I SA/Bk 410/05

I SA/Bk 410/05 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2006-03-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Józef Orzel
Sławomir Presnarowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Włodzimierz Witold Kędzierski
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 9 poz 84
art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 122, 123, 187 i 200
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Tezy
W świetle uregulowania art. 3 ust.1 pkt 4 litera a) i b) ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, administrator nieruchomości stanowiącej
własność jednostki samorządu terytorialnego, może być podatnikiem podatku od nieruchomości wówczas, jeżeli jest jej posiadaczem zależnym (art. 336
ustawy - Kodeks cywilny). Możliwa jest jednakże sytuacja, kiedy to administrator włada nieruchomością faktycznie, za kogo innego. Wówczas jest
dzierżycielem (art. 338 ustawy - Kodeks cywilny). Wtedy administrator występuje w gruncie rzeczy jako "zastępca posiadacza" w sferze władania
nieruchomością. Taka okoliczność wyłącza już możliwość uznania administratora za podatnika podatku od nieruchomości, ponieważ jako dzierżyciel nie jest
posiadaczem nieruchomości.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), Sędziowie sędzia NSA Włodzimierz Witold Kędzierski,, sędzia NSA Józef Orzel, Protokolant Marcin Kojło, po rozpoznaniu w dniu 01 marca 2006 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za pierwszy miesiąc 2005 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję. 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...].09.2005 r., Nr Fn. [...], Prezydent Miasta Ł., ustalił Panu T. D., zamieszkałemu w Ł., przy ul. [...], wymiar podatku od nieruchomości za jeden miesiąc 2005 roku w kwocie 17,90 zł.
W uzasadnieniu powołano się na treść art. 3 ust 1 pkt. 4 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz.84 ze zm.). Wskazano, iż Pan T. D. w dniu 1 lipca 1996 roku zawarł z Miejskim Przedsiębiorstwem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Zakład Budżetowy w Ł., działającym jako Administrator, zgodnie z Uchwałą Nr [...] Zarządu Miasta z dnia 18 czerwca 1996 r., umowę najmu lokalu Nr [...] o powierzchni 9,90 m2, zlokalizowanego w budynku Hali Targowej
w Ł., przy ul. [...], stanowiącego własność Miasta Ł.. Powierzchnia do wynajmu przedmiotowego lokalu, zgodnie z Aneksem Nr 2 z dnia 1 marca 2000 roku, została zwiększona do 12,60 m2. W dniu 16 maja 2005 roku Aneksem Nr 2 do powyższej umowy został zmieniony najemca lokalu. Aneks ten wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2005 roku.
Prezydent Miasta Ł. podniósł, że na podstawie art. 6 ust. 4 i 5 cytowanej ustawy
o podatkach i opłatach lokalnych, obowiązek podatkowy wygasa z upływem miesiąca, w którym ustały okoliczności uzasadniające ten obowiązek i podatek za ten rok ustala się proporcjonalnie do liczby miesięcy. W tym konkretnym przypadku obowiązek podatkowy wygasł z dniem 31 stycznia 2005 roku. Stosownie do powyższego oraz złożonej w dniu 2 września 2005 roku informacji
w sprawie podatku od nieruchomości, ustalono wymiar podatku od nieruchomości za 1 m-c 2005 roku w kwocie 17,90 zł, który dotyczy powierzchni użytkowej lokalu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej do dnia 31.01.2005 roku.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył Pan T. D., wnosząc o jej "anulowanie". Wskazał, że w dniu 01.07.1996 r. zawarł z administratorem Hali Targowej- MPGKiM, umowę najmu lokalu użytkowego położonego w budynku Hali Targowej w Ł. nr [...] o pow. 12,60 m2. Podniósł, że zawarta umowa w żadnym paragrafie nie stanowi, iż najemca ma obowiązek uiszczenia podatku od nieruchomości.
Decyzją z dnia [...].11.2005 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy powołał się na treść art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy z 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz.84 ze zm.). Wskazał, że przepis ten formułuje trzy przesłanki wystąpienia obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości:
- dany podmiot powinien być posiadaczem nieruchomości lub jej części, albo obiektu budowlanego lub jego części,
- nieruchomość powinna stanowić własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego,
- posiadanie powinno wynikać z umowy zawartej z właścicielem lub Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa bądź też z innego tytułu prawnego.
W tym konkretnym przypadku właścicielem nieruchomości jest Miasto Ł., które administrowanie nieruchomości powierzyło Miejskiemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Ł., z którym T. D. zawarł w dniu l lipca 1996 r. umowy najmu lokalu użytkowego o powierzchni 12.60 m2, celem prowadzenia w nim działalności gospodarczej.
Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., administrator nie działa we własnym imieniu, a zatem nie jest posiadaczem zależnym nieruchomości. Włada nieruchomością w imieniu Miasta Ł., co w świetle art. 338 k.c. oznacza, że jest dzierżycielem. Zatem administrator jako dzierżyciel nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Nie jest on bowiem wymieniony w art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jako podatnik podatku od nieruchomości. W świetle przepisu art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) tejże ustawy, podatnikiem podatku od nieruchomości, stanowiącej własność Miasta Ł., będzie więc jej posiadacz zależny, a w tym przypadku T. D. najemca lokalu użytkowego. Zarzut skarżącego, iż nie jest on podatnikiem podatku od nieruchomości, nie znajduje zatem uzasadnienia prawnego, bowiem jest posiadaczem zależnym części nieruchomości stanowiącej własność Miasta Ł., będącej w administrowaniu Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Ł., które w imieniu i na rzecz Miasta Ł. włada Halą Targową położoną w Ł.. Zastosowana przez Prezydenta Miasta Ł. stawka podatku jest natomiast zgodna z § l ust. 2 uchwały Nr 259/XXXIX/04 Rady Miejskiej Ł. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2005 r. oraz zwolnień w tym podatku (Dz. Urzęd. Woj. Podl. Nr 174. poz. 2317).
Powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. zaskarżył do sądu administracyjnego Pan T. D. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, podnosił, że obowiązek podatkowy nie wynika z umowy najmu, jaką zawarł z Miejskim Przedsiębiorstwem Gospodarki Komunalnej
i Mieszkaniowej w Ł.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Ł. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...].11.2005 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego, jest więc zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa (zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania) oraz trafności przeprowadzonej wykładni tych przepisów w danej sprawie.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego (jeżeli miało wpływ na wynik sprawy), naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy
z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Decyzja administracyjna jest bowiem prawidłowa, jeżeli jest zgodna
z normami prawa materialnego i została wydana zgodnie z normami prawa procesowego.
Sąd w rozpatrywanej sprawie dopatrzył się naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wynika, iż właścicielem nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], w której znajduje się lokal [...] o powierzchni 12,60 m2, jest Miasto Ł., które powierzyło jej administrowanie Miejskiemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Ł. Wskazano również, że umowę najmu przedmiotowego lokalu skarżący T. D. zawarł właśnie z Miejskim Przedsiębiorstwem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Ł.
Zgodnie z art. 3 ust.1 pkt 4 litera a) i b) powoływanej ustawy z dnia 12.01.1991 r.
o podatkach i opłatach lokalnych, podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych nie stanowiących odrębnych nieruchomości, bądź jeśli posiadanie jest bez tytułu prawnego.
W świetle tegoż uregulowania administrator nieruchomości stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego, może być podatnikiem podatku od nieruchomości wówczas, jeżeli jest jej posiadaczem zależnym. Definicja posiadacza zależnego jest zawarta
w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Posiadaczem zależnym jest zatem ten, kto faktycznie włada rzeczą jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Możliwa jest jednakże sytuacja, kiedy to administrator włada nieruchomością faktycznie, za kogo innego. Wówczas jest dzierżycielem (art. 338 cytowanej ustawy - Kodeks cywilny). Wtedy administrator występuje w gruncie rzeczy jako "zastępca posiadacza" w sferze władania nieruchomością. Taka okoliczność wyłącza już możliwość uznania administratora za podatnika podatku od nieruchomości, ponieważ jako dzierżyciel nie jest posiadaczem nieruchomości.
Dlatego też w rozpatrywanej sprawie istotne jest ustalenie, w jakim charakterze występuje Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Ł., będące według organów podatkowych administratorem przedmiotowej nieruchomości. Sąd został pozbawiony możliwości oceny materiału dowodowego przedmiotowej sprawy. Nie sposób bowiem dokonać prawidłowej oceny zaistniałej sytuacji prawnej podmiotów, bez stosownej uchwały Rady Miasta Ł. o powierzeniu w administrowanie nieruchomości, tudzież umowy o administrowanie tą nieruchomością. Przeprowadzając postępowanie w sprawie, organy nie włączyły w poczet materiału dowodowego ani takiej uchwały, ani też wspomnianej umowy. Gdyby bowiem okazało się, że Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Ł., jest posiadaczem zależnym nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], wówczas byłoby podatnikiem podatku od nieruchomości jako, że legitymuje się umową zawartą bezpośrednio z właścicielem - czyli Miastem Ł. Powyższe braki w postępowaniu dowodowym uniemożliwiają zweryfikowanie, czy administrator przedmiotowej nieruchomości jest jej posiadaczem zależnym, czy "jedynie" dzierżycielem, a w konsekwencji zweryfikowanie czy umowa łącząca skarżącego z Miejskim Przedsiębiorstwem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Ł., skutkuje, że Pan T. D. stał się podatnikiem podatku od nieruchomości, jako jej posiadacz zależny.
Organy wydając decyzję w sprawie, oparły się na informacji w sprawie podatku od nieruchomości na 2003 – 2005 rok. Powoływały się również na umowę najmu przedmiotowego lokalu, zawartą między skarżącym a Miejskim Przedsiębiorstwem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Ł. (administratorem). Co prawda skarżący potwierdził zawarcie wspomnianej umowy, brak jest jej jednakże w aktach administracyjnych. Wobec braku źródłowego materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania podatkowego, fakt ten również uniemożliwia zdaniem Sądu jednoznaczne ustalenie, czy Pan T. D. jest podatnikiem podatku od nieruchomości.
Dotychczasowe spostrzeżenia prowadzą do konkluzji, iż organy podatkowe nie przeprowadziły pełnego postępowania wyjaśniającego w sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., jako organ odwoławczy nie żądało uzupełnienia materiału dowodowego. Organ odwoławczy przyjął okoliczności ustalone przez organ pierwszej instancji, w ogóle bez konfrontacji ze źródłowym materiałem dowodowym (uchwała, umowa).
Zgodnie z art. 122 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity
z 2005 r., Dz. U. Nr 8, poz.60 ze zm.), organy podatkowe mają obowiązek podjąć wszelkie niezbędne działania w toku postępowania podatkowego, w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w tym postępowaniu. Rozwinięciem tej zasady jest reguła wyrażona w art. 187 ustawy - Ordynacja podatkowa. Organ podatkowy mianowicie jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Podstawą prawidłowej decyzji organu podatkowego może być zatem jedynie ocena zgromadzonego pełnego materiału dowodowego. Zaniechanie podjęcia przez organ podatkowy czynności procesowych zmierzających do zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego stanowi uchybienie przepisów postępowania. W postępowaniu podatkowym, co do zasady, to na organach spoczywa ciężar dowodu. W przedmiotowej sprawie organy winny więc udowodnić, że to na skarżącym spoczywa obowiązek w podatku od nieruchomości. Wskazane wyżej braki w postępowaniu sprawiają, że zdaniem Sądu dowód taki nie mógł być przeprowadzony pozytywnie i skutecznie.
Podkreślenia wymaga również okoliczność, że w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie wyznaczyło Panu T. D., 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
Zgodnie z art. 200 § 1 cytowanej ustawy Ordynacja podatkowa przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się
w sprawie zebranego materiału dowodowego. Powinność ta jest konkretyzacją zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, wyrażonej w przepisie art. 123 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, zgodnie, z którą, organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W postępowaniu podatkowym podatnik ma prawo wypowiedzieć się w sprawie całego materiału dowodowego, zebranego zarówno podczas etapu rozpoznawania sprawy przez organ pierwszej instancji, jak też zgromadzonego w fazie postępowania odwoławczego. Powyższa zasada nie znajduje wyjątków. Także w sytuacji, kiedy w postępowaniu odwoławczym nie zgromadzono nowych dowodów w sprawie, organ odwoławczy przed wydaniem decyzji musi dokonać własnych ustaleń stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz wyznaczyć stronie termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 04.08.2004 r., sygn. akt FSK 156/04, opublikowany w Monitorze Podatkowym za 2004 r., Nr 9, s.2, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 09.11.2004 r., sygn. akt FSK 1232/04, opublikowany w Przeglądzie Podatkowym za 2005 r., Nr 11, s.57).
Takie zaniechanie organu odwoławczego w niniejszej sprawie, uniemożliwiło skarżącemu zgłoszenie ewentualnych dodatkowych dowodów, materiałów, jak też zaprezentowanie swojego stanowiska w sprawie. Nastąpiło więc, naruszenie art. 123 i art. 200 § 1 powołanej wyżej ustawy - Ordynacja podatkowa.
Podsumowując, Sąd stwierdził, iż organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania podatkowego, a w szczególności art. 122, art. 123, art. 187 i art. 200 cytowanej wyżej ustawy - Ordynacja podatkowa, mogące mieć istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji, w oparciu o przepisy
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Na podstawie art. 152 powołanej ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.