I SA/Bk 839/17

I SA/Bk 839/17 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2017-11-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-08-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Andrzej Melezini /przewodniczący sprawozdawca/
Jacek Pruszyński
Paweł Janusz Lewkowicz
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
II FSK 410/18 - Postanowienie NSA z 2019-01-31
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) i e)
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant referent Mateusz Kownacki, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 listopada 2017 r. sprawy ze skargi S. Spółka z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2017 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] marca 2017 r. określającą S. Sp. z o.o. w W. (dalej powoływana także jako "Spółka") wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2017 w kwocie 951.248,00 zł.
Organy ustaliły, że Spółka jest właścicielem zabudowanej nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], oznaczonej nr geod. [...] o łącznej powierzchni 21119 m2, zabudowanej budynkiem sklasyfikowanym w ewidencji budynków jako handlowo-usługowy o pow. użytkowej 40.147,80 m2 oraz budowli deklarowanej przez podatnika
o wartości 2.093.362,00 zł. Uznały przy tym, że na wysokość opodatkowania nie ma wpływu wynajęcie na rzecz L. Sp. z o.o. lokalu, celem prowadzenia kompleksu kinowego.
Kolegium podkreśliło, że z brzmienia art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia
12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 716 ze zm. – dalej: "u.p.o.l.") wynika, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę (inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą) skutkuje tym, że budynek, budowla, grunt są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Tak więc różnego rodzaju obiekty niewykorzystywane w danym momencie lub gdzie prowadzona jest innego rodzaju działalność niż gospodarcza (np. socjalna) należy uznać za związane
z działalnością gospodarczą. W omawianej definicji nie ma więc warunku wykorzystywania tego rodzaju nieruchomości na cele związane z działalnością gospodarczą wystarczy sam fakt ich posiadania przez przedsiębiorcę. Spółka jest właścicielem spornej części budynku, lecz również jej posiadaczem samoistnym, faktycznie władającym rzeczą jak właściciel. Spółka nie straciła przy tym przymiotu posiadacza samoistnego, gdyż oddanie rzeczy najemcy – L. Sp. z o.o.
w ramach wykonania umowy najmu nie oznacza utraty posiadania samoistnego
(art. 337 K.c.). Najemca pozostaje w takim układzie jedynie posiadaczem zależnym nieruchomości, zatem nawet gdyby przyjąć, jak chce podatnik, że prowadzenie kina nie jest działalnością gospodarczą to i tak sporna część budynku jest w posiadaniu przedsiębiorcy, a to powoduje, że należy zastosować stawkę podatku najwyższą związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej, określoną w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l. Niewątpliwie zajęcie budynku lub jego części na potrzeby niektórych rodzajów działalności gospodarczej może skutkować zastosowaniem innej stawki podatku od nieruchomości niż powyższa, lecz podstawa ku temu wyraźnie wynika
z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. c) i d) u.p.o.l. i nie dotyczy kin. Natomiast art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e) u.p.o.l. ma zastosowanie do budynków lub ich części pozostałych (czyli innych niż wymienione lit. a-d tego przepisu), w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego.
Na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącej Spółki wywiódł skargę
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając naruszenie:
– art. 1a ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) i e) u.p.o.l., poprzez błędną ich wykładnię, która doprowadziła do uznania, że faktyczny sposób wykorzystania budynku (faktyczne zajęcie) przez posiadacza zależnego (najemcę) nie ma wpływu na stawkę podarku od nieruchomości, w sytuacji gdy faktyczny sposób wykorzystania (zajęcie) nieruchomości przez najemcę ma decydujące znaczenie dla określenia wysokości tej stawki;
– art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e) u.p.o.l. w zw. z § 1 Uchwały nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] listopada 2016 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2017 r., poprzez niezastosowanie tych przepisów, w sytuacji gdy ze stanu faktycznego ustalonego w sprawie wynika, że część budynku została faktycznie zajęta na prowadzenie działalności kulturalnej w postaci kina;
– art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 406 ze zm.) w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e) u.p.o.l., poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że posiadacz budynku zajętego na kino prowadzi działalność gospodarczą co determinuje wysokość stawki podatku od nieruchomości, w sytuacji gdy posiadacz budynku zajętego na kino faktycznie prowadzi działalność kulturalną, która nie jest równoznaczna
z działalnością gospodarczą i powinna być rozpatrywana w świetle u.p.o.l. jako działalność pozostała.
Wskazując na powyższe pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.
W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 - dalej również jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Badając legalność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, jaką stawkę podatku należy zastosować do posiadanego przez Skarżącą Spółkę lokalu (nieruchomości), która została wynajęta na okres 10 lat innej Spółce, celem prowadzenia kompleksu kinowego. Przy czym stan faktyczny sprawy nie budził wątpliwości.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: (1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; (2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; (3) użytkownikami wieczystymi gruntów; (4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: (a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, (b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.
Na podstawie art. 1a ust. 1 pkt b u.p.o.l. należy podkreślić, że użyte w ustawie określenia grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oznaczają - grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b), chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.
W art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. zawarta jest definicja gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, podlegających opodatkowaniu najwyższymi stawkami podatku od nieruchomości. Zgodnie z tą definicją, wszystkie budynki, budowle i grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z dwoma wyjątkami, są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, chyba że przedmiot opodatkowania nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Te wyjątki to budynki mieszkalne i zajęte pod nie grunty oraz grunty pod jeziorami i zajęte na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych (zob. L. Etel, komentarz do art. 1a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, Lex 2013).
Z przytoczonej definicji wynika, iż sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę skutkuje tym, że budynek, budowla, grunt są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Tak więc różnego rodzaju obiekty niewykorzystywane w danym momencie lub gdzie prowadzona jest innego rodzaju działalność niż gospodarcza (np. socjalna) należy także uznać za związane z działalnością gospodarczą.
W omawianej definicji nie ma wobec tego warunku wykorzystywania tego rodzaju nieruchomości na cele związane z działalnością gospodarczą, wystarczy sam fakt ich posiadania przez przedsiębiorcę.
Sąd w powyższym zakresie w pełni podziela stanowisko wyrażone przez WSA w Szczecinie z dnia 6 marca 2013 r. o sygn. akt III SA/Po 1241/12, które było zresztą zasadnie przytaczane przez organ odwoławczy. Należy przy tym dodać, że stanowisko to zostało wsparte orzeczeniem NSA z dnia 18 września 2015 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 1946/13, w której NSA oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku sądu pierwszoinstancyjnego.
Z treści art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. wyraźnie wynika, że czynnikiem decydującym o uznaniu nieruchomości za związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej jest kryterium posiadania i to w znaczeniu o jakim mowa w art. 336 Kodeksu cywilnego. Odwołanie się do art. 336 Kodeksu cywilnego jest o tyle zasadne, że przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie zawierają legalnej definicji posiadania, jak też innych wskazówek pozwalających na nadanie innej treści temu pojęciu. Uwzględniając zatem obowiązujące reguły wykładni prawa należało posiłkowo sięgnąć do istniejącej już normy prawnej regulującej tę kwestię. Posiadanie w ujęciu tego przepisu przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą. Posiadanie występuje zatem przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Posiadaczem rzeczy jest więc zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 czerwca 1972 r. (III CRN 121/72), wyraził pogląd, że "posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na faktycznym władztwie, przez które rozumie się samą możność władania rzeczą. Efektywne więc w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy (nieruchomości) nie jest konieczną przesłanką posiadania".
Analogiczne stanowisko zostało zawarte w wyroku NSA z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt II FSK 1349/14, w którym NSA stwierdził, że w świetle treści art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę budynku, budowli lub gruntu skutkować musi uznaniem tych kategorii za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i jednocześnie nie ma miejsca sytuacja, w której przedmiot opodatkowania nie jest i jednocześnie nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych w przedstawionym rozumieniu tego pojęcia (LEX nr 1490431).
Przymiot bycia podatnikiem wynika generalnie z faktu, że strona skarżąca jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.o.I. Podatnikiem może być również posiadacz samoistny nieruchomości lub obiektu budowlanego (art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. p. o. I.), jednak tylko w sytuacji, gdy w określonym stanie faktycznym można wskazać na dwa odrębne podmioty, z których jednemu przysługuje prawo właścicielskie do nieruchomości, drugi zaś podmiot znajduje się w posiadaniu samoistnym tej nieruchomości - wtedy obowiązek podatkowy ciąży na tym podmiocie. Własność stanowi odrębną kategorię wobec posiadania, jeżeli zatem danemu podmiotowi przysługują prawa właścicielskie, bez znaczenia pozostaje, czy korzysta on z tych praw (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Bk 58/12, lex nr 1145208). Nie ulega wątpliwości, iż przepis art. 3 ust. 1 u.p.o.I. również odsyła wprost do uregulowań zawartych w Kodeksie cywilnym i przytaczanego art. 336 k.c. Natomiast w myśl przepisu art. 337 k.c. posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne.
Biorąc pod uwagę powyższe regulacje prawne i stan faktyczny sprawy należy stwierdzić, że strona skarżąca jest właścicielem spornej części budynku, lecz również jej posiadaczem samoistnym, faktycznie władającym rzeczą jak właściciel. Przedmiotem działalności Spółki, zgodnie z wpisem do KRS jest m.in. kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek, wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi, itd.
Skarżąca spółka nie straciła przy tym przymiotu posiadacza samoistnego, gdyż oddanie rzeczy najemcy w ramach wykonania umowy najmu nie oznacza utraty posiadania samoistnego (art. 337 k.c.). Spółka wynajmująca pozostaje w takim układzie jedynie posiadaczem zależnym nieruchomości.
Zasada wyrażona w art. 1a ust. 1 pkt b u.p.o.l., wiążąca podwyższone stawki podatkowe z faktem posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę winna być odnoszona - jak słusznie wskazały organy obu instancji - do kwestii posiadania nieruchomości przez stronę skarżącą jako właściciela i posiadacza samoistnego oraz przedsiębiorcę, prowadzącego działalność gospodarczą polegającą m.in. na komercyjnym wynajmowaniu spornej części budynku. W tym kontekście pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, na jakie cele przeznacza nieruchomość Spółka najmująca jako jej najemca.
Biorąc powyższe pod uwagę w sprawie nie będzie mógł mieć zastosowania art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w z zakresie obniżonych stawek podatku od nieruchomości, gdyż przy rozstrzyganiu nie będzie miał znaczenia sposób dysponowania nieruchomością przez najemcę i dalsze wykorzystanie nieruchomości.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości, z tym że stawki nie mogą przekroczyć rocznie: od budynków lub ich części: (a) mieszkalnych - 0,51 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej, (b) związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej - 17,31 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej, (c) zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym - 8,06 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej, (d) związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, zajętych przez podmioty udzielające tych świadczeń - 4,27 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej, (e) pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego - 5,78 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej. Zatem odnosząc się do wysokości stawek podatku od nieruchomości zostały one ustalone w sposób prawidłowy w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l.
Sąd tym samym podtrzymał swoją argumentację zawartą w wyrokach z dnia 27 kwietnia 2016 r. o sygn. akt I SA/Bk 872/15, I SA/Bk 873/15, I SA/Bk 874/15, I SA/Bk 875/15, wydanych w tym samym stanie faktycznym i prawnym wobec tego samego Skarżącego.
Dodatkowo należy zaznaczyć, że NSA w wyrokach o sygn. akt II FSK 1943/13 z dnia 18 września 2015 r. i o sygn. akt II FSK 1949/13 z dnia 18 września 2015 r. wskazał, że zarówno w literaturze przedmiotu, jak również w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie omawiana była problematyka opodatkowania podatkiem od nieruchomości podmiotów prowadzących działalność kulturalną. W szczególności podnosi się, że począwszy od września 2005 r., wszystkie podmioty prowadzące działalność kulturalną są opodatkowane tak jak podmioty nieprowadzące działalności gospodarczej, a więc według tzw. stawek pozostałych (L. Etel, Podatek od nieruchomości. Komentarz, Warszawa 2012, str. 342.). Należy jednak zdecydowanie odróżnić sytuację, w której mamy do czynienia z podmiotem prowadzącym działalność związaną z kulturą, od podmiotu prowadzącego działalność kulturalną. Pojęcie "działalności związanej z kulturą", nie można utożsamiać z określeniem "prowadzenia działalności kulturalnej". Jedynie podmiot "prowadzący działalność kulturalną" będzie mógł być opodatkowany stawką preferencyjną podatku od nieruchomości, tzw. pozostałą na podstawie przepisów art. 5 ust. 1 pkt 2e u.p.o.l. w zw. z przepisami art. 2 i art. 3 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (prawomocny wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 1039/12; opublikowany w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Do uznania, że podmiot prowadzi działalność kulturalną nie wystarczy zatem zachowanie jedynie zewnętrznej formy organizacyjnej działalności kulturalnej (np. prowadzenie kina, posiadanie sali kinowej), lecz powinny być spełnione przez dany podmiot wszystkie pozostałe kryteria określone w omawianej ustawie z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (wyrok NSA z dnia 1 września 2014 r., sygn. akt II FSK 2009/12; wszystkie przywołane wyroki opublikowane w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni powyższe stanowisko podzielił, co dodatkowo uzasadnia podstawę do oddalenia skargi.
W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).