I SA/Lu 127/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2007-03-23
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowysamochody osobowewewnątrzwspólnotowe nabycieprawo UETraktat WEart. 90 TWEdyskryminacjanadpłata podatkuzwrot podatkuprawo celne

WSA w Lublinie uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej, stwierdzając, że polski podatek akcyzowy od używanych samochodów sprowadzanych z UE narusza art. 90 TWE poprzez dyskryminujące opodatkowanie.

Skarga dotyczyła odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanego samochodu osobowego. Skarżąca zarzucała dyskryminację i naruszenie prawa wspólnotowego. Sąd uchylił decyzje organów celnych, uznając, że polskie przepisy dotyczące akcyzy od używanych samochodów sprowadzanych z UE naruszają art. 90 TWE, ponieważ stawka podatku przewyższała podatek zawarty w wartości podobnych, wcześniej zarejestrowanych w kraju pojazdów, co stanowiło niedozwoloną dyskryminację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę A. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. Skarżąca domagała się zwrotu 1.097 zł, twierdząc, że podatek został pobrany niezgodnie z prawem wspólnotowym i stanowił dyskryminację w stosunku do aut krajowych. Organy celne utrzymywały w mocy decyzję o odmowie, argumentując, że polskie przepisy nie naruszają prawa UE, a obowiązek zapłaty akcyzy wynika z faktu niezarejestrowania pojazdu w kraju. Sąd, powołując się na wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-313/05, uznał skargę za zasadną. Stwierdził, że polski podatek akcyzowy od używanych samochodów sprowadzanych z UE, w szczególności stawka wynikająca z § 7 rozporządzenia w sprawie obniżenia stawek akcyzy, narusza art. 90 TWE, ponieważ przewyższa podatek zawarty w wartości podobnych, wcześniej zarejestrowanych w kraju pojazdów. Taka regulacja stanowi niedozwoloną dyskryminację ze względu na wiek i pochodzenie pojazdu. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, zasądzając zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, taki podatek jest niezgodny z art. 90 TWE, ponieważ stanowi niedozwoloną dyskryminację ze względu na wiek i pochodzenie pojazdu.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wyroku ETS C-313/05, który stwierdził, że art. 90 TWE sprzeciwia się podatkowi akcyzowemu, gdy jego kwota nałożona na używane pojazdy nabyte w innym państwie członkowskim przewyższa rezydualną kwotę podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów już zarejestrowanych w kraju. Polska regulacja, stosując wyższą stawkę dla pojazdów starszych niż dwa lata sprowadzonych z UE, narusza tę zasadę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

Ordynacja podatkowa art. 72 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Nadpłatą jest kwota nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, gdy świadczenie podatkowe nie powinno mieć miejsca lub jest wyższe niż powinno.

TWE art. 90 § akapit pierwszy

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Zakaz dyskryminacji podobnych produktów krajowych i importowanych poprzez wewnętrzne podatki.

Konstytucja RP art. 91 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo wspólnotowe jest stosowane bezpośrednio i ma pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami.

u.p.a. art. 10 § ust. 1 pkt. 2

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

Podstawa opodatkowania w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego.

u.p.a. art. 75 § ust. 1

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

Stawka akcyzy na wyroby niezharmonizowane, w tym samochody osobowe.

rozp. MF art. 7 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego

Stawki procentowe akcyzy dla samochodów osobowych po upływie 2 lat od produkcji, z zastrzeżeniem, że nie mogą być wyższe niż stawka z art. 75 ust. 1 ustawy.

Pomocnicze

u.p.a. art. 81 § ust. 3

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

Obowiązek złożenia deklaracji uproszczonej i zapłaty akcyzy przy nabyciu wewnątrzwspólnotowym niezarejestrowanego pojazdu.

u.p.a. art. 80 § ust.1

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

Kryterium obowiązku zapłaty akcyzy od samochodu osobowego jest jego niezarejestrowanie na terytorium kraju.

TWE art. 25

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Zakaz ceł przywozowych i wywozowych oraz opłat o skutku równoważnym między państwami członkowskimi.

TWE art. 23

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Ordynacja podatkowa art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Zasada praworządności - organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa.

Konstytucja RP art. 87 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ratyfikowane umowy międzynarodowe stanowią część krajowego porządku prawnego.

Konstytucja RP art. 10

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Obowiązek wykładni przepisów prawa krajowego zgodnie z prawem wspólnotowym.

PPSA art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. a)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PUSA

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Dyrektywa 92/12/EWG art. 3 § ust. 3

Dyrektywa Rady 92/12/EWG

Nie sprzeciwia się deklaracji uproszczonej, jeśli można ją złożyć z chwilą nabycia prawa do rozporządzania samochodem, nie później niż z chwilą rejestracji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Polskie przepisy dotyczące podatku akcyzowego od używanych samochodów sprowadzanych z UE naruszają art. 90 TWE poprzez dyskryminacyjne opodatkowanie. Obowiązek stosowania prawa wspólnotowego i jego pierwszeństwo przed prawem krajowym.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów celnych, że polskie przepisy nie naruszają prawa UE i że podatek akcyzowy nie jest cłem przywozowym.

Godne uwagi sformułowania

organy administracji publicznej są zobowiązane z urzędu rozważać tzw. kwestie 'wspólnotowe' prawo wspólnotowe jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami podatek akcyzowy w zakresie, w jakim jego kwota nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek

Skład orzekający

Irena Szarewicz-Iwaniuk

przewodniczący

Wojciech Kręcisz

sprawozdawca

Anna Kwiatek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 90 TWE w kontekście polskiego podatku akcyzowego od używanych samochodów sprowadzanych z UE, zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego związanego z opodatkowaniem akcyzą używanych samochodów osobowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opodatkowania samochodów sprowadzanych z zagranicy i pokazuje, jak prawo UE może wpływać na krajowe przepisy podatkowe, chroniąc przed dyskryminacją.

Czy akcyza na używane auta z UE była nielegalna? Sąd uchyla decyzję celników.

Dane finansowe

WPS: 1097 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 127/07 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2007-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Kwiatek
Irena Szarewicz-Iwaniuk /przewodniczący/
Wojciech Kręcisz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 72 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2004 nr 87 poz 825
art. 75 ust. 3
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego
Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
art. 81 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie Asesor WSA Wojciech Kręcisz (spr.),, Sędzia NSA Anna Kwiatek, Protokolant Asystent sędziego Anna Strzelec, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 marca 2007 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie przepisu art. 233 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. 2005 Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), art.13 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29 poz. 257 z późn. zm.), Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania A. S. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...], nr [...], w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki BMW 318i o numerze nadwozia [...], w kwocie 1.097,00 zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy podniósł, iż w dniu 26 kwietnia 2005 r. A. S. wystąpiła do Urzędu Celnego w L. z wnioskiem o zwrot niesłusznie pobranego podatku akcyzowego za samochód nabyty w obrocie wewnątrzwspólnotowym, jako pobranego niezgodnie z prawem wspólnotowym. W wykonaniu wezwania do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie korekty deklaracji uproszczonej nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego AKC-U, w dniu 11 maja 2005 r. do Urzędu Celnego w L. wpłynęła korekta deklaracji z dnia 31 maja 2004 r. wraz z załącznikami, w której została zadeklarowana kwota podatku do zapłaty w wysokości 0,00 zł.
Naczelnik Urzędu Celnego w L. decyzją z dnia [...], nr [...], odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym.
A. S. odwołała się od tej decyzji wnosząc od zwrot kwoty 1.097 zł uiszczonej z tytułu nienależnego, według niej, podatku akcyzowego. Zarzucała również, że organ celny nie przestrzega przepisów prawa europejskiego i w związku z tym pobieranie akcyzy od importowanych samochodów stanowi dyskryminację w stosunku do aut krajowych.
Rozpatrując odwołanie, Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, nadpłatą jest kwota nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, co następuje, gdy świadczenie podatkowe w świetle obowiązującego prawa nie powinno w ogóle mieć miejsca (świadczenie nienależne), albo też świadczenie dłużnika podatkowego jest wyższe niż powinno to wynikać z treści obowiązującego prawa (świadczenie nadpłacone). Odwołując się do przepisu art. 81 ustawy o podatku akcyzowym, organ odwoławczy podniósł, iż podmiot dokonujący nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, jest zobowiązany po przywozie na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną, w terminie 5 dni, licząc od dnia nabycia wewnątrzwspólnotowego oraz dokonać zapłaty akcyzy nie później niż z chwilą rejestracji tego pojazdu w kraju.
Organ II instancji odnosząc się do art. 90 TWE podniósł, iż jakkolwiek wynika z niego zasada jednakowego traktowania podobnych produktów krajowych i importowanych, to jednak jego treść należy interpretować szeroko, podobnie jak inne przepisy Traktatu, w zakresie ustanawiającym swobodę przepływu towarów, tak by objął on wszystkie przepisy podatkowe, które pozostają w sprzeczności z zasadą równego traktowania produktów krajowych i produktów importowanych. Ponadto art. 90 TWE nie nakazuje państwom członkowskim przyjęcia wspólnego, jednolitego sytemu podatkowego. Nie ogranicza on również możliwości wprowadzenia nowych podatków lub podnoszenia podatków obowiązujących, a państwa członkowskie zachowują swobodę w zakresie kształtowania krajowych przepisów podatkowych. Organ odwoławczy podniósł, iż w polskim ustawodawstwie przypadki dyskryminacji bezpośredniej czy pośredniej nie występują. Jedynym kryterium obowiązku uiszczenia podatku akcyzowego od samochodu osobowego jest fakt jego niezarejestrowania na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym (art. 80 ust.1 ustawy o podatku akcyzowym), niezależnie od tego, czy został on kupiony w kraju, importowany czy też nabyty wewnątrzwspólnotowo. Uzasadniając swoje stanowisko w tym względzie, Dyrektor Izby Celnej odwołał się do poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 11 lutego 2005 r., w sprawie sygn. akt. III SA/Lu 728/04.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano również, iż dyrektywa jako źródło prawa wiąże państwa w zakresie celów, wymagając transformacji jej postanowień do porządku prawa krajowego. W odniesieniu do dyrektywy 92/12/EWG nastąpiło to ustawą o podatku akcyzowym, w której oprócz podlegających regulacjom wspólnotowym wyrobów akcyzowych zharmonizowanych, opodatkowano również wyroby akcyzowe niezharmonizowane, w postaci min. samochodów osobowych, kosmetyków, broni, futer, co nie narusza prawa wspólnotowego. Organ odwoławczy wywodził, iż w związku z tym, że samochody nie są zaliczane do wyrobów akcyzowych zharmonizowanych, to opodatkowanie wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych należy do wyłącznej kompetencji państw członkowskich, które zachowały swobodę regulacji w tym zakresie. Podatek akcyzowy jest więc podatkiem wewnętrznym. W tym kontekście, Dyrektor Izby Celnej odwołał się również do poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 11 lutego 2005 r., w sprawie sygn. akt III SA/Lu 728/04.
Organ odwoławczy uznał więc za niezasadne zarzuty o naruszeniu art. 23 i 25 TWE. Jak podnosił, z art. 23 TWE wynika, iż podstawą Wspólnoty jest unia celna, która rozciąga się na całą wymianę towarową i obejmuje zakaz ceł przywozowych i wywozowych między państwami członkowskimi oraz wszelkich opłat o skutku równoważnym, jak również przyjęcie wspólnej taryfy celnej w stosunkach z państwami trzecimi. Formułuje on również zakaz dotyczący towarów pochodzących z państw członkowskich oraz towarów importowanych z krajów trzecich, jeżeli te znajdują się w wolnym obiegu w państwach członkowskich. Zgodnie zaś z art. 25 TWE cła przywozowe i wywozowe lub opłaty o skutku równoważnym są zakazane między państwami członkowskimi. Zakaz ten stosuje się również do ceł o charakterze fiskalnym. Jako, że cłem jest nakładana przez Państwo opłata pieniężna pobierana z tytułu przekroczenie przez towar granicy, liczona od jego wartości, ilości lub wagi, natomiast obowiązek zapłaty akcyzy jest związany z pierwszą rejestracją pojazdu na terenie kraju i dotyczy zarówno samochodów krajowych jaki nabywanych wewnątrzwspólnotowo i importowanych, to jak wywodzono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zarzut naruszenia tych postanowień Traktatu nie jest zasadny.
Dyrektor Izby Celnej podniósł również, iż zgodnie z zasadą praworządności (art. 120 Ordynacji podatkowej) organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. W związku ze wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej i w konsekwencji, w związku z przyjęciem jej specyficznego porządku prawnego, powstają liczne kontrowersje i wątpliwości odnośnie wzajemnych relacji przepisów krajowych i wspólnotowych. Stąd też, często konieczne jest odwołanie się do ETS, którego orzeczenia i wykładnia prawa są wiążące na terenie całej Wspólnoty. W tym względzie wskazano, iż jakkolwiek organy administracji państwowej są zobowiązane do stosowania prawa wspólnotowego i odmowy stosowania niezgodnych z nim przepisów prawa krajowego, należy to jednakże odnieść do przypadków, gdy niezgodność taka jest oczywista. Podkreślono przy tym, iż stosunkowo wysoki stopień skomplikowania, charakteryzującego się własną logiką prawa wspólnotowego, skutkuje również brakiem jednolitej linii orzecznictwa, tak jak w przypadku podatku akcyzowego, albowiem nawet poszczególne składy tego samego sądu wydają w podobnych sprawach odmienne wyroki. Wskazując na instrumenty prawne, istotne z punktu usuwania wątpliwości towarzyszących stosowaniu prawa wspólnotowego, organ odwoławczy przywołał instytucję pytania prejudycjalnego Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. W tym kontekście, organ odwoławczy podniósł, iż w dniu 22 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 679/05, wystąpił do ETS pytaniem prejudycjalnym odnośnie zgodności polskich przepisów akcyzowych z prawem unijnym, na który to fakt dnia 6 lipca 2005r. w sprawie o sygn. I SA/Lu 184/05 powołał się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zawieszając postępowanie w podobnej sprawie dotyczącej nabycia wewnątrzwspólnotwego samochodu osobowego. Zdaniem organu, nie przesądza to jednak o niezgodności przepisów o podatku akcyzowym z przepisami prawa wspólnotowego.
A. S. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze skargę na tę decyzję.
Wnosiła o jej uchylenie i zasądzenie na jej rzecz od Izby Celnej, kwoty 1.097 zł tytułem zwrotu niezasadnie pobranego podatku akcyzowego.
W uzasadnieniu skargi wywodziła, iż skoro Polska jest członkiem Unii Europejskiej, to z faktu tego wynika nakaz przestrzegania prawa wspólnotowego. Wywodziła, iż zasada ta nie jest jednak respektowana i wskazywała na istniejącą, według niej dyskryminację, o czym świadczy zróżnicowanie stawki opodatkowania podatkiem akcyzowym zakupu samochodu w kraju i w państwie członkowskim UE. Rozwijając swoje stanowisko w tym względzie, skarżąca podnosiła, iż w jej sytuacji miała zastosowanie stawka w wysokości 65% podstawy opodatkowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej, odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosił o oddalenie skargi.
Postanowieniem z dnia 3 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lubinie, zawiesił postępowanie w sprawie do czasu rozpatrzenia przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości w Luksemburgu pytania prejudycjalnego w sprawie C-313/05, z którym wystąpił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wyrok w tej sprawie wydany został w dniu 18 stycznia 2007 r., z związku z czym postanowieniem z dnia 5 lutego 2007 r., Sąd podjął zawieszone postępowanie.
Sąd zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu I instancji, przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych prowadzi do wniosku, iż wydane one zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego.
Rozpatrując niniejszą sprawę podkreślić należy znaczenie przepisu art. 120 ordynacji podatkowej. Zgodnie z nim, organy podatkowe (celne) działają na podstawie przepisów prawa. Są nimi, w jego rozumieniu, przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Ich katalog określony jest w Konstytucji RP. Z konstytucyjnego systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego bezspornie wynika, iż są nimi również przepisy prawa wspólnotowego. Jest to konsekwencją ratyfikowania Traktatu o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r. (Dz.U z 30 kwietnia 2004 r., Nr 90, poz. 846). Ponadto, jak stanowi przepis art. 91 ust. 3 ustawy zasadniczej prawo wspólnotowe jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami.
Poza sporem jest, iż adresatami tego przepisu i wynikającej z niego reguły kolizyjnej, mającej zastosowanie w przypadku poziomej kolizji norm, są wszystkie podmioty kompetencji stosowania prawa, w tym również organy administracji publicznej. Wynika to jednoznacznie z przepisów art. 8 ust. 1 i 2 i art. 7 ustawy zasadniczej. Zobowiązane są one do jej uwzględniania w procesie stosowania prawa. Jego celem jest ustalanie wobec adresata rozstrzygnięcia, konsekwencji prawnych faktów na podstawie adekwatnych przepisów obowiązującego prawa. W związku z powyższym, organy administracji publicznej są zobowiązane z urzędu rozważać tzw. kwestie "wspólnotowe", w tym oceniać, czy przepis prawa wspólnotowego jest przepisem bezpośrednio skutecznym, czy przepis prawa krajowego jest z nim zgodny i w konsekwencji stwierdzenia kolizji między nimi - zgodnie z zasadą bezpośredniej skuteczności prawa wspólnotowego i jego pierwszeństwa przed prawem krajowym - rozstrzygnąć ją zgodnie ze wskazaną regułą kolizyjną. Wyrazić się to więc powinno, w odmowie zastosowania przepisu prawa krajowego i wskazania, jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia sprawy, konkretnego i adekwatnego, bezpośrednio skutecznego przepisu prawa wspólnotowego. Z orzecznictwa ETS wynika, że walor bezpośredniej skuteczności posiada art. 90 TWE. Podkreślić przy tym należy, iż jakiekolwiek niejasności i wątpliwości, co do treści przepisu prawa stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia sprawy, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, nie mogą być interpretowane na niekorzyść strony (por. np. wyroki NSA: z 6 maja 1999 r., w sprawie sygn. akt IV SA 27/97; z 6 marca 1996 r., w sprawie sygn. akt SA/Bk 95/95).
Konsekwencją obowiązywania powyższej reguły jest również prawny nakaz dokonywania wykładni przepisów prawa krajowego zgodnie z prawem wspólnotowym. Jej stosowanie zmierza bowiem do efektu uzupełniającego w stosunku do bezpośredniej skuteczności norm prawa wspólnotowego. Adresatem tego obowiązku są podmioty stosujące prawo. Nakaz jego realizacji zaś, potwierdzany wielokrotnie w orzecznictwie ETS (por. np. wyroki w sprawach 14/84 S. v. Colon i E. Kamann; C. -106/89 Marleasing S.A.; 80/86 Kolpinghuis Nijmegen B.V.), wynika z art. 10 Traktatu, który jako ratyfikowana umowa międzynarodowa, w rozumieniu przepisu art. 87 ust. 1 konstytucji, stanowi źródło prawa powszechnie obowiązującego. Prowadzi to do wniosku o obowiązku dokonywania tzw. wykładni proumownej, co znajduje swoje odzwierciedlenie także w przepisie art. 9 ustawy zasadniczej. Znacznie i doniosłość metody wykładni prowspólnotowej, wielokrotnie podkreślał również w swoim orzecznictwie, tak przed jak i po akcesyjnym, Trybunał Konstytucyjny (por. zwłaszcza wyrok z dnia 11 maja 2005 r. w sprawie sygn. akt K 18/04, OTK ZU nr 5/A/2005, poz. 49). Tytułem przypomnienia, wskazać należy, iż orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 konstytycji).
Konfrontując przywołane argumenty, z treścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji stwierdzić należy, iż rozstrzygnięcie sprawy z wniosku A. S. o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego, nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa materialnego, w zakresie w którym w swoich rozstrzygnięciach organy administracji publicznej pominęły fakt wieloskładnikowej struktury systemu prawnego obowiązującego w Polsce po akcesji i pomięły fakt obowiązywania przepisów prawa wspólnotowego.
Organy celne I i II instancji, jako podstawę rozstrzygnięcia sprawy odmawiającego stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego wskazały przepisy ustawy o podatku akcyzowym (art. 4 ust. 1 pkt 5, art.10 ust. 1 pkt. 2, art. 80 ust. 1, ust. 2 pkt. 2 i ust 3 pkt 3, art. 82 ust. 3) i rozporządzenia w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (§ 7).
W przedmiocie wykładni art. 25, art. 28 i art. 90 WE oraz art. 3 ust. 1 i 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania, w kontekście ich relacji do przepisów art. 2, art. 10 ust. 1, art. 75, art. 80, art. 81 ust. 1 i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, wypowiedział się Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie C-313/05 udzielając odpowiedzi na pytanie prejudycjalne postawione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
W wyroku tym Trybunał uznał, iż: 1) podatek akcyzowy ustanowiony ustawą z dnia 23 stycznia 2004 r., który nie jest nakładany na pojazdy osobowe w związku z przekroczeniem przez nie granicy, nie stanowi cła przywozowego, ani opłaty o skutku równoważnym, w rozumieniu art. 25 TWE; 2) przepis art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim jego kwota nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualna kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek, co oznacza, że do sądu krajowego należy zbadanie, czy uregulowanie sporne przez sądem krajowym, a w szczególności stosowanie § 7 rozporządzenia w sprawie obniżenia stawek akcyzy, ma takie skutki; 3) art. 28 TWE nie znajduje zastosowania do deklaracji uproszczonej, takiej jak przewidziana w art. 81 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, a art. 3 ust. 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania nie sprzeciwia się takiej deklaracji, jeżeli sporne uregulowanie można interpretować w ten sposób, że deklarację tę można złożyć z chwilą nabycia prawa do rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowy.
Rozstrzygnięcia ETS, wyłącznie właściwego w tzw. "sporach o prawo", tj. w "sporach" o treść i obowiązywanie prawa wspólnotowego mają walor powszechnie obowiązujący, co gwarantować ma realizację zasady efektywności i jednolitości stosowania prawa wspólnotowego. Wywołują one skutki ex tunc. Obliguje to sądy krajowe do stosowania przepisów prawa wspólnotowego, w znaczeniu ustalonym przez ETS, również do oceny stanów faktycznych zaistniałych przed promulgowaniem wyroku Trybunału. Poza sporem jest więc, iż stanowisko wyrażone w sprawie C 313/05, wiąże Sąd orzekający w niniejszej sprawie.
Istota zagadnienia sprowadza się więc do skonfrontowania przywołanych wyżej argumentów, zwłaszcza zaś treści rozstrzygnięcia ETS, z argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji.
W związku z powyższym należy stwierdzić, iż ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż podjęta ona została z naruszeniem art. 90 TWE akapit pierwszy. W przywołanym wyroku ETS podkreślił, iż przepis ten należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim jego kwota nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Stanowisko Trybunału stanowi dyrektywę interpretacyjną dla oceny przepisów prawa krajowego (przepisów ustawy o podatku akcyzowym i rozporządzenia w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego) z punktu widzenia ich zgodności z art. 90 TWE akapit pierwszy.
Z przepisów ustawy o podatku akcyzowym wynika, iż podstawą opodatkowania podatkiem akcyzowym jest kwota, jaką nabywca jest zobowiązany zapłacić za wyroby akcyzowe, w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego (art. 10 ust. 1 pkt 2), zaś stawka akcyzy na wyroby niezharmonizowane, w tym samochody osobowe, nowe jak i używane, stanowi 65% podstawy określonej w art. 10 ustawy (art. 75 ust. 1). Z przepisu § 7 ust. 2 rozporządzenia w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji wynikało zaś, iż w przypadku sprzedaży samochodów osobowych, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub ich importu, dokonywanych po upływie 2 lat kalendarzowych od ich produkcji, wliczając rok produkcji, jako pierwszy rok kalendarzowy, stosuje się procentowe stawki akcyzy obliczone według wzoru wskazanego w tym przepisie, z zastrzeżeniem, iż nie może być ona wyższa, niż stawka wynikająca z przepisu art. 75 ust. 1 ustawy. W niniejszej sprawie, obliczona zgodnie z ust. 2 § 7 tego rozporządzenia, stawka podatku akcyzowego dla samochodu osobowego skarżącej, o pojemności silnika 1.800 cm³, wyprodukowanego w 1991 r. wyniosła 65% podstawy opodatkowania określonej w przepisie art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku akcyzowym. W sytuacji skarżącej, która poza granicami kraju, tj. w innym państwie członkowskim, nabyła pojazd starszy niż dwa lata, nie miała więc zastosowania zasada wyrażona w ust. 1 § 7 tego rozporządzenia i wynikająca z niej stawka 3,1% podstawy opodatkowania, obowiązująca dla pojazdów o pojemności silnika do 2.000 cm³. Stawka ta miałaby zastosowanie tylko i wyłącznie w sytuacji, gdyby podobny samochód, mający jednak nie więcej niż dwa lata, nabyła ona kraju przed jego pierwszą rejestracją.
Według Sądu, okoliczność ta stanowi dowód przyjęcia przez prawodawcę regulacji dyskryminującej pojazdy ze względu na ich wiek i miejsce pochodzenia, tj. fakt sprowadzenia ich z Unii Europejskiej.
W związku z tym, stosownie do stanowiska ETS wyrażonego w przywoływanym wyroku, iżby uznać, że podatek w wysokości określonej w rozporządzeniu w sprawie obniżenia stawek akcyzy rzeczywiście został zasadnie zapłacony, należy ustalić, czy jego wysokość jest równa kwocie tego podatku zawartej w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w Polsce. Gdyby zaś okazało się, że kwota ta przewyższa podatek zawarty w cenie podobnych samochodów osobowych wcześniej zarejestrowanych w kraju, to różnica ta, w rozumieniu przepisu art. 72 § 1 pkt 1 ustawy ordynacja podatkowa, stanowić będzie nadpłatę podlegającą zwrotowi na rzecz skarżącej.
Ponownie rozpatrując sprawę o stwierdzenie nadpłaty i jej zwrot organy administracji celnej przeprowadzą postępowanie w sprawie w sposób czyniący zadość standardowi wynikającemu z przepisów ordynacji podatkowej, uwzględniając w tej mierze wyżej przywołane argumenty, oceny i wypływające z nich wnioski.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a), art. 135 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI