I SA/Bk 767/20

I SA/Bk 767/20 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2020-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski /sprawozdawca/
Justyna Siemieniako
Małgorzata Anna Dziemianowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 268/21 - Wyrok NSA z 2024-05-17
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 3 § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2137
art. 11 indeks 1 ust. 7, art. 11 indeks 1 ust. 5, art. 18 ust. 12b, art. 18 ust. 15 pkt 5 lit. b
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.
Tezy
1. Odmowa zwrotu przez organ dodatkowej opłaty, o której mowa w art. 18 ust. 12b ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2277 z późn. zm.) stanowi inny akt z zakresu administracji publicznej, dotyczący obowiązków lub uprawnień wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.). Analogicznie, jak w przypadku dotyczącym zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu,  gdyby organ uznał zwrot wniesionej dodatkowej opłaty za należny – dokonałby jego zwrotu w formie czynności. Skoro jednak uznał, że zwrot uiszczonej opłaty dodatkowej się Spółce nie należy i odmówił  tego zwrotu, to takie rozstrzygnięcie należy uznać za akt administracji, zaskarżalny do sądu administracyjnego.
2. Jeśli doszło do zawieszenia biegu terminu (a nie jego przerwania), to stronie powinien przysługiwać czas na uregulowanie należności przedłużony o okres, w jakim był on zawieszony w związku z pandemią – od dnia wejścia w życie (31 marca 2020 r.) do uchylenia (16 maja 2020 r.) art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.), przy uwzględnieniu, że bieg terminów zawieszonych od 31 marca 2020 r. został na podstawie art. 68 ust. 2 ustawy zmienianej wznowiony od 24 maja 2020 r. (po upływie 7 dni od wejścia w życie ustawy zmieniającej).
Sentencja
Sygn. akt I SA/Bk 767/20 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 listopada 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz Sędziowie asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2020 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w S. na akt Wójta Gminy S. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nienależnie pobranej opłaty dodatkowej wynikającej z ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi 1. uchyla zaskarżony akt 2. uznaje obowiązek Wójta Gminy S. dokonania na rzecz skarżącej A. Sp. z o.o. w S. zwrotu nienależnie pobranej opłaty dodatkowej w kwocie 42.664,04 (czterdzieści dwa tysiące sześćset sześćdziesiąt cztery i 4/100) złotych 3. zasądza od Wójta Gminy S. na rzecz A. Sp. z o.o. w S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych
Uzasadnienie
I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
1. Pismem z 21 maja 2020 r. A. Sp. z o.o. w S. (dalej jako: "Spółka") zwróciła się do Wójta Gminy S. z prośbą o umorzenie drugiej raty opłaty z tytułu korzystania z zezwolenia (dalej łącznie jako: "zezwolenie"):
- z [...] września 2018 r., [...], na sprzedaż napojów alkoholowych o mocy do 4,5% zawartości alkoholu oraz piwa przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży;
- z [...] września 2018 r., [...], na sprzedaż napojów alkoholowych o mocy od 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży;
- z [...] września 2018 r., [...], na sprzedaż napojów alkoholowych o mocy powyżej 18% zawartości alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży.
Termin na dokonanie wpłaty tej raty upływał, zgodnie z art. 111 ust. 7 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2277 ze zm., dalej jako: "ustawa"), z dniem 31 maja 2020 r. Spółka motywowała swoją prośbę bardzo trudną sytuacją ekonomiczną w związku ze spadkiem sprzedaży tych napojów w wyniku wprowadzonych w Polsce obostrzeń związanych z epidemią COVID-19.
2. Pismem organu z [...] czerwca 2020 r., [...], Spółka otrzymała negatywną odpowiedź od organu.
3. Dnia 4 czerwca 2020 r. Spółka dokonała wpłaty drugiej raty opłaty w kwocie 47.404,49 zł.
4. W trakcie rozmów prowadzonych z przedstawicielami organu, Spółka została poinformowana o konieczności wniesienia dodatkowej opłaty wynoszącej 30% wysokości opłaty z tytułu korzystania z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, na podstawie art. 18 ust. 12b ustawy.
Z ostrożności procesowej, w celu uniknięcia strat związanych z (nawet czasowym) odebraniem zezwolenia, Spółka zdecydowała się uiścić dodatkową opłatę, wpłacając 26 czerwca 2020 r. na konto Urzędu Gminy Szypliszki kwotę 42.664,04 zł.
5. Spółka, nie zgadzając się z obowiązkiem wniesienia dodatkowej opłaty, skierowała do organu pismo (wniosek) z 7 lipca 2020 r., w którym wniosła o zwrot kwoty uiszczonej tytułem dodatkowej opłaty. We wniosku Spółka przedstawiła okoliczności sprawy oraz uzasadnienie prawne żądania.
6. W odpowiedzi Spółka otrzymała pismo z 5 sierpnia 2020 r., PF. 7340.12.2020, w którym Wójt odmówił uwzględnienia jej żądania. Organ wskazał, że art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm., dalej jako: "ustawa antykryzysowa"), zawieszający bieg terminu na wniesienie opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych, obowiązywał od 31 marca 2020 r. i został uchylony na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), z dniem 23 maja 2020 r. Zatem, do 31 maja 2020 r. Spółka winna była dokonać wymaganej opłaty.
Organ wskazał jednocześnie, że przepis art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz z uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVlD-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 1086 ze zm.), przedłużył do 30 czerwca 2020 r. termin wniesienia raty opłaty przypadający na 31 maja 2020 r. Wydłużonego terminu, zgodnie z art. 84 ust. 3 powołanej ustawy, nie stosuje się jednak do opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży.
7. W celu ustalenia przysługującego Spółce środka zaskarżenia, Spółka złożyła wniosek o uzupełnienie ww. pisma o pouczenie co do prawa do odwołania, wniesienia w stosunku do rozstrzygnięcia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej jako: "k.p.a.").
8. Organ postanowieniem z [...] września 2020 r., [...], odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wniosku o uzupełnienie. Jak stwierdził w postanowieniu, wniosek Spółki nie może być uwzględniony, gdyż organ w sprawie nie wydał decyzji administracyjnej, gdyż brak było ku temu podstawy prawnej. Zdaniem organu, przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, nie zwierają normy prawnej, która upoważniałaby organ administracji do rozstrzygania spraw o zwrot uiszczonej opłaty w formie decyzji.
9. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu wyrażonym w piśmie z [...] sierpnia 2020 r., [...], Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 18 ust. 12b ustawy w zw. z art. 18 ust. 12 pkt 5 lit. b w zw. z art. 111 ust. 5 oraz art. 111 ust. 7 ustawy, poprzez odmowę dokonania zwrotu dodatkowej opłaty, na skutek uznania, że Spółka była obowiązana do jej uiszczenia, pomimo że wpłaciła ratę opłaty, o której mowa w art. 111 ust. 5 ustawy (dalej: opłata) w terminie określonym w art. 111 ust. 7 ustawy, wydłużonym na mocy art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy antykryzysowej;
- art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy antykryzysowej w zw. z art. 111 ust. 5 oraz art. 111 ust. 7 ustawy, poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie w rezultacie dokonania jego błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że ww. przepis miał zastosowanie w niniejszej sprawie, ale tylko do czasu jego uchylenia na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, tj. do 23 maja br., i w rezultacie błędnym uznaniu, że bieg terminu do wniesienia raty opłaty, wbrew treści art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy antykryzysowej, nie uległ zawieszeniu i upłynął w dniu 31 maja 2020 r.
Mając na uwadze powyższe, Spółka wniosła o uchylenie w całości czynności organu polegającej na odmowie dokonania zwrotu dodatkowej opłaty, względnie stwierdzenie bezskuteczności tej czynności, uznanie uprawnienia Spółki do otrzymania zwrotu dodatkowej opłaty oraz obowiązku organu dokonania tego zwrotu i zasądzenie na rzecz skarżącej od strony przeciwnej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
10. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, gdyż uprawnione do rozpoznawania spraw o zapłatę są sądy powszechne; ewentualnie, gdyby sąd nie podzielił tego stanowisko – o oddalenie skargi.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
1. Podstawą skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym był art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. ustawy antykryzysowej oraz § 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 Zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym.
Z § 3 Zarządzenia Prezesa NSA nr 39 wynika, że wynikające z § 1 pkt 2 skierowanie do załatwienia na posiedzeniu niejawnym spraw wyznaczonych do rozpatrzenia na rozprawie, znajduje odpowiednie zastosowanie do wojewódzkich sądów administracyjnych, których siedziby znajdują się na terenie objętym obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 1758 ze zmianą wynikającą z Rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020 r. – Dz. U. z 2020 r. poz. 1829). Powołanym wyżej rozporządzeniem zmieniającym Rada Ministrów objęła obszarem czerwonym z dniem 17 października 2020 r. również miasto na prawach powiatu Białystok, będące siedzibą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.
2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Przy czym, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, sąd uznał, że skarga podlega uwzględnieniu.
4. Analizując treść skargi oraz pisma, będącego jej przedmiotem, sąd doszedł do wniosku, że w sprawie należy zbadać kolejno dwa czynniki. Po pierwsze – jak należy potraktować pismo organu z 5 sierpnia 2020 r. i czy skarga go dotycząca może podlegać rozpoznaniu przez sąd administracyjny, a po drugie – jeśli sąd przystąpiłby do oceny stanowiska organu wyrażonego w tym piśmie, to czy w sprawie rzeczywiście zaistniały przesłanki do odmowy Spółce zwrotu kwoty uiszczonej opłaty dodatkowej.
5. Przechodząc do rozpoznania pierwszego z problemów, skład orzekający podnosi, że w myśl art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.)), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. 2019 r. poz. 768, 730,1520,1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Kluczowy dla niniejszej sprawy jest pkt 4 tego przepisu.
6. W judykaturze i piśmiennictwie przyjmuje się, że przedmiot skargi przewidzianej w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. zakreślają następujące elementy: 1) akt lub czynność nie może mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydawanych w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym i zaskarżalnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.; 2) akt lub czynność muszą mieć charakter zewnętrzny, tj. muszą być skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność; 3) akt lub czynność muszą być skierowane do indywidualnego podmiotu; 4) akt lub czynność muszą mieć charakter publicznoprawny; 5) akt lub czynność musi "dotyczyć" uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (zob. T. Woś, Art. 3. Zakres działania sądów administracyjnych [w:] T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, WK 2016 i powołane tam orzeczenia).
Dany akt lub czynność powinna ustalać (odmawiać ustalenia), stwierdzać (odmawiać stwierdzenia), potwierdzać (odmawiać potwierdzenia) określonych uprawnień lub obowiązków określonych przepisami prawa administracyjnego. Muszą one wywoływać dla określonego podmiotu skutki prawne, a więc w sposób prawnie wiążący wpływać na sytuację prawną określonego podmiotu prawa przez to, że wywołują określony skutek prawny, jaki przepis prawa powszechnie obowiązującego (por. wyrok WSA w Warszawie z 19 maja 2014 r., VII SA/Wa 2487/13; powoływane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wiąże z danym aktem lub czynnością (por. postanowienia NSA z 29 czerwca 2005 r., II GSK 96/05, i z 9 września 2011 r., I OSK 1716/11). Musi więc istnieć ścisły związek między ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzeniem (oraz ich odmowami) a możliwością realizacji uprawnienia (lub obowiązku) wynikającego z przepisu prawa (tak expressis verbis NSA w postanowieniu z 4 lipca 2012 r., I OSK 1501/12).
7. Skład orzekający uznał, że zaskarżone do sądu pismo z 5 sierpnia 2020 r. spełnia wyżej wymienione przesłanki z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i stanowi "inny" akt z zakresu administracji publicznej, dotyczący obowiązków lub uprawnień wynikających z przepisów prawa. Sąd przyjął bowiem analogiczny tok rozumienia sądów administracyjnych dotyczący uznawania za taki akt rozstrzygnięć odmownych co do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu.
8. Zgodnie więc z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07, "skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 z późn. zm.), jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.)".
W ww. uchwale jednoznacznie wskazano, że odmowę zwrotu części opłaty za kartę pojazdu należy traktować jako czynność z zakresu administracji publicznej, podlegającą kontroli sądu administracyjnego. W konsekwencji powyższego tryb rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu następuje w formie czynności (rozstrzygnięcie dla strony pozytywne) lub aktu (rozstrzygnięcie negatywne), na który następnie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Czym innym jest bowiem nienależne świadczenie (instytucja prawa cywilnego) i dochodzenie z tego tytułu roszczeń na drodze postępowania cywilnego, a czym innym są kwestie prawidłowości ustalania opłat, jako świadczeń publicznoprawnych (domena prawa administracyjnego) i sporów na tym tle rozstrzyganych przez sądy administracyjne (por. m.in. wyrok NSA z 16 lutego 2018 r., I OSK 759/16).
9. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, sąd stwierdził, że w sprawie nie było podstaw do wydania decyzji dotyczącej zwrotu dodatkowej opłaty (świadczenia publicznoprawnego), zaś niniejsza sprawa dotyczyła uprawnienia Spółki (do otrzymania zwrotu nienależnie wniesionej dodatkowej opłaty) i obowiązków - Spółki do wniesienia dodatkowej opłaty i organu do dokonania jej zwrotu, jeśli została wniesiona nienależnie, które to uprawnienia i obowiązki wynikały z prawa. Analogicznie, jak w przypadku dotyczącym zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu, gdyby organ uznał zwrot wniesionej dodatkowej opłaty za należny – dokonałby jego zwrotu w formie czynności. Skoro jednak organ uznał, że zwrot uiszczonej opłaty dodatkowej się Spółce nie należy, odmówił on tego zwrotu i takie rozstrzygnięcie należy uznać za akt administracji, zaskarżalny do sądu administracyjnego.
10. Skoro więc sąd uznał, że niniejsza sprawa podlega jego kognicji, przystąpił do analizy zaskarżonego aktu pod kątem zarzutów materialnoprawnych i uznał, że są one zasadne.
11. Istota sporu na tle przepisów prawa materialnego koncentruje się wokół stwierdzenia, czy w sprawie na mocy art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy antykryzysowej, zawieszeniu uległ bieg terminu na wniesienie opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych, a jeśli tak, to jak powinien kształtować się jego dalszy bieg. Powyższa analiza powinna doprowadzić do rozstrzygnięcia, czy dokonana 4 czerwca 2020 r. przez Spółkę wpłata raty była dokonana w terminie, a w konsekwencji – czy po stronie Spółki wystąpił obowiązek uiszczania opłaty dodatkowej.
Zgodnie z art. 18 ust. 12 pkt 5 lit. b ustawy, zezwolenie wygasa w przypadku niedopełnienia w terminach obowiązku dokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5 ustawy. W myśl art. 111 ust. 7, opłata jest wnoszona w trzech równych ratach w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego lub jednorazowo w terminie do 31 stycznia danego roku kalendarzowego. Art. 18 ust. 12b ustawy stanowi zaś, że w przypadku niedopełnienia ww. obowiązku w ustawowym terminie, zezwolenie wygasa z upływem 30 dni od dnia upływu terminu dopełnienia obowiązku, jeżeli przedsiębiorca w terminie 30 dni od dnia upływu terminu nie wniesie raty opłaty powiększonej o 30% tej opłaty.
12. Jak słusznie zauważyła strona skarżąca, opierając się wyłącznie na przepisach ustawy należałoby przyjąć, że w sytuacji, gdy Spółka nie wniosła raty opłaty w terminie określonym w ustawie, tj. do 31 maja 2020 r., utrzymanie ważności jej zezwolenia uzależnione było od wniesienia przez nią tej raty, wraz z dopłatą w wysokości 30% opłaty, nie później niż do 30 czerwca 2020 r.
13. Nie może jednak umknąć uwadze, że zgodnie z art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy antykryzysowej, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Przepis ten obowiązywał od 31 marca 2020 r. i został uchylony na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875).
Bieg terminów został zawieszony od dnia 31 marca 2020 r., na podstawie art. 68 ust. 2 ww. ustawy, a "odwieszony" z dniem 24 maja 2020 r. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, terminy, o których mowa w art. 15zzr ust. 1 ustawy zmienianej [antykryzysowej] w art. 46, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1 tej ustawy, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie (16 maja 2020 r.) niniejszej ustawy [zmieniającej].
14. Skład orzekający nie ma wątpliwości co do tego, że termin do wniesienia raty opłaty jest terminem materialnoprawnym zawitym, do którego ma zastosowanie art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy antykryzysowej.
Organ wydający zaskarżony akt w nieprawidłowy sposób odczytał jednak, w jaki sposób zawieszony termin biegł dalej od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej. Wskazać wobec tego należy, że mimo że Spółka powinna była dokonać wpłaty raty do 31 maja 2020 r., to termin na jej zapłatę został wydłużony o okres od wejścia w życie do uchylenia art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy antykryzysowej. Jak bowiem przyjmuje się w literaturze, zawieszenie biegu terminu polega na tym, że przez pewien określony czas termin ten nie rozpoczyna biegu, a jeśli został już rozpoczęty, to bieg ten ulega wstrzymaniu na okres, który nie będzie wliczany do terminu na dochowanie określonego obowiązku. W odróżnieniu od przerwania biegu terminu, jego zawieszenie skutkuje spoczywaniem biegu terminu, który po zawieszeniu "biegnie dalej" (zob. W. Chróścielewski (red.), Z. Kmieciak (red.). Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX 2018 r.).
Nie inaczej rozumie skutki zawieszenia terminu w związku z pandemią COVID-19 i ustawą antykryzysową A. Dauter-Kozłowska (w:) Uchylenie wstrzymania bądź zawieszenia biegu terminów w postępowaniu administracyjnym w trakcie stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, LEX/el: Zawieszenie biegu terminów dotyczy tych terminów, które rozpoczęły swój bieg przed dniem 14 marca 2020 r. Od tego dnia ulegają one zawieszeniu i biegną dalej od dnia ustania przyczyny powodującej ich zawieszenie.
W ten sam sposób oceniane są skutki zawieszenia biegu terminów w judykaturze. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia oznacza, że termin ten przez okres zawieszenia nie biegnie, przez co ulega przedłużeniu (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 lutego 2016 r. I SA/Lu 1266/15). Z kolei NSA w wyroku z 5 września 2018 r., II OSK 634/18, wskazał: "(...) art. 35 § 5 i art. 103 k.p.a. wprost regulują, że do terminu załatwienia sprawy nie wlicza się okresów zawieszenia postępowania".
Sposób zawieszenia postępowania i jego wpływ na bieg terminu identycznie rozumie WSA w Łodzi, odnosząc się do biegów terminów i okresów ich zawieszenia w czasie związanym z pandemią COVID-19 (ustawa antykryzysowa): "Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu" (zob. wyrok WSA w Łodzi z 25 sierpnia 2020 r., I SA/Łd 319/20).
Jeśli więc doszło do zawieszenia biegu terminu (a nie jego przerwania), to stronie powinien przysługiwać czas na uregulowanie należności przedłużony o okres, w jakim był on zawieszony w związku z pandemią – od dnia wejścia w życie (31 marca 2020 r.) do uchylenia (16 maja 2020 r.) art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy antykryzysowej, przy czym bieg terminów zawieszonych od 31 marca 2020 r. został na podstawie art. 68 ust. 2 ustawy zmienianej wznowiony od 24 maja 2020 r. (po upływie 7 dni od wejścia w życie ustawy zmieniającej).
15. W realiach niniejszej sprawy mamy do czynienia z wyjątkową sytuacją. Ostateczny termin uiszczenia raty wyznaczony bowiem został konkretnie wskazaną datą – do 31 maja, przy czym przyimek "do" wyznacza krańcową datę pewnego okresu (w tym wypadku od dnia następującego po krańcowej dacie (31 stycznia) płatności raty za poprzedni okres). Skład orzekający zauważa, że pomimo upływu tego terminu już po odwieszeniu biegu terminów zawieszonych przepisami ustawy antykryzysowej, uzasadnione było przedłużenie okresu jego biegu o okres wcześniejszego zawieszenia.
Gdyby przyjąć bowiem inaczej, tj. uznać, że pomimo zawieszenia jego biegu, termin ten skutecznie upłynął z dniem 31 maja, oznaczałoby to, że zawieszenie de facto nie odniosło wobec skarżącej Spółki skutku. Co więcej, doszłoby do zróżnicowania sytuacji prawnopodatkowej między podmiotami, dla których termin płatności należności publicznoprawnych określony jest w dniach (ich liczbie) liczonych od danego zdarzenia, a podmiotami, które termin płatności mają określony w konkretnym dniu (dacie). W pierwszej sytuacji bowiem, po odwieszeniu biegu terminu, przysługiwałby im jeszcze okres terminu nieskonsumowanego w czasie zawieszenia, i tak niejako "wydłużony" o okres jego zawieszenia. W drugiej sytuacji, jeśliby przyjąć inaczej, niż zważył sąd, termin ten upływałby w tym samym dniu, w jakim stałoby się to bez uprzedniego zawieszenia jego biegu.
16. Sąd wziął pod uwagę także kontekst społeczny towarzyszący wprowadzeniu przepisów aktów prawnych związanych z rozwojem pandemii/epidemii SARS-CoV-2, tj. narastające obawy związane z zagrożeniem chorobowym, szereg wprowadzonych w kraju ograniczeń, obostrzeń i zaleceń prozdrowotnych dla obywateli, skutkujących ograniczeniem działania wielu instytucji publicznych i organów, zmiany w poszczególnych sektorach gospodarki i handlu czy też związane z tym problemy finansowe przedsiębiorców i osób fizycznych.
Skarżąca Spółka jeszcze w dniu 21 maja 2020 r. zwracała się do organu z prośbą o umorzenie drugiej raty (płatnej do 31 maja), co motywowała trudną sytuacją finansową wywołaną wprowadzeniem obostrzeń związanych z pandemią koronawirusa. Negatywną odpowiedź otrzymała 1 czerwca, zaś 4 czerwca uregulowała płatność drugiej raty, zaś 26 czerwca wpłaciła opłatę dodatkową. Zaakcentować przy tym należy, że uregulowanie opłaty dodatkowej konieczne było dla zachowania przez skarżącą zezwolenia, toteż nie może dziwić, że nawet nie zgadzając się z jej zasadnością, Spółka z ostrożności ją uiściła, skarżąc następnie do sądu akt organu o odmowie jej zwrotu.
17. W opinii sądu zarzuty podniesione w skardze, a dotyczące naruszenia art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy antykryzysowej w zw. z art. 111 ust. 5 oraz art. 111 ustawy poprzez przyjęcie, że termin do wniesienia spornej opłaty nie uległ zawieszeniu i upłynął w dniu 31 maja 2020 r., a w konsekwencji także zarzut naruszenia art. 18 ust. 12b ustawy w zw. z zw. z art. 18 ust. 12 pkt 5 lit. b w zw. z art. 111 ust. 5 oraz art. 111 ust. 7 ustawy, poprzez odmowę dokonania zwrotu dodatkowej opłaty, na skutek uznania, że Spółka była obowiązana do jej uiszczenia, okazały się uzasadnione.
Wobec powyższego, sąd stwierdził, że termin płatności drugiej z rat uległ przedłużeniu o okres, w jakim zawieszone były terminy zawite na podstawie art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy antykryzysowej, a uiszczona 4 czerwca 2020 r. przez spółkę wpłata została dokonana z zachowaniem terminu. Także oceniając postawę skarżącej Spółki i jej szczególną sytuacją związaną z rozwojem pandemii, skład orzekający przyjął zarzuty podniesione w skardze za zasadne.
18. Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego aktu w myśl art. 146 § 1 i § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i uznał obowiązek Wójta Gminy S. dokonania na rzecz skarżącej zwrotu nienależnie pobranej opłaty dodatkowej w kwocie 42.664,04 zł.
19. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).