I SA/Bk 419/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2025-12-03
NSArolnictwoWysokawsa
płatności rolneARiMRPROWochrona środowiskaptakipostępowanie administracyjnedowodyuzasadnienie decyzjikontrola administracyjnasiedliska

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora ARiMR dotyczącą przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej z powodu naruszenia przepisów postępowania i braku rzetelnego uzasadnienia.

Skarżący F. J. zakwestionował decyzję Dyrektora ARiMR, która pomniejszyła przyznaną mu płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną, uznając część zadeklarowanych działek za nieużytki na podstawie analizy zdjęć satelitarnych. Sąd administracyjny uchylił tę decyzję, stwierdzając naruszenie zasad postępowania administracyjnego, w tym braku wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego oraz wadliwe uzasadnienie decyzji, które nie odniosło się do wszystkich zarzutów strony.

Sprawa dotyczyła skargi F. J. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o pomniejszeniu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Organ odwoławczy uznał, że skarżący nie wykazał prowadzenia działalności rolniczej na części zadeklarowanych działek, opierając się na analizie zdjęć lotniczych i satelitarnych. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 107 § 3 (brak odniesienia do zarzutów odwołania dotyczących wiarygodności zdjęć) oraz art. 7, 8, 77, 80 k.p.a. (niewyczerpujące zebranie i ocena materiału dowodowego, brak kontroli w terenie). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę prawdy obiektywnej, zaufania do władzy publicznej i przekonywania. Wskazano na brak rzetelnego uzasadnienia decyzji, które nie odniosło się do wszystkich zarzutów strony, nie wyjaśniło w sposób przekonujący podstawy wyłączenia części działek z płatności oraz nie uwzględniło wniosku o kontrolę w terenie. Sąd podkreślił, że organy, opierając się na danych cyfrowych, mają obowiązek należycie udokumentować swoją ocenę i wyjaśnić powody rozstrzygnięcia. Z uwagi na powyższe uchybienia, sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Analiza zdjęć lotniczych i satelitarnych może być podstawą do weryfikacji wniosku, jednakże organ ma obowiązek należycie udokumentować swoją ocenę i przekonująco wyjaśnić powody rozstrzygnięcia, zwłaszcza gdy wnioskodawca kwestionuje dowody i wnosi o kontrolę w terenie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie wykazały w sposób przekonujący, dlaczego część działek została uznana za nieużytki, a także nie odniosły się do zarzutów strony dotyczących wiarygodności zdjęć i nie przeprowadziły wnioskowanej kontroli w terenie. Uzasadnienie decyzji było wadliwe i nie pozwalało na kontrolę sądową.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 art. 27 § ust. 1

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 art. 17 § ust. 1, ust. 4 i 5

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 art. 70

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów strony dotyczących wiarygodności zdjęć satelitarnych. Organ nie przeprowadził wnioskowanej kontroli działek w terenie, która mogłaby wykazać faktycznie wykorzystywany areał. Organ nie pozyskał dokumentów z Biebrzańskiego Parku Narodowego, które mogłyby potwierdzić twierdzenia skarżącego. Uzasadnienie decyzji było wadliwe i nie pozwalało na kontrolę sądową. Organ nie wyjaśnił w sposób przekonujący podstaw wyłączenia części działek z płatności. Organ nie odniósł się do faktu dzierżawy działek przez Biebrzański Park Narodowy i braku uwag ze strony Parku.

Godne uwagi sformułowania

nie można też zaprzeczyć, że organ wyposażony przez prawodawcę (...) w odpowiednie, wysokospecjalistyczne i kosztowne narzędzia weryfikacji prawidłowości wniosków o płatność, ma nie tylko prawo, ale przede wszystkim obowiązek z niego korzystać. organy Agencji nie są zwolnione od przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). zadaniem uzasadnienia jest przekonanie strony o prawidłowości rozstrzygnięcia. organ odwoławczy, wydając zaskarżoną decyzję, naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 11, art. 15, art. 77 w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Zaskarżone rozstrzygnięcie jest zasadniczo powieleniem decyzji organu pierwszej instancji, uzupełnionym o treść przepisów oraz cytatów z orzeczeń sądów administracyjnych, ze zdawkowym jedynie odniesieniem się do treści złożonego odwołania.

Skład orzekający

Justyna Siemieniako

przewodniczący

Marcin Kojło

członek

Paweł Janusz Lewkowicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazuje na obowiązek organów administracji w zakresie rzetelnego uzasadniania decyzji, w szczególności przy weryfikacji wniosków o płatności rolne i stosowaniu dowodów cyfrowych. Podkreśla znaczenie kontroli terenowej i uwzględniania wszystkich dowodów."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań w zakresie przyznawania płatności rolnych i stosowania przepisów k.p.a. w tym kontekście.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest rzetelne uzasadnienie decyzji administracyjnych i jak sąd administracyjny kontroluje stosowanie dowodów cyfrowych. Jest to istotne dla rolników ubiegających się o dopłaty.

Sąd administracyjny: Zdjęcia satelitarne to nie wszystko! Rolnik wygrał z ARiMR dzięki wadliwemu uzasadnieniu decyzji.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bk 419/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-12-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Justyna Siemieniako /przewodniczący/
Marcin Kojło
Paweł Janusz Lewkowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 8, art. 11,  art. 15, art. 77 w zw. z art. 80 i art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi F. J. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 21 sierpnia 2025 r. nr 9010-2025-001957 w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2024 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży na rzecz skarżącego F. J. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
F.J. (dalej: "skarżący") złożył w dniu 14 kwietnia 2024 r. za pomocą formularza udostępnionego na stronie internetowej Agencji wniosek
o przyznanie płatności na rok 2024, w którym ubiegał się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej zobowiązania kontynuacyjne w ramach PROW 2014-2020 w ramach realizacji pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariantu 4.9 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków: wodniczki do powierzchni 1.108,36 ha i pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000, wariantu 5.5 - półnaturalne łąki wilgotne do powierzchni 0,89 ha.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Hajnówce (Kierownik BP ARiMR) decyzją z 10 kwietnia 2025 r. nr 0192-2025-002422 przyznał skarżącemu płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną (PROW 2014-2020) na 2024 r. w ramach wariantu 4.9 w pomniejszonej wysokości i wariantu 5.5 zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku.
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dyrektor POR ARiMR) w Łomży decyzją z 21 sierpnia 2025 r. nr 9010-2025-001957 utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z 10 kwietnia 2025 r. nr 0192-2025-002422.
Organ odwoławczy podniósł, że strona w toku postępowania, w tym również w postępowaniu odwoławczym, nie przedstawiła żadnego wiarygodnego dowodu, który podważałby ustalenia organu I instancji albo chociaż je uprawdopodobniał.
Dyrektor POR ARiMR podniósł, że w przedmiotowej sprawie ustalenie powierzchni użytkowanej rolniczo dla działek rolnych C ([...]o pow. 84,62 ha), ([...]o pow. 1023,50 ha) oraz F ([...]o pow. 0,24 ha) oparte zostało na wynikach kontroli administracyjnej przeprowadzonej przy wykorzystaniu dostępnych narzędzi informatycznych takich jak ortofotomapa lotnicza z 27 czerwca 2024 r., z 12 października 2024 r., z marca 2025 r., oraz wszelkich zobrazowań satelitarnych wykonanych z satelity Sentinel-2-L2A (warstwa Highlight Optimized Natural Color)
w okresie od czerwca 2024 r. do marca 2025 r., które jednoznacznie wskazują na brak prowadzenia działalności rolniczej na części działek ewidencyjnych o nr [...]- działka rolna C o pow. 84,62 ha oraz działka ewidencyjna o nr [...]- działka rolna C o pow. 1023,50 ha oraz działka rolna F o pow. 0,24 ha przez skarżącego. W związku z powyższym Kierownik BP ARiMR dokonał dla ww. działek pomiaru powierzchni MKO (maksymalnie kwalifikowany obszar) i na ich podstawie na części tych działek stwierdzono nieużytki, skutkujące uznaniem zmierzonej w granicach tych działek powierzchni MKO odpowiednio na poziomie dla działki [...] - 78,54 ha, dla działki [...] - 995,30 ha. Jednak na podstawie porównania powierzchni zadeklarowanych we wniosku plus (uwzględniając deklaracje działek rolnych wrysowanych poza granicami MKO) oraz prześledzeniu granic wrysowanych upraw przez skarżącego z powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej przy zastosowaniu ortofotomapy z 27 czerwca 2024 r., 12 października 2024 r. i z marca 2025 r. ustalono, iż powierzchnia stwierdzona na spornych działkach wynosi odpowiednio dla działki nr [...] - 78,10 ha, dla działki nr [...] - 990,87 ha.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z Informacją zawierającą wymogi określone przez eksperta przyrodniczego w zakresie Pakietu 4. Cenne siedliska
i zagrożone gatunki ptaków na obszarach natura 2000 lub Pakietu 5. Cenne siedliska poza Natura 2000 ekspert przyrodniczy w 2024 r. dla ww. działek rolnych określił wymóg polegający na jednokośnym użytkowaniu działek rolnych w terminie od 16 sierpnia 2024 r. do 15 lutego 2025 r. pozostawiając od 50% do 70% powierzchni niekoszonej. Podkreślił, że dla spornych działek były wykonane aż trzy naloty lotnicze, na podstawie których zostały wykonane ww. ortofotomapy lotnicze. Ostatnia ortofotomapa lotnicza z marcu 2025 r. obejmuje termin koszenia działek rolnych C i F (tj. od 16 sierpnia do 15 lutego 2025 r.) i stanowi dowód, iż sporne działki zostały wykoszone tylko w części. Dowodem na to jest również zobrazowania satelitarne wykonane z satelity Sentinei-2-L2A z 16 marca 2025 r.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że płatność do działki nr [...] została przyznana do powierzchni 78,10 ha, a do działki nr [...] do powierzchni 990,87 ha.
Dyrektor POR ARiMR zaznaczył, że w trakcie kontroli administracyjnej wniosku jednoznacznie stwierdzono, że na deklarowanych płatności działkach doszło do zawyżenia powierzchni uprawnionej do płatności. Podniósł, że ustalenia powierzchni działki użytkowanej rolniczo na podstawie ortofotomapy jest wystarczające i nie ma potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrolę na miejscu. Tym samym organ odwoławczy nie uwzględnił zawartego w odwołaniu wniosku skarżącego o dokonanie pomiaru spornych działek w terenie.
Organ odwoławczy podniósł również, że organ I instancji w prowadzonym postępowaniu oparł się na ustaleniach powierzchni kwalifikowalnego maksymalnego obszaru w oparciu o system informacji geograficznej (GIS), o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013.
Odnosząc się do wyjaśnień skarżącego zawartych w odwołaniu dotyczących wartości MKO w aplikacji eWniosek Plus, organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 17 ust. 1, ust. 4 i 5 rozporządzenia 809/2014 w celu identyfikacji wszystkich działek rolnych w gospodarstwie lub gruntów nierolniczych, o których mowa w art. 14 ust. 1 lit. d) i e), właściwy organ dostarcza beneficjentowi formularz geoprzestrzenny wniosku o przyznanie pomocy.
Ponadto Dyrektor POR ARiMR wyjaśnił, że dane MKO zawarte w aplikacji eWniosek Plus, na które wskazuje skarżący to obszar kwalifikowany zatwierdzony w poprzednim roku a nie powierzchnia uprawniona do płatności w roku składania wniosku. Powierzchnie MKO na poszczególne kampanie są ustalane dopiero po złożeniu wniosku w oparciu o najnowsze dostępne dane ortoobrazy, z uwzględnieniem terminów na wykonanie zabiegów agrotechnicznych określonych w przepisach prawa. Wartości MKO są wyznaczane do działki referencyjnej a nie działki rolnej.
Poza tym organ odwoławczy zaznaczył, że rolnik ubiegający się o płatność do gruntu posiada największą wiedzę na temat swoich działek, ich powierzchni i granic w terenie. Dlatego też, jeśli przekazany materiał graficzny zawiera błędy, to rolnik winien je wskazać i wprowadzić prawidłowe dane dotyczące działek, co do których ubiega się o płatności. Bezpodstawnie więc, zdaniem Dyrektora POR ARiMR, skarżący powołuje się na te informacje, które wbrew jego przekonaniu nie mają charakteru bezwzględnie wiążącego. Ponadto organ wskazał, że skarżący sam przyznaje, że na gruncie nastąpiła sukcesja młodych drzewek, co tylko potwierdza brak koszenia i prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy zaznaczył, że obowiązkiem rolnika jest zadeklarowanie we wniosku o płatność prawidłowej powierzchni gruntów rolnych, ponieważ to wnioskujący rolnik dysponuje wiedzą o powierzchni użytkowanej rolniczo, decyduje o treści wniosku, który składa do ARiMR. Wypełniając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność.
Z rozstrzygnięciem takim nie zgodził się skarżący. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, działający w jego imieniu pełnomocnik, zaskarżając decyzję organu II instancji w części w jakiej dotyczy pomniejszenia płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej i odnosi się do działek C i F i zarzucił rażące naruszenie prawa, w szczególności następujących przepisów:
1) art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ odniesienia się do zarzutów odwołania wywiedzionego od decyzji I instancji w zakresie w jakim skarżący zarzucał brak wiarygodności zdjęć satelitarnych (ortofotomapy, Lidar i Sentinel-2-L2A) i wskazywał, że zdjęcia te nie mogą stanowić wiarygodnego dowodu na niektóre działania wykonywane na działkach (organ zamiast odnieść się do wiarygodności zdjęć wykazał jedynie dopuszczalność ich stosowania);
2) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w ten sposób, że organ rozpoznający sprawę zaniechał wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego, gdyż nie przeprowadził (wnioskowanej przez skarżącego) kontroli działek na gruntach, choć jedynie taka kontrola mogła wykazać jaki był faktycznie wykorzystywany przez skarżącego areał, co nie było możliwe na podstawie samych jedynie zdjęć satelitarnych, oraz nie pozyskał dokumentów z Biebrzańskiego Parku Narodowego, które potwierdzają twierdzenia skarżącego, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych (obniżenia) w zakresie maksymalnego obszaru kwalifikowanego (MKO), mimo że cała powierzchnia deklarowana przez skarżącego była użytkowana rolniczo, oraz błędnych ustaleń faktycznych (obniżenia), tj. niezgodnego z rzeczywistością stwierdzenia, że skarżący nie wykonywał działań w sposób wymagany w Wariancie 4.9. na deklarowanej powierzchni.
Strona skarżąca wniosła na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., wniosła o zwrócenie się do Biebrzańskiego Parku Narodowego ([...]) o złożenie do akt niniejszej sprawy kopii wszystkich protokołów kontroli, notatek z kontroli, raportów, notatek służbowych dotyczących prawidłowości wykonania przez skarżącego w latach 2024 - 2025 działań na działkach numer [...] i [...], obręb N., objętych umową nr [...] dzierżawy nieruchomości gruntowych z 17 maja 2021 r., oraz informacji (wyjaśnień) czy Biebrzański Park Narodowy stwierdził jakiekolwiek nieprawidłowości w wykonaniu ww. umowy w okresie sierpień 2024 r. - marzec 2025 r., a następnie przeprowadzenie dowodu z przedłożonych dokumentów na wykazanie faktu, iż faktyczna powierzchnia maksymalnego obszaru kwalifikowanego (MKO) jest tożsama z powierzchnią deklarowaną przez skarżącego do płatności oraz że skarżący wykonał w sezonie 2024/2025 (którego dotyczy zaskarżona decyzja) wszystkie wymagane działania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że nieprawidłowości
i niezgodności dotyczyły: (-) różnicy pomiędzy deklarowaną (co w praktyce oznacza powierzchnię użytkowaną rolniczo) powierzchnią działek rolnych kwalifikowaną do podstawowego wsparcia dochodów (1.111,64 ha) względem powierzchni działek rolnych stwierdzonych w toku prowadzonego postępowania (1.069,86 ha) - różnica 41,78 ha; (-) przekroczenia powierzchni MKO (maksymalny kwalifikowany obszar) na działkach A, C, D, E i F, przy czym organ stwierdził, że powierzchnia deklarowana poza MKO nie może być przedmiotem żadnych płatności (bez względu na działania).
Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia do organu I instancji, jak również o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor POR ARiMR podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Kontrolując legalność skarżonej decyzji sąd dostrzegł naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy.
Nie ulega wątpliwości, że jednym z warunków uzyskania płatności jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku i oznaczenie przez stronę wnioskującą działki (działek) oraz powierzchni zadeklarowanych działek użytkowanych rolniczo, co do której strona ubiega się o przyznanie płatności. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji organu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności. Narzędziem do tej weryfikacji jest kontrola administracyjna przeprowadzana w głównej mierze przy wykorzystaniu dostępnych organom narzędzi informatycznych (ortofotomapa, zdjęcia satelitarne), ale też przy pomocy kontroli na miejscu, deklaracji i wyjaśnień rolników. Nie można też zaprzeczyć, że organ wyposażony przez prawodawcę (unijnego i krajowego) w odpowiednie, wysokospecjalistyczne i kosztowne narzędzia weryfikacji prawidłowości wniosków
o płatność, ma nie tylko prawo, ale przede wszystkim obowiązek z niego korzystać. Sąd nie kwestionuje przy tym, że postępowanie w ramach przyznania płatności toczy się wedle odmiennych reguł niż klasyczne postępowanie administracyjne z Kodeksu postępowania administracyjnego. Przede wszystkim widoczne jest to na tle ciężaru dowodzenia, który w niniejszym przypadku spoczywał na skarżącym. Przekonuje
o tym treść art. 27 ust. 1 ustawa z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298 ze zm.), zgodnie z którym, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw
i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów
i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się (ust. 1). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 2).
Niemniej, jeżeli organ opiera swoje twierdzenia na danych z systemów cyfrowych, satelitarnych – to zwłaszcza gdy wnioskodawca utrzymuje, że użytkuje rolniczo dany grunt zgodnie z wymogami programu – powinien należycie udokumentować swoją ocenę i przekonująco wyjaśnić w decyzji powody takiego
a nie innego rozstrzygnięcia.
W postępowaniu dotyczącym przyznania płatności organy Agencji nie są zwolnione od przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego,
w tym przede wszystkim zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Wydając rozstrzygnięcie i przedstawiając jego pisemne motywy organ powinien w ramach uzasadnienia faktycznego wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w ramach zaś uzasadnienia prawnego - wyjaśnić podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że zadaniem uzasadnienia jest przekonanie strony o prawidłowości rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania. Równocześnie uzasadnienie powinno umożliwić organowi nadzoru oraz sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia (zob. np. P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, art. 107 oraz przywołane tam judykaty). W szczególności zaś decyzje odmowne lub nakładające sankcje względem wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie realizować winno, wyrażoną w art 11 k.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą, organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu (por. np. wyrok WSA w Rzeszowie z 22 stycznia 2029 r. sygn. akt
I SA/Rz 1011/18, wyrok WSA w Białymstoku z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt
II SA/Bk 137/20).
Zdaniem sądu, powyżej scharakteryzowane reguły zostały w tej sprawie naruszone.
Analizując decyzję organu odwoławczego nasuwa się wniosek, jak słusznie podnosi pełnomocnik skarżącego, że w odniesieniu do działek C i F organ popada w sprzeczność. Z jednej strony stwierdza, że działki zostały zadeklarowane do programu rolno-środowiskowo-klimatycznego - Wariant 4.9 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: wodniczki, co jest związane z wykonywaniem jednokośnego użytkowania działek rolnych w terminie od 16 sierpnia 2024 r. do 15 lutego 2025 r. pozostawiając od 50% do 70% powierzchni niekoszonej, a z drugiej strony stwierdza, że skarżący sporne działki wykosił "jedynie w części". Organ nie wyjaśnia, w jakiej części działki zostały wykoszone, a w jakiej nie, odwołując się wyłącznie do ogólnego stwierdzenia o skoszeniu "jedynie w części". W konsekwencji, strona skarżąca nie może odnieść się do twierdzeń organu. Ponadto w aktach sprawy nie ma ortofotomapy lotniczej z marca 2025 r., ani "zobrazowań satelitarnych wykonanych z satelity Sentinel-2-L2A w okresie od czerwca 2024 r. do marca 2025 r." (s. 7 decyzji I instancji), na które powołuje się organ i wskazując je jako kluczowe dowody w niniejszej sprawie. Również z tego powodu nie można odnieść się do zarzutu braku koszeń. Z kolei pozostałe mapy dotyczą tylko czerwca i października 2024 r, a zatem w okresie czerwca 2024 r. obejmują okres, w którym działania nie mogą być jeszcze prowadzone (od 16 sierpnia 2024 r. do 15 lutego 2025 r), nie obejmują całego okresu, w którym działania mogą być przeprowadzone. Zasadne są zatem zastrzeżenia skargi, że organ posłużył się dokumentami, których nie włączył do akt sprawy lub nie opisał ich w sposób pozwalający na ich weryfikację.
Poza tym organ nie wyjaśnił jakie okoliczności (oprócz ogólnie użytego pojęcia "stwierdzono nieużytki") zdecydowały o uznaniu części zadeklarowanej powierzchni działek C i F za nieużytki i wyłączenia ich z powierzchni MKO. Co więcej, na mapach nie zaznaczono tych obszarów, które organ uznał za nieużytki, więc skarżący nie mógł odnieść się do twierdzeń organu.
Odpowiedzi na swe wątpliwości skarżący poszukiwał już w odwołaniu od tej decyzji sygnalizując, że Kierownik BP ARiMR oparł się wyłącznie na zdjęciach satelitarnych, które nie ukazują roślinności na działkach [...] i [...], a które organ I instancji uznał za dyskwalifikujące z dopłat. Wskazywał, że satelity rejestrują przede wszystkim kolory i strukturę powierzchni(cień, zbitą koronę roślinności, a nie szczegóły pojedynczych roślin, które sprawiają wrażenie obszaru zwartego. Z tego względu skarżący prosił o przeprowadzenie kontroli na miejscu. Odpowiedzi na swe wątpliwości skarżący jednak nie uzyskał w zaskarżonej decyzji, która nie zawiera kompleksowego i rzetelnego uzasadnienia, utrudniając tym samym sądową jej kontrolę. Po zacytowaniu przepisów prawa materialnego, omówieniu metod ustalania powierzchni działek do płatności i zastosowaniu ich do ustalonego stanu faktycznego sprawy, Dyrektor POR ARMiR podniósł, że na gruncie nastąpiła sukcesja młodych drzewek, co tylko potwierdza brak koszenia i prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Należy zaznaczyć, że o ile ortofotomapa pozwala na poczynienie ogólnych ustaleń, to jest zbyt niedokładna, jak słusznie stwierdził skarżący, aby pokazać np. obszary, na których dochodziło do ręcznego usuwania zakrzaczeń (na zdjęciach nie widać wówczas pokosów - gdy używane są narzędzia ręczne to urobek składowany jest na kopy). W tym celu organ powinien dokonać kontroli w terenie.
Ponadto organ ponownie rozpatrując sprawę powinien też odnieść się do faktu, że przedmiotowe działki są wydzierżawiane przez Biebrzański Park Narodowy oraz, jak podnosi skarżący, w odniesieniu do nich Park nie zgłaszał żadnych uwag do realizacji działań, co może wskazywać, że dzierżawca (skarżący) wykonał prawidłowo wszystkie wymogi Wariantu 4.9.
Zdaniem sądu w realiach tego przypadku, wszystkie te okoliczności powinny zostać wnikliwie i przekonująco wyjaśnione w motywach rozstrzygnięcia, tak aby
w pełni została zrealizowana zasada prawdy obiektywnej, zasada zaufania i zasada przekonywania. Rozpoznając zatem sprawę ponownie, organ odwoławczy w sposób skrupulatny przeanalizuje treść złożonego odwołania, skupiając się na czynnikach opisanych powyżej. Konieczne będzie skonstruowanie przez organ rzetelnego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia.
Wobec powyższego sąd stwierdził, że organ odwoławczy, wydając zaskarżoną decyzję, naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 11, art. 15, art. 77 w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Zaskarżone rozstrzygnięcie jest zasadniczo powieleniem decyzji organu pierwszej instancji, uzupełnionym o treść przepisów oraz cytatów z orzeczeń sądów administracyjnych, ze zdawkowym jedynie odniesieniem się do treści złożonego odwołania. Zwraca uwagę sądu to, że mimo skonkretyzowanych uwag skarżącego i jego wątpliwości co do prawidłowości rozstrzygnięcia, Dyrektor nie podjął próby odpowiedzi na stanowisko strony skarżącej, zostawiając ją w niepewności co do motywów rozstrzygnięcia. Skarżący miał prawo oczekiwać od organu wytłumaczenia racji, jakimi ten się kierował. Skład orzekający uważa, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie odpowiada wymogom, jakie winna spełniać decyzja wydawana w drugiej instancji, a przez to wymyka się spod sądowej kontroli.
Na marginesie wypada dodać, że złożona przez organ odpowiedź na skargę strony w żaden sposób nie rozwiewa wątpliwości tak strony skarżącej, jak i sądu – napisana jest w sposób na tyle lapidarny, iż buduje w odbiorcy wrażenie zignorowania przez organ postępowania prowadzonego przed sądem.
Z uwagi na powyższe sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.
O kosztach postanowiono po myśli art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI