I SA/Bk 545/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Fundacji na decyzję Zarządu Województwa nakazującą zwrot środków unijnych z powodu niezrealizowania kluczowych wskaźników projektu.
Fundacja zaskarżyła decyzję Zarządu Województwa nakazującą zwrot ponad 347 tys. zł dofinansowania unijnego. Zarzucono niezrealizowanie kluczowych wskaźników projektu "Nowe miejsca wychowania przedszkolnego", w tym nieobjęcie wsparciem wymaganej liczby dzieci przez określony czas oraz niewniesienie wymaganego wkładu własnego. Sąd uznał, że Fundacja nie osiągnęła co najmniej 50% wartości docelowych wskaźników, co skutkowało obowiązkiem zwrotu całości dofinansowania. Argumenty dotyczące pandemii COVID-19 jako siły wyższej nie zostały uwzględnione.
Sprawa dotyczyła skargi Fundacji I. w B. na decyzję Zarządu Województwa P. utrzymującą w mocy decyzję Wojewódzkiego Urzędu Pracy w B. o określeniu kwoty do zwrotu w wysokości 347.073,20 zł wraz z odsetkami. Organ I instancji stwierdził, że projekt "Nowe miejsca wychowania przedszkolnego w E. Przedszkolu E. w B." był realizowany niezgodnie z umową o dofinansowanie, co skutkowało rozwiązaniem umowy i wezwaniem do zwrotu środków. Główne zarzuty dotyczyły niezrealizowania wskaźników projektu, w tym niezapewnienia opieki przedszkolnej dla 30 dzieci przez 11 miesięcy, nieobjęcia wymaganej liczby dzieci zajęciami dodatkowymi oraz niewniesienia wymaganego wkładu własnego. Organ odwoławczy podtrzymał decyzję organu I instancji, szczegółowo analizując poszczególne naruszenia umowy i wytycznych. Sąd administracyjny w Białymstoku oddalił skargę Fundacji, uznając, że nie osiągnęła ona co najmniej 50% wartości docelowych wskaźników projektu, co zgodnie z umową i wytycznymi skutkuje obowiązkiem zwrotu całości dofinansowania. Sąd odrzucił również argumenty dotyczące wpływu pandemii COVID-19 jako siły wyższej, wskazując na opóźnienia w rekrutacji jeszcze przed jej wystąpieniem oraz brak wystarczającej dokumentacji działań zaradczych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, niezrealizowanie co najmniej 50% wartości docelowych wskaźników, zgodnie z umową i wytycznymi, skutkuje obowiązkiem zwrotu całości otrzymanego dofinansowania.
Uzasadnienie
Niezrealizowanie kluczowych wskaźników projektu, takich jak liczba dzieci objętych wsparciem przez określony czas, prowadzi do powstania szkody w budżecie UE i Państwa, uzasadniając zwrot środków.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.f.p. art. 207 § ust. 1 pkt 2 i 3
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Niezrealizowanie celów projektu i wskaźników skutkuje powstaniem szkody w budżecie UE i Państwa, uzasadniając zwrot środków.
Umowa o dofinansowanie Projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. na lata 2014-2020 art. § 3 § ust. 1
Niezrealizowanie wskaźników projektu.
Umowa o dofinansowanie Projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. na lata 2014-2020 art. § 4 § ust. 1
Niewniesienie wkładu własnego w pełnej wysokości.
Umowa o dofinansowanie Projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. na lata 2014-2020 art. § 5 § ust. 4 pkt 1, 2, 3, 4, 5 i 6
Niewłaściwa realizacja projektu, nieosiągnięcie wskaźników.
Pomocnicze
u.f.p. art. 184
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Prawo oświatowe art. 168 § ust. 13
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Niezgłoszenie placówki do ewidencji stanowi naruszenie przepisów.
OWU art. 29 § ust. 1
Ogólne warunki umów o dofinasowanie projektów ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. na lata 2014-2020
Podstawa do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości.
Umowa o dofinansowanie Projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. na lata 2014-2020 art. § 5 § pkt 6
Reguła proporcjonalności - osiągnięcie co najmniej 50% wartości docelowej wskaźników.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezrealizowanie przez beneficjenta co najmniej 50% wartości docelowych wskaźników projektu. Brak wystarczającej dokumentacji potwierdzającej realizację założeń projektu. Opóźnienia w rekrutacji dzieci wystąpiły przed pandemią COVID-19. Niewniesienie wymaganego wkładu własnego.
Odrzucone argumenty
Pandemia COVID-19 jako siła wyższa uniemożliwiająca realizację projektu. Błędna interpretacja wskaźnika "wygenerowania 30 miejsc" przez organy. Niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących zwrotu środków i zasady proporcjonalności. Naruszenie przepisów postępowania przez organy (brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niepełne uzasadnienie).
Godne uwagi sformułowania
nieosiągnięcie co najmniej 50 % wartości docelowej założonych wskaźników szkoda rzeczywista, tj. ubytek, który powstał w budżecie ogólnym Unii Europejskiej i budżecie Państwa poprzez sfinansowanie nieuzasadnionego i nie wynikowego wydatku wpływ pandemii COVID-19 na prawidłowość realizacji projektu był szczegółowo analizowany nie można uznać, że jedynym sposobem jej prowadzenia jest akcja promocyjna polegająca na umieszczaniu ogłoszeń na portalach typu B.
Skład orzekający
Małgorzata Anna Dziemianowicz
przewodniczący
Marcin Kojło
członek
Paweł Janusz Lewkowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad rozliczania środków unijnych, znaczenie wskaźników projektu, wpływ pandemii na realizację umów, obowiązek dokumentowania działań zaradczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki projektów współfinansowanych z funduszy UE w ramach RPO, rozliczanych metodą uproszczoną (ryczałtową).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje praktyczne konsekwencje niezrealizowania celów projektów unijnych i stanowi ostrzeżenie dla beneficjentów. Podnosi kwestię wpływu pandemii na zobowiązania umowne.
“Milionowe środki unijne do zwrotu przez Fundację – sąd wyjaśnia, dlaczego pandemia nie zawsze jest wymówką.”
Dane finansowe
WPS: 347 073,2 PLN
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bk 545/21 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-02-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Małgorzata Anna Dziemianowicz /przewodniczący/
Marcin Kojło
Paweł Janusz Lewkowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 994/22 - Wyrok NSA z 2025-10-08
I GZ 98/22 - Postanowienie NSA z 2022-04-07
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 305
art. 184, art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło,, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 lutego 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji I. w B. na decyzję Zarządu Województwa P. z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [,,,] Wojewódzki Urząd Pracy w B. Instytucja Pośrednicząca Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. na lata 2014 - 2020 (zwany dalej IP RPOWP, organ I instancji) określił kwotę do zwrotu w wysokości 347.073,20 zł przypadającą do zwrotu od F.I. w B. (zwanej dalej: "Beneficjentem", "Skarżącą"), wypłaconą w związku z realizacją Projektu pt. "Nowe miejsca wychowania przedszkolnego w E. Przedszkolu E. w B." (dalej jako: Projekt) na podstawie Umowy o dofinansowanie Projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. na lata 2014-2020, nr [,,,] z dnia [...] września 2018 r., (zaktualizowanej aneksem [,,,]z dnia [...] listopada 2019 r.), zwanej dalej Umową, wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków do dnia zwrotu.
Po przeanalizowaniu wyników kontroli przeprowadzonej przez Zespół Kontrolujący Wojewódzkiego Urzędu Pracy w B., zakończonej Informacją Pokontrolną z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [,,,] oraz przeanalizowaniu dokumentacji dotyczącej Projektu, organ I Instancji stwierdził, że był on realizowany w sposób sprzeczny z Umową o dofinansowanie, Wnioskiem o dofinansowanie oraz szczegółowymi normami wynikającymi z realizacji Projektów w ramach RPOWP 2014-2020.
W świetle wykrytych nieprawidłowości organ I instancji na podstawie § 29 ust. 1 Ogólnych warunków umów o dofinasowanie projektów ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. na lata 2014-2020 (dalej: OWU) rozwiązał umowę bez okresu wypowiedzenia oświadczeniem woli z dnia [...] luty 2021 r. oraz wezwał Beneficjenta do zwrotu środków w dniu [...] lutego 2021 r. Beneficjent nie zgadzając się ze stanowiskiem organu I instancji dotyczącym rozwiązania Umowy o dofinansowanie, a także twierdząc, że nie widzi on powodu do zwrotu określonej w wezwaniu kwoty, nie zastosował się do ww. wezwania, co skutkowało wszczęciem postępowania administracyjnego w dniu [...] marca 2021 r., mającego na celu określenie kwoty dofinansowania podlegającej zwrotowi w drodze decyzji administracyjnej na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 305 ze zm., zwanej dalej: "u.f.p.").
W uzasadnieniu powołanej na wstępie decyzji organ I instancji wskazał, że przedmiotowy Projekt realizowano w sposób niezgodny z umową o dofinansowanie oraz procedurami i zasadami dotyczącymi współfinansowania w ramach RPOWP 20014-2020. Jako podstawę prawną żądania zwrotu dofinansowania organ I instancji wskazał przepis art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., podnosząc, że Beneficjent poniósł wydatki z naruszeniem następujących procedur obowiązujących przy ich ponoszeniu:
1) § 3 ust. 1 Umowy poprzez nieosiągnięcie wskaźników Projektu zgodnie z założeniami ww. Umowy,
2) § 4 ust. 1 Umowy poprzez niewniesienie wkładu własnego w pełnej wysokości 70 360,00 zł ze środków prywatnych,
3) § 5 ust. 4 pkt 1 Umowy poprzez niezapewnienie w sposób ciągły przez wymagany we wniosku o dofinansowanie okres 11 miesięcy opieki przedszkolnej dla 30 dzieci,
4) § 5 ust. 4 pkt 2, 3, 4, 5 i 6 Umowy poprzez nieobjęcie wymaganej liczby 30 dzieci, które zakończyły udział w ramach Projektu zajęciami dodatkowymi oraz nie przeprowadzenie 80 godzin tych zajęć dla założonych 30 dzieci, na poziomie zakładanym w Umowie i we Wniosku o dofinansowanie,
5) § 7 ust. 1 i 2 Umowy, poprzez niewywiązanie się z realizacji Projektu w pełnym zakresie, z należytą starannością, ponoszenia wydatków celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, z zasadą uzyskiwania najlepszych efektów oraz niewłaściwą realizację Projektu wynikających z Umowy o dofinansowanie. Wniosku o dofinansowanie oraz prawa krajowego i unijnego, do których stosowania Beneficjent się zobowiązał na etapie podpisywania Umowy,
6) art. 168 ustawy prawo oświatowe z dnia 14 grudnia 2016 r. poprzez założenie placówki opieki przedszkolnej przed wymaganym wpisem do ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego obowiązaną do prowadzenia odpowiedniego typu publicznych szkół i placówek, w tym wypadku Prezydenta Miasta B., co skutkowało prowadzeniem placówki bez wymaganego wpisu.
Po rozpatrzeniu odwołania Zarząd Województwa P. - Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa P. na lata 2014-2020 (dalej: "IZ RPOWP") decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutu niewłaściwego zastosowania § 5 ust 4 pkt 1 Umowy, ustalił, że okres w jakim założona była realizacja Projektu pn. "Nowe miejsca wychowania przedszkolnego w E. Przedszkolu E. w B." przewidywany był pierwotnie na [...] lipca 2018 r. - [...] czerwca 2019 r. i zgodnie z założeniami wytycznych ds. edukacji trwać miał przez maksymalnie 12 miesięcy. W związku z problemami w ustaleniu lokalizacji placówki termin ten na wniosek Beneficjenta z dnia [...] października 2018 r., [...] kwietnia 2019 r., [...] listopada 2019 r. uległ zmianie i ostatecznie objął okres od [...] listopada 2018 r. do [...] października 2020 r. W wyniku inicjatywy Beneficjenta, termin przeprowadzenia rekrutacji przesunął się z początkowo zakładanego lipiec-sierpień 2018 na listopad 2019 r., a okres realizacji zadań skrócił się do 11 miesięcy, co zostało zaktualizowane aneksem nr 1 w dniu [...] listopada 2019 r. IZ RPOWP podniósł, że organ I Instancji słusznie zauważył, że listopad 2019 r. był to też termin, w którym Beneficjent powinien zakończyć rekrutację, aby objąć wsparciem 30 dzieci przez okres 11 miesięcy, co było głównym założeniem Projektu oraz zostało wskazane we Wnioski o dofinansowanie w Zadaniu nr 1. Z dokumentów przedstawionych przez Beneficjenta wynika, że do [...] grudnia 2019 r. zrekrutowanych zostało 4 dzieci, w tym jedynie 2 objętych było 11 miesięcznym okresem założonym we wniosku o dofinansowanie. Opóźnienia w prowadzeniu rekrutacji skutkowało niewykonaniem założonych we Wniosku o dofinansowanie zadań i nieosiągnięciu założonych wskaźników.
Organ odwoławczy wskazał, że z wyjaśnień strony przedstawionych w odwołaniu wynika, że Beneficjent przygotował placówkę na przyjęcie 30 dzieci, o czym świadczy opinia Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej oraz Straży pożarnej, protokoły prac adaptacyjnych oraz rozszerzenie oferty o zajęcia dodatkowe, a także, że liczba zrekrutowanych do Projektu dzieci wyniosła 34 osoby. Zdaniem IZ RPOWP Beneficjent błędnie zinterpretował zapisy Umowy o dofinansowanie Projektu, ponieważ wskazuje ona, iż oprócz przygotowania placówki na przyjęcie 30 dzieci, czyli przygotowania 30 miejsc pobytu oraz zatrudnienia personelu na potrzeby utworzonych nowych miejsc wychowania przedszkolnego w liczbie 4 osób, powinien także wziąć pod uwagę, że zgodnie z założeniem Projektu powinien on w okresie trwania Projektu zrekrutować 30 dzieci, które przez okres 11 miesięcy uczęszczałyby do placówki oraz ich pobyt byłby finansowany ze środków unijnych, a także powinien przedstawić dokumentacje potwierdzającą ten fakt. Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, słusznie stwierdziła IP RPOWP, że Beneficjent nieprawidłowo uznał każde kolejne dziecko zrekrutowane do Projektu jako utworzenie kolejnego miejsca w przedszkolu, bez względu na okres w jakim dziecko w przedszkolu przebywało. Beneficjent nie był w stanie przedstawić dokumentów na potwierdzenie, że każde z tych dzieci uczęszczało do placówki przez okres 11 miesięcy, natomiast dokumentacja, którą przedstawił w toku postępowania kontrolnego potwierdza, że wsparciem w całym wymaganym okresie tj. 11 miesięcy objętych było jedynie 2 dzieci.
Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że bezzasadne jest twierdzenie Beneficjenta, że ani z Umowy o dofinansowanie, ani z OWU nie wynika, że "wygenerowanie" ma oznaczać zarówno utworzenie w placówce 30 miejsc, jak i uczęszczanie do placówki 30 dzieci. Beneficjent twierdzi, że zapewnił 30 nowych miejsc, m. in. zatrudniając odpowiednią liczbę opiekunów, przeprowadził rekrutację, jednak nie może odpowiadać za jej częściowe niepowodzenie. Organ podniósł, że z zapisów Umowy o dofinansowanie i Wniosku o dofinansowanie wprost wynika, że "wygenerowanie" oznacza objęcie 30 dzieci przez okres 11 miesięcy wsparciem ze środków unijnych w ramach Projektu. Potwierdzeniem jest zapis we wniosku o dofinansowanie w pkt. VI. Wskaźniki, ppkt VI. 1.1. Wskaźniki produktu - kluczowe/specyficzne dla programu, pozycja nr 2 Liczba dzieci objętych w ramach programu dodatkowymi zajęciami zwiększającymi ich szanse edukacyjne w edukacji przedszkolnej, jednostka miary - osoby (30) oraz ppkt VI.2.2. Wskaźniki rezultatu - kluczowe/specyficzne dla Programu.
IZ RPOWP podniósł, że Beneficjent zobowiązał się osiągnąć powyższe wskaźniki i w wypadku tym nie ma możliwości innej interpretacji tego zapisu. Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem strony, że wystarczy utworzyć 30 miejsc oczekujących na przyjęcie dzieci w przedszkolu, ale należy te dzieci objąć wsparciem zapewnionym przez założenia Projektu przez okres 11 miesięcy, co powinno zostać potwierdzone odpowiednimi dokumentami wskazaniami we Wniosku o dofinasowanie.
Ustosunkowując się do zarzutu niewłaściwego zastosowania przez organ I instancji § 3 ust. 1 oraz § 5 ust. 4 pkt 2, 3, 4, 5 i 6 Umowy o dofinansowanie organ odwoławczy zaznaczył, że konsekwencją powyższej nieprawidłowości jest nieosiągnięcie wskaźników dla zadania 2, 3, 4 ,5 oraz 6. W związku z nieobjęciem zakładanej liczby dzieci wynikającej z Wniosku o dofinansowanie, niemożliwe było zrealizowanie kolejnych zadań Projektu. W ocenie IZ RPOWP, organ I instancji słusznie wskazał na wartości procentowe dotyczące realizacji poszczególnych wskaźników w poszczególnych zadaniach.
W umowie o dofinansowanie przewidziano, że Beneficjent rozlicza wydatki
w ramach projektu metodami uproszczonymi, tj. w oparciu o kwoty ryczałtowe oraz koszty pośrednie, zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu oraz Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności. Ponadto w umowie wskazane są wszystkie kwoty ryczałtowe wraz z przypisanymi im kwotami, wskaźnikami oraz dokumentami potwierdzającymi wykonanie ww. wskaźników. Organ odwoławczy podniósł, że wykonanie wskaźników przypisanych dla konkretnych zadań wyniosło: (-) zadanie 2 zakładało Zajęcia wyrównujące szanse edukacyjne dzieci w zakresie stwierdzonych deficytów - psycholog – wskaźnik 27,16 %, (-) zadanie 3 zakładało Zajęcia wyrównujące szanse edukacyjne dzieci w zakresie stwierdzonych deficytów – logopedą- wskaźnik 23,33 %, (-) zadanie nr 4 zakładało Zajęcia wyrównujące szanse edukacyjne dzieci w zakresie stwierdzonych deficytów – logorytmika- wskaźnik 23,33, (-) zadanie nr 5 zakładało Zajęcia wyrównujące szanse edukacyjne dzieci
w zakresie stwierdzonych deficytów- gimnastyka korekcyjna- wskaźnik 21,33 %,
(-) zadanie nr 6 zakładało Zajęcia wyrównujące szanse edukacyjne dzieci w zakresie stwierdzonych deficytów - zajęcia rozwijające kompetencje społeczno-emocjonalne- wskaźnik 23,33 %.
Z uwagi na powyższe, w § 5 pkt 6 umowy o dofinansowanie projektów rozliczanych ryczałtami w ramach RPOWP 2014-2020 wprowadzono zapis: Za prawidłowo zrealizowaną należy uznać część projektu rozliczoną zgodnie z regułą proporcjonalności, o której mowa w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności (rozdział 8.8. Wytycznych), pod warunkiem, że Beneficjent osiągnie co najmniej 50 % wartości do celowej założonych wskaźników, o których mowa w ust 4. W przeciwnym przypadku Beneficjent jest zobowiązany do zwrotu całości otrzymanego dofinansowania. Na podstawie wyliczeń realizacji wskaźników, organ odwoławczy stwierdził, że Beneficjent nie osiągnął 50 % wartości docelowych założonych wskaźników w związku z czym reguła proporcjonalności nie ma w tym wypadku zastosowania. Organ zwrócił też uwagę, że bezzasadny jest zarzut strony wskazujący niezastosowanie § 22 pkt 4 OWU, który mówi, że reguła proporcjonalności nie ma zastosowania w przypadku siły wyższej, gdyż w rozpatrywanej sprawie, w świetle przytoczonych dowodów, reguła proporcjonalności nie ma w ogóle zastosowania.
Ustosunkowując się do zarzutu niewłaściwego zastosowania § 3 ust. 1 Umowy, poprzez użycie wskaźnika "osobomiesiąca" nie zdefiniowanego w umowie
o dofinansowanie, organ odwoławczy stwierdził, że jest on bezzasadny. W toku przeprowadzanego postępowania nie stwierdzono, żeby organ I instancji odnosił się do innych wskaźników, niż tych zawartych w Umowie o dofinansowanie oraz Wniosku o dofinansowanie. Organ II instancji pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. wystąpił do pełnomocnika strony o przedłożenie do akt sprawy dokumentacji
z przeprowadzonej akcji promocyjnej oraz przeprowadzonej rekrutacji w Projekcie. Strona w dniu [...] lipca 2021 r. przedstawiła część wymaganych dokumentów.
W przedstawionej przez Beneficjenta dokumentacji brakowało dokumentów trojga dzieci, przez co nie było możliwości potwierdzenia ich udziału w Projekcie.
W związku z tym organ II instancji wystąpił do pełnomocnika Beneficjenta w dniu [...] lipca 2020 r. oraz [...] lipca 2021 r. o przedłożenie brakujących dokumentów. Pełnomocnik Beneficjenta w odpowiedzi na pismo wystąpił z wnioskiem
o przedłużenie terminu na odpowiedź do [...] lipca 2021 r. IZ RPOWP wyraziło na to zgodę pismem z dnia [...] lipca 2021 r. W dniu [...] sierpnia 2021 r. organ odwoławczy otrzymał odpowiedź z dnia [...] lipca 2021 r. od pełnomocnika Beneficjenta z wymaganymi dokumentami. W przedstawionej dokumentacji nie znalazła się umowa o świadczenie usług przedszkolnych K. O., w związku z czym dziecko to nie mogło zostać uznane jako uczestnik Projektu, gdyż nie było możliwości potwierdzenia, że dziecko zostało przyjęte do przedszkola. Należy zatem przyjąć, że suma dzieci jaka został zrekrutowana do wzięcia udziału w Projekcie wyniosła 33 osoby, a nie jak wskazywał Beneficjent 34.
Po szczegółowej analizie dokumentów dotyczących przeprowadzonej rekrutacji oraz dokumentów potwierdzających okresy udziału dzieci w przedmiotowym Projekcie, organ odwoławczy ustalił okresy w jakich dzieci uczęszczały do przedszkola, w celu oceny, czy zastosowanie będzie miała reguła proporcjonalności. Wskaźnik wyniósł 45,15 %.
Reasumując, organ stwierdził, że Beneficjent nie zrekrutował wymaganej wnioskiem o dofinansowanie liczby 30 dzieci, a w skutek tego nie objął wsparciem wymagane liczby 30 dzieci zajęciami dodatkowymi w wysokości 80 godzin dla każdego z zadań, założonych w Projekcie, czym naruszył § 3 ust. 1 oraz § 5 ust. 4 pkt 2, 3, 4, 5, 6 poprzez nieosiągnięcie lub zachowanie wskaźników produktu oraz rezultatu zgodnie z zatwierdzonym Wnioskiem o dofinansowanie. W związku z powyższym, zgodnie z § 5 pkt 7 w przypadku realizacji Zadania niezgodnie z podstawowymi założeniami Wniosku o dofinasowanie o którym mowa w § 3 ust. 1 organ uznał, iż Beneficjent nie wykonał zadania prawidłowo oraz nie rozliczył przyznanej mu kwoty ryczałtowej.
Ustosunkowując się do twierdzeń strony skarżącej, w tym zarzutu naruszenia art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizacje programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19, IZ RPOWP stwierdził, że w chwili wystąpienia sytuacji, kiedy placówki były zamykane, Beneficjent powinien mieć zrealizowaną znaczną część Projektu, a sama pandemia nie była przyczyni niezrealizowania Projektu. Wskazał, że pandemia wystąpiła po 3 miesiącach od rozpoczęcia rekrutacji dzieci i z pewnością wpłynęła na przebieg realizacji Projektu, jednak to nie sama pandemia była przyczyną niezrekrutowania zakładanej ilości uczestników. W związku z tym organ nie znalazł szczególnych okoliczności, z powodu których można byłoby przedłużyć okres trwania Projektu o kolejne 90 dni.
Ponadto w świetle tych rozważań organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutu strony, że IP RPOWP niewłaściwie zastosowała § 29 ust. 1 OWU poprzez rozwiązanie umowy bez okresu wypowiedzenia w oparciu o przyjęcie błędnych wskaźników, tj. takich które nie wynikały z wniosku o dofinansowanie czy Umowy o dofinansowanie (tzw. "osobomiesiące"). Sposób obliczenia osiągnięcia wskaźników przedstawiony przez organ, miał oparcie we wniosku o dofinansowanie, gdzie w pkt VI. 2.2. Wskaźniki rezultatu jako jednostka miary wskazana jest "osoby". IP nie odniosła się do innych wskaźników niż te, które zostały określone przez Beneficjenta w Umowie i Wniosku o dofinansowanie.
Organ odwoławczy podniósł również, że poza nieosiągnięciem zamierzonych celów Projektu oraz nieosiąganiem wskaźników, Beneficjent nie wniósł wkładu własnego, określonego w § 4 ust 1 Umowy o dofinansowanie w wymaganej wysokości 70 360,00 zł, do czego zobowiązał się na etapie podpisywania Umowy o dofinansowanie oraz Aneksu nr 1 do tej umowy. We Wniosku o dofinansowanie Beneficjent wskazuje, że wkład własny będzie pochodzić z opłat rodziców w postaci czesnego w wysokości 168,00 zł/dziecko, w tym 30 dzieci przez 9 miesięcy, co stanowiłoby kwotę 45 360,00 zł. Pozostała kwota 25 000,00 zł to koszty pośrednie wniesione jako wkład finansowy Wnioskodawcy.
Po przeanalizowaniu okresów w jakich poszczególne dzieci uczęszczały do Płacówki organ stwierdził, że maksymalną kwotę jaką uzyskał Beneficjent z tytułu opłaty czesnego to 24 360,00 zł, podczas gdy próbował on rozliczyć pełną kwotę 45 360,00 zł we wnioskach o płatność nr [...] ([...] (67 661,39 zł). W ocenie organu, nie można uznać zatem, że Skarżąca wywiązała się z obowiązku wniesienia wkładu własnego, co naruszyło zapisy § 4 ust. 1 Umowy o dofinansowanie. Ponad to z wkładu własnego miały być sfinansowane wydatki na wyżywienie dzieci, które zgodnie z zapisem w budżecie wniosku o dofinansowanie Projektu, pkt VII.2.1. Koszty bezpośrednie rozliczane ryczałtem. Zadanie nr 1, pozycja 3 miały być liczone w następujący sposób: 30 dzieci x 8 zł/os. x 21 dni = 5040,00 zł (średniomiesięcznie). W przeliczeniu na okres 11 miesięcy finansowania kwota ta powinna wynieść 55 440,00 zł (w tym wkład własny 45 360,00 zł). Beneficjent próbował rozliczyć wydatki na wyżywienie dzieci, które nie były w danym okresie w przedszkolu. Biorąc pod uwagę ilość dzieci jaka rzeczywiście uczęszczała do placówki oraz ilość wydanych porcji organ zauważył, że nie było możliwości wydania wszystkich zakładanych posiłków w czasie trwania Projektu, ponieważ Beneficjentowi nie udało się zrekrutować pełnej liczby uczestników Projektu, założonych we Wniosku o dofinansowanie i finansowania ich przez okres 11 miesięcy. Zgodnie z dokumentami przedstawionymi przez Beneficjenta potwierdzającymi ilość wydanych posiłków organ stwierdził, że maksymalna kwota wydatków kwalifikowalnych jaką Beneficjent mógł rozliczyć w końcowym wniosku o płatność wyniosła 19 520,00 zł.
W związku z powyższym, organ stwierdził, że weryfikacja końcowego wniosku o płatność m- [...], który został złożony przez Beneficjenta w dniu [...] października 2020 r. za pomocą systemu SL, została prawidłowo wstrzymana w związku z wykrytymi nieprawidłowościami, a ostatecznie wniosek został wycofany.
Organ odwoławczy podniósł również, że naruszeniem przepisów prawa było niezgłoszenie nowo powstałego oddziału przedszkolnego utworzonego na potrzeby prowadzenia Projektu do Ewidencji Szkół i Placówek Niepublicznych prowadzonej przez Prezydenta Miasta B.. Potwierdzeniem tego faktu jest zaświadczenie wydane dopiero w dniu 29 października 2020 r. przez Urząd Miejski w B., z którego wynika, że Beneficjent zgłosił wymagane zmiany w dniu 10 września 2020 r., w postaci dodania drugiej lokalizacji przedszkola. Oznacza to, ze ww. wpis został uzyskany 9 miesięcy po rozpoczęciu realizacji Projektu w danej lokalizacji, co naruszyło zapis art. 168 ust. 13 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe.
Od powyższej decyzji została wniesiona skarga do tut. Sądu, w której strona zarzuciła:
I. przepisów prawa materialnego, tj.
1. art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
(Dz. U. z 2021 r. poz. 305) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i brak wykazania, że wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE, organ bowiem ani nie udowodnił tej okoliczności ani nie określił jej wartości.
2. art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz art. 184 u.f.p. oraz art. 207 ust. 1 pkt 3 poprzez dokonanie błędnej wykładni ww. przepisów, a polegającej na nieuwzględnieniu wymogów wynikających z zasady proporcjonalności Europejskiego Prawa Wspólnotowego, w tym celowościowego podejścia do projektów dofinansowanych z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, które można wywnioskować z art. 2 ust. 3 Rozporządzenia nr 1083/2006, zgodnie z którym operacja (projekt) ma przede wszystkim przyczyniać się do osiągnięcia celów danej osi priorytetowej. Badanie osiągnięcia celów projektu następuje poprzez sprawdzenie, czy projekt zrealizował wskaźniki produktu jak i rezultatu; w niniejszym stanie faktycznym Beneficjent osiągnął wskaźnik rezultatu, a więc należy przyjąć, że projekt osiągnął wszystkie zakładane w nim cele.
3. art. 184 ust. 1 u.f.p. poprzez brak należytej oceny działań Beneficjenta, bowiem organ całkowicie pominął okoliczność, że Skarżący podejmował wszelkie dostępne mu środki, aby zrekrutować do projektu jak największą ilość uczestników, niestety nie przyniosło to oczekiwanych rezultatów, głównie z uwagi na pandemię COVID-19, a więc siłę wyższą niezależną od Skarżącego,
4. § 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. na lata 2014 - 2020 z dnia [...] września 2018 r., nr [...] (dalej jako: umowa) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu niewłaściwych wskaźników umożliwiających weryfikację osiągnięcia bądź niezachowania warunków projektu tj. rozliczanie wykonania projektu przez pryzmat wydatków określonych w § 5 ust. 1 umowy, podczas, gdy Wojewódzki Urząd Pracy w B. powinien zbadać wykonanie projektu w oparciu wskaźniki wskazane w zaakceptowanym przez organ wniosku o dofinasowanie realizacji projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. w latach 2014 - 2020, a więc okoliczność wykonania projektu powinna być weryfikowana w oparciu o kryteria tam wskazane,
5. § 5 ust. 4 pkt 1 umowy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się uznaniem, że wskaźnik określony we wskazanym paragrafie nie został zrealizowany, podczas, gdy Skarżący wygenerował 30 miejsc dla dzieci 3-4 letnich, jak również zatrudnił wymaganą liczbę personelu, natomiast WUP dokonał błędnej wykładni pojęcia "wygenerować", bowiem uznał, że zrealizowaniem tego zapisu będzie utrzymanie przez 11 miesięcy liczby 30 dzieci, podczas, gdy zarówno z literalnej, jak i systemowej wykładni tego zapisu wynika, że chodzi o możliwość przyjęcia w placówce 30 dzieci, nie zaś permanentne utrzymywanie tej liczby, bowiem niemożliwym jest utrzymanie 100% frekwencji, biorąc pod uwagę podatność dzieci na choroby,
6. § 3 ust. 1 oraz § 5 ust. 4 pkt 1 umowy poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające w szczególności na stworzeniu kryterium "osobomiesięcy", w sytuacji, gdy takie pojęcie nie występuje ani w umowie ani we wniosku o dofinansowanie, a ponadto nie odnosi się ono w sposób właściwy do wskaźników, które miałyby zostać zweryfikowane, bowiem wskaźnikiem zadania nr 1 są nowe miejsca wychowania przedszkolnego, na co składają się wydatki na wynagrodzenie nauczyciela, pomocy nauczyciela czy dyrektora, a więc oczywistym jest, że koszty te zostały poniesione, a ilość dzieci rzeczywiście przebywająca w placówce pozostaje bez wpływu na konieczność poniesienia wydatków na ten cel, bowiem wskazane stanowiska muszą być obsadzone niezależnie od ilości dzieci przebywających w placówce,
7. § 3 ust. 1 oraz § 5 ust. 4 pkt 2, 3, 4, 5 umowy poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie błędnych wskaźników weryfikujących wykonanie projektu tj. "osobomiesięcy", w sytuacji, gdy zgodnie z umową oraz wnioskiem o dofinansowanie, realizacja zadań 2-6 winna opierać się wyłącznie o kryterium przeprowadzenia zajęć w określonej liczbie godzin, bez uzależniania tego od konkretnej liczby dzieci, tym samym, przeprowadzenie zajęć jest równoznaczne z wykonaniem zadania określonego w umowie,
8. art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19 poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy Skarżący zwracał się z wnioskiem o dostosowanie wymogów umowy do aktualnego stanu epidemiologicznego, bowiem w 2020 r. przez kilka miesięcy przedszkola pozostawały zamknięte, w związku z czym niemożliwe było zrealizowanie postanowień umowy, o czym urząd był wielokrotnie informowany przez Skarżącego,
9. art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19 poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy na wczesnym etapie pandemii praktycznie niemożliwe było zrekrutowanie oraz utrzymanie wymaganej liczby dzieci, z uwagi na fakt, że dla rodziców bardziej "opłacalne" było korzystanie z zasiłku opiekuńczego i pozostanie z dziećmi w domu niż ich odesłanie do przedszkola, a tym samym, pominięcie tego negatywnego skutku pandemii jest krzywdzące dla Skarżącego, bowiem te trudności były wynikiem tylko i wyłącznie zaistnienia siły wyższej,
10. § 8 ust. 1 OWU w zw. z § 5 ust. 6 umowy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, bowiem organ nie wskazał sposobu wartościowania poszczególnych wskaźników; nie sposób bowiem stawiać na równi realizacji wskaźnika, do którego przypisano finansowanie kwotą niecałych 5 tysięcy złotych ze wskaźnikiem do którego przypisano finansowanie kwotą ponad 300 tysięcy złotych, zasadnym byłoby wartościowanie wskaźników w odniesieniu do wartości finansowania każdego z nich - co w niniejszej sprawie nie miało miejsca,
11. § 22 pkt 4 OWU poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy w niniejszym stanie faktycznym wystąpiła siła wyższa w postaci pandemii COVID-19, która uniemożliwiła normalne funkcjonowanie placówki, a co za tym idzie prawidłowe zrealizowanie projektu,
12. § 29 ust. 1 OWU poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wypowiedzeniu umowy w oparciu o przyjęcie błędnych wskaźników tj. takich, które nie wynikały ani z umowy ani z wniosku o dofinansowanie ("osobomiesiące"),
II. naruszenie przepisów prawa procesowego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy;
1. art. 7 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. wyrażającego zasadę prawdy obiektywnej poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a co za tym idzie nierozpoznanie sprawy w sposób wszechstronny, poprzez błędne uznanie, że: a) Skarżący nie prowadził rekrutacji w sposób ciągły, a jedynie pod koniec realizacji projektu, podczas, gdy nie można uznać, że jedynym sposobem jej prowadzenia jest akcja promocyjna polegająca na umieszczaniu ogłoszeń na portalach typu [...], należy mieć na uwadze, że rekrutacja była prowadzona w sposób ciągły,
b) pandemia nie miała wpływu na przebieg realizacji projektu, podczas, gdy jak sam organ przyznaje pandemia rozpoczęła się po 3 miesiącach od rozpoczęcia rekrutacji, więc siłą rzeczy musiała mieć wpływ na późniejszy stan dzieci w przedszkolu,
c) Skarżący jako placówka regularnie realizująca usługi przedszkolne powinna przewidzieć ile czasu zajmie jej bezpieczne zrealizowanie projektu, podczas, gdy organ stale pomija fakt, że w okresie realizacji projektu Wystąpiła pandemia COVID-19, która z pewnością miała wpływ na przyjęte przez Skarżącego ramy czasowe,
2. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom tego przepisu, w szczególności poprzez niedostateczne i niepełne jej uzasadnienie, a także brak wyczerpującego odniesienia się do zarzutów zgłoszonych przez Skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji,
3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy brak było podstaw do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji, bowiem nie wszystkie okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione, w szczególności dlaczego organ uznał, że pandemia COVID-19 nie ma wpływu na realizację przedmiotowej umowy, podczas, gdy ta kwestia wymagała głębszej analizy.
Mając powyższe zarzuty na względzie Skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Zarządu Województwa P. z dnia [...] września 2021 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Organ wywiódł odpowiedź na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wnosząc o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania okazały się nieuzasadnione. Przede wszystkim odnieść się należy do zarzutu szkody w budżecie Unii Europejskiej, czyli do naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i brak wykazania, ze wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody łub mogłoby dojść do jej powstania (szkoda potencjalna) w budżecie UE. Zasadnie wskazuje organ, że istotą konkursu i dofinansowania jest osiągnięcie zamierzonego celu na jaki środki unijne zostały przekazane. Nie osiągając natomiast zamierzonych celów i zadeklarowanych rezultatów (wskaźników, zwłaszcza kluczowego wskaźnika produktu oraz wskaźników rezultatów), skarżąca doprowadziła do zaistnienia szkody rzeczywistej, tj. ubytku, który powstał w budżecie ogólnym Unii Europejskiej i budżecie Państwa poprzez sfinansowanie nieuzasadnionego i nie wynikowego wydatku. Z uzasadnienia decyzji organów wynika jednoznacznie, że powodem żądania zwrotu dofinansowania jest nie osiągnięcie zamierzonych w umowie o dofinansowanie oraz we wniosku o dofinansowanie celów i rezultatów projektu, które są mierzone przy pomocy wskaźników określonych we wniosku o dofinansowanie oraz w umowie. Organ szczegółowo wskazuje, które wskaźniki nie zostały przez Beneficjenta osiągnięte i jaki jest stopień ich osiągnięcia. Należy tu wziąć pod uwagę również specyfikę projektów rozliczanych metodą uproszczoną. Zastosowanie kwot ryczałtowych w projekcie oznacza, że nie będzie on rozliczany na podstawie faktycznie poniesionych wydatków. Zapłata nastąpi w przypadku, gdy osiągnięty zostanie wskaźnik określony dla danego zadania objętego kwotą ryczałtową. Z regulaminu konkursu wynika, że w przypadku niezrealizowania założonych w umowie o dofinansowanie wskaźników produktu lub rezultatu, płatności mogą ulec odpowiednio obniżeniu. W przypadku kwot ryczałtowych - w razie niezrealizowania w pełni wskaźników produktu lub rezultatu objętych kwotą ryczałtową, dana kwota jest uznana jako niekwalifikowana, jeżeli nie osiągnie co najmniej 50% wartości docelowej wskaźników dla danej kwoty ryczałtowej. Jest to spójne z zapisem § 5 pkt 6 umowy o dofinansowanie, zgodnie z którym za prawidłowo zrealizowaną należy uznać część projektu rozliczoną zgodnie z regułą proporcjonalności, o której mowa w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności (rozdział 8.8. Wytycznych), pod warunkiem, że Beneficjent osiągnie co najmniej 50 % wartości docelowej założonych wskaźników, o których mowa w ust. 4. W przeciwnym przypadku Beneficjent jest zobowiązany do zwrotu całości otrzymanego dofinansowania. Reasumując, skoro Beneficjent nie wywiązał się z określonych w umowie o dofinansowanie obowiązków w zakresie osiągnięcia co najmniej 50% założonych wskaźników, które stanowią podstawę do oceny stopnia osiągnięcia celów projektu, to tym samym cała kwota dofinansowania podlega zwrotowi, z uwagi na nieosiągnięcie założonych celów i rezultatów projektu, a szkoda w budżecie Unii stanowi równowartość kwoty podlegającej zwrotowi z uwagi na nieosiągnięcie celów i rezultatów projektu nawet w 50%. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Ze względu na powyższe nieuzasadniony jest także zarzut odnośnie naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz 184 oraz 207 ust. 1 pkt 3 ufp polegający na dokonaniu przez organ błędnej wykładni ww. przepisów polegający na nieuwzględnieniu wymogów wynikających z proporcjonalności Europejskiego Prawa Wspólnotowego, w tym celowościowego podejścia do projektów finansowanych z udziałem EFRR, zgodnie z którym operacja ma przede wszystkim przyczyniać się do osiągnięcia celów danej osi priorytetowej. Badanie osiągnięcia celów projektu następuje poprzez sprawdzenie, czy projekt zrealizował wskaźniki produktu i rezultatu. Powyższy zarzut jest również niezasadny. Na stronie 7 zaskarżonej decyzji IZ ustosunkowała się do zarzutów Beneficjenta dotyczących niezastosowania zasady proporcjonalności, powołując się na § 5 pkt 6 umowy o dofinansowanie projektów rozliczanych ryczałtami w ramach RPOWP 2014- 2020, w którym wprowadzono zapis: Za prawidłowo zrealizowaną należy uznać część projektu rozliczoną zgodnie z regułą proporcjonalności, o której mowa w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności (rozdział 8.8. Wytycznych), pod warunkiem, iż Beneficjent osiągnie co najmniej 50 % wartości docelowej założonych wskaźników, o których mowa w ust. 4. Nie ulega wątpliwości, o czy była mowa powyżej, że Skarżąca nie osiągnęła 50 % wartości docelowych założonych wskaźników w związku z czym reguła proporcjonalności nie ma w tym wypadku zastosowania. Organ słusznie wskazał także na bezzasadność zarzutu Skarżącej wskazującego niezastosowanie § 22 pkt 4 OWU, który mówi, że reguła proporcjonalności nie ma zastosowania w przypadku siły wyższej, gdyż w rozpatrywanej sprawie, w świetle przytoczonych dowodów, reguła proporcjonalności nie ma w ogóle zastosowania. W związku z powyższym należy stwierdzić, że F. I. powinna zwrócić całość otrzymanego dofinansowania. Twierdzenie Skarżącej, jakoby projekt osiągnął wszystkie zakładane cele pozostaje w sprzeczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Stopień realizacji celów projektu jest badany poprzez wskaźniki, które podmiot ubiegający się o dofinansowanie musiał określić we wniosku o dofinansowanie w sposób zgodny regulaminem konkursu. Najważniejsze wskaźniki, jakie mają zostać osiągnięte z punktu widzenia celów polityki unijnej zostały określone w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa P. na lata 2014-2020. Dla działania 3.1 Kształcenie i edukacja, na stronie 91 Programu przewidziano 9 wskaźników produktu. W części VI. 1.1 Wniosku o dofinansowanie Beneficjent wybrał do monitorowania dwa najważniejsze, kluczowe dla Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. na lata 2014 - 2020 wskaźniki produktu, które obrazują główne cele projektu: 1) Liczba miejsc wychowania przedszkolnego dofinansowanych w programie - 30; 2) Liczba dzieci objętych w ramach programu dodatkowymi zajęciami zwiększającymi ich szanse edukacyjne w edukacji przedszkolnej - 30. Wskaźniki produktu to wskaźniki obrazujące bezpośredni, materialny efekt przedsięwzięcia, mierzony konkretnymi wielkościami. Bezpośrednim materialnym efektem realizacji projektu miało być zatem dofinansowanie miejsc wychowania przedszkolnego dla trzydzieściorga dzieci, które zgodnie z budżetem projektu miało trwać przez okres 11 miesięcy oraz zapewnienie na rzecz trzydzieściorga dzieci dodatkowych zajęć zwiększających ich szanse w edukacji przedszkolnej. Efektem zrealizowania wskaźnika produktu miało być wygenerowanie 30 miejsc w placówce przedszkolnej (wskaźnik rezultatu), które Skarżąca miała utrzymać w okresie dofinansowania oraz w okresie trwałości. Wskaźniki rezultatu są natomiast zawsze logicznie powiązane ze wskaźnikami produktu i mają dostarczać informacji o zmianach, jakie nastąpiły po zakończeniu realizacji projektu, w porównaniu z wielkością wyjściową. Rezultat należy definiować jako bezpośredni i natychmiastowy wpływ realizowanego projektu na otoczenie społeczno-ekonomiczne, uzyskany w trakcie lub bezpośrednio po zakończeniu realizacji projektu. Wskaźnik rezultatu polegający na obowiązku wygenerowania nowych 30 miejsc dla dzieci w wieku 3-4 lata miał być efektem realizacji wskaźnika produktu czyli dofinansowania pobytu 30 dzieci przez okres 11 miesięcy. W części V wniosku o dofinansowanie Skarżąca w odniesieniu do zadania 1 pn. "Nowe miejsca wychowania przedszkolnego" wskazała w rubryce "liczba miesięcy wsparcia placówki w funkcjonowaniu nowych grup dzieci" 12 miesięcy. Ostatecznie w drodze aneksu z dnia [...].11.2019 r. wniosek o dofinansowanie został zmieniony i w rubryce "liczba miesięcy wsparcia placówki w funkcjonowaniu nowych grup dzieci" Skarżąca wskazała 11 miesięcy. Biorąc pod uwagę łącznie wskaźniki produktu (które są ściśle powiązane z wskaźnikami rezultatu), rodzaj grupy docelowej, rodzaj zadań przewidzianych do realizacji w projekcie oraz sposób wyliczenia budżetu projektu należy uznać, że głównym celem projektu było udzielenie grupie 30 dzieci w wieku 3-4 lata wsparcia w postaci sfinansowania ich pobytu w placówce przedszkolnej przez okres 11 miesięcy. Z zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że w/w cel główny projektu nie został osiągnięty, gdyż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, ze jedynie dwoje dzieci objętych było 11 miesięcznym okresem wsparcia założonym we wniosku o dofinansowanie. Z zaskarżonej decyzji (str. 8) wynika ponadto, że po szczegółowej analizie dokumentów dotyczących przeprowadzonej rekrutacji oraz dokumentów potwierdzających okresy udziału dzieci w przedmiotowym Projekcie organ odwoławczy ustalił okresy w jakich dzieci uczęszczały do przedszkola, w celu oceny, czy zastosowanie będzie miała reguła proporcjonalności. Obliczając ilość czasu w jakich dzieci uczęszczały do placówki zgodnie z tabelą stanowiącą załącznik nr 1 do decyzji, organ stwierdził, że aby osiągnąć wymagany wskaźnik 30 dzieci przez okres 11 miesięcy należy przyjąć wartość 330 (iloczyn liczby dzieci oraz ilości wymaganych miesięcy). Biorąc rzeczywisty stan po przeliczeniu rzeczywiście uczęszczających dzieci oraz ilość miesięcy w jakich uczęszczały do placówki ustalono, że wartość ta wyniosła 149. Zgodnie z tymi obliczeniami realizacja najważniejszego wskaźnika od którego uzależniona była prawidłowa realizacja całego projektu (w tym pozostałych wskaźników) wyniosła 45,15 % (obliczenia przedstawia tabela nr 1, która jest załącznikiem nr 1 do decyzji organu II instancji). Ubocznym celem projektu, który zgodnie z informacjami zawartymi w części 3.1 Regulaminu konkursu (typ 3 projektu) mógł być realizowany wyłącznie jako uzupełnienie działań wskazanych w typie 1 (tworzenie nowych miejsc wychowania przedszkolnego) lub 2 (dostosowanie istniejących miejsc wychowania przedszkolnego), było udzielenie grupie 30 dzieci wsparcia w postaci zajęć zwiększających ich szanse edukacyjne w edukacji przedszkolnej. Cel uboczny projektu również nie został przez Skarżącą w całości osiągnięty. Szczegółowa analiza stopnia osiągnięcia celu ubocznego w odniesieniu do poszczególnych rodzajów zajęć dodatkowych (zadania 2-6 ) została zamieszczona na str. 6-7 zaskarżonej decyzji. Reasumując, twierdzenie Skarżącej, jakoby osiągnął wszystkie zakładane w projekcie cele jest całkowicie nieuprawnione. Biorąc pod uwagę stopień realizacji projektu (mniej niż 50% omówionych wyżej wskaźników) organy obu instancji prawidłowo uznały, że nie osiągnął on ani głównego celu projektu, ani też celów ubocznych w postaci udzielenia grupie 30 dzieci wsparcia w postaci zajęć zwiększających ich szanse edukacyjne w edukacji przedszkolnej, w podziale na poszczególne rodzaje zajęć. Odnośnie zarzutu naruszenia ort. 184 ust. 1 ufp poprzez brak należytej oceny działań Skarżącej – polegającej na tym, iż w ocenie Skarżącej organ pominął okoliczność, że Skarżąca podejmowała wszelkie dostępne mu środki, aby zrekrutować do projektu jak największą ilość uczestników, niestety nie przyniosło to oczekiwanych rezultatów, głównie z uwagi na pandemię COVID-19. Powyższy zarzut jest także nieuzasadniony. Skarżąca nie uzasadniła, dlaczego w zakresie dotyczącym oceny materiału dowodowego dotyczącego prawidłowości realizacji projektu oraz wpływu COVID-19 na prawidłowość realizacji projektu stawia zarzut naruszenia art. 184 ust. 1 ufp, który dotyczy ponoszenia wydatków zgodnie z procedurami. Odnosząc się do części opisowej zarzutu należy wskazać, że wbrew twierdzeniom Skarżącej organy obu instancji dokonały analizy materiału dowodowego dotyczącego przebiegu procesu rekrutacji oraz dokonały analizy ewentualnego wpływu pandemii COVID -19 na prawidłowość realizacji projektu, i zasadnie nie podzieliły stanowiska Skarżącej. Skarżąca konsekwentnie pomija okoliczność, że okres w jakim założona była realizacja Projektu pn. "Nowe miejsca wychowania przedszkolnego w E. Przedszkolu E. w B." przewidywany był pierwotnie na [...] lipca 2018 r. - [...] czerwca 2019 r. i zgodnie z założeniami wytycznych ds. edukacji trwać miał przez maksymalnie 12 miesięcy. W związku z problemami w ustaleniu lokalizacji placówki termin ten na wniosek Beneficjenta z dnia [...] października 2018 r., [...] kwietnia 2019 r., 04 listopada 2019 r. uległ zmianie i ostatecznie objął okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2020 r. W wyniku inicjatywy Skarżącej, termin przeprowadzenia rekrutacji przesunął się z początkowo zakładanego lipiec-sierpień 2018 na listopad 2019 r., a okres realizacji zadań skrócił się do 11 miesięcy. Jak słusznie zauważył organ, listopad 2019 r. był to też termin, w którym Skarżąca powinna zakończyć rekrutację, aby objąć wsparciem 30 dzieci przez okres 11 miesięcy, co było głównym założeniem Projektu. Z dokumentów wynika, że do 31 grudnia 2019 r. zrekrutowanych zostało 4 dzieci, w tym jedynie 2 objętych było 11 miesięcznym okresem założonym we wniosku o dofinansowanie. Opóźnienia w prowadzeniu rekrutacji skutkowały niewykonaniem założonych we Wniosku o dofinansowanie zadań i nieosiągnięciu założonych wskaźników. Szczegółowa analiza materiału dowodowego dotyczącego rekrutacji uczestników projektu została zamieszczona na str. 7-9 decyzji Instytucji Zarządzającej. W wyniku analizy materiału dowodowego wynika, że Skarżąca w trakcie trwania Projektu zamieszczała ogłoszenia na portalach ogłoszeniowych miasta B., jednak najwcześniejsze z nich pochodzi z [...] czerwca 2020 r. Następne ogłoszenia są z końca sierpnia i początku września 2020 r., czyli tuż przed końcem realizacji Projektu. Reszta przedstawionych zdjęć potwierdzających zamieszczenie ogłoszeń na stronach ogłoszeniowych pochodzi z 2021 r. Skarżąca nie była w stanie przedstawić dowodów przeprowadzenia akcji promocyjnej w okresie rozpoczęcia i trwania rekrutacji ani we wcześniejszym okresie. Odnośniki do stron przedstawione przez Stronę, oprócz linków do ww. ogłoszeń odnoszą się do stron, gdzie można wskazać lokalizację przedszkola, natomiast nie są to portale ogłoszeniowe. Załączone zdjęcia przedstawiające rozpowszechnienie plakatów na tablicach informacyjnych oraz ulotek w skrzynkach na listy nie mają odniesienia w jakich datach były te zdjęcia wykonane, przez co nie można stwierdzić, że działo się to w trakcie przeprowadzania akcji promocyjnej związanej z datą prowadzenia rekrutacji. Nie można zatem stwierdzić, ze Skarżąca dołożyła wszelkich starań aby dostatecznie upowszechnić informację o realizowanym Projekcie i rekrutacji do Projektu. Ustosunkowując się do twierdzeń Strony skarżącej, jakoby główną przyczyną niepowodzenia procesu rekrutacji była epidemia COVID-19, należy zauważyć, że wpływ epidemii na prawidłowość realizacji projektu był szczegółowo analizowany przez organy obu instancji. Organ II instancji omówił tę kwestię szczegółowo na .stronach 9-12 zaskarżonej decyzji i stwierdził w efekcie, że w chwili wystąpienia sytuacji, kiedy placówki były zamykane. Skarżąca powinna mieć zrealizowaną znaczną część Projektu, a sama pandemia nie była przyczyną jego niezrealizowania. Pandemia wystąpiła po 3 miesiącach od rozpoczęcia 11-miesięcznego okresu finansowania pobytu trzydzieściorga dzieci w przedszkolu, z pewnością wpłynęła na przebieg realizacji Projektu, jednak to nie sama pandemia była przyczyną niezrekrutowania zakładanej ilości uczestników. Z dokumentacji przedstawionej wynika, że od początku trwania Projektu t. j. od [...] listopada 2018 r. do końca grudnia 2019 r. zostało zrekrutowanych jedynie 4 dzieci (wszystkie dzieci zostały zrekrutowane w grudniu 2019 r.), czyli ponad rok od rozpoczęcia Projektu. W związku z tym, że Projekt zakładał objęcie 30 dzieci wsparciem finansowym przez okres 11 miesięcy, a koniec realizacji Projektu przypadał na [...] października 2020 r., podkreślić trzeba też, że aby udało się osiągnąć cel Projektu, Skarżąca powinna zrekrutować wszystkich zakładanych uczestników najpóźniej w listopadzie 2019 r. Jednak do marca 2020 r. zrekrutowanych do Projektu uczestników było jedynie 19, a winno być 30. Wyraźnie widać w tej sytuacji, iż okoliczności związane z pandemią COVID-19 wystąpiły ponad 16 miesięcy od rozpoczęcia realizacji Projektu. Należy zaznaczyć, że Skarżąca realizując projekt finansowany ze środków Unii Europejskiej musi pamiętać o tym, aby udokumentować wpływ COVID-19 na niedochowanie konkretnych zobowiązań wynikających z umów o dofinansowanie. Ani specustawa wdrożeniowa ani klauzula siły wyższej nie zwalniają jej bowiem z zobowiązania dochowania należytej staranności w celu zapobieżenia negatywnym skutkom COVID-19 dla projektu. Należy pamiętać, że Skarżąca nie może zaniechać realizacji projektu i następnie próbować zwolnić się z odpowiedzialności za niedochowanie zobowiązań powołując się ogólnie na stan pandemii COVID-19. Za każdym razem musi udokumentować, że próbowała przeciwdziałać negatywnym skutkom COVID-19 na realizację projektu. Oznacza to, że COVID-19 wymaga od Beneficjentów realizujących unijne projekty szczególnie starannych działań dokumentujących ich rzetelność w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom dla projektu. Brak takich działań powoduje, że Beneficjent zobowiązany jest zwrócić przyznaną mu dotację wraz z odsetkami. Dodatkowo w dniu [...] czerwca 2021 r. IZ RPOWP wystąpiła do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w B. o udzielenie informacji jako organu posiadającego szeroki pogląd w zakresie nadzorowania realizacji projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. na lata 2014-2020 w kwestii problemów z realizacją projektów przez innych beneficjentów biorących udział w ww. naborze w związku z pandemią COVID-19. W dniu 5 lipca 2021 r. WUP w B. poinformował, że w innych projektach zakwalifikowanych do realizacji w ramach przedmiotowego konkursu nie odnotowano negatywnego wpływu pandemii na nabór i utrzymanie dzieci w przedszkolach. Inni Beneficjenci w ramach tego konkursu nie zgłaszali problemów z rekrutacją dzieci w planowanych ramach czasowych. Ponadto część wyżej wspomnianych projektów zakończyła się przed wybuchem pandemii COVID-19. Znacznej części Beneficjentom udało się przeprowadzić efektywną rekrutację także przed wybuchem pandemii. Pozostała część Beneficjentów przeprowadziła rekrutację do projektów, bez problemów, zgodnie z założeniami projektu. WUP zauważył też, że w pozostałych projektach nie wystąpiła masowa rezygnacja i wypisywanie dzieci z przedszkoli. Pojedyncze przypadki, w których dzieci były wypis5wane z przedszkola, były uzupełniane dziećmi z list rezerwowych lub dzieci były rekrutowane na bieżąco. Twierdzenie Skarżącej, jakoby podejmowała wszelkie dostępne jej środki, aby zrekrutować do projektu jak największą ilość uczestników, niestety nie przyniosło to oczekiwanych rezultatów, głównie z uwagi na pandemię COVrD-19 jest w ocenie Sądu nieuzasadnione, nie znajduje bowiem potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie. Odnośnie zarzutów naruszenia § 3 ust. 1 oraz § 5 ust. 4 pkt 1 oraz § 3 ust. 1 oraz § 5 ust. 4 pkt 2,3,4,5 umowy o dofinansowanie należy wskazać, iż one także są niezasadne. Skarżąca dokonuje wykładni zapisów wniosku o dofinansowanie w odniesieniu do wskaźnika dotyczącego wygenerowania 30 miejsc w placówce przedszkolnej w całkowitym oderwaniu od zapisów Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P., regulaminu konkursu, umowy o dofinansowanie oraz pozostałych zapisów wniosku o dofinansowanie. W szczególności całkowicie niezrozumiałe jest twierdzenie, że dokonując oceny zakresu obowiązków umownych Strony nie należy patrzeć na nie przez pryzmat wydatków. Zapisy umowy o dofinansowanie oraz wniosku o płatność dotyczące wydatków przewidzianych w ramach projektu muszą być każdorazowo spójne z zakresem przedmiotowym zadań przewidzianych w projekcie, a co za tym idzie znajdują również przełożenie na ocenę stopnia wykonania złożonych wskaźników. Jak wskazano w uzasadnieniu dotyczącym niezasadności zarzutu naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz 184 oraz 207 ust. 1 pkt 3 wskaźnik rezultatu dotyczący wygenerowania 30 miejsc w placówce przedszkolnej dla dzieci w wieku 3-4 lata jest ściśle logicznie powiązany z kluczowym dla Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. wskaźnikiem produktu "Liczba miejsc wychowania przedszkolnego dofinansowanych w programie". Skoro Skarżąca we wniosku o dofinansowanie założyła wykonanie wskaźnika produktu pn. "Liczba miejsc wychowania przedszkolnego dofinansowanych w programie" na poziomie 30 miejsc dofinansowanych, a z budżetu projektu wynika okres finansowania 11 miesięcy, to efektem wykonania wskaźnika produktu powinno być wygenerowanie, czyli utworzenie dodatkowych 30 miejsc w placówce przedszkolnej dla dzieci w wieku 3-4 lata, utrzymanie ich przez okres finansowania w ramach projektu oraz utrzymanie ich trwałości po zakończeniu realizacji projektu na warunkach przewidzianych w regulaminie konkursu, a następnie w umowie o dofinansowanie. Skarżąca nie wykonała zatem kluczowego, najważniejszego dla programu, wskaźnika produktu, który mierzy stopień realizacji głównego celu projektu. Co za tym idzie nie osiągnęła zamierzonych rezultatów projektu, które są ściśle powiązane ze stopniem realizacji wskaźnika produktu. W odniesieniu do zarzutu naruszenia § 8 ust. 1 OWU, w zw. z § 5 ust. 6 umowy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, bowiem organ w ocenie Skarżącej nie wskazał sposobu wartościowania poszczególnych wskaźników. Przedmiotowy zarzut jest skonstruowany z pominięciem okoliczności, na co słusznie wskazuje organ, że głównym celem projektu było dofinansowanie miejsc wychowania przedszkolnego dla trzydzieściorga dzieci przez okres 11 miesięcy, który to cel był mierzony przez kluczowy dla programu wskaźnik produktu i miał również odzwierciedlenie w odpowiednim wskaźniku rezultatu. Nie osiągnięcie przedmiotowego wskaźnika co najmniej w 50% jest jednoznaczne z nie osiągnięciem głównego celu projektu w całości, co skutkuje obowiązkiem zwrotu całości dofinansowania. Okoliczność, że wskaźnik dotyczący liczby zatrudnionego personelu został osiągnięty oraz że Beneficjent wykonał zadanie w zakresie przygotowania placówki do przyjęcia dzieci nie mają wpływu do o oceny stopnia osiągnięcia celów projektu. Zarówno zatrudnienie personelu jak dostosowanie budynku nie było celem projektu, a jedynie miało służyć realizacji celu. Podobnie zarzut naruszenia § 22 pkt 4 jest niezasadny. Nieprawidłowości w projekcie nie powstały bowiem wskutek pandemii COVID-19, o czym była mowa powyżej. Odnośnie zarzutu naruszenia § 29 ust. 1 OWU poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wypowiedzeniu umowy o dofinansowanie w oparciu o przyjęcie błędnych wskaźników, tj. takich, które nie wynikały ani z umowy, ani z wniosku o dofinansowanie jest niezasadny. Twierdzenia Skarżącej dotyczące błędnego rozumienia zapisów umowy i wniosku o dofinansowanie w zakresie wskaźników wynikają z interpretowania pojedynczych zapisów w oderwaniu od pozostałej dokumentacji dotyczącej projektu. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania podniesione przez Skarżącą sprowadzają się w istocie do zarzutu odmiennej od proponowanej przez Skarżącą oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Skarżąca wskazuje, że "nie można uznać, że jedynym sposobem jej prowadzenia jest akcja promocyjna polegająca na umieszczaniu ogłoszeń na portalach typu B.", sugerując że Instytucja Zarządzająca ograniczyła się do oceny materiału dowodowego w postaci ogłoszeń internetowych, co nie jest prawdą. Na stronach 8-9 organ administracyjny odniósł się do całego materiału dowodowego przedłożonego przez Skarżącą i dokonał jego oceny słusznie stwierdzając, że z przedstawionych przez Beneficjenta dokumentów w kwestii prowadzenia akcji promocyjnej placówki wynika, że Beneficjent w trakcie trwania Projektu zamieszczał ogłoszenia na portalach ogłoszeniowych miasta B., jednak najwcześniejsze z nich pochodzi z [...] czerwca 2020 r. Następne ogłoszenia są z końca sierpnia i początku września 2020 r., czyli tuż przed końcem realizacji Projektu. Reszta przedstawionych zdjęć potwierdzających zamieszczenie ogłoszeń na stronach ogłoszeniowych pochodzi z 2021 r. czyli już po zakończeniu projektu. W zakresie zarzutu naruszenia art. 107 § 3 Kpa Skarżąca nie wskazała do jakich jej zarzutów nie odniósł się organ II instancji. Analiza treści zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że uzasadnienie zostało sporządzone w sposób zgodny z art. 107 § 3 Kpa, zawiera dostateczne i pełne uzasadnienie motywów rozstrzygnięcie oraz odnosi się do zarzutów Skarżącej podniesionych w odwołaniu.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji orzeczenia.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI