I SA/Bk 402/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2022-11-09
NSApodatkoweŚredniawsa
VATzagospodarowanie odpadówstawka podatkowausługi pośrednictwarefakturowaniepostępowanie podatkowedecyzja kasacyjnakontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję organu odwoławczego uchylającą decyzję organu pierwszej instancji w sprawie rozliczenia VAT za usługi związane z zagospodarowaniem odpadów.

Sprawa dotyczyła rozliczenia podatku VAT przez spółkę świadczącą usługi związane z zagospodarowaniem odpadów. Organ pierwszej instancji określił zobowiązanie podatkowe, kwestionując stawkę VAT zastosowaną do usług. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję, uznając, że materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne rozstrzygnięcie, czy spółka świadczyła usługę przyjęcia odpadów (stawka 8% VAT) czy usługę pośrednictwa (stawka 23% VAT). Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając zasadność decyzji kasatoryjnej organu odwoławczego ze względu na konieczność przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego.

Przedmiotem sprawy była skarga M. Sp. z o.o. w B. na decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w B., która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył rozliczenia podatku od towarów i usług za styczeń, luty i marzec 2019 roku, a konkretnie prawidłowej stawki VAT dla świadczonych przez spółkę usług związanych z zagospodarowaniem odpadów. Organ pierwszej instancji zakwestionował zastosowanie obniżonej stawki 8% VAT do usług pośrednictwa w zagospodarowaniu odpadów, sugerując, że powinny być opodatkowane stawką 23% VAT. Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji, wskazał na niespójności w jego rozumowaniu i potrzebę dalszego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy spółka faktycznie świadczyła usługę przyjęcia odpadów (stawka 8% VAT) czy usługę pośrednictwa (stawka 23% VAT), zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy o VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę spółki, uznając, że decyzja kasatoryjna organu odwoławczego była uzasadniona, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, a sąd administracyjny nie może zastępować organu pierwszej instancji w tym zakresie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Konieczne jest przeprowadzenie dalszego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy spółka faktycznie świadczyła usługę przyjęcia odpadów (opodatkowaną stawką 8% VAT) czy usługę pośrednictwa komercyjnego (opodatkowaną stawką 23% VAT), zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy o VAT.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji, ponieważ materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne ustalenie charakteru świadczonych przez spółkę usług i zastosowanie właściwej stawki VAT. Istniały sprzeczności w ocenie organu pierwszej instancji, co wymagało dalszych czynności dowodowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

o.p. art. 233 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części.

u.p.t.u. art. 8 § ust. 2a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

W przypadku gdy podatnik działając we własnym imieniu ale na rzecz osoby trzeciej bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

o.p. art. 125 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 127

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 229

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 233 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 208 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Sąd administracyjny nie jest organem pierwszej instancji i nie może zastępować go w prowadzeniu postępowania dowodowego.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy nie miał podstaw do wydania decyzji kasacyjnej, a powinien był merytorycznie rozstrzygnąć sprawę. Organ odwoławczy mógł zlecić organowi pierwszej instancji wykonanie niezbędnych czynności dowodowych i samodzielnie rozstrzygnąć sprawę. Postępowanie podatkowe stało się bezprzedmiotowe, a organ powinien był je umorzyć.

Godne uwagi sformułowania

sąd w zasadzie nie może przesądzać sprawy co do istoty ocenie podlega istnienie przesłanek z art. 233 § 2 o.p. organ odwoławczy nie może zastępować organu pierwszej instancji w prowadzeniu postępowania trudno nie zauważyć sprzeczności w zarzutach strony skarżącej

Skład orzekający

Dariusz Marian Zalewski

przewodniczący

Marcin Kojło

sprawozdawca

Paweł Janusz Lewkowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie decyzji kasatoryjnej organu odwoławczego i kontrola sądowa takiej decyzji, zwłaszcza w kontekście konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rozbieżności interpretacyjnych w zakresie stawek VAT dla usług związanych z odpadami oraz procedury odwoławczej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i doradców podatkowych ze względu na analizę przesłanek wydania decyzji kasatoryjnej i kontroli sądowej tej decyzji, a także kwestie związane z zastosowaniem stawek VAT w specyficznych transakcjach.

Kiedy sąd administracyjny zgadza się z uchyleniem decyzji podatkowej: analiza decyzji kasatoryjnej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bk 402/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-11-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski /przewodniczący/
Marcin Kojło /sprawozdawca/
Paweł Janusz Lewkowicz
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 233 par. 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. w B. na decyzję Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania do ponownego rozpoznania sprawy podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2019 roku oddala skargę
Uzasadnienie
Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w B. (dalej jako: "NPUCS") decyzją z[...]maja 2022 r. nr[...], określił M. sp. z o. o. (dalej jako: "skarżąca", "Spółka") kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za styczeń 2019 r., kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za luty 2019 r. oraz zobowiązanie podatkowe za marzec 2019 r. w innych wysokościach, aniżeli zostały zadeklarowane. Organ podatkowy I instancji stwierdził, że w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za styczeń, luty
i marzec 2019 r., Spółka zaniżyła podatek należny od towarów i usług o kwotę 49.427,77 zł w wyniku błędnego zastosowania obniżonej stawki podatku od towarów i usług do świadczonych usług. Z uzasadnienia ww. decyzji wynika, że skarżąca świadczyła na rzecz "B." W.B. oraz P. Sp. z o.o. usługi pośrednictwa w zagospodarowaniu odpadów o kodzie 19 12 12 (inne odpady, w tym zmieszane substancje i przedmioty z mechanicznej obróbki odpadów), opodatkowane stawką 23% VAT, a nie tylko usługi przyjęcia odpadów opodatkowane stawką 8 % VAT, jak wykazano na fakturach wystawionych przez skarżącą na rzecz ww. kontrahentów. W ocenie NPUCS, Spółka na żadnym etapie obrotu nie weszła
w posiadanie odpadów, nie przyjmowała i nie zagospodarowywała odpadów, jedynie pośredniczyła w obrocie odpadami pomiędzy ww. kontrahentami a PI.sp. z o.o. Jednocześnie organ podatkowy I instancji uznał, że na fakturach wystawionych na rzecz wskazanych podmiotów, skarżąca powinna wykazać nie tylko kwotę z tytułu wykonania usługi przyjęcia odpadów, opodatkowaną stawką 8 % VAT ale i kwotę
z tytułu wykonania usługi pośrednictwa w zagospodarowaniu odpadów (prowizja) opodatkowaną stawką 23% VAT.
Po rozpatrzeniu odwołania, NPUCS decyzją z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Organ odwoławczy podniósł, że istotą sporu w sprawie jest ustalenie, czy skarżąca w świetle ustawy o VAT stała się posiadaczem odpadów i wykonywała usługi przyjęcia odpadów, przekazując je do zagospodarowania kolejnemu podmiotowi, czy też brała udział w świadczeniu usług zagospodarowania odpadów, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, lub, w ramach zawieranych transakcji występowała jedynie jako podmiot pośredniczący w zakupie
i sprzedaży ww. usług - a co się z tym wiąże, określenie właściwej stawki VAT do świadczonych usług.
W ocenie NPUCS, powyższa kwestia nie została w pełni rozstrzygnięta
w zaskarżonej decyzji, a zebrany materiał w sprawie nie daje jednoznacznej odpowiedzi w tym zakresie.
Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca Spółka jest firmą zajmującą się gospodarką odpadami, tj. przetwarzaniem, zbieraniem oraz transportem odpadów.
Z akt sprawy wynika, że Spółka zawarła z PI. Sp. z o.o. z siedzibą
w B. umowę z [...] listopada 2018 r. na przyjmowanie odpadów celem ich zagospodarowania w Zakładzie Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych B. Zgodnie z załącznikiem nr 3 do tej umowy tj. "Ustalenia z negocjacji ceny odpadów, których wartość i określana ma być na zasadach indywidualnych", ustalone zostały ceny i warunki odbioru/przyjęcia 1 megagrama (1 Mg) odpadów o kodzie 19 12 10 oraz 19 12 12. M. sp. z 0.0. zobowiązała się do dostarczenia w ramach ww. umowy odpady w łącznej ilości 20 000 Mg w okresie od 2 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. Cena za odpady o kodzie 19 12 12 została ustalona w wysokości 230 złotych za 1 Mg netto.
Według ustaleń NPUCS, w celu realizacji postanowień ww. umowy, Spółka zawarła umowy na pozyskanie odpadów o kodzie 19 12 10 lub 19 12 12 celem ich zagospodarowania, między innymi z firmami "B." oraz P. Sp. z o.o. Odpady były bezpośrednio dostarczane przez "B." W.B.oraz P.Sp. z o.o. do Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych w B. (ZUOK B.) lub sporadycznie do Zakładu Utylizacji Odpadów Komunalnych w H. (ZUOK H.) administrowanych przezPI." sp. z o.o.
W decyzji wskazano, że PI.Sp. z o.o. tytułem zrealizowanych usług, zgodnie z umową celem ich zagospodarowania w ZUOK B., wystawiła na rzecz Spółki faktury VAT, zgodnie z ustaloną ceną netto 230 zł/1 Mg za zagospodarowanie odpadów m.in. o kodzie 19 12 12 oraz stawką VAT w wysokości 8%. Wystawione faktury zostały ujęte przez Spółkę w ewidencji VAT zakupu za luty
i marzec 2019 r. Natomiast faktura nr [...]z [...] grudnia 2018 r. ujęta przez Spółkę w ewidencji VAT zakupu za styczeń 2019 r. zawierała cenę netto
w wysokości 178 zł/ 1 Mg, zgodnie z załącznikiem do umowy z 15 grudnia 2017 r. zawartej między Spółką a PI.sp. z o.o.
Organ stwierdził również, że Spółka wystawiła na rzecz B." W.B. faktury VAT na łączną kwotę brutto 1.139.813,64 zł, netto 1.055.383,00 zł, podatek VAT 84.430,64 zł oraz na rzecz P.sp. z o.o. faktury na łączną kwotę brutto 136.904,04 zł, netto 126.763,00 zł i podatek VAT 10.141,04 zł. Na wszystkich fakturach wystawionych przez skarżącą na rzecz "B." W.B.oraz P.sp. z o.o., widnieje nazwa usługi "przyjęcie odpadów 19 12 12" oraz stawka podatku VAT 8%. Ww. faktury zostały ujęte przez Spółkę w ewidencji VAT sprzedaży za styczeń, luty i marzec 2019 r.
Zdaniem organu akta sprawy dowodzą, że odpady o kodzie 19 12 12 trafiały od pierwotnego posiadacza odpadów ("B."W.B., P.Sp. z o.o.) bezpośrednio do zakładu administrowanego przez finalnego odbiorcę odpadów, tj.PI. Sp. z o.o. Spółka nie zbierała, nie przyjmowała, nie magazynowała oraz nie przetwarzała tych odpadów pod adresem swojej siedziby, nie posiadała oddzielnych umów z ww. podmiotami na transport odpadów, które organizowały transport we własnym zakresie. Transportowane odpady, zanim trafiły do ZOUK w B. (Spalarnia), nie były załadowywane ani przeładowywane pod adresem Spółki.
Organ wskazał również, że Spółka nabyte od PI.Sp. z o.o. usługi w stanie niezmienionym odsprzedawała dla "B." W.B.i P.Sp. z o.o.. Usługi nabyte od PI.Sp. z o.o. nie podlegały żadnemu przetworzeniu ani modyfikacji przez Spółkę. Były przekazywane do ww. kontrahentów w takim samym zakresie, w jakim zostały nabyte przez Spółkę.
NPUCS zaznaczył, że z zaskarżonej decyzji wynika, że organ podatkowy
I instancji kwestionując rodzaj wykonanych przez Spółkę usług, a co się z tym wiąże również wysokość stawki podatku VAT, dokonał wyliczenia podatku należnego \/AT zarówno od wartości usługi przyjęcia odpadów, według stawki 8 % VAT (wartość netto usługi przyjęto zgodnie z umową z PI.sp. z o.o. - 230 zł/l Mg odpadów), jak i od usługi pośrednictwa w zagospodarowaniu odpadów (prowizja), której wartość obliczono przez różnicę wartości brutto całej faktury i wartości brutto usługi przyjęcia odpadów (według powyższego wyliczenia), a następnie "rachunkiem w stu" według stawki 23% VAT, zgodnie ze wzorem: wartość usługi za miesiąc w zł -(wartość usługi x 23%):123% = podstawa opodatkowania.
Organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowa decyzja jest wewnętrznie niespójna. Z uzasadnienia ww. decyzji wynika bowiem, że Spółka na żadnym etapie nie weszła w posiadanie odpadów i faktycznie świadczyła usługi pośrednictwa
w zagospodarowaniu odpadów, tj. nabyte od wskazanego podmiotu usługi w stanie niezmienionym odsprzedawała ustalonym kontrahentom, co skłania do twierdzenia, że Spółka działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, sama otrzymywała i wyświadczała przedmiotowe usługi (opodatkowane stawką 8% VAT). Natomiast Spółce, jak wynika z zaskarżonej decyzji, przypisano świadczenie usług zakwalifikowanych do grupowania 74.90.12.0 jako "usługi pośrednictwa komercyjnego i wyceny z wyłączeniem wyceny nieruchomości i ubezpieczeń" - stawka 23% VAT, nie kwestionując przy tym wartości zakupu i sprzedaży przedmiotowych usług przez Spółkę (" przyjmowanie odpadów") opodatkowanych stawką 8% VAT. Z powyższego, zdaniem organu odwoławczego wynika, iż organ podatkowy I instancji nie zachowuje konsekwencji w swoim stanowisku, zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji. Z jednej strony wskazuje bowiem, że Spółka świadczyła jedynie usługę pośrednictwa, z czego wynikałoby, że Spółka nie dokonywała ani zakupu ani sprzedaży usług przyjęcia odpadów celem ich zagospodarowania. Z drugiej zaś strony, dokonując wyliczenia podatku VAT, pozostawia w rozliczeniu zakup i sprzedaż ww. usług. Powyższe zdaniem NPUCS oznacza, że organ I instancji przyjmuje, iż taki zakup i sprzedaż miały miejsce. Jednocześnie, w treści ww. decyzji powołuje art. 8 ust. 2a ustawy z 11 marca 2004 r. (Dz.U. z 2017 r., poz. 1221, dalej jako: "u.p.t.u."), zgodnie z którym, w przypadku, gdy podatnik działając we własnym imieniu ale na rzecz osoby trzeciej bierze udział
w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi. Tym samym organ odwoławczy stwierdził, że wskazany w zaskarżonej decyzji art. 8 ust. 2a u.p.t.u. nie może mieć zastosowania do ustalonego przez organ podatkowy stanu faktycznego. Gdyby przyjąć, że Spółka świadczyła jedynie usługę pośrednictwa, to w niniejszej sprawie nie miały miejsca zakup i sprzedaż usług przyjęcia odpadów celem ich zagospodarowania, przy czym, jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, kwestia ta nie została wyjaśniona.
Mając powyższe na względzie organ odwoławczy postanowił uchylić w całości decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, gdyż rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, tj. stwierdzenie, jakie faktycznie czynności wykonywała Spółka w ramach zawartych umów i analizowanych transakcji, czy były to czynności realizowane zgodnie z art. 8 ust. 2a u.p.t.u., a zatem Spółka była uprawniona do odsprzedaży usług zakupionych od PI.Sp.
z o.o. na rzecz B." W.B.i P.Sp. z o.o., dokonywała czynności refakturowania usług przy zastosowaniu stawki właściwej dla refakturowanej usługi, tj. 8% VAT, czy też Spółka świadczyła jedynie usługi pośrednictwa komercyjnego w zakupie i sprzedaży usług zagospodarowania odpadów opodatkowane stawką 23% VAT, a tym samym nie dokonywała zakupu ani sprzedaży przedmiotowych usług.
Ponieważ przez świadczenie usług rozumie się określone zachowanie podatnika na rzecz odrębnego podmiotu, które zasadniczo wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zatem, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ podatkowy I instancji winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu stwierdzenia, jakie konkretnie usługi świadczyła Spółka w ramach współpracy ze swoimi kontrahentami, co konkretnie wchodziło w ich skład. Organ podatkowy
I instancji powinien wyjaśnić, czy M. sp. z o.o. nabywała usługi przyjęcia odpadów celem ich zagospodarowania od PI.sp. z o.o. oraz, czy dokonywała ich sprzedaży na rzecz "B." W.B.iP. W sytuacji ustalenia, że Spółka nie brała udziału w świadczeniu usług zgodnie z art. 8 ust. 2a u.p.t.u., a jedynie świadczyła usługi pośrednictwa komercyjnego, organ podatkowy I instancji powinien dokonać ustalenia rzeczywistej wartości takich świadczeń.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżąca Spółka w skardze do sądu zarzuciła naruszenie:
1) art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.) dalej jako: o.p. w związku z art. 125 § 1 o.p. i art. 127 o.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie przez organ II instancji decyzji kasacyjnej, tj. przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, podczas gdy nie było podstaw do takiego rozstrzygnięcia, gdyż materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwalał na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy przez organ podatkowy II instancji, co doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności oraz szybkości postępowania;
2) art. 229 o.p. w związku z art. 127 o.p. poprzez ich niezastosowanie, pomimo że organ II instancji miał możliwość zlecenia wykonania przez organ
I instancji niezbędnych czynności dowodowych i samodzielnego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy:
3) art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) o.p. w związku z art. 208 § 1 o.p. poprzez ich niezastosowanie co przejawiało się w wydaniu przez organ II instancji decyzji kasacyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji zamiast umorzenia postępowania podatkowego, w sytuacji gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe, gdyż nie doszło do nadużycia prawa skutkującego uszczupleniem jakichkolwiek należności podatkowych przez Skarżącą.
W oparciu o powyższe pełnomocnik spółki wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania podatkowego lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, w skrócie "p.u.s.a."), sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Z przepisu art. 1 p.u.s.a. wynika, że sądowoadministracyjna kontrola administracji publicznej zawsze powinna uwzględniać trzy aspekty, a mianowicie: 1) ocenę zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; b) ocenę dochowania wymaganej procedury; c) ocenę respektowania reguł kompetencji. Kontrola ta polega więc na wszechstronnym zbadaniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, a sąd powinien poddać szczególnie gruntownej ocenie i analizie te wszystkie aspekty sprawy, w odniesieniu do których istnieją wątpliwości, a ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń strony. Należy również dodać, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną
(art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.").
W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest przede wszystkim wyjaśnienie czy istniały podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 233 § 2 o.p. W myśl tego przepisu organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Należy wskazać, że w sądowej kontroli decyzji kasatoryjnych wydanych na podstawie art. 233 § 2 o.p. sąd w zasadzie nie może przesądzać sprawy co do istoty (wniosek z I FSK 1299/17). Ocenie podlega istnienie przesłanek z art. 233 § 2 o.p., a zatem czy w konkretnej sprawie było konieczne przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości lub znacznej części. Jednak to przepisy prawa materialnego w praktyce decydują o koniecznym zakresie postępowania dowodowego, zatem ocena wykładni przepisów prawa materialnego, które mogą mieć zastosowanie, może być niezbędna.
Niniejsza sprawa dotyczy przyjęcia właściwej stawki opodatkowania usług świadczonych przez skarżącą. Spółka zawarła umowę ze spółką L. na przyjmowanie odpadów celem ich zagospodarowania w ZUOK B. Zawarło też umowy na pozyskanie odpadów o kodzie 19 12 10 lub 19 12 12 celem ich zagospodarowania, między innymi z firmami "B."W.B. oraz P.sp. z o.o. Ustalono, że odpady były dostarczane przez te firmy bezpośrednio do ZUOK B. lub ZUOK H., administrowanych przez spółkę L. W wystawianych na rzecz B. i P.fakturach skarżąca wskazywała usługę: przyjęcie odpadów i stawkę 8%, choć z dowodów zebranych
w sprawie wynika, że Spółka nie przyjmowała odpadów i ich nie posiadała. Organ określił Spółce VAT zarówno za zakup i sprzedaż usługi przyjęcia odpadów (8%), jak i za pośrednictwo w zagospodarowaniu odpadów (23%), z tym, że stawka 8% została naliczona od kwoty netto za usługę przyjęcia odpadów, zaś stawka 23% od różnicy wartości brutto całej faktury i wartości brutto usługi przyjęcia odpadów (według powyższego wyliczenia), a następnie "rachunkiem w stu" według stawki 23% VAT, zgodnie ze wzorem: wartość usługi za miesiąc w zł - (wartość usługi x23%):123% = podstawa opodatkowania.
Według organu odwoławczego zaistniała sprzeczność w ocenie organu I instancji. Według oceny tego organu jeżeli organ I instancji wskazuje, że Spółka świadczyła usługę pośrednictwa, to nie dokonywała zakupu i sprzedaży usługi przyjęcia odpadów. Organ odwoławczy wywodzi więc, że nie ustalono, jakie faktycznie czynności wykonywała skarżąca w ramach zawartych umów
i analizowanych transakcji, tj. czy były to czynności realizowane zgodnie z art. 8 ust. 2a u.p.t.u., a zatem Spółka była uprawniona do odsprzedaży usług zakupionych od PI." sp. z o.o. na rzecz "B." W.B.i P.sp. z o.o., dokonywała czynności refakturowania usług przy zastosowaniu stawki właściwej dla refakturowanej usługi, tj. 8% VAT, czy też Spółka świadczyła jedynie usługi pośrednictwa komercyjnego w zakupie i sprzedaży usług zagospodarowania odpadów opodatkowane stawką 23% VAT, a tym samym nie dokonywała zakupu ani sprzedaży przedmiotowych usług. W sytuacji ustalenia, że Spółka nie brała udziału
w świadczeniu usług zgodnie z art. 8 ust. 2a u.p.t.u., a jedynie świadczyła usługi pośrednictwa komercyjnego, organ podatkowy I instancji powinien dokonać ustalenia rzeczywistej wartości takich świadczeń.
Należy zgodzić się z oceną organu odwoławczego, że skoro Spółka nie przyjmowała odpadów (jak przyjął organ I instancji) to nie świadczyła usługi przyjęcia odpadów na rzecz kontrahentów, lecz mogła co najwyżej dokonać sprzedaży usługi przyjęcia odpadów zakupionej od spółki L., ewentualnie realizować usługę pośrednictwa.
W orzecznictwie wskazuje się, że również ocena dowodów należy do postępowania dowodowego (I FSK 35/18). W niniejszej sprawie organ I instancji wywiódł sprzeczne wnioski na podstawie zebranych dowodów, w efekcie, nie rozstrzygnął kluczowej kwestii: czy miała miejsce odsprzedaż (z marżą lub bez), refakturowanie usługi czy też usługa pośrednictwa. Brak jest w związku z tym prawidłowych ustaleń co do wartości usługi.
Należy wskazać, że w przypadku decyzji kasatoryjnej nie kształtuje się bezpośrednio zobowiązania podatnika (I SA/Gl 1143/19). W ocenie sądu ostatecznie zobowiązanie podatkowe może być wyższe niż przyjęte przez organ I instancji (jeśli przyjęto by, że miała miejsce usługa pośrednictwa), jednak wydając decyzję kasatoryjną, organ odwoławczy nie narusza tego przepisu.
Podsumowując sąd zauważa, że identyfikując sprzeczności w decyzji pierwszoinstancyjnej organ odwoławczy sprostał obowiązkowi wskazania okoliczności faktycznych, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przedstawił je dostatecznie jasno i zwięźle na str. 7 decyzji. Wynika z nich, że dotyczą one ustalenia podstawowych aspektów sprawy, tzn. tego jakie faktycznie czynności wykonywała Spółka w ramach zawartych umów i analizowanych transakcji, czy były to czynności realizowane zgodnie z art. 8 ust. 2a u.p.t.u., czy też były to usługi pośrednictwa komercyjnego w zakupie i sprzedaży usług zagospodarowania odpadów opodatkowane wyższą stawką VAT.
Skala tych okoliczności wyklucza możliwość przeprowadzenia postępowania uzupełniającego. Gdyby organ odwoławczy we własnym zakresie przeprowadził takie postępowanie naraziłby się na zarzut naruszenia dwuinstancyjności postępowania. Trzeba bowiem podkreślić, że organ odwoławczy nie może zastępować organu pierwszej instancji w prowadzeniu postępowania zmierzającego do wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia.
Zdaniem sądu w sprawie tej wypełnione zatem zostały przesłanki do zastosowania regulacji art. 233 § 2 o.p.
W treści decyzji organ nawiązuje do uzupełniającego postępowania
i wskazuje, że do rozstrzygnięcia sprawy niezbędne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części. Bezzasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 229 o.p. w zw. z art. 127 o.p.
Niewątpliwie, organ odwoławczy zobowiązany jest do rozpoznania sprawy
w postępowaniu odwoławczym co do istoty, ale tylko wtedy gdy na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego doszło do dokonania niezbędnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy. Warunek ten nie został spełniony, więc wydanie decyzji kasacyjnej było zasadne.
Na marginesie należy wskazać, że trudno nie zauważyć sprzeczności
w zarzutach strony skarżącej, która w odwołaniu wskazuje na niewyjaśnienie wielu istotnych okoliczności faktycznych, by w skardze wskazywać, że materiał dowodowy pozwalał na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Należy także zaznaczyć, że
w odwołaniu strona skarżąca w istocie wnosiła o uchylenie decyzji organu I instancji.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł jak
w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI