III SA/Gd 21/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-04-25
NSApodatkoweWysokawsa
odpowiedzialność podatkowaczłonek zarząduzwrot środków unijnychnieprawidłowościniewypłacalność spółkiOrdynacja podatkowafinanse publicznePrawo upadłościowesądy administracyjne

WSA w Gdańsku oddalił skargę członka zarządu spółki na decyzję o solidarnej odpowiedzialności za zwrot środków unijnych, uznając, że naruszenia procedur nastąpiły w okresie jej kadencji, a spółka stała się niewypłacalna.

Skarżąca, była członkini zarządu spółki, kwestionowała decyzję o solidarnej odpowiedzialności za zwrot środków unijnych z powodu nieprawidłowości w rozliczeniu projektu. Zarząd Województwa Pomorskiego utrzymał w mocy decyzję nakładającą odpowiedzialność, wskazując, że naruszenia procedur miały miejsce w okresie pełnienia funkcji przez skarżącą, a spółka stała się niewypłacalna. WSA w Gdańsku oddalił skargę, uznając prawidłowość ustaleń organu co do momentu powstania naruszeń i niewypłacalności spółki, a także brak podstaw do wyłączenia odpowiedzialności skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę E.G., byłej członkini zarządu N. Sp. z o.o., na decyzję Zarządu Województwa Pomorskiego nakładającą na nią solidarną odpowiedzialność za zwrot środków unijnych. Spółka otrzymała dofinansowanie na projekt w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego, jednak kontrola wykazała nieprawidłowości w rozliczeniu wydatków, co skutkowało koniecznością zwrotu kwoty 45 416,06 zł. Zarząd Województwa Pomorskiego, po bezskutecznej egzekucji z majątku spółki, wszczął postępowanie w sprawie odpowiedzialności członków zarządu. Organ uznał, że naruszenia procedur nastąpiły 7 czerwca 2018 r., w okresie gdy skarżąca pełniła funkcję prezesa zarządu. Dodatkowo, sąd stwierdził, że spółka stała się niewypłacalna najpóźniej 29 kwietnia 2019 r., co obligowało zarząd do złożenia wniosku o upadłość, czego zaniechano. WSA odrzucił argumenty skarżącej dotyczące braku ustalenia jej niewypłacalności oraz niewłaściwej oceny dowodów, potwierdzając prawidłowość decyzji organu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, członek zarządu może ponosić solidarną odpowiedzialność, jeśli naruszenia procedur miały miejsce w czasie pełnienia przez niego funkcji, a egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a także nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość lub nie wskazał mienia spółki do zaspokojenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że naruszenia procedur miały miejsce w okresie pełnienia funkcji przez skarżącą, a spółka stała się niewypłacalna. Brak było przesłanek wyłączających odpowiedzialność skarżącej, a przepisy dotyczące odpowiedzialności osób trzecich za zwrot środków unijnych stanowią lex specialis wobec ogólnych przepisów Ordynacji podatkowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

O.p. art. 116 § 1, 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.f.p. art. 60 § pkt 6

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.f.p. art. 67 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.f.p. art. 207 § ust. 1, 9

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.f.p. art. 66b § ust. 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.p.u. art. 11 § ust. 1, 1a, 2, 5

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

u.p.u. art. 21 § ust. 1

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1 i 2 pkt 1, 2 i 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 108 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 109 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.r.

Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne

ustawa wdrożeniowa art. 9 § ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 9

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.s.h. art. 202 § § 6

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 233 § § 1

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 212

Kodeks spółek handlowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenia procedur nastąpiły w okresie pełnienia funkcji przez skarżącą. Spółka stała się niewypłacalna w okresie pełnienia funkcji przez skarżącą. Egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Skarżąca nie wykazała braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Skarżąca nie wskazała mienia spółki do zaspokojenia zaległości.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. (art. 7, 78, 8, 77, 80) poprzez zaniechanie ustalenia stanu faktycznego, nierozpatrzenie dowodów, dowolną ocenę materiału dowodowego. Zarzut niewłaściwego zastosowania art. 116 O.p. i art. 66b ust. 2 u.f.p. bez odniesienia do przepisów Prawa upadłościowego. Zarzut niepełnej podstawy prawnej decyzji (art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a.).

Godne uwagi sformułowania

Nieprawidłowości nie należy wiązać z wypłatą transz dofinansowania, a z działaniami i zaniechaniami związanymi z ich wydatkowaniem i rozliczeniem. Działania i zaniechania rozciągnięte są w czasie i łączą się z pojęciem nieprawidłowości ciągłej lub powtarzającej się. Środki wykorzystane z naruszeniem procedur są środkami nienależnymi już od dnia przekazania tych środków beneficjentowi, nie zaś z upływem 14 dni od wydania decyzji określającej tę należność. Przepis art. 66b ust. 2 u.f.p. w sposób odmienny reguluje zakres czasowy i podmiotowy odpowiedzialności za zaległości spółki i stanowi lex specialis w stosunku do art. 116 § 2 O.p.

Skład orzekający

Alina Dominiak

przewodniczący-sprawozdawca

Bartłomiej Adamczak

sędzia

Adam Osik

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie momentu powstania naruszeń i niewypłacalności spółki w kontekście odpowiedzialności członków zarządu za zwrot środków unijnych, a także interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o finansach publicznych w powiązaniu z Prawem upadłościowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółek realizujących projekty dofinansowane ze środków UE i odpowiedzialności ich zarządów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej członków zarządu za długi spółki, co jest zawsze tematem budzącym zainteresowanie przedsiębiorców i prawników. Pokazuje praktyczne konsekwencje błędów w zarządzaniu środkami unijnymi.

Członek zarządu odpowiada za długi spółki? Kluczowe orzeczenie w sprawie zwrotu środków unijnych.

Dane finansowe

WPS: 45 416,06 PLN

Sektor

finanse publiczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gd 21/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-04-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Alina Dominiak /przewodniczący sprawozdawca/
Bartłomiej Adamczak
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1336/25 - Wyrok NSA z 2026-01-08
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 116
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 60 pkt 6, art. 66b, art. 67 ust. 1, art. 207
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 794
art. 11 ust. 1, art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Asesor WSA Adam Osik Protokolant: Sekretarz Sądowy Mirosława Marszałek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi E.G. na decyzję Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 11 czerwca 2024 r. stanowiącą załącznik do uchwały nr 701/553/24 Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 11 czerwca 2024 r. w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 czerwca 2024 r. Zarząd Województwa Pomorskiego utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 30 listopada 2023 r., którą orzekł solidarną odpowiedzialność E. G., byłego członka zarządu N. Sp. z o.o. z siedzibą w L., za zaległości spółki z tytułu braku zwrotu środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 oraz umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności G. G., byłego członka zarządu spółki N. za jej zaległości z ww. tytułu.
Jako podstawę prawną wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2024 r. poz. 574, dalej: "k.p.a."), art. 107 § i 2 pkt 1, 2 i 4, art. 108 § 1, art. 109 § 2 pkt 1, art. 116 §1 i 4 w zw. z art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej: "O.p.") oraz art. 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz.U. 2020 r., poz. 818 ze zm., dalej: "ustawa wdrożeniowa"), art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 4 i 5, art. 66b ust. 2 i art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. 2023 r., poz. 1270 ze zm., dalej: "u.f.p.").
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:
Na podstawie umowy z dnia 12 września 2017 r. o dofinansowanie projektu "[...]" przyznano N. Sp. z o.o. w L. (dalej: "spółka") dofinansowanie w łącznej kwocie 954 531,64 zł.
W trakcie realizacji projektu przeprowadzono kontrolę, w toku której zweryfikowano wydatki rozliczone przez spółkę w ramach wniosków o płatność złożonych w okresie od dnia 1 września 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2019 r. Ustalono, że we wnioskach od nr [...] do nr [...] oraz nr [...] spółka przedstawiła do rozliczenia m.in. wydatki poniesione w ramach umowy z dnia 29 czerwca 2018 r. zawartej z M. Sp. z o.o. A. Sp.k. w związku z rozstrzygnięciem zamieszczonego w dniu 7 czerwca 2018 r. zapytania ofertowego nr [...] dotyczącego "Przeprowadzenia szkoleń zawodowych dla 74 Uczestników Projektu". W ramach złożonych wniosków o płatność od nr [...] do nr [...] spółka rozliczyła środki otrzymane w ramach transzy zaliczki przekazanej spółce w dniach 11 października 2017 r. i 19 listopada 2018 r. w łącznej wysokości 150 400 zł. Przeprowadzona kontrola ujawniła, że zapytanie ofertowe określało dyskryminacyjne warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia oraz w sposób niejednoznaczny opisano w nim przedmiot zamówienia. Dla kontrolowanego zamówienia zastosowano maksymalną stawkę korekty finansowej – 25%. Łączna kwota dofinansowania przypadająca do zwrotu wyniosła 45 416,06 zł. Ustalenia zawarto w ostatecznej informacji pokontrolnej z dnia 31 marca 2020 r., doręczonej spółce w dniu 15 kwietnia 2020 r.
W dniu 7 maja 2020 r. doręczono spółce wezwanie do zapłaty – zwrotu środków dofinansowania w kwocie 45 416,06 zł wraz z odsetkami. Spółka nie dokonała zwrotu środków. Termin na ich zwrot upłynął bezskutecznie w dniu 22 maja 2020 r.
W wyniku stwierdzonych naruszeń procedur Zarząd Województwa Pomorskiego ostateczną decyzją z dnia 15 października 2020 r. zobowiązał spółkę do zwrotu środków dofinansowania w wysokości 45 416,06 zł wraz z odsetkami za zwłokę.
Spółka nie dokonała zwrotu środków.
Upomnieniem z dnia 7 grudnia 2020 r. (doręczonym spółce w dniu 11 grudnia 2020 r.) ponownie wezwano spółkę do zwrotu środków dofinansowania wraz z odsetkami i kosztami upomnienia.
Postanowieniem z dnia 11 lipca 2022 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku spółki.
Wobec bezskutecznej egzekucji z majątku spółki Zarząd Województwa Pomorskiego (dalej: "organ"), zawiadomieniem z dnia 23 lutego 2022 r., wszczął z urzędu postępowanie wobec G. G., pełniącego funkcję prezesa zarządu spółki w okresie od 2 października 2019 r. do 9 marca 2021 r., w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania spółki z tytułu braku zwrotu środków dofinansowania.
W związku ze zmianą przepisów regulujących kwestię odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. za zaległości spółki z tytułu wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem przyznanych środków dofinansowania – wejściem w życie w dniu 21 sierpnia 2022 r. przepisu art. 66b ust. 2 u.f.p. i przepisów intertemporalnych (art. 113 pkt 5 i art. 140 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027), pismem z dnia 5 kwietnia 2023 r. o wszczętym postępowaniu powiadomiono także E. G. (dalej: "skarżąca"), która pełniła funkcję prezesa zarządu spółki w okresie od 19 września 2014 r. do 30 maja 2021 r. Powołane regulacje stanowią, że do postępowań o odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków unijnych oraz związanych z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków wszczętych i niezakończonych przed dniem 21 sierpnia 2022 r. stosuje się odpowiednio m.in. przepisy działu III O.p. (w zakresie nieuregulowanym w u.f.p.).
Postanowieniem z dnia 8 listopada 2023 r. organ odmówił skarżącej przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości w przedmiocie sytuacji finansowej spółki w okresie od 1 września 2014 r. do 30 maja 2019 r. Organ uznał, że żądanie dotyczy okoliczności, które zostały stwierdzone innymi dowodami – dokumentami obrazującymi kondycję finansową spółki, które zostały zamieszczone na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości.
Decyzją z dnia 30 listopada 2023 r. organ orzekł solidarną odpowiedzialność skarżącej, byłego członka zarządu spółki, za ww. zaległości spółki określone decyzją ostateczną z dnia 15 października 2020 r. oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności G. G., byłego członka zarządu spółki za jej zaległości z ww. tytułu.
Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Organ decyzją z dnia 11 czerwca 2024 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 30 listopada 2023 r.
Ponownie rozpatrując sprawę organ wskazał, że zgodnie z art. 66b u.f.p. (obowiązującym od dnia 21 sierpnia 2022 r.) osoby trzecie odpowiedzialne za zobowiązania do zwrotu środków dofinansowania ustala się według stanu z dnia powstania naruszeń. Odpowiedzialność członków zarządu, a także byłych członków zarządu obejmuje naruszenia powstałe w czasie pełnienia obowiązków przez te osoby. Podkreślił przy tym, że nieprawidłowości nie należy wiązać z wypłatą transz dofinansowania, a z działaniami i zaniechaniami związanymi z ich wydatkowaniem i rozliczeniem. Działania i zaniechania rozciągnięte są w czasie i łączą się z pojęciem nieprawidłowości ciągłej lub powtarzającej się. Zgodnie z orzecznictwem TSUE, w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich nieprawidłowość ma charakter "ciągły lub powtarzający się", jeżeli popełniana jest przez podmiot, który czerpie korzyści ekonomiczne z całokształtu podobnych operacji, które naruszają ten sam przepis prawa Unii (wyroki w sprawach C-279/05, C-52/14, C-465/10).
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy organ wskazał, że momentem powstania nieprawidłowości był 7 czerwca 2018 r. – dzień upublicznienia w Bazie konkurencyjności zapytania ofertowego spółki dotyczącego przeprowadzenia szkoleń zawodowych dla 74 uczestników projektu.
Organ nadmienił, że wprawdzie środki wykorzystane z naruszeniem procedur są środkami nienależnymi już od dnia przekazania tych środków beneficjentowi (w sprawie miało to miejsce w dniu 11 października 2017 r. oraz 19 listopada 2018 r.), nie zaś z upływem 14 dni od wydania decyzji określającej tę należność, co potwierdza brzmienie art. 207 ust. 1 i 9 u.f.p., to nie można przyjąć, że do powstania naruszeń doszło z tą chwilą.
Organ ustalił, że w dniu 30 maja 2019 r. zostało zwołane Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników spółki, na którym została przyjęta rezygnacja skarżącej z funkcji prezesa zarządu spółki. Zgodnie zatem z art. 202 § 6 k.s.h. skarżąca przestała pełnić tę funkcję w dniu 31 maja 2019 r. (pełniła ją od dnia 19 września 2014 r.). Tym samym została spełniona pierwsza z pozytywnych przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności skarżącej za zaległości spółki z art. 66b ust. 2 u.f.p. Natomiast przesłanka ta nie zaistniała wobec G. G., który objął funkcję prezesa zarządu spółki w dniu 23 września 2019 r., już po powstaniu stwierdzonych naruszeń. Organ nie podzielił zarzutów odwołania, w świetle których G. G. winien również odpowiadać solidarnie za zobowiązania spółki – odpowiada on bowiem za stan finansów spółki, nierealizowanie jej zobowiązań z tytułu braku zwrotu środków dofinansowania (w czasie pełnienia przez niego funkcji prezesa zarządu spółki upływał termin płatności ostatecznej decyzji administracyjnej określającej wysokość zwrotu środków dofinansowania) oraz niezłożenie wniosku o upadłość spółki we właściwym terminie. Wyjaśnił, że regulacja zawarta w art. 66b ust. 2 u.f.p. w sposób odmienny reguluje zakres czasowy i podmiotowy odpowiedzialności za zaległości spółki i stanowi lex specialis do art. 116 § 2 O.p. Organ przyjął, że wystąpiła również druga pozytywna przesłanka, tj. bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec spółki. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2022 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku spółki.
W ocenie organu nie zaistniała żadna z przesłanek wymienionych w art. 116 § 1 O.p., wyłączających odpowiedzialność skarżącej za zaległości spółki.
Organ ustalił, że w okresie sprawowania przez skarżącą funkcji prezesa zarządu spółka posiadała nieuregulowane zobowiązania związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków unijnych wobec:
1/ Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. w wysokości 1 168 522,80 zł z tytułu nieprawidłowości w realizacji projektu w ramach [...], stwierdzonych w oku kontroli planowej przeprowadzonej w dniach 22-24 października i 6-7 listopada 2018 r.;
2/ Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Z. w wysokości 147 491,96 zł z tytułu nieprawidłowości w realizacji projektu w ramach RPO – Lubuskie 2020;
3/ Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. w wysokości 73 885,26 zł z tytułu nieprawidłowości w realizacji projektu w ramach RPO Województwa Łódzkiego (wymagalna najpóźniej od 29 stycznia 2019 r.);
4/ Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. w wysokości 18 979,14 zł z tytułu nieprawidłowości w realizacji projektu w ramach RPO Województwa Łódzkiego (wymagalna najpóźniej od 19 marca 2019 r.).
Organ nie dał wiary twierdzeniom skarżącej, że jako zarządzająca spółką nie miała świadomości istnienia ww. zobowiązań, a kondycja finansowa spółki w tym okresie była dobra. Zwrócił uwagę, że spółka model biznesowy skonstruowała na pozyskiwaniu środków na realizację projektów współfinansowanych ze środków unijnych. Ze zgromadzonych dokumentów finansowych spółki wynika, że nie osiągała istotnych przychodów z działalności operacyjnej prowadzonej na wolnym rynku (świadczenie komercyjnych usług podmiotom prywatnym), większość jej przychodów stanowiły środki pieniężne powierzane jej przez różne instytucje wdrażające krajowe i regionalne programy operacyjne (środki te stanowią przychody niezaliczane do przychodów podatkowych). Informacje przekazane przez Ministerstwo Finansów o wpisach spółki do rejestru podmiotów wykluczonych obrazuje skalę nieprawidłowości w projektach realizowanych przez spółkę. Nieprawidłowości te, mimo, że spółka została wpisana do rejestru podmiotów wykluczonych dopiero w latach 2020-2021, swoje źródło miały w czasie, gdy skarżąca pełniła funkcję prezesa zarządu spółki.
Mając na uwadze powyższe organ przyjął, że spółka zaprzestała regulowania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych wobec co najmniej dwóch wierzycieli już w dniu 29 stycznia 2019 r. W tej dacie spółka nie uregulowała zobowiązań wobec Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. (73 885,26 zł). W okresie wcześniejszym powstały także należności z tytułu nieprawidłowości w realizacji projektów wobec: Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Z. (147 491,96 zł), Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. (1 168 522,80 zł) oraz M. w K. (9 000 zł). W konsekwencji najpóźniej z dniem 29 kwietnia 2019 r. wystąpiła przesłanka niewypłacalności wskazana w art. 11 ust. 1 i 1a u.p.u. oraz zaistniała podstawa do wystąpienia, w ciągu 30 dni, o ogłoszenie przez spółkę upadłości, zgodnie z art. 21 ust. 1 u.p.u. Termin ten upływał w dniu 29 maja 2019 r. Skarżąca nie złożyła wniosku o upadłość spółki (na Nadzwyczajnym Zgromadzeniu Wspólników spółki w dniu 30 maja 2019 r. jako udziałowiec zagłosowała za uchwałą o dalszym kontynuowaniu przez spółkę działalności, pomimo straty przewyższającej sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego). W ocenie organu niewypłacalność spółki miała charakter trwały – wobec spółki prowadzono pięć postępowań w związku ze zobowiązaniami powstałymi w marcu 2016 r., maju 2017 r. oraz w 2018 r.
Skarżąca będąc prezesem zarządu spółki (i jego jedynym członkiem) znała wyniki kontroli, a zatem znana jej była również skala stwierdzonych nieprawidłowości i nieregulowanych wezwań do zapłaty. Nieprawidłowości powoływane przez organ w kontekście przesłanki niewypłacalności wynikającej z art. 11 ust. 1 u.p.u., skutkujące obowiązkiem zwrotu środków dofinansowania, zostały stwierdzone w latach 2018-2019, zatem w momencie pełnienia przez skarżącą obowiązków członka zarządu spółki. Zdaniem organu okoliczność, że nieprawidłowości stwierdzone w trakcie kontroli były sporne (nie zostały wydane jeszcze decyzje administracyjne) nie zwalnia skarżącej z odpowiedzialności.
Skarżąca nie wskazała mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości spółki w znacznej części. Organ nie zgodził się ze skarżącą, że po kilku latach od zaprzestania pełnienia funkcji członka zarządu spółki nie mogła wskazać skutecznie majątku, z którego egzekucja byłaby możliwa, gdyż spółką od lat zarządzał inny prezes. Organ zauważył, że skarżąca nadal pozostaje wspólnikiem spółki, co – zgodnie z art. 212 k.s.h. – daje jej prawo do przeglądania ksiąg i dokumentów spółki, sporządzania bilansu dla swego użytku lub żądania wyjaśnień od zarządu, a w przypadku odmowy realizacji ww. praw – złożyć wniosek do sądu rejestrowego o zobowiązanie zarządu do udzielenia wyjaśnień lub udostępnienia do wglądu dokumentów bądź ksiąg spółki.
Organ przeanalizował także sprawozdania finansowe spółki za lata 2016-2018, z których wynika, że spółka na koniec każdego okresu sprawozdawczego osiągnęła stratę netto –na koniec 2016 r. wyniosła ona 681 864,03 zł (przy sumie bilansowej 3 390 335,21 zł); na koniec 2017 r. – 792 470,04 zł (przy sumie bilansowej 2 868 318,61 zł); na koniec 2018 r. – 369 903,58 zł (przy sumie bilansowej 4 964 547,73 zł). Natomiast na koniec 2019 r. spółka wykazała zysk na poziomie 389 809,98 zł (przy sumie bilansowej 3 492 154,25 zł), by na koniec 2020 r. wykazać stratę w wysokości 902 900,17 zł. Zysk za 2019 r. nie pozwalał na pokrycie strat z lat 2016-2018. Zwrócił uwagę, że pomimo danych świadczących o złej kondycji finansowej spółki oraz faktu, iż wykazywane straty przewyższały (od 2017 r.) sumę kapitału zapasowego i rezerwowego oraz połowę kapitału zakładowego, która to okoliczność zgodnie z art. 233 § 1 k.s.h. oznacza konieczność zwołania przez zarząd zgromadzenia wspólników w celu powzięcia uchwały dotyczącej dalszego istnienia spółki, podejmowano uchwały o dalszym funkcjonowaniu spółki. Jednocześnie w kolejnych latach planowano pokrycie straty netto z przyszłych zysków spółki. Organ uznał, że utrata zdolności płatniczych spółki była następstwem kumulowanych od wielu lat zobowiązań, której nie zmieniła okoliczność polegająca na księgowym wykazaniu zysku za 2019 r. Zauważył także, że z protokołu z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 30 maja 2019 r., na którym przyjęto rezygnację skarżącej z funkcji prezesa zarządu spółki, wynika , że skarżąca szczegółowo opisała bieżącą sytuację spółki, w tym okoliczność dotyczącą sytuacji, o której mowa w art. 233 § 1 k.s.h. Skarżąca posiadała zatem wiedzę o powstawaniu zaległości w regulowaniu wymagalnych zobowiązań spółki i o jej sytuacji finansowej.
Organ za zasadne uznał umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego w części dotyczącej orzeczenia solidarnej odpowiedzialności G. G. za zaległości spółki z tytułu braku zwroty środków dofinansowania. W momencie powstania nieprawidłowości, tj. w dniu 7 czerwca 2018 r., nie pełnił on bowiem funkcji członka zarządu spółki.
Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, żądając uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Podniosła zarzut naruszenia następujących przepisów:
1/ art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności:
a/ zaniechanie ustalenia, czy w czasie pełnienia funkcji członka zarządu przez skarżącą zaistniały wskazane w ustawie – Prawo upadłościowe podstawy do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółki, w szczególności poprzez zaniechanie wywołania opinii biegłego z zakresu rachunkowości w celu ustalenia kondycji finansowej spółki oraz czy ziściły się podstawy ustawowe do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, oraz na okoliczność ustalenia, czy spółka w okresie sprawowania funkcji członka zarządu przez skarżącą była w stanie regulować swoje wymagalne zobowiązania i czy to czyniła,
b/ nieprzeprowadzenie dogłębnej analizy sprawozdań finansowych spółki za lata 2016-2020 z poszanowaniem art. 11 u.p.u. w sytuacji, gdy strata nie oznacza, że spółka utraciła płynność finansową i nie jest w stanie regulować swoich wymagalnych zobowiązań, bowiem strata stanowi jedynie wynik bilansowy nadwyżek kosztów nad przychodami;
2/ art. 78 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości na okoliczność ustalenia, czy w czasie pełnienia funkcji członka zarządu przez skarżącą spółka kwalifikowała się do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości i ustalenia, czy spółka w tym okresie była w stanie regulować i czy regulowała swoje wymagalne zobowiązania, w sytuacji, gdy okoliczność ta miała istotne znaczenie dla sprawy;
3/ art. 8 § 1 w zw. z art. 10 i art. 6 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, oraz nie kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, przejawiające się w arbitralnym przyjęciu przez organ, iż zaskarżona decyzja organu I Instancji była zasadna i w konsekwencji powielenie przez organ II Instancji błędnej argumentacji, będącej w sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym, że fakt istnienia straty finansowej w ramach prowadzonej działalności gospodarczej obligował skarżącą do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, mimo regulowania przez spółkę wymagalnych zobowiązań;
4/ art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 i 2 k.p.a., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a wyrażające się w pominięciu dowodów z:
a/ przesłuchania G. G. na okoliczność przyczyn złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, sytuacji finansowej spółki w czasie pełnienia przez świadka funkcji członka zarządu oraz w czasie pełnienia tej funkcji przez skarżącą, regulowania przez spółkę wymagalnych zobowiązań do momentu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości,
b/ przesłuchania skarżącej na okoliczność sytuacji finansowej spółki, regulowania przez spółkę wymagalnych zobowiązań, pochodzenia środków, a nadto na okoliczność ilości zobowiązań ciążących na spółce w okresie sprawowania przez nią funkcji członka zarządu, co pozwoliłoby na ustalenie, czy spółka faktycznie kwalifikowała się do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w okresie sprawowania przez skarżącą funkcji członka zarządu z uwagi na rzekome nieregulowanie wymagalnych zobowiązań,
– w sytuacji gdy okoliczności te miały istotne znaczenie dla sprawy;
5/ art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, poprzez przyjęcie, że:
a/ przesłanka do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości wystąpiła najpóźniej w dniu 29 stycznia 2019 r.,
b/ wpisy spółki do rejestru podmiotów wykluczonych, na podstawie informacji i dokumentów przekazanych przez Wojewódzki Urząd Pracy w Z. pismem z dnia 19 lipca 2022 r., Wojewódzki Urząd Pracy w Ł. pismem z dnia 4 listopada 2022 r., Wojewódzki Urząd Pracy w K. pismem z dnia 11 lipca 2023 r. oraz M. w K. pismem z dnia 14 września 2023 r. – świadczą o zaprzestaniu przez spółkę regulowania jej wymagalnych zobowiązań i kwalifikowaniu się spółki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości przez skarżącą, w trakcie pełnienia przez nią funkcji członka zarządu, w sytuacji gdy zobowiązania te były przedmiotem postępowań administracyjnych, zaś spółka do dnia złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości przez G. G. regulowała swoje wymagalne zobowiązania i nie utraciła płynności finansowej;
c/ skarżąca nie wykazała, że nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości w odpowiednim czasie, w sytuacji gdy w czasie pełnienia przez nią funkcji członka zarządu nie było wymagalnych zobowiązań, chociażby do zwrotu środków, z uwagi na trwające w tym czasie postępowania administracyjne, zaś spółka w dalszym ciągu regulowała swoje wymagalne zobowiązania, a zobowiązania do zwrotu środków zostały określone w decyzjach po zaprzestaniu pełnienia przez nią funkcji członka zarządu, a zatem w okresie pełnienia funkcji członka zarządu nie ziściły się przesłanki do złożenia takiego wniosku;
d/ strata finansowa spółki w latach 2016-2018 świadczy o utracie przez spółkę zdolności płatniczych, a w konsekwencji przemawiała za zasadnością złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, w sytuacji gdy Spółka regulowała swoje wymagalne zobowiązania, zaś istnienie straty finansowej nie świadczy o niewypłacalności podmiotu gospodarczego;
e/ G. G. nie ponosi solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania spółki, w sytuacji gdy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego spółka utraciła zdolność do regulowania swoich wymagalnych zobowiązań w czasie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu, o czym świadczą okoliczności wskazane przez niego we wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, zwłaszcza w sytuacji, gdy do czasu złożenia wniosku spółka regulowała swoje wymagalne zobowiązania;
6/ art. 116 § 1 O.p. w zw. z art. 66b ust. 2 u.f.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie będące konsekwencją przyjęcia, że skarżąca ponosi solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki, w sytuacji gdy naruszone przepisy pozostają w ścisłym związku z przepisami ustawy – Prawo upadłościowe i dopiero po wykazaniu, że na gruncie prawa upadłościowego spółka w okresie pełnienia funkcji członka zarządu przez skarżącą stała się niewypłacalna zastosowanie mogą znaleźć przepisy art. 116 § 1 O.p. w zw. z art. 66b ust 2 u.f.p.;
7/ art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) i b) O.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie bez odniesienia się do ustawy – Prawo upadłościowe, w sytuacji gdy z konstrukcji art. 116 §1 pkt 1 O.p. wynika odesłanie do przepisów u.p.u. i rekonstrukcja normy musi odbywać się w oparciu o przepisy O.p. oraz ustawy – Prawo upadłościowe;
8/ art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a., polegające na nie zawarciu w decyzji pełnej podstawy prawnej, co przejawiało się w zaniechaniu powołania w podstawie prawnej odpowiednich przepisów prawa upadłościowego, do których to przepisów odsyła art. 116 O.p.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego , które obligowałyby do jej uchylenia.
Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, który Sąd przyjął za własny. Prawidłowo też zastosował przepisy prawa , istotne dla rozstrzygnięcia.
Sporem w niniejszej sprawie objęta była przede wszystkim okoliczność uznania skarżącej za osobę zobowiązaną solidarnie do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich.
Zgodnie z art. 116 O.p. :
§ 1. Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) , odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2309 oraz z 2023 r. poz. 1723 i 1860) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
§ 4. Przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu (...).
Zgodnie natomiast z art. 60 pkt 6 ustawy o finansach publicznych, środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są m.in. należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności.
Na mocy art. 67 ust. 1 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., nieuregulowanych w u.f.p., stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
W myśl art. 207 u.f.p. :
1. W przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
8. W przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja określona odpowiednio w ust. 9, 11 i 11a lub instytucja, która podpisała z beneficjentem umowę o dofinansowanie, wzywa do:
1) zwrotu środków lub 2) do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o którym mowa w ust. 2, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.
9 . Po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ:
2) pełniący funkcję instytucji zarządzającej albo instytucji pośredniczącej, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2, oraz zawierającą pouczenie o sankcji wynikającej z ust. 4 pkt 3, z zastrzeżeniem ust. 7.
Zgodnie z art. 66b ustawy o finansach publicznych (obowiązującym od dnia 21 sierpnia 2022 r.), który normuje odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich , decyzję o odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, wydaje się przed upływem pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja, o której mowa w art. 189 ust. 3b, albo decyzja, o której mowa w art. 207 ust. 9, stała się ostateczna ( ust.1 ).
Osoby trzecie odpowiedzialne za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, ustala się według stanu z dnia powstania naruszeń określonych w art. 189 ust. 3 lub w art. 207 ust. 1 ( ust.2).
"Stan z dnia powstania naruszeń" to stan związany z działaniami i zaniechaniami dotyczącymi dofinansowania. Jak prawidłowo ustalił organ, w niniejszej sprawie momentem powstania nieprawidłowości był dzień 7 czerwca 2018 r. , w którym upubliczniono w bazie konkurencyjności zapytanie ofertowe spółki, dotyczące przeprowadzenia szkoleń zawodowych dla 74 uczestników projektu. Postępowanie o udzielenie zamówienia na przeprowadzenie wskazanych szkoleń zostało nieprawidłowo przygotowane i przeprowadzone. Powyższe kwestie zostały szczegółowo omówione i wyjaśnione w treści zaskarżonej decyzji.
W czasie wskazanym powyżej uczestnik postępowania G. G. nie pełnił funkcji prezesa zarządu spółki , bowiem funkcję tę objął on dopiero w dniu 23 września 2019 r., już po powstaniu stwierdzonych naruszeń.
Powyższe ustalenie zwalniało organ do czynienia dalszych ustaleń dotyczących G. G., bowiem brak omawianej przesłanki zwalniał go z odpowiedzialności, określonej w art. 116 §1 i 4 O.p. w zw. z art. 66b u.f.p.
Podkreślić trzeba, że przepis art. 66b ust. 2 u.f.p. w sposób odmienny reguluje zakres czasowy i podmiotowy odpowiedzialności za zaległości spółki i stanowi lex specialis w stosunku do art. 116 § 2 O.p., który stanowi, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
W tym stanie rzeczy za zasadne należało uznać umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego w części dotyczącej orzeczenia solidarnej odpowiedzialności G. G. za zaległości spółki z tytułu braku zwroty środków dofinansowania. W momencie powstania nieprawidłowości, tj. w dniu 7 czerwca 2018 r., nie pełnił on funkcji członka zarządu spółki.
Inaczej było natomiast w stosunku do skarżącej, która pełniła funkcję prezesa zarządu spółki od dnia 19 września 2014 r. do dnia 31 maja 2019 r. , czyli w czasie powstania naruszeń. Spełniona została także kolejna przesłanka , umożliwiająca uznanie odpowiedzialności skarżącej - egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2022 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku spółki.
Sąd uznał także, że organ prawidłowo ustalił, że nie zaistniały przesłanki, wymienione w art. 116 § 1 O.p., wyłączające odpowiedzialność skarżącej za zaległości spółki.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. 2022 r., poz. 1520 ze zm., dalej jako "p.u.") podstawą do ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika. Ustawodawca przewidział, że dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust. 1 p.u.). Ustawodawca przyjął domniemanie , że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące (art. 11 ust. 1a p.u.).
Drugą, niezależną od przywołanej wyżej przesłanką niewypłacalności dłużnika jest sytuacja dotycząca dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną. Dłużnik taki jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (art. 11 ust. 2 p.u.). Zgodnie z art. 11 ust. 5 p.u., domniemywa się, że zobowiązania pieniężne dłużnika przekraczają wartość jego majątku, jeżeli zgodnie z bilansem jego zobowiązania, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają wartość jego aktywów, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.
W toku postępowania organ ustalił, że w okresie sprawowania przez skarżącą funkcji prezesa zarządu spółka posiadała nieuregulowane zobowiązania związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków unijnych wobec:
1/ Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. w wysokości 1 168 522,80 zł z tytułu nieprawidłowości w realizacji projektu w ramach [...], stwierdzonych w oku kontroli planowej przeprowadzonej w dniach 22-24 października i 6-7 listopada 2018 r.;
2/ Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Z. w wysokości 147 491,96 zł z tytułu nieprawidłowości w realizacji projektu w ramach RPO – Lubuskie 2020;
3/ Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. w wysokości 73 885,26 zł z tytułu nieprawidłowości w realizacji projektu w ramach RPO Województwa Łódzkiego (wymagalna najpóźniej od 29 stycznia 2019 r.);
4/ Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. w wysokości 18 979,14 zł z tytułu nieprawidłowości w realizacji projektu w ramach RPO Województwa Łódzkiego (wymagalna najpóźniej od 19 marca 2019 r.).
W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał za niewiarygodne twierdzenia skarżącej, że jako zarządzająca spółką nie miała świadomości istnienia wymienionych zobowiązań, a kondycja finansowa spółki była dobra. Spółka działała w oparciu o pozyskiwane środki na realizację projektów współfinansowanych ze środków unijnych. Analiza zgromadzonych dokumentów finansowych spółki dokonana przez organ wykazała, że spółka nie osiągała istotnych przychodów ze świadczenia komercyjnych usług podmiotom prywatnym, bowiem większość przychodów stanowiły środki pieniężne uzyskiwane od instytucji wdrażających różnego rodzaju programy operacyjne. Informacje przekazane przez Ministerstwo Finansów o wpisach spółki do rejestru podmiotów wykluczonych obrazuje skalę nieprawidłowości w projektach realizowanych przez spółkę. Mimo że spółka została wpisana do rejestru podmiotów wykluczonych w latach 2020-2021, nieprawidłowości swoje źródło miały w czasie, gdy skarżąca pełniła funkcję prezesa zarządu spółki.
Należy uznać za prawidłowe ustalenie , że spółka zaprzestała regulowania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych wobec co najmniej dwóch wierzycieli już 29 stycznia 2019 r. W tej dacie spółka nie uregulowała zobowiązań wobec Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. (73 885,26 zł). Wcześniej powstały także należności z tytułu nieprawidłowości w realizacji projektów wobec: Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Z. (147 491,96 zł), Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. (1 168 522,80 zł) oraz M. w K. (9 000 zł). W konsekwencji najpóźniej z dniem 29 kwietnia 2019 r. wystąpiła przesłanka niewypłacalności wskazana w art. 11 ust. 1 i 1a p.u. oraz zaistniała podstawa do wystąpienia, w ciągu 30 dni, o ogłoszenie przez spółkę upadłości, zgodnie z art. 21 ust. 1 p.u. Termin ten upływał w dniu 29 maja 2019 r.
Trzeba podkreślić, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się , że nie ma znaczenia, z jakiego powodu dłużnik nie wypełnia swoich wymagalnych zobowiązań, czy są to zobowiązania publicznoprawne czy cywilnoprawne, czy są one stwierdzone tytułem egzekucyjnym czy wykonawczym. Niewypłacalność istnieje zarówno wtedy, gdy dłużnik nie ma środków finansowych, jak i wtedy, gdy nie wykonuje zobowiązań z innych powodów ( tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 września 2024 r., sygn. akt III FSK 1592/23, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Należy mieć też na uwadze, że "z niewypłacalnością dłużnika, o czym jest mowa art. 10 i art. 11 u.p.u.n., mamy również do czynienia, gdy dłużnik nie zaspakaja jednego tylko wierzyciela" ( tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 września 2024 r. sygn. akt III FSK 1120/23, CBOSA).
Skoro zatem spółka nie wykonywała swoich zobowiązań, skarżąca powinna złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości . Ocena zasadności takiego wniosku należy do sądu. Tymczasem wniosek o ogłoszenie upadłości złożył dopiero kolejny prezes zarządu spółki – G. G. i został on oddalony na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, tj. z uwagi na fakt, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów.
Skarżąca w skardze podnosiła, że zarówno należności wynikające z umowy zawartej przez spółkę , jak i zobowiązania wobec innych podmiotów, na podstawie których dokonano poszczególnych wpisów do rejestru podmiotów wykluczonych były przedmiotem postępowań administracyjnych, które nie zakończyły się w czasie, w którym była prezesem zarządu spółki, wobec czego brak regulowania tych zobowiązań nie mógł być podstawą ustalenia przez organ, że zaistniały przesłanki do złożenia przez nią wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w dacie wskazanej w decyzji.
Należy zatem podkreślić, że ostateczna decyzja administracyjna, wydana na podstawie art. 207 ust. 9 u.f.p., orzekająca o zwrocie środków od beneficjenta, ma charakter deklaratoryjny, nie zaś konstytutywny. Decyzja określająca przypadającą do zwrotu kwotę dofinansowania nie tworzy nowego stosunku prawnego, a obowiązek zwrotu dofinansowania powstaje z chwilą zaistnienia przesłanek przewidzianych przepisami. Środki wykorzystane z naruszeniem procedur są środkami nienależnymi już od dnia przekazania tych środków beneficjentowi, nie zaś z upływem 14 dni od wydania decyzji określającej tę należność, co potwierdza brzmienie art. 207 ust. 1 i 9 u.f.p.
Tym samym okoliczność, że toczące się postępowania administracyjne dotyczące zwrotu dofinansowań przez spółkę nie zakończyły się w czasie , gdy skarżąca była prezesem jej zarządu , nie miała znaczenia dla określenia momentu, w którym wniosek o ogłoszenie upadłości spółki powinien być złożony.
Skarżąca nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, a na Nadzwyczajnym Zgromadzeniu Wspólników spółki w dniu 30 maja 2019 r. jako udziałowiec zagłosowała za uchwałą o dalszym kontynuowaniu przez spółkę działalności, pomimo straty przewyższającej sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego . W tym czasie wobec spółki prowadzono pięć postępowań w związku z zobowiązaniami powstałymi w marcu 2016 r., maju 2017 r. oraz w 2018 r.
Należy przychylić się do wniosków organu, że skarżąca , będąc prezesem zarządu spółki, znała wyniki kontroli, a co za tym idzie – także stwierdzonych nieprawidłowości i nieregulowanych wezwań do zapłaty. Nieprawidłowości powoływane przez organ w kontekście przesłanki niewypłacalności wynikającej z art. 11 ust. 1 p.u., skutkujące obowiązkiem zwrotu środków dofinansowania, zostały stwierdzone w latach 2018-2019, zatem w czasie pełnienia przez skarżącą obowiązków członka zarządu spółki.
Nie można zgodzić się z zarzutami skargi, dotyczącymi zaniechania przez organ ustalenia, czy w czasie, gdy skarżąca była prezesem zarządu spółki zaistniały ustawowe przesłanki do wystąpienia o ogłoszenie upadłości. Wbrew stanowisku skarżącej organ dokonał niezbędnych w sprawie ustaleń faktycznych, rozstrzygających tę kwestię. Okoliczność ta nie wymagała przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości, ani dowodu z przesłuchania stron postępowania na zgłaszane przez skarżącą okoliczności. Należy zwrócić uwagę, że w myśl art. 86 k.p.a. organ administracji publicznej może przesłuchać stronę, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła.
Skarżąca nie wskazała mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości spółki w znacznej części. Pozostając nadal wspólnikiem spółki ma ona – w świetle art. 212 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych ( tj. Dz.U. z 2024 r., poz.18 , dalej jako "k.s.h.") – prawo do przeglądania ksiąg i dokumentów spółki, sporządzania bilansu dla swego użytku lub żądania wyjaśnień od zarządu, a w przypadku odmowy – ma prawo złożyć wniosek do sądu rejestrowego o zobowiązanie zarządu do udzielenia wyjaśnień lub udostępnienia do wglądu dokumentów bądź ksiąg spółki.
Jak ustalił organ , ze sprawozdań finansowych spółki za lata 2016-2018 wynika, że spółka na koniec każdego okresu sprawozdawczego osiągnęła stratę netto –na koniec 2016 r. wyniosła ona 681 864,03 zł (przy sumie bilansowej 3 390 335,21 zł); na koniec 2017 r. – 792 470,04 zł (przy sumie bilansowej 2 868 318,61 zł); na koniec 2018 r. – 369 903,58 zł (przy sumie bilansowej 4 964 547,73 zł). Na koniec 2019 r. spółka wykazała zysk na poziomie 389 809,98 zł (przy sumie bilansowej 3 492 154,25 zł), a na koniec 2020 r. wykazać stratę w wysokości 902 900,17 zł. Zysk za 2019 r. nie pozwalał na pokrycie strat z lat 2016-2018.
Organ prawidłowo zauważył, że pomimo danych świadczących o złej kondycji finansowej spółki oraz faktu, iż wykazywane straty przewyższały (od 2017 r.) sumę kapitału zapasowego i rezerwowego oraz połowę kapitału zakładowego, która to okoliczność zgodnie z art. 233 § 1 k.s.h. oznacza konieczność zwołania przez zarząd zgromadzenia wspólników w celu powzięcia uchwały dotyczącej dalszego istnienia spółki, podejmowano uchwały o dalszym funkcjonowaniu spółki. Jednocześnie w kolejnych latach planowano pokrycie straty netto z przyszłych zysków spółki. Utrata zdolności płatniczych spółki była następstwem kumulowanych od wielu lat zobowiązań, której nie zmieniła okoliczność polegająca na księgowym wykazaniu zysku za 2019 r.
Z zapisów protokołu z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 30 maja 2019 r., na którym przyjęto rezygnację skarżącej z funkcji prezesa zarządu spółki wynika, że skarżąca posiadała wiedzę o powstawaniu zaległości w regulowaniu wymagalnych zobowiązań spółki i o jej sytuacji finansowej.
W tej sytuacji decyzja, wydana wobec skarżącej, jest prawidłowa.
Mając na uwadze powyższe Sąd, nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI