I SA/Bk 77/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Białymstoku oddalił skargę podatniczki, uznając, że wypłata udziałów w banku spółdzielczym na podstawie zapisu na wypadek śmierci nie podlega podatkowi od spadków i darowizn, lecz podatkowi dochodowemu.
Skarżąca zakwestionowała decyzję organów podatkowych o umorzeniu postępowania w sprawie podatku od spadków i darowizn, twierdząc, że środki pieniężne uzyskane z tytułu zapisu na wypadek śmierci dziadka na udziały w banku spółdzielczym powinny być opodatkowane tym podatkiem. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że zgodnie z przepisami prawa spółdzielczego i bankowego, wypłata udziałów na podstawie zapisu na wypadek śmierci nie wchodzi do spadku i nie podlega podatkowi od spadków i darowizn, a jedynie podatkowi dochodowemu.
Sprawa dotyczyła skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku o umorzeniu postępowania podatkowego w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od spadków i darowizn. Skarżąca wykazała w zeznaniu SD-3 środki pieniężne w kwocie 258.219 zł uzyskane z tytułu zapisu na wypadek śmierci dziadka, J. K. K., na udziały w Banku Spółdzielczym w Białymstoku. Organy podatkowe uznały, że nabycie tych środków nie podlega podatkowi od spadków i darowizn, ponieważ zgodnie z przepisami prawa spółdzielczego i bankowego, wypłata udziałów na podstawie zapisu na wypadek śmierci nie wchodzi do spadku. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że przysporzenie stanowiło darowiznę mortis causa podlegającą podatkowi od spadków i darowizn. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę, podzielając stanowisko organów podatkowych. Sąd podkreślił, że katalog tytułów nabycia podlegających opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn jest zamknięty, a wypłata udziałów na podstawie zapisu na wypadek śmierci, zgodnie z art. 10 d ust. 3 Prawa spółdzielczego i art. 56 Prawa bankowego, nie wchodzi do spadku i nie podlega temu podatkowi. Sąd wskazał, że takie przysporzenie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wypłata ta nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, ponieważ zgodnie z przepisami prawa spółdzielczego i bankowego, udziały oraz inne należności wskazane do wypłaty po śmierci członka nie wchodzą do spadku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy prawa spółdzielczego (art. 16 § 3) i prawa bankowego (art. 56) jasno stanowią, iż wskazanie osoby uprawnionej do wypłaty udziałów po śmierci członka banku spółdzielczego powoduje, że te środki nie wchodzą do masy spadkowej. W związku z tym, nie ma podstaw do zastosowania ustawy o podatku od spadków i darowizn, a nabycie tych środków nie jest objęte jej zakresem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (26)
Główne
u.p.s.i.d. art. 1 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Niezastosowanie przepisu w sytuacji, gdy nabycie nie podlega podatkowi od spadków i darowizn.
Pomocnicze
o.p. art. 199a § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Niezastosowanie przepisu w sytuacji, gdy treść przepisów prawa podatkowego nie budziła wątpliwości.
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Błędne zebranie materiału dowodowego.
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Błędna ocena materiału dowodowego.
o.p. art. 210 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 210 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 180 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 181
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 2a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
u.p.s.i.d. art. 1 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Błędna wykładnia i rozszerzająca interpretacja przepisu.
u.p.s.i.d. art. 3
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Niewłaściwa wykładnia i błędna, rozszerzająca interpretacja przepisu.
k.c. art. 922 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
k.c. art. 924
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
k.c. art. 925
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
k.c. art. 926 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
p.s. art. 16 § § 3
Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze
Prawo z tytułu zapisu nie należy do spadku.
p.s. art. 16a
Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze
Spadkobierca dziedziczy udziały, jeżeli jest członkiem spółdzielni lub złożył deklarację.
u.f.b.s. art. 2 § pkt 1
Ustawa z dnia 7 grudnia 2000 r. o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających
Pominięcie przez organ możliwości odniesienia się do wypłaty na wypadek śmierci w kontekście opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn.
u.f.b.s. art. 10d § ust. 2
Ustawa z dnia 7 grudnia 2000 r. o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających
Spadkobierca dziedziczy udziały, jeżeli jest członkiem banku spółdzielczego lub złożył deklarację.
u.f.b.s. art. 10d § ust. 3
Ustawa z dnia 7 grudnia 2000 r. o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających
Członek banku może wskazać osobę, której bank wypłaci udziały po jego śmierci; udziały te nie wchodzą do spadku.
p.b. art. 56 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe
Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci.
p.b. art. 56 § ust. 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe
Wypłacona kwota nie wchodzi do spadku po posiadaczu rachunku.
u.p.d.o.f. art. 2 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przyjęcie, że otrzymane środki podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wypłata udziałów w banku spółdzielczym na podstawie zapisu na wypadek śmierci nie wchodzi do spadku i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.
Odrzucone argumenty
Nabycie środków pieniężnych z tytułu zapisu na wypadek śmierci na udziały w banku spółdzielczym stanowi darowiznę mortis causa podlegającą podatkowi od spadków i darowizn. Organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania i prawa materialnego, błędnie ustalając stan faktyczny i dokonując dowolnej oceny dowodów. Naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa.
Godne uwagi sformułowania
Katalog czynności ujęty w art. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn ma charakter zamknięty. Udziały oraz należności te nie wchodzą do spadku po zmarłym członku. Wskazanie osoby uprawnionej do otrzymania udziałów i należności może być w każdym czasie zmienione lub odwołane przez członka banku spółdzielczego. Na gruncie ustawy o podatku od spadków i darowizn nabycie wkładu stanowi odrębny od nabycia spadku przedmiot opodatkowania.
Skład orzekający
Paweł Janusz Lewkowicz
przewodniczący sprawozdawca
Marcin Kojło
członek
Dariusz Marian Zalewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn wypłat z banków spółdzielczych na podstawie zapisu na wypadek śmierci."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z prawem spółdzielczym i bankowym, a nie ogólnych darowizn czy spadków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia dziedziczenia i opodatkowania, a rozróżnienie między zapisem na wypadek śmierci a darowizną mortis causa ma istotne implikacje podatkowe.
“Czy pieniądze z banku spółdzielczego po dziadku to spadek czy darowizna? Sąd wyjaśnia kluczowe różnice podatkowe.”
Dane finansowe
WPS: 258 219 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bk 77/23 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2023-03-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Dariusz Marian Zalewski Marcin Kojło Paweł Janusz Lewkowicz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6114 Podatek od spadków i darowizn Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Skarżony organ Izba Skarbowa Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1540 art. 199a Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od spadków i darowizn oddala skargę. Uzasadnienie W dniu 7 września 2022 r. M. K., dalej jako: "skarżąca", złożyła do Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku zeznanie podatkowe SD-3, w którym wykazała jako przedmiot opodatkowania środki pieniężne w kwocie 258.219 zł. Do zeznania dołączyła: pismo z Banku Spółdzielczego w Białymstoku informujące, iż 27 czerwca 2022 r. dokonano na jej rzecz wypłaty kwoty za udziały członkowskie w wysokości 258.219 zł z tytułu zapisu na wypadek śmierci - po zmarłym dziadku J. K. K., dalej jako: "J.K.K.", oraz potwierdzenie przelewu kwoty 258.219 zł tytułem wypłaty udziału członkowskiego i dywidendy. Ponadto dostarczyła: pismo z banku informujące, iż 27 grudnia 2021 r. przyjęte zostało wypowiedzenie złożone w jej imieniu przez U. G. i że po zatwierdzeniu bilansu Bank wypłacił udziały po zmarłym członku spółdzielni J.K.K., tytułem złożonego przez dziadka zapisu na wypadek śmierci. W wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku stwierdził, że nabyte przez skarżącą prawo majątkowe z tytułu wypłaconych na podstawie zapisu udziałów członka spółdzielni w kwocie 258.219 zł nie należy do spadku i decyzją z 7 października 2022 r., nr 2002-SPM.4104.552.2022, umorzył wszczęte poprzez złożenie zeznania SD-3 postępowanie. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku decyzją z 9 stycznia 2023 r., nr 2001-100.4104:27.2022, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy po powołaniu przepisów ustaw: z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r. poz. 1043 ze zm.), dalej jako: "u.p.s.i.d."; z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.), dalej jako: "k.c."; a z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2021 r. poz. 648 ze zm.), dalej jako: "p.s."; a z dnia 7 grudnia 2000 r. o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających (Dz. U. z 2022 r. poz. 1595 ze zm.), dalej jako: "u.f.b.s.", wskazał, że nie zgadza się ze stanowiskiem strony skarżącej, iż wypłata udziałów -jako darowizna, winna zgodnie z art. 1 ust. 2 u.p.s.i.d. podlegać opodatkowaniu tym podatkiem. Należy stwierdzić, że strona nie miała obowiązku zgłaszania właściwemu Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w SD-3 wartości udziałów. Oświadczenie złożone przez dziadka strony na podstawie przepisów p.s. nie mogło przybrać formy darowizny na gruncie u.p.s.i.d. Prawo do wypłaty udziałów nie zostało objęte opodatkowaniem podatkiem od spadków i darowizn. W opinii DIAS organ pierwszej instancji postąpił prawidłowo, umarzając postępowanie, bowiem wypłacone udziały w Banku Spółdzielczym nie podlegają przepisom u.p.s.i.d. Należy stwierdzić, że zebrany materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Akta przedmiotowej sprawy zawierały dokumenty na podstawie których można w sposób niebudzący wątpliwości ustalić stan faktyczny i zastosować odpowiednią normę prawna. Strona nie zgodziła się z powyższą decyzją i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, zarzuciła: I. naruszenie przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 208 § 1 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.), dalej jako: "o.p.", poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego i jego błędnej ocenie, przejawiającej się w szczególności: a) błędnym uznaniem, że skarżąca nabyła prawa do udziałów członkowskich, tj. prawa majątkowe, podczas gdy uzyskane przez skarżącą po zmarłym 7 kwietnia 2021 r. dziadku J.K.K. przysporzenie stanowi w rzeczywistości darowiznę na wypadek śmierci (mortis causa); b) niepodjęciem jakichkolwiek działań mających na celu ustalenie faktycznej treści oświadczenia woli złożonego przez dziadka skarżącej J.K.K. w Banku Spółdzielczym w Białymstoku, co skutkowało błędną subsumpcją przepisów prawa materialnego i niewłaściwym uznaniem, że nabyte przez skarżącą prawo majątkowe nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, a opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu innych źródeł uzyskania przychodu (praw majątkowych), a w efekcie tego niezasadne umorzenie postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia przez skarżącą po zmarłym 7 kwietnia 2021 r. dziadku J.K.K. środków pieniężnych w kwocie 258 219.00 zł za udziały członkowskie w Banku Spółdzielczym w Białymstoku na podstawie zapisu (dyspozycji wkładem) na wypadek śmierci, mimo że w świetle przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647 ze zm.), dalej jako: "u.p.d.o.f.", takie nieodpłatne przysporzenie będące darowizną na wypadek śmierci (mortis causa) objęte jest zakresem opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn; 2. art. 180 § 1, art. 181 i art. 188 w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 o.p. i określonej w tych przepisach zasady zupełności postępowania podatkowego i w związku z art. 191 o.p., poprzez: a) błędne ustalenie stanu faktycznego oraz rażąco dowolną oceną materiału dowodowego, polegającą w szczególności na uznaniu, iż nabycie przez skarżącą po zmarłym 7 kwietnia 2021 r. dziadku J.K.K. środków pieniężnych w kwocie 258 219.00 zł za udziały członkowskie w Banku Spółdzielczym w Białymstoku na podstawie zapisu (dyspozycji wkładem) na wypadek śmierci nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn i stanowią podstawę do umorzenia przedmiotowego postępowania, dając podstawę do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu innych źródeł uzyskania przychodu (praw majątkowych); b) błędne ustalenie stanu faktycznego, w związku z niepodjęciem przez organy podatkowe próby ustalenia wewnętrznych ustaleń skarżącej oraz J.K.K. polegających na poinformowaniu skarżącej przez jej dziadka o jego woli (darowizny środków zgromadzonych w Banku Spółdzielczym w Białymstoku) po jego śmierci i wyrażaniu przez skarżącą na to zgody, co wypełnia wszelkie warunki związane z zawarciem skutecznej umowy darowizny; 3. art. 199a § 1 w zw. z art. 2a o.p., poprzez ich niezastosowanie w zaistniałym stanie faktycznym i bezpodstawne uznanie, że zamiarem stron było określenie zapisu (dyspozycji wkładem) na wypadek śmierci jako darowizny na wypadek śmierci ze wszelkimi konsekwencjami podatkowymi w tym zakresie, podczas gdy obowiązkiem organu podatkowego dokonując ustalenia czynności prawnej jest uwzględnienie zgodnego zamiaru stron i celu czynności; 4. art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w zw. z art. 121 § 1 o.p., poprzez prowadzenie postępowania w sposób ni budzący zaufania do organów podatkowych, wskutek czego doszło do naruszenia nadrzędnej zasady państwa prawa jaką jest zasada sprawiedliwości społecznej oraz równości wobec prawa z uwagi na uznanie, że zapis (dyspozycja wkładem) na wypadek śmierci określony w art. 56 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 2439 ze zm.), dalej jako: "p.b.", będący swoistą darowizną na wypadek śmierci (mortis causa) nie może podlegać podatkowi od spadków i darowizn, co kłóci się z pierwotnym zamysłem tejże instytucji (dokonanie nieodpłatnego przysporzenia majątkowego na rzecz obdarowanego) prowadząc do nierównomiernego traktowania obywateli korzystających z instytucji zapisu (dyspozycji wkładem) na wypadek śmierci i innych instytucji prawa w kwestii opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 3 u.p.s.i.d., poprzez dokonanie niewłaściwej wykładni i błędnej, rozszerzającej interpretacji tegoż przepisu i uznanie, że otrzymane przez skarżącą nieodpłatne przysporzenie nie podlega podatkowi od spadków i darowizn, stanowiąc podstawę do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu innych źródeł uzyskania przychodu (praw majątkowych), co kłóci się z pierwotną intencją obu instytucji (tj. wypłaty na wypadek śmierci określonej w art. 56 p.b. oraz darowizny na wypadek śmierci), a także podważa zakres wprowadzenia obu tych podatków; 2. art. 1 ust. 1 pkt 2 u.p.s.i.d., poprzez jego niezastosowanie i w ten sposób uznanie, iż nabycie przez skarżącą po zmarłym 7 kwietnia 2021 r. dziadku J.K.K. środków pieniężnych w kwocie 258 219.00 zł za udziały członkowskie w Banku Spółdzielczym w Białymstoku na podstawie zapisu (dyspozycji wkładem) na wypadek śmierci nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn oraz stanowi podstawę do umorzenia przedmiotowego postępowania, stanowiąc jednocześnie podstawę do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu innych źródeł uzyskania przychodu (praw majątkowych); 3. art. 2 pkt 1 u.f.b.s., poprzez pominięcie przez organ pierwszej i drugiej instancji możliwości odniesienia się do wypłaty na wypadek śmierci określonej w art. 56 p.b. w zakresie dokonanej wypłaty na rzecz skarżącej po dziadku J.K.K. środków pieniężnych w kwocie 258 219.00 zł za udziały członkowskie w Banku Spółdzielczym w Białymstoku na podstawie zapisu (dyspozycji wkładem) na wypadek śmierci w kontekście objęcia zakresem opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn - art. 1 u.p.s.i.d; 4. art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., poprzez przyjęcie, że otrzymane przez skarżącą środki pieniężne w kwocie 258 219.00 zł za udziały członkowskie w Banku Spółdzielczym w Białymstoku na podstawie zapisu (dyspozycji wkładem) na wypadek śmierci podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, podczas gdy takie nieodpłatne przysporzenie w postaci darowizny na wypadek śmierci podlega przepisom ustawy o podatku od spadków i darowizn. Nadto z daleko posuniętej ostrożności procesowej, w przypadku, gdy sąd nie podzieli argumentacji związanej z uznaniem otrzymanego przez skarżącą darmego przysporzenia pieniężnego jako darowizny na wypadek śmierci zaskarżonej decyzji, pełnomocnik strony zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 1 ust. 2 u.p.s.i.d., poprzez jego błędną wykładnię i niezakwalifikowanie otrzymanego przez skarżącą przysporzenia majątkowego po zmarłym dziadku J.K.K. w kwocie 258 219.00 zł za udziały członkowskie w Banku Spółdzielczym w Białymstoku jako dyspozycji wkładem na wypadek śmierci, która to objęta jest zakresem opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn. W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie 2. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi drugiej instancji do ponownego rozpatrzenia; 3. wystąpienie do organu podatkowego drugiej instancji o uzyskanie od Banku Spółdzielczego w Białymstoku dokumentu w postaci oświadczenia woli J.K.K. o złożeniu zapisu (dyspozycji wkładem) na wypadek śmierci celem przekazania skarżącej środków pieniężnych za udziały członkowskie w Banku Spółdzielczym w Białymstoku, na fakt wykazania, że oświadczenie woli J.K.K. o złożeniu zapisu (dyspozycji wkładem) na wypadek śmierci celem przekazania skarżącej środków pieniężnych za udziały członkowskie w Banku Spółdzielczym w Białymstoku stanowi darowiznę na wypadek śmierci (mortis causa); 4. rozpoznanie sprawy na rozprawie; 5. zasądzenie od organów podatkowych na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zarzuty w niej podniesione są nieuzasadnione. Na wstępie należy zauważyć, iż w przedmiotowej sprawie organ zasadnie wskazał, iż ustawa o podatku od spadków i darowizn ściśle określa granice przedmiotu opodatkowania, tj. nabycie według określonych tytułów, wyczerpująco wymieniając tytuły, na podstawie których nabycie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Powyższy katalog czynności ujęty w art. 1 ww. ustawy ma charakter zamknięty. Zatem opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn podlega tylko takie nabycie, które zostało w nim wymienione w sposób wyraźny. Oznacza to jednocześnie, że nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych z tytułów nie wymienionych w tym przepisie nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Spadek jest instytucją regulowaną przepisami zawartymi w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1145). Stosownie do art. 922 § 1 tej ustawy - przez spadkobranie należy rozumieć przejście praw i obowiązków majątkowych zmarłego z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. Zgodnie żart. 924 ww. ustawy - spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast stosownie do przepisu art. 925 tej ustawy - spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Na podstawie art. 926 § 1 Kodeksu cywilnego - powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Spadkobiercy w zasadzie wchodzą w sytuację prawną, w jakiej pozostawał spadkodawca. Oznacza to, że w skład spadku wchodzą wszystkie prawa i obowiązki spadkodawcy, w tym również prawa majątkowe. Prawa majątkowe są składnikiem masy spadkowej dającym nabywcy w drodze dziedziczenia legitymację prawną do występowania z wnioskiem o ich dochodzenie. Do spadku nie należą prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego czy są one spadkobiercami (art. 922 § 2 Kodeksu cywilnego). Z akt sprawy wynikało, iż Pani M. K. została wskazana przez dziadka Pana J. K. K. jako osoba uprawniona do wypłaty udziałów członkowskich po jego śmierci. Z pisma z dnia 11.07.2022 r. Banku Spółdzielczego w Białymstoku, skierowanego do Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku, jak i do Skarżącej wynika, iż w dniu 27.06.2022 r. bank dokonał wypłaty kwoty 258.219 zł za udziały członkowskie, na rachunek bankowy Pani M. K.. Natomiast z polecenia przelewu dostarczonego przez Stronę wynika, iż w kwocie 258.219 zł zawiera się również kwota wypłaconej dywidendy. W dniu 07.09.2022 r. Skarżąca złożyła zeznanie SD-3 w którym wykazała wartość udziałów. W tym miejscu konieczne jest odniesienie się do przepisów regulujących problematykę działalności Banków spółdzielczych. Banki te są spółdzielniami, które prowadzą działalność bankową. W związku z tym podstawą prawną ich organizacji jest ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze oraz ustawa z dnia 7 grudnia 2000 r. o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających. Na podstawie art. 2 pkt 1 ustawy o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających - ilekroć w ustawie jest mowa o banku spółdzielczym - należy przez to rozumieć bank będący spółdzielnią, do którego w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie oraz w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe stosuje się przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze. Na podstawie art. 10 d ust. 2 ustawy o funkcjonowaniu banków spółdzielczych - spadkobierca zmarłego członka banku spółdzielczego dziedziczy udziały, jeżeli jest członkiem banku spółdzielczego lub złożył deklarację przystąpienia do banku spółdzielczego. Stosownie do treści art. 10 d ust. 3 ww. ustawy członek banku spółdzielczego może, w deklaracji przystąpienia do banku spółdzielczego lub w pisemnym oświadczeniu złożonym bankowi spółdzielczemu, wskazać osobę, której po jego śmierci bank spółdzielczy jest obowiązany wypłacić udziały oraz inne należności związane z udziałami. Udziały oraz należności te nie wchodzą do spadku po zmarłym członku. Wskazanie osoby uprawnionej do otrzymania udziałów i należności może być w każdym czasie zmienione lub odwołane przez członka banku spółdzielczego. Spadkobiercy dziedziczącemu udziały przysługuje roszczenie o przyjęcie w poczet członków banku spółdzielczego bez obowiązku wniesienia wpisowego. Już samo stwierdzenie powołanego przepisu wyklucza możliwość zastosowania zwolnienia z podatku od spadków i darowizn lub opodatkowania tym podatkiem. Analogiczne przepisy zawarte są również w ustawie - Prawo spółdzielcze. Stosownie do art. 16 § 3 tej ustawy - członek spółdzielni może w deklaracji lub w odrębnym pisemnym oświadczeniu złożonym spółdzielni wskazać osobę, której spółdzielnia obowiązana jest po jego śmierci wypłacić udziały. Prawo z tego tytułu nie należy do spadku. Zgodnie natomiast z art. 16 a ww. ustawy - spadkobierca zmarłego członka spółdzielni dziedziczy udziały, jeżeli jest członkiem spółdzielni lub złożył deklarację przystąpienia do spółdzielni. Z powyższych przepisów wynika zatem, że jeżeli członek banku spółdzielczego wskazał osobę, której bank po jego śmierci ma wypłacić udziały oraz inne należności związane z udziałami, to udziały oraz należności te nie wchodzą do spadku. W takich przypadkach nie ma zatem zastosowania ustawa o podatku od spadków i darowizn. Natomiast już sam zwrot wpłat na udziały nie podlega regulacji ustawy o podatku od spadków i darowizn bowiem tego zwrotu osoba uprawniona nie nabywa w drodze spadku (jak również nie nabywa na podstawie żadnego innego tytułu szczegółowo określonego w treści art. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn). W związku z powyższym nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem pełnomocnika Strony skarżącej, iż wypłata udziałów jako darowizna, winna zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn podlegać opodatkowaniu tym podatkiem. Należy stwierdzić, że Strona nie miała obowiązku zgłaszania właściwemu Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w SD-3 wartości i udziałów. Oświadczenie złożone przez dziadka Strony - Pana J. K. K. na podstawie przepisów ustawy - Prawo spółdzielcze nie mogło przybrać formy darowizny na gruncie ustawy o podatku od spadków i darowizn. Jak wynika z powyższych przepisów prawo do wypłaty udziałów nie zostało objęte opodatkowaniem podatkiem od spadków i darowizn. W skardze pełnomocnik Strony nawiązuje do treści art. 56 ust. 1 prawa bankowego, zgodnie z którym posiadacz rachunku oszczędnościowego, rachunku oszczędnościowo rozliczeniowego lub rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej może polecić pisemnie bankowi dokonanie - po swojej śmierci - wypłaty z rachunku wskazanym przez siebie osobom: małżonkowi, wstępnym, zstępnym lub rodzeństwu określonej kwoty pieniężnej (dyspozycja wkładem na wypadek śmierci). Wypłacona kwota zgodnie z art. 56. ust. 5 nie wchodzi do spadku po posiadaczu rachunku. Nabycie praw do wkładu oszczędnościowego jest niezależne od dziedziczenia na podstawie przepisów kodeksu cywilnego i nie wymaga ustanowienia kręgu spadkobierców. Nabywcą wkładu oszczędnościowego jest osoba wskazana w banku przez posiadacza rachunku. Na gruncie ustawy o podatku od spadków i darowizn nabycie wkładu stanowi odrębny od nabycia spadku przedmiot opodatkowania. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn obowiązek podatkowy przy nabyciu praw do wkładu oszczędnościowego powstaje z chwilą śmierci wkładcy i zgodnie z art. 5 ww. ustawy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych. Zatem przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn wskazują wprost na opodatkowanie dyspozycji na wypadek śmierci podatkiem od spadków i darowizn, czego nie ma w przypadku zapisu na wypadek śmierci. Organ I instancji postąpił prawidłowo umarzając postępowanie, a organ II instancji utrzymując zapadłe rozstrzygnięcie, bowiem wypłacone udziały w Banku Spółdzielczym nie podlegają przepisom ustawy o podatku od spadków i darowizn. Należy stwierdzić, że zebrany materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Akta przedmiotowej sprawy na podstawie których można w sposób niebudzący wątpliwości ustalić stan faktyczny i zastosować odpowiednią normę prawna. Zatem nie sposób zgodzić się z sugestią pełnomocnika Strony skarżącej, iż do prawidłowego wyjaśnienia istotnych okoliczności przedmiotowej sprawy niezbędne jest zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku do organu podatkowego II instancji i zobowiązanie organu do wystąpienia do Banku Spółdzielczego w Białymstoku celem uzyskania i dołączenia do akt przedmiotowej sprawy dokumentu w postaci oświadczenia woli Pana J. K. K. o złożeniu zapisu (dyspozycji wkładem) na wypadek śmierci. Akta sprawy zawierają pisma pochodzące z Banku Spółdzielczego w Białymstoku z dnia 11.07.2022 r. i 21.09.2022 r. (k.2 i k.4), które jednoznacznie wskazują z jakiego tytułu i komu zostały wypłacone środki pieniężne. Nie można zgodzić się z pełnomocnikiem Strony skarżącej, że doszło do naruszenia art. 199a § 1 w zw. z art. 2a Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie w sprawie, a co za tym idzie nierozpatrzenie niedających się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego na korzyść podatnika. W niniejszej sprawie treść powołanych przepisów nie budziła wątpliwości, wobec czego nie było podstaw do zastosowania treści tego przepisu. W toku postępowania podatkowego został uwzględniony zamiar strony (zmarłego) i cel czynności. Ponadto nie zasadny jest zarzut naruszenia przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z uwagi na fakt, iż decyzja ta nie rozstrzygała kwestii podatku dochodowego. Organ jedynie zasygnalizował Stronie, iż środki pieniężne w kwocie 258.219 zł za udziały, członkowskie w Banku Spółdzielczym w Białymstoku na podstawie zapisu na wypadek śmierci z uwagi na fakt, iż nie podlegają przepisom od spadków i darowizn, zatem będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Nie sposób zgodzić się z pełnomocnikiem Strony skarżącej, iż opodatkowanie otrzymanych środków pieniężnych podatkiem od spadków i darowizn zostało potwierdzone przez sam organ, gdyż jak wskazuje pełnomocnik Strona 25 października 2022 r. złożyła zgłoszenie SD-Z2 w zakresie otrzymanej darowizny do Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku, a organ podatkowy nie zakwestionował zgłoszenia oraz nie wezwał Skarżącej do złożenia wyjaśnień. W tym miejscu należy zauważyć, iż samo złożenie w terminie zgłoszenia SD-Z2 ma jedynie charakter informacyjny dla organu. Dopiero kontrola SD-Z2 może potwierdzić prawidłowość złożonego zgłoszenia. Należy mieć na uwadze, iż uregulowania zawarte w Ordynacji podatkowej obligują organ podatkowy do zebrania i przeprowadzenia wszelkich dowodów pozwalających na ustalenie poprawnego stanu faktycznego. Tylko bowiem poprawne ustalenie stanu faktycznego, dokonane w oparciu o zebrany w całości materiał dowodowy może być podstawą do zastosowania właściwej normy prawa materialnego. Należy w tym miejscu zauważyć, że materiał dowodowy w szczególności przedłożony przez Stronę na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Akta przedmiotowej sprawy zawierały dokumenty na podstawie których można było w sposób niebudzący wątpliwości dokonać rozstrzygnięcia. Fakt, że ocena przeprowadzonych dowodów nie jest zbieżna z oczekiwaniami Strony, nie może świadczyć o niekompletności materiału dowodowego i wadliwości decyzji. Ponadto uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom zawartym w przepisach Ordynacji podatkowej zarówno w zakresie uzasadnienia faktycznego jak i prawnego. Bezzasadne są zatem zarzuty naruszenia art.187 Ordynacji podatkowej poprzez wadliwe zebranie materiału dowodowego. Zauważyć należy, że strona w prowadzonym postępowaniu nie składała własnych wniosków dowodowych. Zebrany w sprawie materiał nie daje podstaw do twierdzenia, że postępowanie podatkowe było prowadzone w sposób naruszający zaufanie do organów podatkowych. Bezpodstawne są zatem zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 122 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Realizując zasady swobodnej oceny dowodów organ podatkowy zbadał, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. Dokonano oceny poszczególnych dowodów wszechstronnie kierując się przy tym wiedzą i doświadczeniem życiowym. Ustalenia okoliczności faktycznych będących podstawą wydanej decyzji są zgodne z prawidłami logiki, a oferowane przez stronę dowody ustaleń tych nie podważyły. Odnosząc się do zarzutów naruszenia procedury podatkowej i zasad postępowania podatkowego wynikających z Ordynacji podatkowej, szeroko opisanych przez pełnomocnika w skardze. Odnosząc się natomiast do wyroków sądów administracyjnych powoływanych w skardze należy stwierdzić, iż wyroki te dotyczą indywidualnych spraw, zaistniałych na tle innego stanu faktycznego. Zaskarżona decyzja nie narusza także art. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W sprawie niniejszej organy podatkowe zastosowały przepisy obowiązujących ustaw. Ustawy obowiązujące w państwie mają na celu wypełnienie zasad sprawiedliwości społecznej. Zatem stosowanie ich przez organy podatkowe nie może być uznane za naruszenie art. 2 Konstytucji. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI