I SA/Bk 40/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi podatniczki G. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. w wysokości 24.656,00 zł, zamiast zadeklarowanej kwoty 0,00 zł. Organ pierwszej instancji stwierdził nierzetelność podatkowej księgi przychodów i rozchodów w części dotyczącej kosztów uzyskania przychodów, które zostały zaewidencjonowane na podstawie 4 faktur VAT wystawionych przez B. A. F. K. B. na łączną kwotę 157.000,00 zł, tytułem "Prowizja wg umowy z dnia 07-07-2015". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę, uznając ją za niezasadną. Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych, że prowadzenie postępowania podatkowego i wymiar podatku były dopuszczalne pomimo wcześniejszego postępowania upadłościowego wobec skarżącej. Kluczowym elementem rozstrzygnięcia było zakwestionowanie faktur wystawionych przez B. A. F. K. B. jako dokumentujących czynności, które faktycznie nie zostały dokonane. Sąd oparł się na materiale dowodowym, w tym zeznaniach świadków i ustaleniach Prokuratury Okręgowej w S. w śledztwie dotyczącym J. W., które wskazywały na schemat działania polegający na wystawianiu nierzetelnych faktur w celu pozorowania transakcji i przepływu środków pieniężnych. Sąd podkreślił, że aby wydatek mógł być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, musi być rzeczywiście poniesiony, właściwie udokumentowany i związany z celem uzyskania przychodu. W tej sprawie brak było dowodów potwierdzających faktyczne świadczenie usług przez B. A. F. K. B. na rzecz skarżącej, a sama umowa i faktury nie wystarczały do udokumentowania kosztów. Sąd uznał również za bezzasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wskazując na prawidłowe zebranie i ocenę materiału dowodowego przez organy podatkowe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów faktur dokumentujących fikcyjne transakcje, interpretacja przepisów dotyczących postępowania podatkowego po upadłości, zasady korzystania z dowodów z innych postępowań.
Dotyczy specyficznej sytuacji nierzetelnych faktur i powiązań między stronami, a także specyfiki postępowania upadłościowego osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy faktury dokumentujące usługi pośrednictwa finansowego, wystawione przez podmiot, którego działalność została uznana za nierzetelną lub fikcyjną, mogą stanowić podstawę do zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, faktury dokumentujące czynności, które faktycznie nie zostały dokonane, nie mogą stanowić podstawy do zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że aby wydatek mógł być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, musi być rzeczywiście poniesiony, właściwie udokumentowany i związany z celem uzyskania przychodu. W przypadku faktur dokumentujących fikcyjne usługi, brak jest podstaw do ich uwzględnienia.
Czy postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego za dany rok jest dopuszczalne po zakończeniu postępowania upadłościowego wobec podatnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postępowanie podatkowe jest dopuszczalne po zakończeniu postępowania upadłościowego, o ile zobowiązanie podatkowe nie zostało objęte i umorzone w ramach tego postępowania.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że umorzenie zobowiązań w postępowaniu upadłościowym dotyczy zobowiązań objętych wnioskiem i procedowanych przez sąd upadłościowy. Nie obejmuje wierzytelności niezgłoszonych. Brak jest zakazu prowadzenia postępowania podatkowego po zakończeniu postępowania upadłościowego.
Czy organy podatkowe mogą korzystać z dowodów zgromadzonych w innych postępowaniach (np. karnych) bez ich powtarzania w postępowaniu podatkowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organy podatkowe mogą korzystać z dowodów zgromadzonych w innych postępowaniach, w tym karnych, zgodnie z art. 181 Ordynacji podatkowej, co nie narusza zasady czynnego udziału strony.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym wykorzystanie dowodów z innych postępowań jest dopuszczalne i nie narusza zasady czynnego udziału strony, która ma możliwość zapoznania się z tymi dowodami i wypowiedzenia się na ich temat.
Przepisy (22)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych w art. 23, stanowią koszty uzyskania przychodów. Kluczowe jest rzeczywiste poniesienie wydatku, jego udokumentowanie i związek z przychodem.
Prawo upadłościowe art. 491-14
Ustawa Prawo upadłościowe
Prawo upadłościowe art. 491-16 § 1
Ustawa Prawo upadłościowe
Umorzenie zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłat wierzycieli.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 45 § 6
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 23 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Katalog wydatków, które nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.
u.p.d.o.f. art. 9
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 24
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
o.p. art. 21 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 21 § 3
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego ma charakter deklaratoryjny.
o.p. art. 70 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Przedawnienie zobowiązania podatkowego.
o.p. art. 70 § 3
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Ogłoszenie upadłości przerywa bieg terminu przedawnienia.
o.p. art. 121 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.
o.p. art. 122
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Obowiązek dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego.
o.p. art. 123
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
o.p. art. 181
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Możliwość wykorzystania dowodów z innych postępowań.
o.p. art. 187 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
o.p. art. 191
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
o.p. art. 193 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 193 § 4
Ustawa - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 208 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Umorzenie postępowania.
o.p. art. 233 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
PPSA art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktury wystawione przez B. A. F. K. B. dokumentowały czynności, które faktycznie nie zostały dokonane. • Brak było dowodów potwierdzających rzeczywiste świadczenie usług pośrednictwa finansowego przez B. A. F. K. B. na rzecz skarżącej. • Wysokie koszty uzyskania przychodów (89,06% zadeklarowanej sprzedaży) nie znajdowały ekonomicznego uzasadnienia. • Postępowanie podatkowe było dopuszczalne pomimo wcześniejszego postępowania upadłościowego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 49116 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe w zw. z art. 208 § 1 o.p. poprzez niezastosowanie, polegające na określeniu zobowiązania podatkowego w sytuacji, gdy zostało ono umorzone w postępowaniu upadłościowym. • Brak zweryfikowania przez organ odwoławczy, czy wierzyciel (Naczelnik Urzędu Skarbowego) był informowany o postępowaniu upadłościowym i czy zgłosił wierzytelności. • Naruszenie art. 22 ust. 1 oraz art. 23 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez pozbawienie podatnika prawa do kosztów uzyskania przychodów. • Naruszenie art. 9 i art. 24 u.p.d.o.f. poprzez dokonanie wyliczenia dochodu z pominięciem kosztów. • Naruszenie art. 233 § 1 o.p. w zw. z art. 45 ust. 6 w zw. z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wadliwie określającej zobowiązanie. • Naruszenie art. 123 o.p. poprzez przyjęcie wyjaśnień K. B. i J. W. bez weryfikacji i pozbawienie strony konfrontacji. • Naruszenie art. 121 § 1 o.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania. • Naruszenie art. 122 i art. 187 o.p. poprzez niedopełnienie obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego. • Naruszenie art. 191 o.p. poprzez dokonanie oceny z pominięciem istotnych faktów. • Naruszenie art. 193 § 1 i 4 o.p. poprzez nieuznanie za dowód ksiąg podatkowych.
Godne uwagi sformułowania
faktury, które poświadczały nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie dla określenia wysokości należności publicznoprawnych • nie można uznać, że wszczęcie postępowania podatkowego [...] było niedopuszczalne • nie istnieje zakaz prowadzenia postępowania podatkowego po zakończeniu postępowania upadłościowego • aby wydatek mógł być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, muszą być spełnione łącznie następujące warunki: (a) wydatek powinien być rzeczywiście (definitywnie) poniesiony przez podatnika, (b) nie może znajdować się w katalogu określonym w art. 23 u.p.d.o.f., (c) powinien pozostawać w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, (d) winien zostać poniesiony w celu uzyskania przychodów bądź zachowania źródła przychodów i (e) być właściwie udokumentowany. • dowody księgowe, które nie są zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej, jaką rzekomo dokumentują, nie mogą stanowić podstawy zapisów w księdze • nie każdy wniosek dowodowy złożony przez stronę może (i powinien) być uwzględniony
Skład orzekający
Dariusz Marian Zalewski
przewodniczący
Justyna Siemieniako
sprawozdawca
Paweł Janusz Lewkowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów faktur dokumentujących fikcyjne transakcje, interpretacja przepisów dotyczących postępowania podatkowego po upadłości, zasady korzystania z dowodów z innych postępowań."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nierzetelnych faktur i powiązań między stronami, a także specyfiki postępowania upadłościowego osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy oszustwa finansowego na dużą skalę, wykorzystującego fikcyjne faktury do zaniżania zobowiązań podatkowych, co jest tematem interesującym zarówno dla prawników, jak i dla szerszej publiczności zainteresowanej tematyką oszustw i prawa podatkowego.
“Sąd potwierdza: fikcyjne faktury to prosta droga do utraty pieniędzy i problemów z prawem.”
Dane finansowe
WPS: 24 656 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.