I SA/Kr 134/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKrakowie2024-04-12
NSAAdministracyjneŚredniawsa
egzekucja administracyjnaczynność egzekucyjnazajęcie nieruchomościśrodek egzekucyjnyuciążliwośćprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracjiskargasąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę spółki na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości, uznając ją za zgodną z prawem i nie nadmiernie uciążliwą w kontekście braku innych skutecznych środków egzekucyjnych.

Spółka R. sp. z o.o. zaskarżyła czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu jej nieruchomości, zarzucając zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę. Uzasadniono, że zajęcie nieruchomości było uzasadnione wobec nieskuteczności wcześniejszych środków egzekucyjnych (zajęcie rachunków bankowych, wierzytelności) i braku wskazania przez zobowiązaną alternatywnych, mniej uciążliwych sposobów zaspokojenia wierzycieli. Sąd podkreślił, że środek egzekucyjny jest "zbyt" uciążliwy tylko wtedy, gdy organ miał wybór i wybrał środek najbardziej dolegliwy, co w tej sprawie nie miało miejsca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę R. sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości. Spółka zarzucała organom egzekucyjnym naruszenie przepisów, w szczególności zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości, podczas gdy istniały inne, mniej dolegliwe możliwości. Sąd, działając w trybie uproszczonym, oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazano, że skarga na czynność egzekucyjną może być oparta na naruszeniu ustawy lub zastosowaniu zbyt uciążliwego środka. Sąd podkreślił, że uciążliwość jest wpisana w naturę egzekucji, a środek jest "zbyt" uciążliwy, gdy organ miał wybór spośród kilku środków prowadzących do tego samego celu i wybrał ten najbardziej dolegliwy. W tej sprawie organ egzekucyjny podjął próby egzekucji z rachunków bankowych i wierzytelności, które okazały się nieskuteczne. Zobowiązana nie wskazała żadnego innego, mniej uciążliwego środka, który pozwoliłby na skuteczne wyegzekwowanie należności przekraczających znaczną kwotę. Wobec tego, sąd uznał, że zajęcie nieruchomości było uzasadnione i zgodne z prawem, a zarzuty spółki nie mogły doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości nie było zbyt uciążliwe, ponieważ organ egzekucyjny działał zgodnie z prawem, a wcześniejsze środki egzekucyjne okazały się nieskuteczne, a zobowiązany nie wskazał alternatywnych, mniej uciążliwych środków.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że środek egzekucyjny jest "zbyt" uciążliwy tylko wtedy, gdy organ miał wybór spośród kilku środków i wybrał ten najbardziej dolegliwy. W tej sprawie organ egzekucyjny podjął próby egzekucji z rachunków bankowych i wierzytelności, które okazały się nieskuteczne. Zobowiązana nie zaproponowała żadnego innego, mniej uciążliwego środka, który pozwoliłby na skuteczne wyegzekwowanie należności. Wobec tego, sąd uznał zajęcie nieruchomości za uzasadnione i zgodne z prawem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia bezzasadnej skargi.

u.p.e.a. art. 54 § §1 pkt 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną z powodu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.

u.p.e.a. art. 7 § par. 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny stosuje środki prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród nich środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

u.p.e.a. art. 110c § §1 i 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa sposób przystąpienia do egzekucji z nieruchomości przez zajęcie i wezwanie zobowiązanego.

k.p.a. art. 138 § §1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić lub zmienić postanowienie organu pierwszej instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości było uzasadnione wobec nieskuteczności wcześniejszych środków egzekucyjnych. Zobowiązana nie wskazała alternatywnych, mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Czynność egzekucyjna została przeprowadzona zgodnie z przepisami prawa.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości było zbyt uciążliwe dla zobowiązanej.

Godne uwagi sformułowania

środek jest "zbyt" uciążliwy tylko wtedy, gdy organ miał wybór spośród kilku środków i wybrał ten najbardziej dolegliwy uciążliwość jest wpisana w naturę egzekucji skarga na czynności egzekucyjne stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia

Skład orzekający

Bogusław Wolas

przewodniczący

Inga Gołowska

sprawozdawca

Paweł Dąbek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skargi na czynność egzekucyjną w administracji, w szczególności zasady stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego oraz zakresu kontroli sądu administracyjnego w sprawach egzekucyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku skuteczności innych środków egzekucyjnych i braku propozycji alternatywnych przez zobowiązanego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania egzekucyjnego w administracji – wyboru i uciążliwości środków egzekucyjnych. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego i egzekucyjnego.

Zajęcie nieruchomości w egzekucji administracyjnej – kiedy jest uzasadnione?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Kr 134/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Inga Gołowska /sprawozdawca/
Paweł Dąbek
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 7 par. 2, art. 54, art. 110c
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
|Sygn. akt I SA/Kr 134/24 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 kwietnia 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Paweł Dąbek WSA Inga Gołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 3 stycznia 2024 r. znak: 1201-IEE.7113.2.219.2023.2.BF w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną skargę oddala
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 stycznia 2024r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, działając na podstawie art. 138§1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z 14 czerwca1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023r. poz. 775) w związku z art. 17, art. 18 oraz art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2023r. poz. 2505, dalej – u.p.e.a.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Prądnik z 22 listopada 2023r. nr 1211-SEE.7112.1.55.2023.36 oddalające skargę na czynność egzekucyjną.
Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Prądnik (organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec spółki R. sp. z o.o., z wniosku wierzycieli: Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie na podstawie dalszych tytułów wykonawczych nr [...], których odpisy doręczono Zobowiązanej w dniu 28 grudnia 2022r. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków Podgórze na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] , których odpisy doręczono Zobowiązanej odpowiednio 7 października 2022r., 17 listopada 2022r., 30 stycznia 2023r. Łączna wysokość należności głównej z ww. tytułów wykonawczych wynosi [...] zł.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z 12 października 2023r. organ egzekucyjny zajął nieruchomość Zobowiązanej. Zawiadomienie doręczono w dniu 25 października 2023r. Pełnomocnik Zobowiązanej pismem z 2 listopada 2023r. złożył skargę na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości zarzucając naruszenie: 1) art. 19§1 u.p.e.a. w związku z §35, §36, §37 regulaminu organizacyjnego Urzędu Skarbowego, poprzez dokonanie czynności egzekucyjnej przez osobę, której umocowanie nie zostało wykazane, 2) art. 26§1 u.p.e.a. poprzez bezzasadne wszczęcie postępowania egzekucyjnego w zakresie egzekucji z nieruchomości, 3) art. 7§2 u.p.e.a. poprzez zastosowanie zbyt dolegliwego środka egzekucyjnego. W oparciu o powyższe Spółka wniosła o uchylenie czynności w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Organ egzekucyjny postanowieniem z 22 listopada 2023r. nr 1211-SEE.7112.1.55.2023.36 oddalił skargę na czynność egzekucyjną.
W zażaleniu wniesionym na ww. postanowienie Skarżąca zarzuciła błędne uznanie, iż zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia nieruchomości nie jest zbyt uciążliwy dla Skarżącej.
Zdaniem Skarżącej organ egzekucyjny złamał zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego, gdyż oczywistym jest, iż zajęcie nieruchomości w niniejszej sprawie może doprowadzić do poważnej, niepowetowanej szkody po stronie Zobowiązanej. W zażaleniu, poza zastosowaniem przez organ egzekucyjny zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, nie wskazano innych naruszeń przepisów prawa, które podniesiono w skardze na czynność egzekucyjną.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał wniesione zażalenie za nieuzasadnione i opisanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Na wstępie organ wyjaśnił, że celem skargi na czynności egzekucyjne jest uchylenie zakwestionowanej czynności egzekucyjnej lub usunięcie stwierdzonych wad czynności, a Zobowiązana powinna wyraźnie określić, które czynności egzekucyjne były jej zdaniem nieprawidłowe i na czym ta nieprawidłowość polegała. W postępowaniu w sprawie ze skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, kontrolą jest objęta jedynie prawidłowość zaskarżonej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji.
Organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona czynność została przez organ egzekucyjny przeprowadzona prawidłowo. Z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o zajęciu zostało sporządzone na prawidłowym formularzu. W zawiadomieniu wezwano Zobowiązaną, aby zapłaciła egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania nieruchomości. W zawiadomieniu oznaczono strony postępowania oraz wskazano organ egzekucyjny, podano numery tytułów wykonawczych, określono wysokość dochodzonej należności, a także zawarto pouczenia dla Zobowiązanej. Zajęcie nieruchomości podpisał upoważniony pracownik organu egzekucyjnego. Zawiadomienie o dokonanym zajęciu organ egzekucyjny prawidłowo doręczył Zobowiązanej w dniu 25 października 2023r. Wraz z wezwaniem skierowanym do Zobowiązanej organ egzekucyjny skierował do Sądu Rejonowego dla Krakowa-Podgórza IV Wydział Ksiąg Wieczystych wniosek o wpis w księdze wieczystej wzmianki o wszczęciu egzekucji z nieruchomości. Wniosek ten został złożony w dniu 12 października 2023r. za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Zatem wymogi formalne określone dla zawiadomienia o zajęciu nieruchomości zostały spełnione.
Odnosząc się do zarzutu podniesionego w zażaleniu, że organ egzekucyjny zastosował zbyt uciążliwy środek egzekucyjny organ odwoławczy wyjaśnił, że ocena, czy w tej sprawie zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny musi uwzględniać treść przepisu art. 7§2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Podkreślono przy tym, że zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego ma miejsce wtedy, gdy w ogóle istnieje wybór w tym zakresie. Dodatkowo przy wyborze środka egzekucyjnego organ powinien kierować się nie tylko najmniejszą dolegliwością ale i efektywnością. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny dokonując zajęcia nieruchomości prawidłowo wziął pod uwagę interes wierzycieli czyli wyegzekwowanie należności i dokonał analizy skuteczności środków egzekucyjnych podejmowanych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny wskazał, że w okresie od października 2022r. do stycznia 2023r. zajął rachunki bankowe Zobowiązanej w [...] oraz banku [...] . W wyniku tych czynności nie wyegzekwowano zaległości z uwagi na brak środków finansowych na zajętych rachunkach bankowych.
Wobec tego zastosowano kolejny środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnych w K. sp. z o.o., który również nie doprowadził do wyegzekwowania należności. Organ egzekucyjny pismem z 18 listopada 2022r. poinformował Zobowiązaną, że prowadzi postępowanie egzekucyjne i wezwał ją do wskazania majątku, z którego można by prowadzić skuteczną egzekucję. Wezwanie doręczono w dniu 29 listopada 2022r. Zobowiązana nie udzieliła odpowiedzi na ww. wezwanie.
Organ egzekucyjny ustalił, że Zobowiązana nie posiada pojazdów, nie wykazuje kontrahentów z którymi współpracuje. Z czynności egzekucyjnych podjętych pod adresem siedziby Zobowiązanej, tj. ul. [...] wynika, że nie prowadzi pod tym adresem działalności gospodarczej, jak również nie posiada składników majątkowych. Figuruje jako właściciel nieruchomości.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podzielił stanowisko organu I instancji, że biorąc pod uwagę wysokość dochodzonych należności w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym oraz wstępnie ustaloną wartość nieruchomości zasadne było wszczęcie egzekucji z nieruchomości, z uwagi na brak innego środka egzekucyjnego, z którego można wyegzekwować zaległości.
Podsumowując Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że organ I instancji prawidłowo zastosował środek egzekucyjny, zgodnie z przepisami regulującymi sposób i formę dokonania zajęcia nieruchomości, a zatem brak było podstaw do uchylenia czynności egzekucyjnej. W związku z powyższym oddalenie przez organ egzekucyjny wniesionej skargi było zasadne.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Spółka zarzuciła naruszenie art. 7§2 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, iż zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia nieruchomości nie jest zbyt uciążliwy dla Spółki.
Zdaniem Skarżącej nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu przedstawionym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że wszczęcie egzekucji z nieruchomości było konieczne, a także, iż nie było to zastosowanie środka zbyt uciążliwego.
Zdaniem Skarżącej działań poprzedzających zajęcie nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] nie można uznać za wystarczającą próbę poszukiwania środka mniej dolegliwego. Wbrew stanowisku organu, uznać należało, iż próba odnalezienia i zastosowania innego środka egzekucyjnego była celowa i pozwoliłaby na egzekucję zaległości.
Zajęcie nieruchomości jest środkiem o wysokim poziomie uciążliwości, ale także kosztownym oraz czasochłonnym. Bez wątpienia uzasadnionym jest uznanie, iż zajęcie nieruchomości Skarżącej przez organ nastąpiło wbrew zasadzie stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż w niniejszej sprawie może doprowadzić do poważnej, niepowetowanej szkody po stronie Skarżącej.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023r. poz. 1634 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W następnej kolejności stwierdzić należy, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3§1 p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134§1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa zatem skarga podlegała oddaleniu.
W myśl art. 54§1 i 2 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie.
Za ugruntowane uznać należy stanowisko, że określony w art. 54§1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2023r. sygn. III FSK 1100/22 i przywołane tam orzecznictwo).
Skarga na czynności egzekucyjne nie jest zatem uniwersalnym środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. Służy ona ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego lub egzekutora wykonującego konkretną czynność. W jej ramach można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tej czynności. Zobowiązany, wnosząc skargę na czynności egzekucyjne, musi ją oprzeć na podstawach wskazanych w art. 54§1 u.p.e.a. to jest zarzucić dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zarzucić zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (por. P.M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 54). W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne, ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, braku upomnienia czy też nieistnienia obowiązku) ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2015r., sygn. II FSK 290/13).
Z kolei na podstawie art. 110c§1 u.p.e.a. organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji administracyjnej z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości. Zgodnie z art. 110c§ 2 u.p.e.a. zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony.
Ponadto należy zwrócić uwagę, że na podstawie art. 7§1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Z kolei art. 7§2 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.
W rozpatrywanej sprawie skarga na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości została oparta o zarzut zastosowania przez organ zbyt uciążliwego dla zobowiązanej środka egzekucyjnego, a zatem zgłoszona została na podstawie art. 54§1 pkt 2 u.p.e.a.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia należy w związku z tym zwrócić uwagę, iż jak trafnie wskazał organ nadzoru, "uciążliwość" to dokuczliwość zastosowania środka egzekucyjnego dla codziennego życia czy prowadzonej działalności, powodująca niemożność czy utrudnianie w codziennym funkcjonowaniu dłużnika (por. np. wyrok NSA z dnia 2 marca 2021r., sygn. III FSK 2322/21; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 listopada 2023r., sygn. I SA/Po 654/23, LEX nr 3636148).
Podkreślić trzeba, że uciążliwość jest wpisana w naturę egzekucji, a ta jest konsekwencją niewywiązywania się przez zobowiązanego z jego obowiązków płacenia należności publicznoprawnych. O tym, czy środek egzekucyjny jest "zbyt" uciążliwy decydują okoliczności konkretnej sprawy i nie może o tym świadczyć sam fakt utrudnień w prowadzeniu działalności gospodarczej na skutek zajęcia (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 20 grudnia 2022r. sygn. I SA/Łd 726/22, LEX nr 3478187).
Co więcej, jak akcentuje się w orzecznictwie, sednem zarzutu opartego na przesłance zastosowania zbyt uciążliwego środka jest stwierdzenie, że organ egzekucyjny spośród kilku możliwych środków, z których każdy prowadziłby do osiągnięcia tożsamego rezultatu, wybrał środek powodujący największą dolegliwość dla zobowiązanego.
Dla skuteczności takiego zarzutu, zobowiązany musiałby wykazać w pierwszej kolejności, że organ egzekucyjny miał w ogóle wybór jednego z kilku środków zmierzających bezpośrednio do realizacji zabezpieczenia. Ponadto powinien był wykazać, że organ egzekucyjny wybrał środek, który w konkretnych okolicznościach okazał się dla zobowiązanego najbardziej dolegliwy (por. np. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2023r., sygn. III FSK 1238/23, LEX nr 3645398). Wskazuje się, że organy egzekucyjne powinny przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego kierować się z jednej strony jego jak najmniejszą dolegliwością, a z drugiej - efektywnością. W istocie więc wybór będzie zależał od okoliczności konkretnej sprawy, w tym również od istnienia w tym względzie możliwości wyboru środka (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 14 listopada 2023r., sygn. I SA/Bd 426/23, LEX nr 3643499).
Zastosowanie środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego dla dłużnika możliwe jest jedynie wówczas, gdy w ogóle istnieje wybór w tym zakresie (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 lipca 2023r., sygn. I SA/Gl 346/23, LEX nr 3597565; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 stycznia 2022 r., sygn. IV SA/Po 756/21, LEX nr 3288343).
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, należało podzielić stanowisko organów w kwestii uciążliwości środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej, tj. zajęcia nieruchomości strony skarżącej. Istotnym w sprawie jest to, że zobowiązana, podnosząc w skardze na czynność egzekucyjną kwestię jej nadmiernej uciążliwości, nie wskazała żadnego innego środka egzekucyjnego (w tym mniej uciążliwego), który jednocześnie umożliwiałby skuteczną egzekucję należności.
W rozpatrywanym przypadku nie może być w związku z tym mowy o możliwości wyboru przez organ egzekucyjny zastosowanego środka. Zasadnie też organ zwrócił uwagę, że egzekwowane należności, na dzień dokonania zajęcia nieruchomości, przekraczały kwotę [...] zł, podczas gdy w prowadzonym przeciwko spółce postępowaniu egzekucyjnym ( już od października 2022r.) nie uzyskano żadnych kwot.
Zastosowany kolejny środek egzekucyjny tj. zajęcie wierzytelności pieniężnych w firmie K. Sp. z o.o. również nie doprowadził do wyegzekwowania należności.
W zaistniałej sytuacji, wobec nie wskazania przez zobowiązaną innego, alternatywnego źródła zaspokojenia wierzyciela, dokonanie zajęcia nieruchomości jawi się jako celowe, gdyż zmierzające do zrealizowania celu postępowania egzekucyjnego. Strona skarżąca jest właścicielem zajętej nieruchomości.
Końcowo wskazać należy, że mając na względzie model sądowej kontroli administracji publicznej, Sąd dokonał oceny postanowień: organu nadzoru i organu egzekucyjnego przez pryzmat charakteru postępowania w trybie art. 54§1 u.p.e.a. i uznał zaskarżoną czynność egzekucyjną za zgodną z przepisami prawa oraz prawidłowo dokonaną.
Podniesione przez Stronę Skarżącą zarzuty nie mogły zatem doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie Sąd nie będąc na podstawie art. 134§1 p.p.s.a. związany granicami skargi, czyli zarzutami, wnioskami i powołaną podstawą prawną, dokonał pełnej kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia i nie doparzył się jakichkolwiek uchybień, które skutkowałyby jego uchyleniem.
Z tych wszystkich powodów, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako bezzasadną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI