I SA/Bk 410/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2025-12-09
NSAinneŚredniawsa
środki unijnefinanse publicznekwalifikowalność wydatkówzasada konkurencyjnościzwrot dofinansowanianadpłatapostępowanie administracyjneWSAdotacje

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę Stowarzyszenia B. na decyzję Zarządu Województwa Podlaskiego odmawiającą stwierdzenia nadpłaty środków unijnych, uznając wydatki na szkolenie za niekwalifikowalne.

Stowarzyszenie B. zaskarżyło decyzję Zarządu Województwa Podlaskiego odmawiającą stwierdzenia nadpłaty środków unijnych w wysokości 138.461,88 zł. Stowarzyszenie argumentowało, że zwrot środków nastąpił bez ostatecznej decyzji administracyjnej i powinien być traktowany jako świadczenie nienależne. Sąd oddalił skargę, uznając, że wydatki na szkolenie "Zrównoważony rozwój w rolnictwie i dobrostan zwierząt" były niekwalifikowalne, ponieważ dominującym tematem było pielęgnowanie psów, a nie cele projektu związane z gospodarowaniem energią i zasobami. Sąd uznał również, że choć zarzuty dotyczące zamówienia publicznego na materiały filmowe były zasadne, nie dawały podstaw do stwierdzenia nadpłaty całej kwoty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę Stowarzyszenia B. na decyzję Zarządu Województwa Podlaskiego, która utrzymała w mocy własną decyzję odmawiającą stwierdzenia nadpłaty środków unijnych w wysokości 138.461,88 zł. Stowarzyszenie domagało się zwrotu środków, twierdząc, że ich dobrowolny zwrot nastąpił w warunkach braku ostatecznej decyzji administracyjnej i powinien być traktowany jako świadczenie nienależne. Organ administracji argumentował, że Stowarzyszenie naruszyło umowę o dofinansowanie i wytyczne kwalifikowalności, wydatkując środki na szkolenie, którego tematyka (głównie pielęgnacja psów) nie wpisywała się w cele projektu (gospodarowanie energią i zasobami) ani nie była przewidziana w budżecie. Dodatkowo, organ wskazał na nieprawidłowości w procedurze zamówienia publicznego na materiały filmowe, dotyczące nieostrych kryteriów oceny ofert. Sąd, oddalając skargę, zgodził się z organem co do niekwalifikowalności wydatków na szkolenie, podkreślając dysproporcję między celem projektu a treścią szkolenia. Choć Sąd uznał zarzuty dotyczące zamówienia publicznego za zasadne, stwierdził, że nie dawały one podstaw do stwierdzenia nadpłaty całej kwoty, ponieważ obowiązek zwrotu środków z powodu naruszenia procedur powstał z mocy prawa. Sąd podkreślił, że beneficjent ponosi odpowiedzialność za prawidłowe wykorzystanie środków, a dobrowolny zwrot nie stanowi automatycznie podstawy do stwierdzenia nadpłaty, jeśli istnieją podstawy do zwrotu środków.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wydatek na szkolenie, którego główny przedmiot nie wpisuje się w cele projektu i nie jest z nimi funkcjonalnie związany, nie może być uznany za kwalifikowalny, zwłaszcza jeśli nie został przewidziany w budżecie projektu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wydatek na szkolenie "Zrównoważony rozwój w rolnictwie i dobrostan zwierząt" był niekwalifikowalny, ponieważ tylko 1 z 70 godzin dotyczyła celu projektu, a większość czasu poświęcono pielęgnacji psów, co nie było zgodne z założeniami projektu dotyczącymi gospodarowania energią i zasobami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.f.p. art. 207 § ust. 1 pkt 2, ust. 8 pkt 1

Ustawa o finansach publicznych

o.p. art. 75 § § 1

Ordynacja podatkowa

rozporządzenie 1303/2013 art. 2 § pkt 36

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013

u.z.r.p.s. art. 2 § pkt 14

Ustawa o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.f.p. art. 184

Ustawa o finansach publicznych

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

o.p. art. 72 § § 1 i 2

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 75 § § 4a

Ordynacja podatkowa

u.f.p. art. 60 § pkt 6

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 61 § ust. 1 pkt 2 lit. a)

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 67

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 207 § ust. 1 pkt 1 i 2

Ustawa o finansach publicznych

Wytyczne kwalifikowalności art. rozdział 6.2 § pkt 3 lit. d) i lit. f)

Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020

Wytyczne kwalifikowalności art. rozdział 6.5.2 § pkt 9 lit. b) i c)

Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argumentacja Stowarzyszenia, że zwrot środków nastąpił bez ostatecznej decyzji administracyjnej i powinien być traktowany jako świadczenie nienależne. Argumentacja Stowarzyszenia dotycząca kwalifikowalności wydatku na szkolenie, twierdząca, że jego tematyka wpisywała się w cele projektu. Argumentacja Stowarzyszenia dotycząca zamówienia publicznego, że kryteria jakościowe nie wymagają matematycznej weryfikowalności, a brak zapytań i udział 8 oferentów świadczy o zachowaniu zasady uczciwej konkurencji.

Godne uwagi sformułowania

kwota dofinansowania, uzyskana przez Stowarzyszenie w ramach Umowy, podlegająca zwrotowi w związku ze stwierdzonymi w Projekcie nieprawidłowościami określona została w trybie bezdecyzyjnym w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym w przypadku wykonania przez beneficjenta wezwania do zwrotu środków nie wydaje się decyzji zobowiązującej do zwrotu środków, jednakże beneficjent w celu dochodzenia swoich praw, jeśli wykonał wezwanie w jego ocenie nieuzasadnione, na mocy art. 67 u.f.p. w zw. z art. 75 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (...) może skorzystać z instytucji nadpłaty. zadaniem Projektu nie było podniesienie kompetencji uczniów szkół w zakresie konkretnych, szczególnych umiejętności w ramach określonych zawodów (w tym zawodu groomera, którego dotyczyło szkolenie), lecz ich rozwój w obszarze gospodarowania energią i zasobami nie sposób obiektywnie porównać złożonych ofert, w sytuacji gdy każdy wykonawca ma prawo odmiennie rozumieć poszczególne kryteria, zaś wynik tego porównania jest wątpliwy, skoro nie sposób stwierdzić, w jakim zakresie różnice w treści ofert wynikają faktycznie z ich różnej Jakości, a w jakim z niezrozumienia intencji zamawiającego obowiązek zwrotu środków europejskich (z odsetkami) powstał z mocy prawa w związku ze spełnieniem przesłanki określonej w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., tj. wykorzystaniem środków przeznaczonych na realizację projektów finansowanych ze środków europejskich z naruszeniem procedur już sam ten fakt stanowi o tym, że Skarżący nie wypełnił, zdaniem Sądu, wytycznych i założeń projektu, co w konsekwencji musiało prowadzić do powstania obowiązku zwrotu części dofinansowania. Pamiętać należy, że Skarżący wniósł o stwierdzenie nadpłaty całej wpłaconej kwoty. Organ nawet uznając część wniosku za uzasadniony nie może dzielić nadpłaty przypadającej wnioskowo do zwrotu.

Skład orzekający

Paweł Janusz Lewkowicz

przewodniczący-sprawozdawca

Marcin Kojło

członek

Justyna Siemieniako

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja kwalifikowalności wydatków w projektach finansowanych ze środków UE, zasady konkurencji w zamówieniach publicznych w kontekście funduszy unijnych, oraz możliwość stwierdzenia nadpłaty środków publicznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych wytycznych kwalifikowalności dla perspektywy finansowej 2014-2020. Ocena kwalifikowalności wydatku jest zawsze indywidualna i zależy od konkretnych okoliczności projektu i umowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu niekwalifikowalnych wydatków w projektach unijnych, co jest istotne dla wielu beneficjentów. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne przestrzeganie wytycznych i celów projektu.

Szkolenie z pielęgnacji psów jako niekwalifikowalny wydatek w projekcie unijnym? Sąd wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 138 461,88 PLN

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bk 410/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-12-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Paweł Janusz Lewkowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1530
art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 8 pkt 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Dz.U. 2025 poz 111
art. 75 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36
Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Dz.U. 2020 poz 818
art. 2 pkt 14
Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Justyna Siemieniako, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia B. z siedzibą w B. na decyzję Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 5 sierpnia 2025 r. nr 34/2025 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 5 sierpnia 2025 r. nr 34/2025 Zarząd Województwa Podlaskiego (dalej powoływany jako: "Zarząd Województwa", "organ") utrzymał w mocy własną decyzję z 21 maja 2025 r. nr 18/2025 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w wysokości 138.461,88 zł – wydaną względem Stowarzyszenia B. (dalej powoływane jako: "Stowarzyszenie", "skarżący").
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że kwota dofinansowania, uzyskana przez Stowarzyszenie w ramach Umowy, podlegająca zwrotowi w związku ze stwierdzonymi w Projekcie nieprawidłowościami określona została w trybie bezdecyzyjnym, przewidzianym w art. 207 ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1530 ze zm., dalej jako: u.f.p.) (organ w wykonaniu rekomendacji Instytucji Audytowej zawartych w Podsumowaniu ustaleń pismem z dnia 5 listopada 2024 r. wezwał stronę do zwrotu środków w wysokości 109.129,47 zł, który uwzględnia niekwalifikowane wydatki, wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, w terminie 14 dni). Fakt dokonania zwrotu żądanej kwoty stanowił przeszkodę do wydania decyzji merytorycznej w sprawie, której przedmiotem jest określenie kwoty przypadającej do zwrotu, a która to decyzja ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, jak to podnosi strona - próbując wywodzić z okoliczności braku w obrocie prawnym konstytutywnej decyzji organu administracji publicznej brak materialnoprawnej podstawy do zwrotu środków publicznych, a tym samym, że dokonana przez nią wpłata 138.461,88 zł nie może być traktowana inaczej niż jako świadczenie nienależne. Organ zauważył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym w przypadku wykonania przez beneficjenta wezwania do zwrotu środków nie wydaje się decyzji zobowiązującej do zwrotu środków, jednakże beneficjent w celu dochodzenia swoich praw, jeśli wykonał wezwanie w jego ocenie nieuzasadnione, na mocy art. 67 u.f.p. w zw. z art. 75 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r., poz. 111 z ze zm., dalej jako: o.p.) może skorzystać z instytucji nadpłaty. W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nadpłaty właściwy organ czyni ustalenia co do zasadności oraz wysokości zastosowanej korekty kwoty otrzymanego przez beneficjenta dofinansowania.
Zdaniem organu nie można stwierdzić nadpłaty, gdyż strona naruszyła zapisy Umowy i Wytycznych kwalifikowalności dotyczące rozliczania w ramach przyznanych środków dofinansowania wydatków niezbędny do realizacji celów (założeń) Projektu określonych we Wniosku o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020, a także zapisy zobowiązujące ją do wyłonienia wykonawcy zadań w Projekcie z zachowaniem zasady konkurencyjności, tym samym organ zobligowany był nałożyć korektę finansową i wezwać stronę do zwrotu części dofinansowania. Organ nie podzielił argumentacji strony co do kwalifikowalności wydatku na szkolenie pn. "Zrównoważony rozwój w rolnictwie i dobrostan zwierząt" sprowadzającej się do twierdzenia, że treść szkolenia wpisywała się w zakres kwalifikacji zawodowych uczniów szkół objętych wsparciem, a elementy gospodarowania zasobami i energią były obecne w części teoretycznej i praktycznej szkolenia, co czyni dany wydatek związanym funkcjonalnie z celami Projektu. Zauważył, że we wniosku o dofinansowanie wskazano, iż celem Projektu jest modernizacja kształcenia zawodowego na terenie B. poprzez podniesienie kompetencji 500 uczniów i 30 nauczycieli z 14 szkół zawodowych i dostosowanie do potrzeb regionalnej i lokalnej gospodarki w obszarze gospodarowania energią i zasobami, zadaniem Projektu jest realizacja działań mających na celu stworzenie branżowego centrum kompetencji w zakresie efektywności gospodarowania energią i zasobami. Przewidziane w budżecie Projektu działania (wydatki) miały przyczyniać się do podniesienia kompetencji uczniów w obszarze związanym z zarządzaniem energią i zasobami. Jak wynika z harmonogramu ww. szkolenia, zajęcia dotyczące zrównoważonego rozwoju w rolnictwie trwały 1 godz., zajęcia dotyczące dobrostanu zwierząt trwały 1 godz., zajęcia dotyczące pielęgnacji zwierzą trwały 5 godz., a zajęcia dotyczące praktycznej pielęgnacji psów (stosowania odpowiednich kosmetyków, technik strzyżenia, zabiegów higienicznych) trwały 63 godz. A zatem, elementy związane z efektywnym gospodarowaniem energią i zasobami nie były dominującym tematem szkolenia, tym samym brak jest podstaw uznania, iż wydatek poniesiony na szkolenie spełniał warunki kwalifikowalności, o których mowa w Wytycznych kwalifikowalności, tj. m.in. był niezbędny do realizacji celów Projektu i został poniesiony w związku z realizacją Projektu. Organ zaznaczył, że zadaniem Projektu nie było podniesienie kompetencji uczniów szkół w zakresie konkretnych, szczególnych umiejętności w ramach określonych zawodów (w tym zawodu groomera, którego dotyczyło szkolenie), lecz ich rozwój w obszarze gospodarowania energią i zasobami będących odpowiedzią na rynkowe potrzeby systemu kształcenia, zdiagnozowane przez stronę na etapie ubiegania się o dofinansowanie.
Odnośnie nieprawidłowości przy udzieleniu zamówienia na wykonanie edukacyjnych materiałów filmowych, organ wskazał w przedmiocie zastosowanego przez stronę kryterium oceny ofert - "koncepcja realizacji 3 filmów", w zakresie którego strona przewidziała bez bliższego wyjaśnienia jako podstawy oceny pojęcia nieostre, wieloznaczne o dużym nośniku subiektywności ("oryginalność", "atrakcyjność", "spójność koncepcji", itp.), że niejednoznaczność opisu odnoszącego się do przesłanek kryterium oceny ofert w granicach prowadzonego postępowania ofertowego z jednej strony utrudniała potencjalnym wykonawcom przygotowanie oferty w sposób dostosowany do oczekiwań zamawiającego, z drugiej zaś strony nie pozwalała na przeprowadzenie obiektywnego procesu oceny każdej oferty (nie sposób obiektywnie porównać złożonych ofert, w sytuacji gdy każdy wykonawca ma prawo odmiennie rozumieć poszczególne kryteria, zaś wynik tego porównania jest wątpliwy, skoro nie sposób stwierdzić, w jakim zakresie różnice w treści ofert wynikają faktycznie z ich różnej Jakości, a w jakim z niezrozumienia intencji zamawiającego). Zdaniem organu podniesiona przez Stowarzyszenie argumentacja, że kryteria jakościowe oceny ofert nie wymagają matematycznej weryfikowalności, zaś brak zapytań ze strony wykonawców i udział 8 oferentów wskazuje na faktyczne zachowanie zasady uczciwej konkurencji i przejrzystości, nie może zostać uwzględniona. Brak pytań ze strony potencjalnych wykonawców i wskazana liczba złożonych ofert nie stanowi potwierdzenia, że kryteria oceny ofert zostały ustalone w sposób zgodny z zapisami rozdziału 6.5.2. pkt 9, lit. b) i c) Wytycznych kwalifikowalności.
Zdaniem organu stwierdzone naruszenia narażają fundusze unijne (budżet) na szkodę finansową, wypełniając znamiona "nieprawidłowości" z art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U. UE L nr 347 z dnia 20 grudnia 2013 r., dalej jako: "rozporządzenie 1303/2013") w związku z art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r. poz. 818 ze zm., dalej jako: u.z.r.p.s.), a obowiązek zwrotu środków europejskich (z odsetkami) powstał z mocy prawa w związku ze spełnieniem przesłanki określonej w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., tj. wykorzystaniem środków przeznaczonych na realizację projektów finansowanych ze środków europejskich z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., tj. "innych procedur", za które uznaje się reguły postępowania obowiązujące przy wykorzystaniu środków pomocowych, określone w umowie o dofinansowanie oraz dokumentach w niej wskazanych – co skutkowało uznaniem wniosku strony z dnia 24 lutego 2025 r. o nadpłatę za niezasadny.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, zarzucił naruszenie:
I. Przepisów postępowania;
a) art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako: k.p.a.) poprzez brak wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, pominięcie kluczowych argumentów i dowodów przedłożonych przez stronę, a także sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób wybiórczy, niewystarczający i nieodpowiadający rygorom prawa,
b) art. 72 § 1 i 2, art. 75 § 4a o.p. w zw. z art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz art. 67 u.f.p. poprzez ich błędne zastosowanie wadliwe przyjęcie, że w niniejszej sprawie brak było podstaw faktycznych i prawnych do stwierdzenia nadpłaty, podczas gdy: dokonany przez Stowarzyszenie zwrot środków europejskich, uiszczony w warunkach braku jednoznacznej i ostatecznej decyzji administracyjnej określającej obowiązek zwrotu, miał charakter świadczenia nienależnego w rozumieniu art. 72 o.p.; organ błędnie uznał, że brak jest przesłanek do stwierdzenia nadpłaty, ograniczając się do formalnego powtórzenia, iż wpłata była "zasadna i niezbędna", nie dokonując jednak pełnej analizy przesłanek nadpłaty, jakie wynikają z art. 72 i art. 75 § 4a o.p., w konsekwencji organ wadliwie odmówił stwierdzenia nadpłaty, pomimo że wpłacone środki, wobec braku materialnoprawnych podstaw do ich żądania, spełniają wszystkie przesłanki świadczenia nienależnego, a tym samym winny być traktowane jako nadpłata w rozumieniu o.p.
II. Prawa materialnego:
a) art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 184 u.f.p., a także zapisów rozdziału 6.2 pkt 3 lit. d) i lit. f) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 - poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie.
W uzasadnieniu skargi jej autor stwierdził, że gospodarowanie energią i zasobami było w Projekcie rozumiane bardzo szeroko, zgodnie ze współczesną wiedzą, jako efektywne wykorzystanie zasobów w całym ich cyklu życia, obejmujące również zarządzanie odpadami i emisjami. Tego typu kompetencje są uniwersalne i muszą być przekazywane w kontekście konkretnego zawodu. Nie sposób efektywnie nauczyć uczniów szkoły rolniczej zasad oszczędzania energii czy gospodarki odpadami w oderwaniu od ich przyszłej praktyki zawodowej - w tym przypadku w odniesieniu do zużycia wody i środków czystości podczas pielęgnacji zwierząt, gospodarowania odpadami organicznymi czy efektywnego wykorzystania sprzętu elektrycznego.
Wskazano, że zamawiający, dążąc do osiągnięcia jak najlepszego efektu edukacyjnego, celowo pozostawił wykonawcom duży potencjał, oczekując, że - w oparciu o szczegółowo wskazaną tematykę i cele merytoryczne - zaproponują oni własne, innowacyjne i oryginalne pomysły (wizję artystyczną i edukacyjną) na finalne produkcje. Aby umożliwić ocenę właśnie tego aspektu - czyli wartości kreatywnej i koncepcyjnej ofert - zamawiający słusznie posłużył się powszechnie zrozumiałymi w języku potocznym, a także w środowisku twórczym, kryteriami jakościowymi, takimi jak: "oryginalność", "atrakcyjność" przekazu, "spójność koncepcji", "estetyka" oraz "czytelność i prostota" prezentowanych treści.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji nr 18/2025 z dnia 21 maja 2025 r., a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jako nie znajdująca podstaw prawnych jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu.
Na wstępie zaznaczyć należy, że złożona do Sądu skarga dotyczy odmowy zwrotu nadpłaty a nie jakby się mogło wydawać decyzji określającej obowiązek zwrotu dotacji. Jest to istotne z punktu widzenia możliwych do zastosowania przepisów ustawy o finansach publicznych, a w konsekwencji obowiązków i praw beneficjenta.
Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, iż nie można zgodzić się z zarzutem Skarżącego naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p. w zw. z art. 184 tej ustawy, a także zapisów rozdziału 6.2 pkt 3 lit. d) i f) Wytycznych kwalifikowalności. Organ bowiem prawidłowo wykazał w treści zaskarżonej decyzji, że Skarżący naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie i Wytycznych kwalifikowalności dotyczące rozliczania w ramach przyznanych środków dofinansowania wydatków niezbędnych do realizacji celów (założeń) projektu określonych we Wniosku o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020, tym samym IZ RPOWP zobligowana była nałożyć korektę finansową i wezwać Skarżącego do zwrotu części dofinansowania, które to wezwanie Skarżący spełnił wpłacając określoną kwotę zwrotu. Podkreślić należy, iż celem projektu miała być modernizacja systemu kształcenia zawodowego na terenie EOF poprzez podniesienie kompetencji 500 uczniów i 30 nauczycieli z 14 szkół zawodowych i dostosowanie do potrzeb regionalnej i lokalnej gospodarki w obszarze gospodarowania energią i zasobami. Zadaniem projektu miała być realizacja działań mających na celu stworzenie branżowego centrum kompetencji w zakresie efektywności gospodarowania energią i zasobami (pkt IV.l. Wniosku o dofinansowanie). Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika natomiast, że ze środków projektu Skarżący sfinansował wydatek na szkolenie pt. "Zróżnicowany rozwój w rolnictwie i dobrostan zwierząt", którego harmonogram obejmował spośród 70 godzin zajęć jedynie 1 godzinę tematyki związanej z celem projektu. Harmonogram szkolenia przedstawiał się następująco: - praktyczna pielęgnacja psów (stosowanie odpowiednich kosmetyków, techniki kąpieli, suszenia i strzyżenia, zastosowanie odpowiednich zabiegów higienicznych, aktualne trendy w strzyżeniu) - 63 godziny, - pielęgnacja zwierząt w teorii w tym mowa ciała zwierząt, sygnały uspakajacie, dobór narzędzi i kosmetyków (szamponów, odżywek, pudrów, lakierów w tym szczególnie ekologicznych), rozpoznawanie ektopasożytów (pcheł, kleszczy, świerzbu) oraz postępowanie w przypadku wykrycia, rozpoznawanie podstawowych problemów skórnych (grzybice, endopasożyty) -5 godzin, - dobrostan zwierząt -1 godzina, - zrównoważony rozwój w rolnictwie - 1 godzina. Już sam ten fakt stanowi o tym, że Skarżący nie wypełnił, zdaniem Sądu, wytycznych i założeń projektu, co w konsekwencji musiało prowadzić do powstania obowiązku zwrotu części dofinansowania. W zakresie wydatków na przedmiotowe szkolenie brak jest bowiem jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, iż przedmiotowy wydatek był niezbędny do realizacji celów projektu i został poniesiony w związku z realizacją projektu, w sytuacji gdy główny przedmiot szkolenia (pielęgnacja oraz dobrostan zwierząt) w ogóle nie wpisuje się w cele projektu, co jest warunkiem kwalifikowalności wydatku określonym w rozdziale 6.2 pkt 3 lit. f) Wytycznych kwalifikowalności. Ponadto, wydatek na szkolenie z zakresu pielęgnacji oraz dobrostanu zwierząt nie został przewidziany w Budżecie projektu, co również wyklucza jego kwalifikowalność (rozdział 6.2. pkt 3 lit. d) Wytycznych kwalifikowalności). W konsekwencji doszło do naruszenia procedur, o których mowa w art. 184 ufp, tj. zapisów rozdziału 6.2 pkt 3, lit. d) i lit. f) Wytycznych kwalifikowalności. Nie zmienia tej oceny okoliczność, że IZ RPOWP wcześniej nie zakwestionowała tematyki szkolenia. Ocena kwalifikowalności wydatku polega na analizie zgodności jego poniesienia z obowiązującymi przepisami prawa oraz postanowieniami umowy o dofinansowanie i jest dokonywana na każdym etapie realizacji projektu - zarówno podczas weryfikacji wniosków o płatność przedkładanych przez beneficjenta, jak również podczas kontroli, które mogą nastąpić już po zatwierdzeniu i rozliczeniu wydatków w ramach wniosków o płatność. Kontrole realizowane są także, na mocy odrębnych przepisów, przez inne uprawnione organy, w tym Instytucję Audytową, które też mogą rozpoznać wystąpienie wydatków naruszających zasady kwalifikowalności.
Zgodzić się jednak należy z zarzutem Skarżącego naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych w zw. z art. 184 tej ustawy, a także zapisów rozdziału 6.5.2 pkt 9 lit. b) i lit. c) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na łata 2014-2020. Nie doszło bowiem, zdaniem Sądu, do nieprawidłowości w zakresie zamówienia udzielonego w trybie zasady konkurencyjności, dotyczącego realizacji trzech filmów. Prezentowane w skardze argumenty dotyczące czytelności i przejrzystości użytych w Zapytaniu ofertowym określeń, twórczego charakteru autorskiej koncepcji kreatywnej, kilku złożonych ofert oraz braku pytań wykonawców co do treści zapytania ofertowego zdaniem organu zaprzeczają ustaleniu, że doszło do ograniczenia konkurencji. Przewidziane, zdaniem organu, w Zapytaniu ofertowym, bez bliższego wyjaśnienia jako podstawy oceny, pojęcia nieostre, wieloznaczne o dużym nośniku subiektywizmu: "oryginalność", "atrakcyjność", "spójność koncepcji", nie mogły jednak utrudniać potencjalnym wykonawcom przygotowanie oferty w sposób dostosowany do oczekiwań zamawiającego, oraz pozwalały na przeprowadzenie obiektywnego procesu oceny każdej oferty. Zgodnie z Wytycznymi kwalifikowalności rozdział 6.5.2 pkt 9 lit. b) i lit. c) kryteria oceny i ich waga (udział procentowy) powinny być jednoznaczne i zrozumiałe, tak aby zamawiający mógł wybrać najkorzystniejszą ofertę. Kryteria oceny ofert, zdaniem Sądu, zostały ustalone przez Skarżącego w sposób zgodny z zapisami rozdziału 6.5.2. pkt 9 lit. b) i c) Wytycznych kwalifikowalności. Jednakże powyższe ustalenia nie dały podstaw faktycznych i prawnych do stwierdzenia nadpłaty i skutkowały uznaniem wniosku z dnia 24 lutego 2025 r. o stwierdzenie nadpłaty w danym zakresie za niezasadny. Pamiętać należy, że Skarżący wniósł o stwierdzenie nadpłaty całej wpłaconej kwoty. Organ nawet uznając część wniosku za uzasadniony nie może dzielić nadpłaty przypadającej wnioskowo do zwrotu. Takie stanowisko funkcjonuje także w orzecznictwie sądów administracyjnych. Dzielić zwrot nadpłaty i zwracać ją w części można tylko wówczas, gdy sam wniosek o jej zwrot zawiera podział kwotowy, np. przy konkretnie wymienionych miesiącach w zakresie podatku od nieruchomości. Wówczas organ ma możliwość uznania części wniosku za uzasadniony. W przedmiotowej sprawie natomiast, pomimo że zarzut dotyczący zamówień publicznych Sąd uznał za zasadny, nie było możliwości dokonania zwrotu całości wnioskowanej nadpłaty, a dzielić jej ani organ ani Sąd nie może. Gdyby nawet Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wynik po ponownym rozpoznaniu sprawy musiałby być taki sam. Jeśli środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami, a wówczas nie ma podstaw do stwierdzenia nadpłaty. Dopiero wykluczenie przesłanek określonych w art. 207 u.f.p. daje materialne podstawy do ubiegania się o zwrot niezależnie zwróconej części dofinansowania. Fakt, że Skarżący dobrowolnie dokonał zwrotu tych środków oraz w obrocie prawnym nie istniała żadna decyzja zobowiązująca do ich zwrotu, samoistnie nie dają podstaw do stwierdzenia nadpłaty, o której mowa w art. 72 § 1 pkt 1 Op. Skarżący jako strona stosunku prawnofmansowego ponosi odpowiedzialność prawną za prawidłowość wykorzystania otrzymanego dofinansowania. Przy rozliczaniu otrzymanego wsparcia to na Skarżącym ciążył obowiązek wykazania, że środki zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem, bez naruszenia procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu, pobrane należnie i nie w nadmiernej wysokości. Dokonany przez Skarżącego zwrot środków europejskich z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości nie może być traktowany jako niezasadnie pobrana należność publicznoprawna czy też świadczenie nienależne. Organ zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne niezbędne do wyjaśnienia sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. W tych okolicznościach IZ RPOWP dokonując pełnej analizy przesłanek wynikających z art. 70 i art. 75 § 4a Op poprawnie ustaliła, że brak jest podstaw faktycznych i prawnych do stwierdzenia nadpłaty, a dobrowolny zwrot dofinansowania (138 411,47 zł w dniu 7 stycznia 2025 r. oraz 50,41 zł w dniu 9 stycznia 2025 r.) był zasadny i niezbędny. Konsekwencją powyższych ustaleń w zakresie nieprawidłowości jest brak podstaw do stwierdzenia nadpłaty. W związku z powyższym za nieuzasadniony należy uznać zarzut Skarżącego naruszenia art. 72 § 1 i § 2, art. 75 § 4a Ordynacji podatkowej w zw. z art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 1 pkt 2 lit a) oraz art. 67 ustawy o finansach publicznych.
Wbrew zarzutom skargi organy obu instancji przeprowadziły postępowanie z poszanowaniem zasad wskazanych w Kodeksie postępowania administracyjnego, dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, poczyniły ustalenia faktyczne na podstawie dowodów zgromadzonych w postępowaniu. Oceniając wyniki postępowania dowodowego, uwzględniły treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów oceniając nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody łącznie, wysnuwając z zebranego materiału dowodowego wnioski logicznie uzasadnione za wyjątkiem jednak procedury zamówień publicznych, co jednak nie może mieć wpływu na końcowy wynik sprawy. Organ szczegółowo też omówił przesłanki niezbędne do wydania decyzji z art. 72 § 1 i § 2, art. 75 § 4a Ordynacji podatkowej. Obowiązek zwrotu środków europejskich (z odsetkami) powstał z mocy prawa w związku ze spełnieniem przesłanki określonej w art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp, tj. wykorzystaniem środków przeznaczonych na realizację projektów finansowanych ze środków europejskich z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ufp, tj. "innych procedur", za które uznaje się reguły postępowania obowiązujące przy wykorzystaniu środków pomocowych, określone w umowie o dofinansowanie oraz dokumentach w niej wskazanych - co skutkowało uznaniem wniosku strony z dnia 24 lutego 2025 r. o nadpłatę za niezasadny. Tylko wykluczenie przesłanek z art. 207 ust. 1 u.f.p. dawałoby materialne podstawy do ubiegania się o zwrot niezależnie zwróconej części dofinansowania z odsetkami, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. W związku z tym, zarzut Skarżącego naruszenia przez organ art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. również należy uznać za bezpodstawny.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji orzeczenia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI