała 7 sędziów NSA z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec tego w zakresie klasyfikacji funkcji nieruchomości organ podatkowy, ustalając wymiar podatku, jest zobowiązany uwzględniać dane wynikające z tej ewidencji, dopóki dane te nie zostaną zmienione w stosownym trybie.
Wobec powyższego organy nie mogły również w oparciu o art. 194 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej jako: o.p.) prowadzić dowodu przeciwko danym wynikającym z ewidencji, gdyż nie mogło to doprowadzić do ich zmiany lub obalenia zasady związania tymi danymi. Zasada otwartego systemu środków dowodowych doznaje tu istotnego ograniczenia, gdyż nie może prowadzić do godzącego w stabilność systemu prawnego i pewność obrotu podważania danych pochodzących z rejestru publicznego, jakim jest ewidencja gruntów i budynków (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt III FSK 465/21).
Kolegium zasadnie zwróciło uwagę, że w 2018 r. została przeprowadzona modernizacja ewidencji gruntów i budynków, w wyniku której doszło do zmiany oznaczenia części gruntów skarżącej z oznaczenia "B-RV" na oznaczenie "B",
co doprowadziło do utraty charakteru rolnego tych gruntów w ewidencji. Kolegium zauważyło przy tym, że skarżąca podjęła próbę zmiany ewidencji, której jej jednak odmówiono ostateczną decyzją. Decyzja ta podlegała przy tym kontroli WSA
w Białymstoku, który wyrokiem z dnia 29 października 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 602/19 oddalił skargę skarżącej. Orzeczenie to jest prawomocne.
Należy stwierdzić, że organy podatkowe w ramach postępowania podatkowego nie mają uprawnień do oceny prawidłowości działań geodety czy Starosty B. prowadzących do zmiany danych ewidencyjnych. Nie mogą kwestionować ich działań czy oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego. Przy tym postępowanie podatkowe nie daje skarżącej pola do polemiki w zakresie prawidłowości działań geodety czy też organów
w postępowaniach dotyczących zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków. Działania te nie mieszczą się również w ramach kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie.
Organy podatkowe zasadnie oparły się więc na danych ewidencji gruntów
i budynków, w związku z czym przyjęły, że grunty oznaczone w ewidencji jako tereny mieszkaniowe ("B") podlegają podatkowi od nieruchomości, nie zaś podatkowi rolnemu. Nie mogły one kwestionować prawidłowości zmian ewidencji, tym samym przywoływane przez skarżącą przepisy rozporządzenia dot. ewidencji nie miały zastosowania.
Skarżąca, mając niewątpliwie świadomość zmiany danych ewidencyjnych, pomimo tego konsekwentnie twierdzi, że decydujące znaczenie ma decyzja wydana w 2008 roku. Nie powinno jednak budzić wątpliwości, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mogą podlegać aktualizacji. W związku z tym fakt, że
w poprzednich latach skarżąca płaciła podatek rolny od spornych gruntów nie ma znaczenia dla sprawy. Z datą zmiany treści w ewidencji określone grunty i budynki zmieniają swój charakter dla celów podatkowych (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3376/21 i powołane tam orzecznictwo).
Wskazane przez skarżącą definicje gospodarstwa rolnego pochodzące
z różnych ustaw: k.c., u.k.u.r. czy ustawy o podatku rolnym spełniają różne funkcje na gruncie tych ustaw, nie mają natomiast decydującego znaczenia w zakresie przyjęcia określonej nieruchomości do opodatkowania podatkiem rolnym lub podatkiem od nieruchomości. Należy bowiem ponownie podkreślić, że zasadnicze znaczenie w tej kwestii ma klasyfikacja gruntu w ewidencji gruntów i budynków.
Grunt może być przedmiotem opodatkowania podatkiem rolnym niezależnie od faktu czy wchodzi on w skład gospodarstwa rolnego. Nie jest to okoliczność decydująca o opodatkowaniu podatkiem rolnym lub podatkiem od nieruchomości.
W zakresie podatku rolnego definicja gospodarstwa rolnego ma znaczenie o tyle, że jeżeli dany grunt jest oznaczony w ewidencji gruntów jako użytek rolny i nie jest zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej (w związku z czym stanowi przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym), to przynależność takiego gruntu do gospodarstwa rolnego będzie miała znaczenie dla wysokości opodatkowania podatkiem rolnym.
Jeśli jednak grunt nie jest w ewidencji gruntów oznaczony jako użytek rolny to będzie on przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Organy podatkowe nie mogą badać prawidłowości klasyfikacji tych gruntów w ewidencji.
Należy również podkreślić, że organy podatkowe nie są związane wskazaniami podatnika z informacji o nieruchomościach. Jest to dowód w sprawie, podlegający ocenie organów podatkowych. Dane wykazane w informacji, o której mowa w art. 6 ust. 6 u.p.o.l. mogą stanowić podstawę do wydania decyzji wymiarowej w zakresie podatku od nieruchomości, o której mowa w art. 6 ust. 7 u.p.o.l. Dotyczy to sytuacji, w której organ nie kwestionuje tych danych i przyjmuje je do wydania decyzji. W przypadku przyjęcia danych o przedmiocie opodatkowania, mających znacznie dla ustalenia podstawy opodatkowania w innej wysokości niż wykazana w ww. informacji, organ obowiązany jest dane te ustalić w postępowaniu podatkowym z zastosowaniem przepisów o.p. dotyczących ustalania stanu faktycznego sprawy, którego konsekwencje prawnopodatkowe mają być ustalone
w drodze decyzji administracyjnej. Jak stwierdzono powyżej, w niniejszej sprawie organy podatkowe miały podstawy do uznania, że skarżąca sporządziła informację błędnie, ignorując dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
Sąd nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, do czego uprawniał art. 119 pkt 2 ww. ustawy procesowej. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sąd rozpoznaje takie sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W odpowiedzi na skargę organ zawarł wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a poinformowana o tym skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.