I SA/BK 66/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi spółki M. S.A. na decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą spółce prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego. Organ uznał, że faktury wystawione przez spółkę M. dokumentujące dostawy towarów (surowców z krajów trzecich) nie podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT w Polsce jako dostawy krajowe, ponieważ dostawa ta nastąpiła przed importem towarów i poza terytorium Unii Europejskiej. Spółka nabywała towary od M., która następnie je importowała do Polski. Organy podatkowe ustaliły, że spółka M. wystawiała faktury VAT z naliczonym 23% podatkiem, które spółka wykazywała w deklaracjach JPK_VAT i VAT-7. Jednocześnie spółka rozliczała podatek VAT z tytułu importu tych samych towarów. Naczelnik uznał, że taka sytuacja prowadzi do podwójnego opodatkowania, co jest niedopuszczalne, i że dostawa udokumentowana fakturami M. nie była dostawą krajową, a zatem spółka nie mogła odliczyć VAT naliczonego z tych faktur na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o VAT. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących transakcji łańcuchowych, miejsca opodatkowania, zasady neutralności VAT oraz błędną ocenę materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę. Sąd uznał, że stan faktyczny nie był sporny, a jedynie ocena prawna. Podkreślono, że spółka była jednocześnie importerem i nabywcą towarów, a dostawa nastąpiła przed importem i poza UE. Opodatkowanie tej dostawy jako krajowej prowadziłoby do podwójnego opodatkowania. Sąd zgodził się z organem, że zasady dotyczące transakcji łańcuchowych nie miały zastosowania w sytuacji, gdy ostateczny nabywca był jednocześnie importerem. Sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE i NSA, wskazując, że w takich przypadkach dostawa przed importem nie podlega opodatkowaniu w kraju importu, a odliczenie VAT z takiej faktury jest niedopuszczalne. Sąd nie uznał za zasadne zarzutów naruszenia zasady neutralności VAT, wskazując, że odzyskanie nienależnie zapłaconego podatku powinno nastąpić w pierwszej kolejności od wystawcy faktury, a sytuacja spółki nie spełniała przesłanek do bezpośredniego żądania zwrotu od organu podatkowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących opodatkowania VAT dostaw towarów dokonanych przed importem, w sytuacji gdy nabywca jest jednocześnie importerem. Wyjaśnienie zasad odliczania VAT w takich przypadkach oraz stosowania zasady neutralności VAT.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy nabywca jest jednocześnie importerem towarów pochodzących z kraju trzeciego, a dostawa następuje przed importem. Interpretacja zasad odzyskiwania nienależnie zapłaconego VAT od organu podatkowego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy dostawa towarów, która nastąpiła przed importem tych towarów i została udokumentowana fakturą z naliczonym podatkiem VAT, podlega opodatkowaniu w Polsce jako dostawa krajowa, jeśli nabywca jest jednocześnie importerem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka dostawa nie podlega opodatkowaniu w Polsce jako dostawa krajowa, ponieważ nastąpiła przed dopuszczeniem towaru do obrotu na terytorium UE i poza terytorium Polski.
Uzasadnienie
Opodatkowanie dostawy krajowej i importu tego samego towaru przez tego samego nabywcę prowadziłoby do podwójnego opodatkowania, co jest niedopuszczalne. Dostawa przed importem, gdy nabywca jest importerem, jest traktowana jako dokonana w miejscu rozpoczęcia wysyłki (poza UE).
Czy spółka może odliczyć podatek VAT naliczony z faktury dokumentującej dostawę towarów, która nie podlegała opodatkowaniu w Polsce?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, spółka nie może odliczyć podatku VAT naliczonego z faktury dokumentującej czynność niepodlegającą opodatkowaniu.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o VAT, faktury dokumentujące transakcje niepodlegające opodatkowaniu nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego. Zasada neutralności VAT nie pozwala na odliczenie podatku, który nie był należny.
Czy zasada neutralności VAT obliguje organ podatkowy do umożliwienia odzyskania nienależnie zapłaconego podatku VAT od dostawcy, gdy dostawa nie podlegała opodatkowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zasada neutralności wymaga, aby nabywca miał możliwość odzyskania podatku, ale w pierwszej kolejności powinien dochodzić zwrotu od dostawcy. Bezpośrednie żądanie zwrotu od organu podatkowego jest możliwe tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy odzyskanie od dostawcy jest niemożliwe lub nadmiernie utrudnione.
Uzasadnienie
TSUE dopuszcza możliwość bezpośredniego żądania zwrotu od organu podatkowego tylko w sytuacjach nadzwyczajnych (np. upadłość dostawcy). W tej sprawie spółka nie wykazała takiej sytuacji, a przekształcenia podmiotów powiązanych nie uzasadniają nadzwyczajnych rozwiązań. Organ podatkowy w postępowaniu wymiarowym nie jest zobowiązany do badania rozliczeń kontrahenta.
Czy w przypadku transakcji łańcuchowych, gdy ostatni nabywca jest jednocześnie importerem towarów, należy stosować przepisy dotyczące miejsca opodatkowania dostaw łańcuchowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w takiej sytuacji zasady dotyczące miejsca opodatkowania dostaw łańcuchowych nie mają zastosowania, ponieważ element importu dokonanego przez ostatecznego nabywcę ma pierwszeństwo.
Uzasadnienie
Gdy ostatni nabywca jest importerem, dostawa przed importem jest traktowana jako dokonana poza terytorium UE, a opodatkowanie dostawy krajowej prowadziłoby do podwójnego opodatkowania. Przepis art. 22 ust. 4 ustawy o VAT dotyczy sytuacji, gdy importerem jest podmiot pośredniczący, a nie ostateczny nabywca.
Przepisy (20)
Główne
u.p.t.u. art. 5 § 1 pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów na terytorium kraju.
u.p.t.u. art. 5 § 1 pkt 3
Ustawa o podatku od towarów i usług
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega import towarów na terytorium kraju.
u.p.t.u. art. 7 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
u.p.t.u. art. 22 § 1 pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Miejscem dostawy towarów jest miejsce, w którym towary znajdują się w momencie rozpoczęcia wysyłki lub transportu do nabywcy.
u.p.t.u. art. 26a § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Miejscem importu towarów jest terytorium państwa członkowskiego, na którym towary znajdują się w momencie ich wprowadzenia na terytorium Unii Europejskiej.
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.
u.p.t.u. art. 88 § 3a pkt 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Faktury dokumentujące transakcje niepodlegające opodatkowaniu lub zwolnione nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 2 § pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przez terytorium kraju rozumie się terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
u.p.t.u. art. 2 § pkt 7
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przez import towarów rozumie się przywóz towarów z terytorium państwa trzeciego na terytorium Unii Europejskiej.
u.p.t.u. art. 7 § 8
Ustawa o podatku od towarów i usług
Reguluje tzw. transakcje łańcuchowe.
u.p.t.u. art. 22 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dotyczy przyporządkowania wysyłki lub transportu w transakcjach łańcuchowych.
u.p.t.u. art. 22 § 3
Ustawa o podatku od towarów i usług
Określa miejsce opodatkowania dostaw w transakcjach łańcuchowych (przed i po wysyłce).
u.p.t.u. art. 22 § 4
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dotyczy sytuacji, gdy importerem jest podmiot pośredniczący w transakcji łańcuchowej.
o.p. art. 122
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Obowiązek działania na podstawie przepisów prawa.
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Ustalenie stanu faktycznego na podstawie dowodów.
o.p. art. 191
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Ocena dowodów przez organ.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola prawidłowości zaskarżonych aktów administracyjnych przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o oddaleniu skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dostawa towarów nastąpiła przed importem i poza terytorium UE, w związku z czym nie podlegała opodatkowaniu w Polsce jako dostawa krajowa. • Opodatkowanie dostawy krajowej i importu tego samego towaru przez tego samego nabywcę prowadziłoby do podwójnego opodatkowania, co jest niedopuszczalne. • Spółka nie mogła odliczyć VAT naliczonego z faktury dokumentującej czynność niepodlegającą opodatkowaniu. • Zasada neutralności VAT nie pozwala na odliczenie podatku, który nie był należny.
Odrzucone argumenty
Dostawy realizowane przez M. do M. powinny być opodatkowane w Polsce jako dostawy krajowe w ramach transakcji łańcuchowych. • Import towarów i ich późniejsza dostawa na rzecz importera stanowią odrębne czynności podlegające opodatkowaniu. • Organ naruszył zasadę neutralności VAT, odmawiając prawa do odliczenia podatku naliczonego, zwłaszcza w sytuacji utraty podmiotowości przez M. • Organ powinien był zbadać możliwość zwrotu podatku przez organ podatkowy, gdy odzyskanie go od M. jest utrudnione.
Godne uwagi sformułowania
Opodatkowanie dostawy krajowej i importu tego samego towaru przez tego samego nabywcę prowadziłoby do podwójnego opodatkowania, co jest niedopuszczalne. • Dostawa towarów na rzecz skarżącej miała miejsce przed dokonaniem przez nią importu na terytorium kraju. • W momencie dostawy towar nie był dopuszczony do obrotu na terytorium UE. • Zasady neutralności, skuteczności i niedyskryminacji nie sprzeciwiają się uregulowaniom i praktyce, zgodnie z którymi w pierwszej kolejności to dostawca powinien żądać od organów podatkowych zwrotu kwot wpłaconych nienależnie.
Skład orzekający
Justyna Siemieniako
sprawozdawca
Paweł Janusz Lewkowicz
przewodniczący
Dariusz Marian Zalewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opodatkowania VAT dostaw towarów dokonanych przed importem, w sytuacji gdy nabywca jest jednocześnie importerem. Wyjaśnienie zasad odliczania VAT w takich przypadkach oraz stosowania zasady neutralności VAT."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy nabywca jest jednocześnie importerem towarów pochodzących z kraju trzeciego, a dostawa następuje przed importem. Interpretacja zasad odzyskiwania nienależnie zapłaconego VAT od organu podatkowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii opodatkowania VAT w kontekście międzynarodowego obrotu towarowego, transakcji łańcuchowych i importu, co jest kluczowe dla przedsiębiorców. Wyjaśnia, dlaczego dostawa przed importem nie jest opodatkowana w kraju importu i jakie są konsekwencje dla odliczenia VAT.
“Dostawa towarów przed importem: kiedy VAT nie podlega opodatkowaniu w Polsce?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.