I SA/Bk 50/26Odmowa wszczęcia postępowania po zakończeniu egzekucji
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie czynności egzekucyjnych. Skarżący kwestionował tytuły wykonawcze wystawione w latach 2016-2019, domagając się uchylenia tytułów, zwrotu wyegzekwowanych kwot (15.798,70 zł) wraz z odsetkami oraz uchylenia czynności egzekucyjnych. Jako podstawę prawną wskazał art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Organy administracji, po przekazaniu sprawy do Naczelnika Urzędu Skarbowego, odmówiły wszczęcia postępowania, uznając wniosek za bezprzedmiotowy. Argumentowano, że postępowania egzekucyjne zostały umorzone z mocy prawa (w części) lub zakończyły się w wyniku wyegzekwowania należności (w części dotyczącej tytułu nr [...] z 5 sierpnia 2016 r.). DIAS utrzymał w mocy postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w tej części, wskazując, że po skutecznym wyegzekwowaniu należności nie wydaje się postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 u.p.e.a., a żądanie uchylenia czynności egzekucyjnych jest bezprzedmiotowe, gdyż zajęcie rachunku bankowego zostało już uchylone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę. Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie, odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego i uchylenia czynności egzekucyjnych, było zasadne. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. można umorzyć jedynie toczące się postępowanie egzekucyjne. Skoro postępowanie zakończyło się wyegzekwowaniem obowiązku w całości (poprzez zajęcie rachunku bankowego w 2016 r.), a wniosek o umorzenie złożono w 2025 r., to brak było podstaw do wszczęcia postępowania w oparciu o art. 59 u.p.e.a. Sąd powołał się na utrwalony pogląd orzecznictwa, zgodnie z którym po zakończeniu postępowania egzekucyjnego w wyniku wyegzekwowania należności, organ nie wydaje postanowienia o umorzeniu. Sąd odrzucił zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia k.p.a. i pozbawienia ochrony prawnej, stwierdzając, że skarżący nie skorzystał z dostępnych środków obrony w toku postępowania egzekucyjnego i nie ma możliwości dalszego kwestionowania istnienia wyegzekwowanego obowiązku po jego definitywnym zakończeniu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących bezprzedmiotowości wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego po jego zakończeniu oraz możliwości kwestionowania legalności egzekucji po jej zakończeniu.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której postępowanie egzekucyjne zostało zakończone wyegzekwowaniem należności, a skarżący domaga się jego umorzenia i zwrotu środków po terminie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, które zostało już zakończone w wyniku wyegzekwowania należności, może być przedmiotem merytorycznego rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, które zostało już zakończone w wyniku wyegzekwowania należności, jest bezprzedmiotowy i organ powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
Uzasadnienie
Przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. dotyczy umorzenia postępowania egzekucyjnego, które musi być w toku. Po skutecznym wyegzekwowaniu obowiązku postępowanie egzekucyjne zasadniczo się kończy, a wniosek o umorzenie złożony po tym fakcie jest bezprzedmiotowy. Brak jest podstaw prawnych do dalszego kwestionowania istnienia wyegzekwowanego obowiązku po definitywnym zakończeniu postępowania egzekucyjnego.
Czy skarżący, który nie skorzystał ze środków obrony w toku postępowania egzekucyjnego, może skutecznie domagać się oceny legalności egzekucji po jego zakończeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący nie może skutecznie domagać się oceny legalności egzekucji po jej definitywnym zakończeniu, jeśli nie skorzystał z dostępnych środków obrony w terminach właściwych dla toczącego się postępowania.
Uzasadnienie
Przepisy prawa nie przewidują możliwości dalszego kwestionowania istnienia wyegzekwowanego obowiązku po definitywnym zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Skutki egzekucji, choć wpływają na majątek, nie tworzą interesu prawnego w zainicjowaniu postępowania o umorzenie już zakończonego postępowania.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (9)
Główne
u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego, ale dotyczy tylko postępowań toczących się.
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn (np. bezprzedmiotowość).
p.p.s.a. art. 151
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Odesłanie do stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym.
k.p.a. art. 61 § § 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Stosowany odpowiednio w kontekście odmowy wszczęcia postępowania.
k.p.a. art. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności.
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia w przypadku istotnego naruszenia przepisów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie egzekucyjne zakończyło się w wyniku wyegzekwowania należności, co czyni wniosek o jego umorzenie bezprzedmiotowym. • Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego może być złożony tylko w toku postępowania, a nie po jego zakończeniu. • Brak jest podstaw prawnych do dalszego kwestionowania istnienia wyegzekwowanego obowiązku po definitywnym zakończeniu postępowania egzekucyjnego.
Odrzucone argumenty
Zakończenie egzekucji w sensie technicznym nie powoduje wygaśnięcia interesu prawnego strony, jeżeli skutki tej egzekucji nadal istnieją (pieniądze nie zostały zwrócone). • Organ naruszył art. 61a § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, odmawiając wszczęcia postępowania bez merytorycznej analizy. • Organ naruszył zasady praworządności i zaufania do organów, wyłączając możliwość kontroli legalności egzekucji, której skutki nadal ingerują w sferę praw majątkowych.
Godne uwagi sformułowania
postępowanie egzekucyjne zasadniczo kończy się w wyniku wyegzekwowania dochodzonego obowiązku • skoro art. 59 § 1 u.p.e.a. mówi o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, to oznacza, że umorzyć można tylko toczące się postępowanie egzekucyjne • po zastosowaniu efektywnych środków egzekucyjnych, które przyniosły pokrycie dochodzonych należności, nie wydaje się postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego • nie ma wówczas podstaw do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 u.p.e.a. • nie ma też mowy o interesie prawnym, skoro nie znajduje on oparcia w przepisach prawa • Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania z natury rzeczy ma charakter formalny.
Skład orzekający
Justyna Siemieniako
przewodniczący sprawozdawca
Marcin Kojło
członek
Paweł Janusz Lewkowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezprzedmiotowości wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego po jego zakończeniu oraz możliwości kwestionowania legalności egzekucji po jej zakończeniu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której postępowanie egzekucyjne zostało zakończone wyegzekwowaniem należności, a skarżący domaga się jego umorzenia i zwrotu środków po terminie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w postępowaniu egzekucyjnym, ale jej stan faktyczny jest dość typowy i nie zawiera elementów zaskoczenia.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.