I SA/Bk 417/25

I SA/Bk 417/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-12-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Justyna Siemieniako /przewodniczący sprawozdawca/
Marcin Kojło
Paweł Janusz Lewkowicz
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 33 ust. 1, 2 , 3 i 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 18 sierpnia 2025 r. nr 2001-IEW.4253.23.2025 w przedmiocie określenia i zabezpieczenia na majątku Spółki przybliżonych kwot zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące od lipca 2023 r. do stycznia 2025 r. oraz odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oddala skargę.
Uzasadnienie
Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno- Skarbowego w Białymstoku (dalej powoływany jako: "organ I instancji", "Naczelnik PUCS") decyzją z 16 maja 2025 r. nr 318000-CKK3-1.5001.12.2025.23 określił i zabezpieczył na majątku L. sp. z o.o. w W. (dalej powoływana jako: "Spółka", "skarżąca") przybliżone kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od lipca 2023 r. do stycznia 2025 r. w łącznej wysokości 1.646.417 zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej wysokości 203.411 zł od ww. kwot zaniżonych zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące lipiec 2023 r. – styczeń 2025 r. Łączna kwota na jaką dokonano zabezpieczenia wynosi 1.849.828 zł.
Po rozpatrzeniu odwołania spółki, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej powoływany jako: "organ odwoławczy", "DIAS") decyzją z 18 sierpnia 2025 r. nr 2001-IEW.4253.23.2025 utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Powołując się na art. 33 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r., poz. 111 ze zm., dalej jako: o.p.) organ odwoławczy uznał, że w rozpatrywanej sprawie istnieje uzasadniona obawa niewykonania zobowiązań wynikających z przyszłej decyzji wymiarowej dotyczącej podatku od towarów i usług, o czym świadczą poniższe okoliczności.
Spółka nie ma majątku (w tym w szczególności nieruchomości), którymi byłaby w stanie pokryć zaniżone zobowiązanie podatkowe. Według danych z Centralnej Bazy Ksiąg Wieczystych oraz Centralnego Rejestru Czynności Majątkowych spółka nie posiada żadnych gruntów, innych nieruchomości ani praw majątkowych. Według danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców nie jest i nie była właścicielem żadnych pojazdów. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 5.000 zł i stanowi zaledwie ułamek kwoty zaniżonego zobowiązania podatkowego. Z zeznania podatkowego CIT-8 za 2024 r. wynika, iż przy przychodach na poziomie 5.780.648,29 zł spółka poniosła znaczną stratę w kwocie 476.674.52 zł. Ze sprawozdania finansowego za 2024 r. (zamieszczonego w KRS 10 lipca 2025 r., skorygowanego 7 sierpnia 2025 r.) wynika, iż spółka rok obrotowy 2024 zakończyła stratą w wysokości 476.674,52 zł, która, zgodnie z uchwałą nr 3 zwyczajnego zgromadzenia wspólników Spółki z 30 czerwca 2025 r., ma zostać pokryta z zysku z lat następnych.
W momencie wydania decyzji przez Naczelnika, Spółka posiadała zaległości w kwocie 11.662,47 zł, obecnie zaległości Spółki wynoszą 54.322.73 zł plus odsetki za zwłokę (zaległości dotyczą podatku \/AT za miesiące luty, kwiecień, maj i czerwiec 2025 roku).
Z decyzji wynika, że 14 marca 2025 r., na podstawie art. 119zv § 1 o.p. oraz § 1 pkt 1, lit. d Rozporządzenia Ministra Finansów z 2 grudnia 2022 r. w sprawie upoważnienia innych organów Krajowej Administracji Skarbowej do wykonywania zadań Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z zakresu przeciwdziałania wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2501 ze zm.) Naczelnik dokonał wobec Spółki blokady rachunków bankowych na 72 godziny, o czym została ona poinformowana pismem z 17 marca 2025 r. Następnie postanowieniem z 18 marca 2025 r. (doręczonym 24 marca 2025 r.), na podstawie art. 119zw § 1 o.p. w związku z § 1 pkt 1 lit. e ww. rozporządzenia blokadę tę przedłużył na czas oznaczony, nie dłuższy niż trzy miesiące tj. do 18 czerwca 2025 r. do kwoty 1.646.417 zł. DIAS postanowieniem z 14 kwietnia 2025 r. nr 2001-ICK.4253.9.2025 utrzymał w mocy ww. postanowienie organu I instancji, na co Spółka wniosła skargę. Wyrokiem z 2 lipca 2025 r. sygn. akt I SA/Bk 227/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę Spółki na postanowienie Dyrektora. Organ I instancji poinformował, iż na rachunkach bankowych L. Sp. z o.o. zabezpieczono kwotę w łącznej wysokości ok. 60.041,85 zł.
Biorąc pod uwagę, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiocie kontroli celnoskarbowej wynika, że faktury VAT wystawione przez podmioty z łańcucha opisanego w zaskarżonej decyzji nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a przybliżona kwota zobowiązania podatkowego wynosząca 1.849.828 zł (wraz z odsetkami) jest bardzo wysoka, jak również brak majątku trwałego, brak dochodu za 2024 r., istniejące zaległości w podatku VAT oraz majątek obrotowy głównie w postaci środków pieniężnych (które są najbardziej płynnym aktywem), w ocenie Dyrektora, świadczą o istotnym ryzyku niewykonania zobowiązań podatkowych w sposób dobrowolny.
Dlatego, zdaniem organu odwoławczego, Naczelnik prawidłowo wskazał, iż w ww. okolicznościach istnieją podstawy do zabezpieczenia zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług za okres od lipca 2023 r. do stycznia 2025 r.
DIAS podkreślił, że strona nie przedstawiła w odwołaniu żadnych konkretnych okoliczności (poza stwierdzeniami dotyczącymi nieprawidłowo zebranego materiału dowodowego), z których wynikałoby, że jej sytuacja majątkowa jest odmienna od tej wskazanej przez organy podatkowe. Co istotne, organy podatkowe nie mają nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów, potwierdzających stanowisko podatnika, jeśli on sam nie dostarcza istotnych argumentów w tym zakresie. zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że spółka mogła odliczać podatek naliczony z faktur VAT, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Jako kolejną przesłankę uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego DIAS wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż Spółka mogła odliczać podatek naliczony z faktur VAT, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Skarżąca mogła być jednym z uczestników oszustwa podatkowego, polegającego na obniżaniu podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez E. A. S., V. S. Z. oraz H. D. Z., które nie dokumentowały faktycznych zdarzeń gospodarczych. Konsekwencją powyższego mogło być zatem nieprawidłowe rozliczenie przez Spółkę podatku od towarów i usług za miesiące od lipca 2023 r. do stycznia 2025 r.
W ocenie DIAS, przedstawione okoliczności świadczą o tym, że istnieje uzasadniona obawa, iż zobowiązania wynikające z przyszłej decyzji wymiarowej nie zostaną wykonane.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem Spółka reprezentowana przez pełnomocnika wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję DIAS w całości zarzucił jej naruszenie:
1. art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 i art. 120 o.p. poprzez działanie organów poza granicami prawa i kreowanie pozaprawnych kryteriów oceny;
2. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 o.p. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
3. art. 180 § 1 o.p. poprzez całkowite zaniechanie dopuszczenia jako dowód w sprawie dokumentów i źródeł osobowych oferowanych przez skarżącą;
4. art. 191 o.p. poprzez dokonanie dowolnej w miejsce swobodnej oceny dowodów polegające na uwzględnieniu jedynie tych dowodów, które pozwalają na poparcie tez forsowanych przez uczestnika i organ, przy zupełnym pominięciu dowodów przemawiających na korzyść skarżącej;
5. art. 121 § 1 o.p. poprzez naruszenie zasady budzenia zaufania do organów podatkowych;
6. art. 127 o.p. poprzez pozbawienie skarżącego prawa do rozpoznania sprawy ponownie przez organ II instancji;
7. art. 33 § 1 o.p. poprzez zastosowanie zabezpieczenia bez zaistnienia przesłanek ustawowych;
8. art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2025 r. poz. 775, dalej jako "u.p.t.u.") poprzez ich błędne zastosowanie;
9. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 o.p. poprzez błędne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe zarzuty spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika PUCS, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z zastosowanym w sprawie art. 33 § 1 o.p., zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim także na majątku wspólnym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. W przypadku zabezpieczenia na majątku wspólnym małżonków przepis art. 29 § 2 stosuje się odpowiednio.
Stosownie do art. 33 § 2 o.p., zabezpieczenia w okolicznościach wymienionych w § 1 można dokonać również w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej, przed wydaniem decyzji:
1) ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego;
2) określającej wysokość zobowiązania podatkowego;
3) określającej wysokość zwrotu podatku.
W myśl art. 33 § 3 o.p., w przypadku, o którym mowa w § 2 pkt 2, zabezpieczeniu, z zastrzeżeniem art. 54 § 1 pkt 1, podlega również kwota odsetek za zwłokę należnych od zobowiązania na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu.
Dalej ustawodawca wskazuje, że w przypadku, o którym mowa w § 2, organ podatkowy na podstawie posiadanych danych co do wysokości podstawy opodatkowania określa w decyzji o zabezpieczeniu:
1) przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego, jeżeli zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji, o której mowa w § 2 pkt 1;
2) przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego oraz kwotę odsetek za zwłokę należnych od tego zobowiązania na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu, jeżeli zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji, o której mowa w § 2 pkt 2 (art. 33 § 4 o.p.).
Z przedstawionych regulacji prawnych wynika, że zasadniczą przesłanką do wydania decyzji zabezpieczającej na majątku podatnika zobowiązanie podatkowe jest ustalenie istnienia uzasadnionej obawy, że zobowiązanie podatkowe może nie zostać wykonane. Ustawodawca wprawdzie nie zdefiniował pojęcia "uzasadnionej obawy", niemniej jednak zobrazował w sposób przykładowy okoliczności, co do których ustalenie, że zaistniały, pozwala na kwalifikację stanu faktycznego, jako spełniającego wymogi z art. 33 § 1 o.p. Są to w szczególności sytuacje, gdy podatnik nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na utracie prawa własności do majątku, które może utrudnić lub udaremnić egzekucję. Przesłanki warunkujące możliwość sięgnięcia do instytucji zabezpieczenia z jednej strony nawiązują do sytuacji już istniejącej (stan obawy), z drugiej natomiast do przyszłości (groźba niewykonania zobowiązania podatkowego). Uzasadniona obawa musi istnieć już w chwili rozstrzygania w przedmiocie zabezpieczenia, jednak obawa ta odnoszona jest zarazem do zdarzenia, które jeszcze nie nastąpiło (a nawet nie wiadomo, czy w ogóle wystąpi).
Podkreślenia przy tym wymaga, że organy podatkowe mogą za pomocą wszelkich argumentów, popartych ustalonymi w sprawie okolicznościami, wykazywać, że istnieje groźba niewykonania zobowiązania podatkowego w przyszłości, uzasadniająca sięgnięcie do instytucji zabezpieczenia. Z samej istoty "obawy" niewykonania zobowiązania wynika, że zgromadzone w takim postępowaniu dowody nie muszą w sposób pewny i jednoznaczny wskazywać, że podatnik w przyszłości nie wykona zobowiązania. Wystarczy, że zgromadzone w sprawie dowody i okoliczności uprawdopodobniają, że istnieje niebezpieczeństwo, iż w przyszłości podatnik takich zobowiązań nie wykona.
W doktrynie (por. W. Stachurski [w:] Ordynacja podatkowa. Tom I. Zobowiązania podatkowe. Art. 1-119zzk. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2023, art. 33) i judykaturze zgodnie wskazuje się, że obie wymienione w art. 33 § 1 o.p. przesłanki szczegółowe stanowią jedynie przykłady działania uzasadniającego obawę niewykonania zobowiązania podatkowego i z całą pewnością nie wyczerpują wszystkich możliwych sytuacji. Katalog okoliczności, które uzasadniają obawę niewykonania zobowiązania, jest otwarty, na co wskazuje użyty w art. 33 § 1 o.p. zwrot "w szczególności" (zob. np. wyroki NSA: z 7 czerwca 2013 r., I FSK 970/12; z 11 września 2014 r., I FSK 1423/13). Nie ma zatem przeszkód, aby organ podatkowy mógł wskazać także na inne okoliczności uzasadniające istnienie obawy, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Z uzasadnioną obawą niewykonania zobowiązania podatkowego mamy do czynienia m.in. w razie trudnej sytuacji finansowej podmiotu zobowiązanego, ewentualnie w przypadku działań skierowanych na wyzbywanie się majątku (wyrok WSA w Gdańsku z 21 grudnia 2011 r., I SA/Gd 1011/11) czy też np. w przypadku dokonywania przez podatnika obniżenia podatku należnego VAT na podstawie fikcyjnych faktur (wyrok NSA z 17 grudnia 2019 r., I FSK 909/17).
W wyroku z dnia 8 października 2013 r., SK 40/12 Trybunał Konstytucyjny dokonując oceny zgodności przesłanki wymienionej w art. 33 § 1 o.p. uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego ze wskazanymi w skardze konstytucyjnej wzorcami kontroli stwierdził, że oceniając art. 33 § 2 pkt 2 w związku z art. 33 § 1 o.p. należy mieć na względzie specyfikę analizowanej instytucji. Zauważył, że zabezpieczenia wydawane w toku kontroli podatkowej - w przeciwieństwie do zabezpieczeń wydawanych np. w postępowaniu egzekucyjnym - służą zagwarantowaniu wykonania potencjalnego zobowiązania podatkowego, którego istnienie i wysokość są przedmiotem sporu między organami skarbowymi a podatnikiem. Choć docelowo mają one zapewnić spełnienie przez podatnika obowiązku płynącego z art. 84 Konstytucji, to jednak są stosowane na etapie, kiedy byt i zakres tego obowiązku są jedynie prawdopodobne, a nie - pewne i ostateczne.
Z tego powodu zbadanie, czy zastosowanie tego rozwiązania jest konieczne
i proporcjonalne, powinno być dokonywane ze szczególną dokładnością. Czym innym jest bowiem ingerencja w prawo majątkowe na podstawie prawomocnej decyzji wymiarowej (w tym wypadku ograniczenie praw podatnika jest bowiem konstytucyjnie uzasadnione i - o ile nie prowadzi do konfiskaty mienia - nie może być traktowane jako nieproporcjonalne naruszenie praw podatnika), a czym innym - ustanowienie zabezpieczenia należności podatkowej, co do której toczy się dopiero kontrola podatkowa. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, zakwestionowana przesłanka zastosowania zabezpieczenia, tj. uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego, pozwala organom skarbowym (pod kontrolą sądów administracyjnych) na odpowiednie ustalanie relacji między konkurującymi wartościami - prawem własności podatnika i obowiązkiem płacenia przez niego podatków.
W sprawie tej przybliżona kwota zobowiązań podatkowych spółki wraz z odsetkami została ustalona na kwotę 1.849.828 zł. Organ uprawdopodobnił, że zachodzi uzasadniona obawa, że zobowiązania te nie zostaną wykonane, odwołując się w swej argumentacji do sytuacji majątkowej i finansowej spółki oraz charakteru nieprawidłowości stwierdzonych na obecnym etapie kontroli celno-skarbowej.
Nie ulega wątpliwości, że spółka nie ma majątku, w szczególności żadnych nieruchomości, które mogłyby zaspokoić należności podatkowe w takiej wysokości. Nie posiada też pojazdów ani praw majątkowych. Jej kapitał zakładowy wynosi zaledwie 5.000 zł. Za 2024 r. przy przychodach na poziomie 5.780.648,29 zł poniosła stratę w kwocie 476.674.52 zł. Na datę wydawania decyzji Spółka posiadała zaległości związane z podatkiem VAT w kwocie 54.322,73 zł plus odsetki za zwłokę.
Powyższe należy zestawić z ustaleniami odnoszącymi się do charakteru nieprawidłowości stwierdzonych w prowadzonej wobec spółki kontroli celno-skarbowej. Otóż wynika z nich, że faktury VAT wystawione przez podmioty z łańcucha opisanego w zaskarżonej decyzji nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Organ wskazał na istnienie materiału dowodowego pochodzącego z kontroli celno-skarbowej, z którego wynika, że skarżąca mogła być jednym z uczestników oszustwa podatkowego, polegającego na obniżaniu podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez E. A. S., V. S. Z. oraz H. D. Z., które nie dokumentowały faktycznych zdarzeń gospodarczych. Organ wskazał, że fakturowi dostawcy skarżącej (E. A. S., V. S. Z. H. D. Z.) uczestniczyły w oszustwie podatkowym polegającym na wystawianiu faktur sprzedaży z wykazanym podatkiem VAT, w celu umożliwienia jego odliczenia, m.in. przez skarżącą spółkę. Nie sposób zignorować istotnych, wskazanych przez organ faktów:
a) źródłem przeważającej większości (97%) podatku naliczonego, o który skarżąca w okresie od lipca 2023 r do stycznia 2025 r. obniżyła podatek należny były faktury wystawione przez 3 wskazane wyżej podmioty, wobec których ustalono, że są nierzetelnymi podatnikami, pozorującymi prowadzenie działalności gospodarczej. Ujęły one w plikach JPK_VAT faktury wystawione przez podmioty także pozorujące prowadzenie działalności gospodarczej.
- wszystkie spółki wystawiające faktury na rzecz ww. podmiotów oraz ich "fakturowi dostawcy" zostały założone jako "gotowe spółki", siedzibę i miejsce prowadzenia działalności gospodarczej zgłosiły w biurach wirtualnych,
- pomimo braku zaplecza finansowego - kapitał zakładowy spółek wynosił 5.000 i 6.000 zł (tylko D. założona w 2010 r. posiadała kapitał 100.000 zł), braku majątku, środków trwałych oraz braku pracowników, wszystkie spółki deklarowały milionowe dostawy i nabycia,
- podmioty te nie ujawniły miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, a w siedzibach oraz wskazanych miejscach prowadzenia działalności nie przebywali pracownicy oraz nie była przechowywana dokumentacja księgowa,
- całe ustalone łańcuchy dostaw składały się ze spółek o cechach "znikających podatników", a wszystkie spółki w nich występujące zostały wykreślone z rejestru czynnych podatników VAT,
- spółki występujące w łańcuchu nie posiadają strony internetowej, brak jest też w sieci Internet jakichkolwiek opinii pracowników lub kontrahentów o ww. spółkach,
b) bezpodstawne przyjmowanie do rozliczenia w JPK_V7M faktur wystawianych przez spółki E. A. S., V. S. Z. oraz H. D. Z. miało na celu unikanie przez L. sp. z o.o. płacenia podatku \/AT. Podatek naliczony wynikający z tych faktur kompensował podatek należny, w wyniku czego, w końcowym rozliczeniu podatek do zapłaty występował w niewielkich kwotach w stosunku do wykazywanych obrotów,
c) wobec D. Z., A. S. oraz S. Z. zostały przeprowadzone kontrole celno-skarbowe, z których jednoznacznie wynika, że nie prowadziły rzeczywistej działalności, a w swoich ewidencjach VAT ujęły faktury, które nie odzwierciedlały faktycznych zdarzeń gospodarczych,
d) kwoty wynikające z faktur VAT wystawionych przez podmioty z łańcucha były regulowane za pośrednictwem rachunków bankowych, a środki pieniężne krążące między podmiotami były ostatecznie transferowane na rachunki prywatne A. S., D. Z. i S. Z. lub wypłacane w gotówce przez Skarżącą i A. S.
Nie bez znaczenia jest również, że wobec spółki w marcu 2025 r. dokonano najpierw tzw. krótkiej blokady rachunków bankowych, a następnie przedłużono blokadę do kwoty 1.646.417 zł (zablokowano środki w kwocie 60.041,85 zł) Postanowienia organów w tym przedmiocie zostały skontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, który skargę spółki oddalił (wyrok z 2 lipca 2025 r. sygn. I SA/Bk 227/25, nieprawomocny).
Zdaniem sądu, wbrew zarzutom skargi, organy wykazały istnienie realnej i obiektywnej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego, posługując się przy tym konkretnymi przesłankami. Brak majątku trwałego, posiadanie bieżących zaległości podatkowych oraz deklarowanie straty z działalności gospodarczej przy wysokich obrotach i przychodach, nie dają gwarancji wykonania przez spółkę zobowiązań podatkowych.
Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 33 § 1 o.p. Organ miał uzasadnione podstawy zobowiązujące go do zabezpieczenia zobowiązań podatkowych, których istnienie uprawdopodobnił. Choć niewątpliwie fakt utrzymywania relacji gospodarczych z podmiotami podejrzewanymi o wystawianie nierzetelnych faktur bądź zaangażowanych w proceder mający na celu uszczuplenie należności Skarbu Państwa, sam w sobie nie uzasadnia uznania podatnika za oszusta podatkowego i nie musi świadczyć o nieprawidłowościach w jego rozliczeniach podatkowych, ale fakty te w powiązaniu z innymi okolicznościami w sprawie (kondycja finansowa, stan majątkowy, nieregulowanie podatków, wykazywanie znacznej straty przy wysokich przychodach) budzi już uzasadnione obawy. Sąd orzekający w tej sprawie aprobuje wyrażany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym obawę niewykonania zobowiązania uzasadnia wysokość nieuregulowanego zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz fakt, że podatnik dokonał rozliczenia podatku od towarów i usług w sposób nierzetelny, bowiem wystawione faktury nie odzwierciedlały rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych (wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2017r., sygn. akt i FSK 1980/16).
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u. Choć zostały one przywołane w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, to organ nie mógł ich naruszyć, gdyż nie stanowiły one materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia. Przedmiotem postępowania zmierzającego do wydania decyzji o zabezpieczeniu nie jest ustalanie, czy istnieje prawo do odliczenia VAT naliczonego. W celu wydania decyzji o zabezpieczeniu organ podatkowy nie ma obowiązku zgromadzenia całego materiału dowodowego, który umożliwiłaby kategoryczne potwierdzenie stanu faktycznego w zakresie zobowiązania podatkowego, lecz ma obowiązek uprawdopodobnić wysokość zobowiązania podatkowego. Określenie przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego nie ma charakteru definitywnego stanowiska organu podatkowego, zaś podatnik zachowuje prawo do czynnego udziału we właściwym postępowaniu podatkowym.
W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie podjęto niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrano wystarczająco obszerny materiał dowodowy, które oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Wartość materiału dowodowego oceniono bezstronnie, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, a przede wszystkim z obowiązującymi przepisami. Poszczególne dowody rozpatrzono odrębnie, jak i we wzajemnej łączności, mając na uwadze całokształt sprawy. Nie była więc to ocena dowolna.
Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu dotyczącym zabezpieczenia przedwymiarowego jasnym jest, że zobowiązanie podatkowe jest podawane jedynie w sposób przybliżony, ponadto okoliczności wskazujące na uzasadnioną obawę niewykonania tychże zobowiązań powinny być jedynie uprawdopodobnione. Tym samym rygor dowodowy jest w tym postępowaniu złagodzony względem reguł ogólnych Ordynacji podatkowej.
Należy dodać, że postępowanie prowadzono w sposób bezstronny, zgodnie
z obowiązującym prawem. Nie stanowi w szczególności naruszenia zasady wzbudzania zaufania wyrażenie odmiennej oceny sprawy w stosunku do oczekiwanej przez stronę. Wskazano przy tym i uzasadniono argumenty, jakimi kierowano się rozstrzygając sprawę. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji Naczelnika opisano dowody odnoszące się do poszczególnych podmiotów, powiązań między nimi, transferów środków pieniężnych i wyrażono ich ocenę we wzajemnym powiązaniu. Na tym etapie sprawy nie można wymagać pełnego zobrazowania określonego zjawiska, ustalenia wszystkich faktów celem udowodnienia nieprawidłowości. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów procesowych, w szczególności art. 120 oraz art. 122, art. 121 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. Należy przy tym pamiętać, że w przedmiocie dokonania zabezpieczenia na majątku podatnika, organ nie przeprowadza postępowania dowodowego w takim zakresie, jak w postępowaniu wymiarowym, lecz ocenia jedynie okoliczności związane z dokonywaniem kwestionowanych transakcji, przy uwzględnieniu materiału dowodowego zebranego w toku kontroli podatkowych. Słusznie wskazuje organ w odpowiedzi na skargę, że przedmiotem tego postępowania nie jest weryfikacja transakcji dokonywanych przez podatnika w kontekście zasadności skorzystania przez niego z prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w podatku od towarów i usług, lecz wyłącznie ocena przesłanek wskazanych w art. 33 o.p.
Końcowo należy wskazać, że w kontekście szybkości postępowania, którego przedmiotem jest zabezpieczenie zobowiązań podatkowych i wymogu jedynie uprawdopodobnienia zdarzeń organ zasadnie odmówił przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów z przesłuchania świadków: J. W., S. P. i M. P. Zasadnie wskazał DIAS w postanowieniu z 18 sierpnia 2025 r., dowody dotyczące sprawdzania wiarygodności i rzetelności kontrahentów z łańcucha transakcji, wiarygodności spółki oraz jej świadomości i dochowania należytej staranności przy zawieraniu transakcji będą przedmiotem oceny w toku prowadzonej kontroli celno – skarbowej.
W tym stanie rzeczy sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.).