I SA/Bk 59/21

I SA/Bk 59/21 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2021-04-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Andrzej Melezini /przewodniczący/
Dariusz Marian Zalewski
Justyna Siemieniako /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
III FSK 4311/21 - Wyrok NSA z 2023-03-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1170
art. 1a ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako (spr.),, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, , po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 7 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za miesiące od stycznia do listopada 2016 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. Wójt Gminy N. wszczął wobec W. i M. G. postępowanie w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za miesiące styczeń - listopad 2016 r. od nieruchomości o nr [...] oraz [...] o pow. 25,1406 ha w obrębie N.. Wskazano, że w informacji podatkowej z [...] września 2017 r. dot. roku 2016 wykazano: pow. gruntów pozostałych 30.809 m², pow. budynków mieszkalnych 1.079 m², pow. gruntów rolnych 2,7951 ha, pow. lasów 19,2646 ha. Do opodatkowania nie wskazano powierzchni użytkowej budynków według stawki "pozostałe do 300 m² oraz powyżej 300 m²".
Wójt Gminy N. decyzją z [...] lipca 2017 r., nr [...], ustalił M. i W. G. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości: od budynków mieszkalnych o pow. 1.079 m², od budynków tzw. "pozostałych o pow. do 300 m²" - od 313 m² pow. użytkowej, od budynków tzw. "pozostałych o pow. powyżej 300 m²" - od 2.716,00 m² oraz od gruntów oznaczonych "B" i "Bi" o pow. 30.809 m². Grunty sklasyfikowane jako rolne i leśne podlegały zwolnieniu. Budynki znajdujące się na gruntach rolnych nie zostały opodatkowane.
Decyzją z [...] marca 2019 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Wyrokiem z 8 października 2019 r., sygn. I SA/Bk 219/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. Podstawą uchylenia była błędna kwalifikacja obiektu nr 20 do kategorii budynku. W protokole oględzin sporządzonym [...] lipca 2015 r., w opisie tego obiektu przedstawionym w decyzjach organów podatkowych i w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji wskazano, że obiekt ten posiadał zniszczoną (wybitą) ścianę frontową, lecz nie uległ zawaleniu. Zatem, skoro koniecznym elementem konstrukcyjnym obiektu budowlanego zaliczanego do kategorii budynku, jest trwałe związanie takiego obiektu z gruntem, wydzielenie z przestrzeni za pomocą przegród budowalnych oraz posiadanie fundamentów i dachu, to ustalona w sprawie okoliczność, że obiekt ten nie posiadał ściany frontowej, nie dawała podstaw do jego zaliczenia do kategorii budynku. Ponadto w postępowaniu tym Sąd odrzucił skargę W. G.
Rozpatrując odwołanie ponownie, SKO w B. decyzją z [...] listopada 2020 r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i ustaliło zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za miesiące styczeń - listopad 2016 r. w kwocie 33.576 zł.
Organ odwoławczy, uwzględniając ocenę prawną zapadłą w ww. wyroku WSA przy dokonywaniu obliczeń wymiaru podatku od nieruchomości nie brał pod uwagę obiektu nr 20 - o pow.98 m2. W pozostałym zakresie SKO uznało, że decyzja organu pierwszej instancji nie narusza przepisów prawa materialnego ani procesowego.
Mając na uwadze cały materiał dowodowy w sprawie, organ stwierdził, że przyjęte do opodatkowania budynki istnieją, posiadają wszystkie elementy konstrukcyjne, fundamenty, ściany i dach, elementy te posiadają także te budynki, które są w fazie remontu. Budynki te istniały także w 2010 r., gdy zostały sprzedane przez Agencję Mienia Wojskowego, istniały też w dacie sprzedaży nieruchomości przez Fundację Patria Państwu G. w 2012 r. oraz w dacie nabycia przez skarżącą (wszystkie były wymienione w akcie notarialnym), żaden z opodatkowanych budynków nie był zgłoszony do rozbiórki. Stan i jakość budynków, a także podejmowane działania remontowo-budowlane można ustalić na podstawie opisów zawartych w oględzinach z [...] lipca 2011 r. oraz z [...] lipca 2015 r. Brak jest innych danych wskazujących na zmianę powyżej opisanego stanu rzeczy w 2016 r. Strona nie przedłożyła informacji o zmianie sposobu ich użytkowania, nie zgłosiła tych budynków jako mieszkalne. Fakt odnawiania budynków i remontowania nie pozbawił ich przez ten okres cech budynku. Nawet przejściowe rozebranie któregoś elementu nie pozbawia budynku jego pierwotnych cech.
W zakresie możliwości zastosowania zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm., dalej jako: "u.p.o.l.") Kolegium wskazało, że z przedłożonych organowi informacji nie można wywodzić, że działania Fundacji Patria odbywały się na gruntach i budynkach na terenie Gminy N.. Sprawozdanie zawiera ogólne informacje o podjętych działaniach, z powyższego nie wynika jednak, które nieruchomości faktycznie zostały zajęte na cele statutowe Fundacji. Brak jest danych, w jakich datach odbywały się poszczególne wydarzenia, kto i w jakim celu czasowo lub stale przebywał na danych nieruchomościach, ze statutu nie wynika ponadto, aby celem Fundacji było zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych repatriantom i imigrantom, lecz pozostała pomoc społeczna związana z zakwaterowaniem, przy czym nie przedstawiono w tym zakresie żadnych dowodów ani wyjaśnień.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, M. G. (dalej: "skarżąca", działając przez pełnomocnika, złożyła skargę do tut. Sądu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła m.in.:
1) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wydane rozstrzygnięcie, tj.:
- art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o.p., poprzez zaniechanie podjęcia działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,
- art. 180 § 1 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 197 § 1 o.p., poprzez złamanie zasady zupełności i niezebranie całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez niepowołanie i niedokonanie oględzin obiektów przez biegłego z zakresu budownictwa,
- art. 194 § 1 o.p., poprzez "zaniechania przyznania decyzji o pozwoleniu na budowę, zmiany sposobu użytkowania waloru dokumentu urzędowego stanowiącego dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone",
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, poprzez ich błędną wykładnię i dokonanie niewłaściwej kwalifikacji obiektów budowlanych (wcześniejszych ruin niepodlegających opodatkowaniu pod warunkowymi nr 10, 14 itd.) oraz ustalenie, że powyższe obiekty budowlane spełniają wszystkie ustawowe kryteria budynku,
- art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., poprzez ich błędną wykładnię i określenie wysokości zobowiązania podatkowego dla obiektów budowlanych (wcześniejszych ruin nie podlegających opodatkowaniu pod warunkowymi numerami 10, 14, 15, 19, 20) zaliczając je do "budynków pozostałych",
- art. 6 ust. 1 i ust. 2 u.p.o.l., poprzez jego błędną wykładnię i objęcie zobowiązaniem podatkowym obiekty będące w trakcie budowy (przebudowy, rozbudowy, nadbudowy) i nie oddane do użytkowania,
- art. 7 ust. 1 pkt 14 u.p.o.l., poprzez jego niezastosowanie i niezwolnienie z podatku nieruchomości zajętej na podstawie umowy użyczenia przez organizację pożytku publicznego Fundację Patria w celu prowadzenia nieodpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego.
oraz
- art. 2, 7, 42 ust. 1, 45, 51 ust. 4, 64, 87, 176, 178 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności art. 6, ustawę o SKO (art. 17 ust. 1), ustawę z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), pozbawiwszy w tym prawa do obrony.
Mając powyższe zarzuty na względzie, skarżąca wniosła o przekazanie rozpatrzenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w innym województwie oraz o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wójta z 14 lipca 2017 r.
Ponadto strona skarżąca wniosła o wyłączenie z akt sprawy następujących materiałów (bezprawnie przyjętych za dowody): 1) materiały oględzin z [...] listopada 2010 r., 2) materiały oględzin z [...] lipca 2011 r., 3) materiały oględzin z [...] lipca 2015 r., 4) opinie T. S. z 2016 r.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o jej oddalenie.
Dodatkowo strona skarżąca przedstawiła szereg pism procesowych: z [...] marca 2021 r., [...] marca 2021 r. wraz załącznikami. W pismach tych rozszerzyła argumentację zawartą w skardze oraz podważała prawdziwość dowodów i ustaleń czynionych przez organy, a także złożyła liczne wnioski.
Postanowieniem z 7 kwietnia 2021 r. WSA w Białymstoku odrzucił jako niedopuszczalny wniosek strony skarżącej o wyłączenie sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna i podlegała oddaleniu. Została ona rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Z uwagi na zagrożenie pandemiczne, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) oraz zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Należy zauważyć, że sprawa jest rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w odniesieniu do spornego okresu po raz drugi. W skardze zostały sformułowane zarzuty tożsame z tymi, które były już rozpoznawane przez tut. Sąd w wyroku z 8 października 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 219/19. Wyrok ten jest prawomocny i jako taki, z mocy art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r, poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") wiąże Sąd orzekający w tej sprawie. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Stosownie zaś do treści art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie – także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu.
Należy podkreślić, że oddziaływanie orzeczenia sądu administracyjnego w ponownym postępowaniu w sprawie przed organami administracji publicznej ma pierwszorzędne znaczenie w odniesieniu do orzeczeń kasatoryjnych tego sądu, w rezultacie których ma nastąpić merytoryczne rozpatrzenie sprawy w nowym postępowaniu administracyjnym prowadzonym w zakresie wynikającym z dokonanego obalenia zaskarżonego aktu lub czynności i ewentualnie innych aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy (w związku z postanowieniami art. 135 p.p.s.a.). Kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, ponownie oceniane być nie mogą (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 24 czerwca 2008 r., I SA/Wr 1890/07 i WSA w Krakowie w wyroku z dnia 27 maja 2009 r., I SA/Kr 1636/08).
W konsekwencji, w niniejszym postępowaniu nie mogą być ponownie oceniane te kwestie, które stanowiły przedmiot oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w wyroku z dnia 8 października 2019 r. w sprawie I SA/Bk 219/19. W wyroku tym Sąd:
- wskazując na definicje budynku zawarte w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych oraz w ustawie Prawo budowlane wskazał, że ustalenie, czy dany obiekt budowlany spełnia wymogi pojęcia "budynku" w rozumieniu u.p.o.l. powinno się opierać o obiektywne fakty, z uwzględnieniem technicznej konstrukcji takich obiektów. Jednak, zdaniem Sądu, nie oznacza to, że wyłącznie obiekty budowlane, wybudowane zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy - Prawo budowlane, rozporządzeń wydanych na jej podstawie oraz zgodnie z Polskimi Normami, mogą być uznane za budynki. Budynkiem będzie każdy obiekt budowlany, spełniający cechy o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. oraz art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, bez względu na to, czy został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę, czy został ujęty w księdze wieczystej czy też ewidencji gruntów i budynków. Z tego względu podnoszone przez pełnomocnika Skarżącej argumenty, że nabyte od Fundacji "Patria" budynki po byłych koszarach wojskowych nie spełniają norm prawa budowlanego, nie miały żadnej dokumentacji technicznej dotyczącej ich budowy i oddania do użytkowania, że zostały wzniesione w latach 50–tych ubiegłego wieku z przeznaczaniem na 5 letni okres użytkowania, Sąd uznał za niemające znaczenia dla ustalenia, czy stanowią przedmiot podatku od nieruchomości;
- stwierdził, że ocena stanu faktycznego sprawy dokonana przez organ w odniesieniu do budynków o nr 10,14,15,19 jest prawidłowa, przede wszystkim zaś nie doszło do zmiany charakteru tych obiektów, ponieważ zgłoszenia dotyczyły budynków o łącznej pow. 1079 m² tj.; wartowni nr 7 (obecnie 11), biurowego nr 8 (obecnie 11A), biurowo- sztabowego nr 9 (obecnie 11B), pralni nr 17 (obecnie 11C), stajni nr 18, stolarni nr 29 (obecnie 11D), agregatowni nr 125 (obecnie 11E). Decyzja Starostwa Powiatowego w S. z dnia [...] stycznia 2014 r. zatwierdzająca projekt budowlany na przebudowę wraz ze zmianą sposobu użytkowania budynku magazynowego o pow. 2186,79 m² na działce [...] (budynek magazynowy jest oznaczony w aktach notarialnych i protokole zdawczo-odbiorczym oraz oględzinach z 2015 r., a także w decyzji organu pod nr 14 - obecnie 11G) oraz decyzja z [...] kwietnia 2013 r. dot. budynku nr 11F (dawniej budynku nr 10) - nie powodują przekształcenia użytkowania budynków koszarowych na mieszkalny.
- przyjął, że dokumenty otrzymane ze Starostwa Powiatowego, w myśl art. 194 § 1 o.p. stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone;
- uznał, że zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części niewymagającej prowadzenia robót budowlanych, nie wymaga ustalenia warunków zabudowy;
- uznał, że skoro Starosta S. nie skorzystał z uprawnienia do złożenia sprzeciwu, to uznał zgłoszenie za skuteczne a wobec tego w sytuacji, gdy właściwy organ potwierdza stosownymi urzędowymi dokumentami, że zgłoszenie zostało wniesione skutecznie, to następuje zmiana sposobu użytkowania;
- uznał, że w sprawie nie budzą wątpliwości przeprowadzone dowody z oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu [...] lipca 2015 r. w toku postępowania dot. poprzedniego roku podatkowego, a także ekspertyzy mgr. inż. T. S.;
- uznał, że na podstawie opisów zawartych w oględzinach: kolejno z [...] lipca 2011 r. oraz z [...] lipca 2015 r. możliwe było ustalenie stanu i jakości budynków, a także podejmowanych działań remontowo- budowlanych a fakt odnawiania budynków oraz ich remontowania nie pozbawiło ich przez ten okres cech budynku;
- podzielił pogląd co do braku możliwości zastosowania w sprawie zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 14 u.p.o.l.;
- nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, w szczególności nie dopatrzył się błędów w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym przez organy I i II instancji, w szczególności nie stwierdził naruszenia art. 120, art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 123, art. 130, art. 133, art. 181, art. 187, art. 191, art. 192, art. 194 o.p.;
- nie stwierdził naruszenia norm prawa konstytucyjnego, w tym art. 2, art. 7, art. 42, art. 45, art. 51, art. 176 oraz art. 217 Konstytucji RP, wskazując przy tym, że strona postępowania nie doznała ograniczenia w dopuszczeniu sprawy do rozpoznania przez dwuinstancyjne organy administracji i przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd;
- odniósł się do wniosku o wyłączenie z akt sprawy dowodu protokołu z oględzin nieruchomości z 2011 r. wskazując, że chociaż na jego podstawie nie można jednoznacznie ustalić, czy dany obiekt budowlany jest budynkiem w rozumieniu u.p.o.l., tym niemniej, na podstawie tegoż protokołu można było ustalić, które z obiektów budowlanych istniały w 2011 r. Te zaś dane, w powiązaniu ze szczegółową dokumentacją fotograficzną sporządzoną w trakcie oględzin w 2015 r. oraz innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie pozwoliły na ustalenie, które obiekty budowlane w 2015 r. istniały, w jakim były stanie technicznym i czy na przestrzeni lat były względem nich przeprowadzane jakieś prace budowlano-remontowe;
- uznał, że przyczyną nieuwzględnienia jako dowodu protokołu z oględzin nieruchomości sporządzonych w 2010 i 2011 r. nie mogła być również kwestia uczestniczenia w tych dowodach p. P. M. – pracownika organu I instancji oraz p. G. L., p. D. M., czy p. I. R. Zdaniem Sadu, w odniesieniu do tych pracowników organów nie zachodziły przesłanki do ich wyłączenia od załatwienia sprawy.
- uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 194 § 1 o.p. poprzez zaniechanie przyznania decyzji o pozwoleniu na budowę waloru dokumentu urzędowego stanowiącego dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone;
- przyjął, że sporne budynki podlegają opodatkowaniu wg tzw. stawki pozostałej, nie zaś wg stawki mieszkalnej (do czasu zakończenia takiej przebudowy i oddania budynku do użytkowania nie następuje zmiana ich kwalifikacji i nie zyskują one charakteru budynków mieszkalnych).
Podstawą uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] marca 2019 r. była niewłaściwa ocena organu co do budynku nr 20. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Powołując się na wydany w analogicznej sprawie skarżącej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (odnoszący się do innego okresu rozliczeniowego) WSA stwierdził, że obiekt nr 20 posiadał zniszczoną (wybitą) ścianę frontową, co nie dawało podstaw do zaliczenia go do kategorii budynków.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją w całości uwzględniło wskazania Sądu zawarte w powyższym wyroku z dnia 8 października 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 219/19. Mianowicie, dokonując wymiaru podatku od nieruchomości pominięto obiekt nr 20 o powierzchni 98 m2. W ten sposób do opodatkowania przyjęto, zdaniem Sądu, prawidłowo: w zakresie budynków pozostałych do 300 m2: nr 15 - warsztatowy o pow. 118 m2 oraz nr 19 magazynowy o pow. 97 m2. W zakresie budynków powyżej 300 m2 dawny nr 10 obecnie nr 11F o pow. 562 m2 oraz budynek dawny nr 14 obecnie 11G o pow. 2154 m2.
W tym stanie rzeczy, będąc z jednej strony związany oceną i wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zawartymi w wyroku z 8 października 2019 r., a ponadto stwierdzając, że organ, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania wykonał w całości zalecenia płynące z tego wyroku, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.