I SA/Bk 731/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2020-01-29
NSAAdministracyjneŚredniawsa
egzekucja administracyjnawynagrodzenie za pracęwyłączenie spod egzekucjipostępowanie administracyjnebezprzedmiotowość postępowaniaKodeks postępowania administracyjnegoprawo pracywierzytelnościorgan egzekucyjny

WSA uchylił postanowienia organów egzekucyjnych o umorzeniu postępowania w sprawie wyłączenia spod egzekucji wynagrodzenia za pracę, uznając, że sprawa nie była tożsama z poprzednio rozstrzygniętą.

Skarżący J. G. domagał się wyłączenia spod egzekucji swojego wynagrodzenia za pracę za lipiec 2019 r. Organy egzekucyjne umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe, uznając, że sprawa została już rozstrzygnięta. WSA uchylił te postanowienia, stwierdzając, że poprzednie rozstrzygnięcie nie obejmowało swoim zakresem wniosku skarżącego dotyczącego wynagrodzenia za lipiec, ponieważ nie było ono jeszcze wymagalne w dacie złożenia pierwszego wniosku.

Sprawa dotyczyła wniosku J. G. o wyłączenie spod egzekucji administracyjnej jego wynagrodzenia za pracę za lipiec 2019 r. wraz z ekwiwalentem za urlop. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, powołując się na wcześniejsze postanowienie z dnia [...] sierpnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. utrzymał to postanowienie w mocy, argumentując, że żądanie zostało już rozpatrzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżone postanowienia. Sąd uznał, że organy błędnie zastosowały art. 105 § 1 k.p.a. (umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego) zamiast art. 61a § 1 k.p.a. (odmowa wszczęcia postępowania). Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy sprawa objęta wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2019 r. (dotyczącym wynagrodzenia za lipiec 2019 r.) była tożsama z poprzednio rozstrzygniętą sprawą zainicjowaną wnioskiem z dnia [...] lipca 2019 r. Sąd stwierdził brak tożsamości przedmiotowej, ponieważ pierwszy wniosek obejmował wynagrodzenia za marzec-czerwiec 2019 r. (oraz potencjalnie lipiec), podczas gdy drugi wniosek jednoznacznie dotyczył wynagrodzenia za lipiec i ekwiwalentu za urlop. Sąd podkreślił, że wynagrodzenie za lipiec nie było jeszcze wymagalne w dacie złożenia pierwszego wniosku, co uniemożliwiało organowi rozstrzygnięcie w tym zakresie. W związku z tym, WSA uchylił postanowienia organów i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek dotyczący wynagrodzenia za lipiec nie był tożsamy z poprzednim wnioskiem, a postępowanie nie było bezprzedmiotowe, ponieważ wynagrodzenie za lipiec nie było jeszcze wymagalne w dacie złożenia pierwszego wniosku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak jest tożsamości przedmiotowej między wnioskiem z lipca (dotyczącym wynagrodzeń marzec-czerwiec, z potencjalnym wskazaniem na lipiec) a wnioskiem z sierpnia (dotyczącym jednoznacznie wynagrodzenia za lipiec i ekwiwalentu za urlop). Wynagrodzenie za lipiec nie było wymagalne w dacie pierwszego wniosku, co uniemożliwiało organowi rozstrzygnięcie w tym zakresie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna uchylenia zaskarżonej decyzji.

Pomocnicze

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowe jest dopuszczalne, gdy sprawa została już rozstrzygnięta lub brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrzenia.

k.p.a. art. 61a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

u.p.e.a. art. 38

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa prawna wniosku skarżącego o wyłączenie spod egzekucji.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna zasądzenia kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna zasądzenia kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek z dnia [...] sierpnia 2019 r. dotyczył wynagrodzenia za lipiec 2019 r. i ekwiwalentu za urlop, co stanowiło odrębną sprawę od poprzedniego wniosku obejmującego wynagrodzenia za marzec-czerwiec 2019 r. Wynagrodzenie za lipiec 2019 r. nie było wymagalne w dacie złożenia pierwszego wniosku (z lipca 2019 r.), co uniemożliwiało organowi rozstrzygnięcie w tym zakresie. Organy błędnie zastosowały art. 105 § 1 k.p.a. zamiast art. 61a § 1 k.p.a. lub obowiązku merytorycznego rozpoznania sprawy.

Odrzucone argumenty

Organy administracji utrzymywały, że sprawa była bezprzedmiotowa, ponieważ została już rozstrzygnięta wcześniejszym postanowieniem. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej twierdził, że nawet jeśli zastosowano niewłaściwy przepis (art. 105 zamiast 61a k.p.a.), to wynik sprawy był prawidłowy, gdyż obie instytucje prowadzą do nierozpoznania merytorycznego.

Godne uwagi sformułowania

organ jest związany żądaniem wskazanym we wniosku, przez osobę która go wnosi organ egzekucyjny nie był władny aby wydać postanowienie w tym zakresie nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że organ egzekucyjny dokonał błędu w swoich rozważaniach, polegającego na dowolnym oraz swobodnym przyjęciu, że miesiąc lipiec również został objęty wnioskiem złożonym w dniu [...] lipca 2019 r. sąd nie podzielił ustalenia organów administracji o tożsamości sprawy objętej wnioskiem skarżącego z dnia [...] sierpnia 2019 r. [...] ze sprawą rozstrzygniętą postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r.

Skład orzekający

Andrzej Melezini

przewodniczący

Małgorzata Anna Dziemianowicz

sprawozdawca

Paweł Janusz Lewkowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego (art. 105 k.p.a.) i odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a k.p.a.) w kontekście wniosków dotyczących świadczeń, których wymagalność jeszcze nie nastąpiła."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie spod egzekucji wynagrodzenia, którego wysokość nie była jeszcze znana w momencie składania pierwszego wniosku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne określenie przedmiotu wniosku i jak organy mogą popełnić błąd proceduralny, prowadząc do uchylenia ich decyzji. Jest to przykład z życia, jak drobne nieścisłości mogą prowadzić do długotrwałych sporów.

Błąd organu egzekucyjnego: uchylono postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie wyłączenia wynagrodzenia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bk 731/19 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2020-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Andrzej Melezini /przewodniczący/
Małgorzata Anna Dziemianowicz /sprawozdawca/
Paweł Janusz Lewkowicz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 2088/21 - Wyrok NSA z 2023-08-01
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 61a par. 1, art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowe postępowania dotyczącego wyłączenia spod egzekucji wierzytelności pieniężnej stanowiącej wynagrodzenie za wykonywaną pracę, przysługujące za miesiąc lipiec 2019 r. wraz z ekwiwalentem za zaległy urlop 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...].08.2019 r., nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. na rzecz skarżącego J. G. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
J. G. był zatrudniony w firmie PPHU "M."
Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. prowadzi do majątku pracodawcy J. G. postępowanie egzekucyjne mające na celu wyegzekwowanie nieuregulowanych przez niego należności pieniężnych. W toku postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniami o numerach: [...] skierowanymi do spółki z o. o. R. dokonał zajęcia należnych M. M. wierzytelności pieniężnych z tytułu wykonywanych robót i usług. Zawiadomieniami o numerach [...] z dnia [...] października 2018 r., Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. i Nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. skierowanymi do I. dokonał zajęcia przysługujących mu wierzytelności pieniężnych z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych.
J. G. złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. wniosek o wyłączenie spod egzekucji na podst. art. 38 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438, dalej: u.p.e.a.) jego wynagrodzenia za pracę w firmie PPHU M. M. za miesiąc lipiec 2019 r. oraz należący mu się ekwiwalent za zaległy, niewykorzystany urlop w wysokości 3.842,19 zł. Skarżący podał, że jego wynagrodzenie znajdowało się na zajętym przez organ egzekucyjny rachunku bankowym w I. prowadzonym na rzecz M. M.. Strona podała ponadto, że w dniu [...] sierpnia 2019 r., gdy chciała uzyskać swoje zaległe wynagrodzenie i ekwiwalent za niewykorzystany urlop, dowiedziała się, że zajęte zostały również należne M. M. wierzytelności pieniężne od spółki z o. o. R., dlatego też zasadne jest zwrócenie się o wyłączenie spod egzekucji ww. kwot, tj. łącznie kwoty 3.842,19 zł, która stanowi jego wynagrodzenie za pracę wraz z należnym ekwiwalentem za niewykorzystany urlop. Do wniosku skarżący dołączył listę płac za okres 1 lipca 2019 r. – 31 lipca 2019 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Nr [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące wyłączenia spod egzekucji wierzytelności pieniężnej w kwocie 3.842,19 zł stanowiącej wynagrodzenie za wykonywaną pracę, przysługujące skarżącemu za miesiąc lipiec 2019 r. wraz z ekwiwalentem za zaległy urlop, wypłacane przez pracodawcę M. M. z tytułu zatrudnienia w firmie PPHU "M.".
Organ egzekucyjny stanął na stanowisku, że kwestia wyłączenia spod egzekucji wynagrodzenia za wskazany okres została już rozpatrzona postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. o nr [...], zaś w niniejszej sprawie nie uległy zmianie okoliczności merytoryczne. Zdaniem organu, ponowne orzekanie byłoby wchodzeniem w sferę wydanego rozstrzygnięcia.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, J. G. wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. (dalej: DIAS), twierdząc, że organ egzekucyjny dokonał błędu w swoich rozważaniach, polegającego na dowolnym oraz swobodnym przyjęciu, że miesiąc lipiec również został objęty wnioskiem złożonym w dniu [...] lipca 2019 r. Co więcej, zdaniem skarżącego, organ w ww. postanowieniu nie wskazał przesłanek, które sprawiły, że sporny miesiąc uznał za objęty wnioskiem wraz z listą płac za ten miesiąc. J. G. podkreślił, że sama data wniosku wskazuje, iż wynagrodzenie za lipiec nie było jeszcze wymagalne, bowiem płatne jest do 10 dnia następnego miesiąca. Takie działanie organu egzekucyjnego jest w ocenie strony nieprawidłowe, ponieważ organ jest związany żądaniem wskazanym we wniosku, przez osobę która go wnosi. Powyższe uchybienia organu egzekucyjnego skutkowały błędnym uznaniem sprawy za bezprzedmiotową, bowiem sporny miesiąc nie był objęty ww. wnioskiem z dnia [...] lipca 2019 r.
Decyzją z dnia [...] października 2019 r. o nr [...] utrzymał zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. w mocy. W wydanym rozstrzygnięciu organ odwoławczy powołał się na treść art. 61a § 1 oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: k.p.a.) wskazując, że postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ w sytuacji, która w sposób oczywisty stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, gdy żądanie zostało już rozpatrzone w innym postępowaniu. DIAS wskazał, że w przedmiotowej sprawie już na dzień złożenia wniosku organ egzekucyjny wiedział o przeszkodzie do wszczęcia postępowania, zatem powinien wydać rozstrzygnięcie na podstawie art. 61a k.p.a., jednakże "niewłaściwe" zastosowanie ww. przepisu art. 105 § 1 k.p.a. nie stanowi uchybienia mającego istotne i mogący mieć wpływ znaczenie na wynik sprawy. Instytucje z art. 105 § 1 i art. 61a § 1 k.p.a. są bowiem, zdaniem DIAS, zbliżone do siebie i obie prowadzą do nierozpoznania merytorycznego sprawy.
Zdaniem DIAS, organ egzekucyjny podjął rozstrzygnięcie z dnia 6 sierpnia 2019 r. zgodnie ze złożonym przez stronę wnioskiem, w którym wniosła o wyłączenie spod egzekucji wynagrodzenia za pracę w firmie PPHU M. M. cyt. "za zaległe miesiące tj. 03, 04, 05, 06 2019 r. w wysokości po 1.638,78 zł za każdy miesiąc, jak również zapewne za miesiąc 07.2019 r." Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. w sentencji zaskarżonego postanowienia wskazał łączną kwotę 6.555,12 zł stanowiącą sumę wynagrodzeń za cztery miesiące tj. marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2019 r. oraz wskazał w sentencji postanowienia również miesiąc lipiec 2019 r. bez wskazywania kwoty przyszłego wynagrodzenia. Z uwagi na powyższe, nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że organ egzekucyjny dokonał błędu w swoich rozważaniach, polegającego na dowolnym oraz swobodnym przyjęciu, że miesiąc lipiec również został objęty wnioskiem złożonym w dniu [...] lipca 2019 r.
Z uwagi na powyższe, DIAS zgodził się ze stanowiskiem organu egzekucyjnego, iż na dzień złożenia przez wniosku o wyłączenie spod egzekucji wynagrodzenia za lipiec 2019 r. wraz z ekwiwalentem za niewykorzystany urlop, w obrocie prawnym istniało już rozstrzygnięcie dotyczące kwestii związanych z tym miesiącem, dlatego też wniosek skarżącego należało uznać za bezprzedmiotowy.
Ponadto DIAS wskazał, że organ egzekucyjny nie dokonał zajęcia przysługującego skarżącemu wynagrodzenia, a wierzytelności przysługujących M. M.. Nie można więc uznać, że skarżący posiada jakiekolwiek prawa do tych wierzytelności.
Nie zgadzając się w powyższym rozstrzygnięciem, J. G. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając mu:
1) naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 k.p.a., 9 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w sposób wyczerpujących stanu faktycznego sprawy, dowolne interpretowanie zgromadzonego materiału dowodowego, pomimo że organ jest związany wskazaną przez stronę podstawą prawną ewentualnego załatwienia sprawy i przez to niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, polegające na błędnym przyjęciu, iż wniosek skarżącego o wyłączenie spod egzekucji wynagrodzenia za pracę z dnia [...] lipca 2019 roku obejmował miesiąc lipiec 2019 roku, podczas gdy złożony wniosek nie zawierał jednoznacznego stanowiska skarżącego w tym zakresie;
2) naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 105 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i umorzenie postępowania ze względu na fakt, iż stało się bezprzedmiotowe z uwagi na przyjęcie, iż okoliczności wskazane we wniosku zostały już rozpatrzone przez organ, podczas gdy kolejny wniosek skarżącego wraz z załączoną listą płac, stanowiącą istotną okoliczność, z dnia 14 sierpnia 2019 roku, dotyczył jedynie wynagrodzenia za miesiąc lipiec wraz z ekwiwalentem za niewykorzystany urlop, jednocześnie obejmujący roszczenie w zupełnie innej kwocie od pierwotnego wniosku, która nie został objęta wcześniejszym rozstrzygnięciem.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] sierpnia 2019 r. oraz o zwrot kosztów postępowania sądowo administracyjnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w przywołanym wniosku nie wskazał jednoznacznie, czy jego żądanie obejmowało miesiąc lipiec 2019 r. Co więcej, już sama data wpływu wniosku do organu I instancji wskazuje, iż złożony wniosek nie mógł dotyczyć ostatniego miesiąca, gdyż z chwilą jego składania miesiąc ten jeszcze nie upłynął i kwota wynagrodzenia, przy uwzględnieniu zasad płatności wynagrodzenia w przypadku zatrudnienia w oparciu o umowę o pracę, jeszcze nie stała się wymagalna. Tym samym, mając wątpliwości co do treści wniosku oraz jego żądania, organ nie był uprawniony do dowolnego rozszerzenia treści złożonego wniosku skarżącego i wydaniu orzeczenia również w zakresie lipca 2019 r.
Skarżący wskazał, że organy administracji publicznej są związane wskazaną przez stronę podstawą prawną ewentualnego załatwienia sprawy, a zatem brak jest podstaw do interpretowania żądania strony w sposób dowolny.
Ponadto skarżący podniósł, że jak wynika z treści uzasadnienia, organ egzekucyjny podjął rozstrzygnięcie z dnia [...] sierpnia 2019 r., zgodnie ze złożonym wnioskiem, wskazując w sentencji kwotę 6.555,12 złotych, stanowiącą sumę wynagrodzenia za cztery miesiące, tj. marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2019 r. oraz miesiąc lipiec 2019 r. bez wskazywania kwoty przyszłego wynagrodzenia. W ocenie strony powstaje zatem pytanie - o jakim żądaniu za miesiąc lipiec rozstrzygał organ I instancji, skoro owo rozstrzygnięcie nie zawiera najistotniejszej kwestii, a mianowicie samej wartości wynagrodzenia wraz z ekwiwalentem urlopowym. W ocenie skarżącego powstaje uzasadniona wątpliwość, jakiego organ dokonał rozstrzygnięcia skoro nie jest ono jednoznaczne. To na organie ciąży obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego, wskazane powyżej zasady postępowania administracyjnego nie były przestrzegane przez organy administracyjne orzekające w przedmiotowej sprawie.
W świetle powyższego, nie sposób również podzielić, zdaniem strony skarżącej, stanowiska organu II instancji odnośnie słuszności w zakresie umorzenia postępowania przez organ I instancji wszczętego na skutek wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2019 r. Błędne jest bowiem stanowisko organu odwoławczego, że na dzień złożenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji wynagrodzenia za miesiąc lipiec 2019 r. wraz z ekwiwalentem za niewykorzystany urlop, w obrocie prawnym istniało już rozstrzygnięcie dotyczące kwestii związanych z tym miesiącem. O ile organ odniósł się do wskazanego miesiąca, o tyle brak jest podstaw do przyjęcia, że jest to jednoznaczne rozstrzygnięcie przedmiotowego problemu. Strona wskazała również, że to właśnie do wniosku będącego przedmiotem niniejszego postępowania została załączona lista płac za lipiec 2019 roku, stanowiąca istotny dokument potwierdzający wysokość wynagrodzenia, a zatem organ na dzień złożenia wniosku nie mógł wiedzieć o istnieniu przeszkody do wszczęcia postępowania.
W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r.,, poz. 2167), sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Z ww. przepisu wynika, że sądowoadministracyjna kontrola administracji publicznej zawsze powinna uwzględniać trzy aspekty, a mianowicie: 1) ocenę zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; b) ocenę dochowania wymaganej procedury; c) ocenę respektowania reguł kompetencji. Kontrola ta polega więc na wszechstronnym zbadaniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, a sąd powinien poddać szczególnie gruntownej ocenie i analizie te wszystkie aspekty sprawy, w odniesieniu do których istnieją wątpliwości, a ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń strony. Należy również dodać, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.).
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji według wyżej wymienionych kryteriów sąd doszedł do wniosku, że skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Z takim stanem rzeczy mamy do czynienia, gdy w sposób oczywisty organ administracji publicznej stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W art. 105 § 1 k.p.a. ustawodawca przewidział instytucję tzw. obiektywnej bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego i znajduje on zastosowanie tylko w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej, mogącej być przedmiotem postępowania. Nie może więc być on interpretowany rozszerzająco.
W świetle poglądów doktryny oraz stanowiska orzecznictwa sądowego, przedmiot postępowania administracyjnego istnieje, jeśli między innymi nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie. Sprawa administracyjna musi mieć charakter "otwarty" w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2247/98, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 417/13, wszystkie orzeczenia powoływane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Przedmiot postępowania zostaje określony w żądaniu strony wszczęcia postępowania oraz w zawiadomieniu stron o wszczęciu postępowania z urzędu (art. 61 § 1 i 3 k.p.a.). Zadaniem organu administracji jest załatwienie określonej w ten sposób sprawy administracyjnej.
Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego jest refleksem bezprzedmiotowości sprawy administracyjnej, która miała być rozstrzygnięta w danym postępowaniu. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza zatem, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę co do jej istoty (por. wyrok NSA z 27 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 1025/96).
Postanowienie ostateczne ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Sprawa musi dotyczyć więc tych samych podmiotów oraz tego samego przedmiotu, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony (por. J. Borkowski (w:) Komentarz, 2004, s. 732; por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1994 r. sygn. akt II SA 1192/93).
Co do zasady przyjąć należy, że stwierdzenie w toku postępowania administracyjnego, iż sprawa administracyjna została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją administracyjną (postanowieniem) powoduje konieczność umorzenia tego postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Niedopuszczalne jest ponowne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym, bowiem prowadziłoby to do naruszenia obowiązującej również w postępowaniu administracyjnym zasady res iudicata.
Umorzenie postępowania nie jest zależne ani od woli organu administracji, ani tym bardziej pozostawione do uznania organu – organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości.
Innymi słowy, zawarta w uprzednio wydanym rozstrzygnięciu norma indywidualna oraz skonkretyzowany w niej w sposób autorytatywny stosunek administracyjnoprawny determinują zakres stanu rzeczy osądzonej. Dopóki norma taka pozostaje w obrocie prawnym, stan rzeczy osądzonej będzie stanowił przeszkodę do ingerencji w wynikające z niej uprawnienia i obowiązki. Stan taki będzie zachodził, gdy wystąpi tożsamość adresatów normy indywidualnej, dyspozycji normy indywidualnej oraz jej przedmiotu (określonej rzeczy). Stwierdzenie takiego stanu obliguje organ do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 145/10).
Natomiast w myśl art. 61a k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania
Jako "uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania należy traktować takie sytuacje, które w sposób oczywisty, proceduralno-prawny stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania. Winny to być takie okoliczności, które już na wstępnym etapie przesądzają, że postępowanie nie mogłoby zakończyć się wydaniem decyzji merytorycznej. Takimi uzasadnionymi przyczynami są sytuacje, np. gdy bez głębszych dociekań widoczne jest, że wniosek nie pochodzi od strony, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo zapadło już rozstrzygnięcie, gdy sprawa w ogóle nie podlega załatwieniu przez organ w drodze decyzji administracyjnej - ma charakter cywilnoprawny, czy też gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w świetle przepisów k.p.a., gdy postępowanie administracyjne z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe podlega ono umorzeniu (por. art. 105 k.p.a.). Natomiast w sytuacji, gdy strona wnosi o wszczęcie postępowania, które już na tym wstępnym etapie jest bezprzedmiotowe to organ obowiązany jest odmówić wszczęcia takiego postępowania (art. 61a k.p.a.).
Warunkiem sine qua non wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Tożsamość ta będzie istniała wówczas, gdy: 1. występują te same podmioty w sprawie, 2. dotyczy ona tego samego przedmiotu i 3. tego samego stanu prawnego, a do tego 4. w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Przedmiotem postępowania będą interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów. Charakter i zakres praw nabytych z decyzji (brak ich nabycia) lub ustanowionych nią obowiązków stanowi o tożsamości załatwienia sprawy (tak B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H. BECK, wyd. 12, Warszawa 2012 r., str. 637).
Mając powyższe na uwadze, sąd nie podzielił ustalenia organów administracji o tożsamości sprawy objętej wnioskiem skarżącego z dnia [...] sierpnia 2019 r., którym skarżący wniósł o wyłączenie spod egzekucji jego wynagrodzenia za pracę za miesiąc lipiec 2019 r. oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w łącznej kwocie 3.842,19 zł, ze sprawą rozstrzygniętą postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. o nr [...], które zostało utrzymane w mocy postanowieniem DIAS z dnia [...] września 2019 r. o nr [...].
Powołane rozstrzygnięcie DIAS z dnia [...] września 2019 r. o nr [...] funkcjonuje nadal w obrocie prawnym – co jest bezsporne, jednakże, zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej, postępowanie zakończone tą decyzją nie objęło swym zakresem wniosku skarżącego o wyłączenie spod egzekucji wynagrodzenia za pracę w firmie PPHU M. M. za miesiąc lipiec wraz z ekwiwalentem za zaległy urlop w wysokości 3.842,19 zł.
Słuszny jest bowiem zarzut skarżącego wskazujący w niniejszej sprawie na brak pełnej tożsamości przedmiotu sprawy załatwionej ww. rozstrzygnięciem (zainicjowanej wnioskiem z dnia [...] lipca 2019 r.). Przedmiot tych spraw w istocie różni się bowiem ze względu na to, że pierwszy wniosek skarżącego obejmował swym zakresem "zaległe miesiące tj.: 03, 04, 05, 06 2019 r. w wysokości po 1.638,78 zł za każdy miesiąc", natomiast wniosek z dnia [...] sierpnia 2019 r. dotyczył wynagrodzenia za pracę w firmie PPHU M. M. za miesiąc lipiec wraz z ekwiwalentem za zaległy urlop w wysokości 3.842,19 zł, przy czym pomimo zawarcia przez skarżącego w treści wniosku z dnia [...] lipca 2019 r. fragmentu "jak również zapewne za miesiąc 07.2019 r." to na dzień wydania rozstrzygnięcia z dnia [...] sierpnia 2019 r. organ egzekucyjny nie był władny aby wydać postanowienie w tym zakresie.
Zauważyć należy, że pismem z dnia [...] lipca 2019 r. skarżący wniósł o wyłączenie spod egzekucji "wynagrodzenia za pracę w firmie PPHU M. M. za zaległe miesiące tj.: 03, 04, 05, 06 2019 r. w wysokości po 1.638,78 zł za każdy miesiąc, jak również zapewne za miesiąc 07.2019 r." Po rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. o [...] odmówił wyłączenia spod egzekucji wierzytelności pieniężnej w wysokości 6.555,12 zł stanowiącej wynagrodzenie za wykonaną pracę, przysługujące za miesiące marzec, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2019 r., wypłacane przez pracodawcę Pana M. M. z tytułu zatrudnienia w firmie PPHU "M.". Organ egzekucyjny w ww. rozstrzygnięciu zawarł jedynie kwoty wynagrodzenia na cztery miesiące (marzec, kwiecień, maj, czerwiec), natomiast nie podał wysokości wynagrodzenia za miesiąc lipiec, gdyż, jak już zostało wskazane powyżej, w dacie wydanie rozstrzygnięcia, wynagrodzenie to nie było jeszcze w tej dacie wymagalne, a zatem organ egzekucyjny nie był władny do rozstrzygania w jego kwestii (według umowy o pracę skarżącego wynagrodzenie jest wypłacane do 10-tego dnia następnego miesiąca) - organ nie mógł rozstrzygnąć w zakresie wynagrodzenia za miesiąc lipiec nie znając jeszcze jego wysokości, która wynika dopiero z ww. listy płac za miesiąc lipiec załączonej do wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2019 r.
Zakres niniejszego postępowania został wyznaczony przez treść wniosku strony z dnia [...] sierpnia 2019 r., którym skarżący wniósł o wyłączenie spod egzekucji jego wynagrodzenia za pracę za miesiąc lipiec 2019 r. oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w łącznej kwocie 3.842,19 zł. Do wniosku skarżący załączył listę płac nr [...] za okres od [...]. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. bezpodstawnie zatem umorzył postępowanie zainicjowane ww. wnioskiem strony jako bezprzedmiotowe uznając, że kwestia wyłączenia spod egzekucji ww. wynagrodzenia za lipiec 2019 r. została już rozstrzygnięta postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...], które zostało utrzymane w mocy postanowieniem DIAS z dnia [...] września 2019 r. o nr [...].
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko skarżącego, że takie rozstrzygnięcie wykraczało poza treść złożonego w dniu [...] lipca 2019 r. wniosku, a co za tym idzie - było niedopuszczalne. Z uwagi na powyższe za błędne należało uznać rozstrzygnięcia organów w zakresie wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2019 r., w tym DIAS, który stanął na stanowisku, że organ egzekucyjny, pomimo powołania nieprawidłowej podstawy prawnej (art. 105 § 1 k.p.a. zamiast art. 61a § 1 k.p.a.), wydał prawidłowe postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowe.
Wskazać w tym miejscu należy, że organ administracji związany jest żądaniem określonym we wniosku wszczynającym postępowanie i jest zobowiązany do dokładnego określenia treści żądania strony, które to żądanie wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ nie może z urzędu dokonać zmiany kwalifikacji żądania. Skarżący wystąpił z wnioskiem o wyłączenie spod egzekucji wynagrodzenia za pracę za miesiąc lipiec 2019 r. wraz z ekwiwalentem za niewykorzystany urlop w łącznej kwocie 3.842,19 zł. W dacie złożenia wniosku istniał więc przedmiot postępowania administracyjnego. Skarżący nigdy tego wniosku nie ograniczył, nie złożył rezygnacji z żądania umorzenia ww. kwoty. Jest niewątpliwie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, które rzutować może na jego sytuacje prawną. Przyjęcie odmiennego poglądu, zdaniem sądu, prowadziłoby w praktyce do uniemożliwienia korzystania przez stronę z uprawnień określonych
Jak słusznie podnosił w toku postępowania skarżący – organy błędnie uznały jego wniosek z dnia [...] sierpnia 2019 r. za bezprzedmiotowy, bowiem roszczenie skarżącego w zakresie wyłączenia spod egzekucji ww. wynagrodzenia za lipiec 2019 r. wraz z należnym mu ekwiwalentem za zaległy urlop nie zostało rozpoznane wskazywanym przez organy postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] sierpnia 2019 r. – organ ten nie miał bowiem możliwości aby rozstrzygać w tym zakresie, gdyż na dzień złożenia przez stronę wniosku z dnia [...] lipca 2019 r. roszczenie to nie było jeszcze wymagalne. W tej sytuacji organy zobowiązane były rozpoznać merytorycznie wniosek skarżącego. Umarzając postępowanie ze względu na bezprzedmiotowość, Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. naruszył przepisy art. 105 § 1 k.p.a., przy czym to naruszenie prawa w sposób oczywisty wpływać może istotnie na wynik postępowania, skoro skutkuje uznaniem zbędności merytorycznego rozpoznania sprawy.
Z powyższych względów stwierdzić należy, że organy błędnie uznały, że sprawa objęta wnioskiem skarżącego z dnia [...] sierpnia 2019 r. jest sprawą już uprzednio rozstrzygniętą postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. o nr [...], które zostało utrzymane w mocy postanowieniem DIAS z dnia [...] września 2019 r. o nr [...] Sprawy te nie są bowiem tożsame przedmiotowo. Organ I instancji w niniejszej sprawie, a za nim organ odwoławczy, niezasadnie przyjęły, że zachodzi przeszkoda w ponownym wszczęciu na skutek wniosku z [...] sierpnia 2019 r. postępowania w sprawie o wyłączenie spod egzekucji wynagrodzenia skarżącego za pracę za miesiąc lipiec 2019 r. wraz z należnym ekwiwalentem za niewykorzystany urlop. W konsekwencji organy naruszyły przepis art. 61 § 1 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W świetle powyższego, organ I instancji winien zatem rozpatrzeć merytorycznie wniosek skarżącego o wyłączenie spod egzekucji jego wynagrodzenia za pracę za miesiąc lipiec 2019 r. oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w łącznej kwocie 3.842,19 zł. Obowiązkiem organu pierwszej instancji w dalszym toku postępowania będzie zatem wszczęcie postępowania zainicjowanego ww. wnioskiem strony oraz wydanie w tej sprawie stosownej decyzji merytorycznej z uwzględnieniem przedstawionych wyżej uwag i wniosków.
Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego sąd postanowił na mocy art. 200 oraz art. 209 p.p.s.a. Na koszty postępowania w przedmiotowej sprawie składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI