I SA/BK 394/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2023-03-24
NSArolnictwoWysokawsa
płatności dobrostanoweARiMRrolnictwozwierzęta gospodarskieterminypostępowanie administracyjnePROWustawa covidowaidentyfikacja i rejestracja zwierząt

WSA w Białymstoku uchylił własny wyrok, oddalił skargę rolnika na decyzję ARiMR o odmowie przyznania płatności dobrostanowej z powodu nieterminowego zgłoszenia przemieszczenia zwierząt, uznając, że przepisy covidowe o przywracaniu terminów nie miały zastosowania.

Rolnik złożył wniosek o płatność dobrostanową, ale ARiMR odmówiła jej przyznania z powodu nieterminowego zgłoszenia przemieszczenia 62 krów mlecznych. WSA w Białymstoku pierwotnie uchylił decyzję ARiMR, uznając naruszenie przepisów covidowych dotyczących przywracania terminów. Jednakże, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej organu, WSA w ramach autokontroli uchylił swój własny wyrok, oddalił skargę rolnika i utrzymał w mocy decyzję ARiMR, stwierdzając, że przepisy covidowe nie miały zastosowania do wniosków o płatności rolne, a ciężar dowodu zachowania terminu spoczywał na rolniku.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności dobrostanowej dla rolnika P. Ż. przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z powodu nieterminowego zgłoszenia przemieszczenia 62 krów mlecznych. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności, a Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy. Rolnik zaskarżył decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Białymstoku, zarzucając m.in. naruszenie przepisów KPA oraz ustawy covidowej. WSA pierwotnie uchylił decyzję organów, uznając, że organ nie zastosował art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej, który nakazywał zawiadomienie strony o uchybieniu terminu i wyznaczenie terminu na złożenie wniosku o przywrócenie. Organ ARiMR wniósł skargę kasacyjną, a WSA w ramach autokontroli, stosując art. 179a p.p.s.a., uchylił swój własny wyrok. Sąd uznał, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, ponieważ art. 67c ustawy PROW wyłącza stosowanie przepisów covidowych do terminów związanych z płatnościami rolnymi. WSA ponownie rozpoznał sprawę, tym razem oddalając skargę rolnika. Sąd stwierdził, że ciężar dowodu zachowania terminu zgłoszenia przemieszczenia zwierząt spoczywał na rolniku, a przedstawione przez niego dowody (wrzucenie dokumentów do urny) nie były wystarczające do wykazania dochowania terminu. Sąd podkreślił, że prezentata organu na dokumentach jest dowodem wpływu, a brak skutecznych przeciwdowodów uniemożliwia uznanie terminu za zachowany. W konsekwencji, sąd uznał, że odmowa przyznania płatności i nałożenie kar administracyjnych były zasadne, a pierwotne uchylenie decyzji przez WSA było błędne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej nie mają zastosowania do terminów związanych z płatnościami w ramach PROW, zgodnie z art. 67c ustawy PROW.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 67c ustawy PROW wprost wyłącza stosowanie przepisów covidowych dotyczących przywracania terminów do postępowań w sprawach płatności rolnych, w tym płatności dobrostanowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

ustawa PROW art. 67c

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Wyłącza stosowanie art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej do terminów związanych z płatnościami w ramach PROW.

Ustawa o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt art. 12 § ust. 1 pkt 1

Nakłada obowiązek zgłoszenia przemieszczenia zwierząt w terminie 7 dni.

rozporządzenie 640/2014 art. 31

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013

Określa konsekwencje przekroczenia 50% niezgodności w liczbie zwierząt, w tym odmowę przyznania pomocy.

rozporządzenie dobrostanowe art. 6 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt"

Reguluje przyznawanie kosztów transakcyjnych.

p.p.s.a. art. 179a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia sądowi pierwszej instancji uchylenie własnego wyroku w trybie autokontroli.

Pomocnicze

ustawa covidowa art. 15zzzzzn2

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Reguluje procedurę przywracania terminów w postępowaniu administracyjnym w okresie stanu epidemii.

Ustawa o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt art. 12 § ust. 7

Określa formy zgłoszeń przemieszczeń zwierząt.

rozporządzenie 1306/2013 art. 64

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej

Dotyczy kar administracyjnych i możliwości odstąpienia od nich.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji w przypadku naruszenia prawa procesowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy oceny materiału dowodowego.

k.p.a. art. 27

Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje obowiązki stron i organów w postępowaniu ARiMR.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 67c ustawy PROW wyłącza stosowanie przepisów covidowych dotyczących przywracania terminów do spraw płatności rolnych. Ciężar dowodu zachowania terminu zgłoszenia przemieszczenia zwierząt spoczywa na wnioskodawcy. Data prezentaty organu na dokumentach jest dowodem wpływu, chyba że istnieją skuteczne przeciwdowody.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów covidowych przez organ pierwszej instancji (uznane za błędne przez WSA w autokontroli). Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Naruszenie zasady prawdy obiektywnej i obowiązku organu do wszechstronnego zebrania materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione ciężar dowodu w tego rodzaju sprawach spoczywa na wnioskodawcy nie sposób uznać, że termin dokonania zgłoszenia został zachowany

Skład orzekający

Andrzej Melezini

przewodniczący

Małgorzata Anna Dziemianowicz

sprawozdawca

Marcin Kojło

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów wyłączających stosowanie ustawy covidowej do płatności rolnych oraz rozkład ciężaru dowodu w sprawach ARiMR."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosków o płatności rolne w okresie pandemii i stosowania przepisów o identyfikacji zwierząt.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe rozumienie przepisów wyłączających stosowanie ogólnych regulacji (jak ustawa covidowa) w specyficznych sektorach (rolnictwo) oraz jak ważny jest ciężar dowodu dla rolników.

Rolniku, uwaga! Ustawa covidowa nie chroni Cię przed terminami w ARiMR.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bk 394/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-03-24
Data wpływu
2022-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Andrzej Melezini /przewodniczący/
Marcin Kojło
Małgorzata Anna Dziemianowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 598/23 - Wyrok NSA z 2024-06-13
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a  ustawy  PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 81a, 86, 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2137
art. 27 ust. 1 pkt 1-4, art. 67c
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), sędzia WSA Marcin Kojło, Protokolant sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 marca 2023 r. skargi kasacyjnej Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 9 grudnia 2022 r. w sprawie ze skargi P. Ż. na decyzję Dyrektora P.Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dobrostanowej na 2021 rok 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od skarżącego P. Ż. na rzecz Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
P. Ż. (dalej jako: "skarżący") 17 czerwca 2021 r. złożył wniosek o przyznanie płatności na 2021 r., w którym ubiegał się o przyznanie płatności dobrostanowej (PROW 2014-2020) w ramach realizacji wariantu 2.2 Dobrostan krów mlecznych utrzymywanych grupowo - zwiększona powierzchnia w budynkach w tym o przyznanie kosztów transakcyjnych.
Po przeprowadzeniu postępowania Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wydał decyzję z [...] maja 2022 r., nr [...], na mocy której odmówił skarżącemu przyznania przedmiotowej płatności za realizację wariantu 2.2 Dobrostan krów mlecznych utrzymywanych grupowo - zwiększona powierzchnia w budynkach, nakładając przy tym sankcję i odmówił przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia planu poprawy dobrostanu zwierząt. Decyzja została skutecznie doręczona 26 maja 2022 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru).
Od powyższej decyzji 8 czerwca 2022 r. skarżący złożył odwołanie do Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., w którym nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji.
Decyzją z [...] lipca 2022 r., nr [...], Dyrektor utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w siedzibie stada wnioskodawcy średnia liczba krów mlecznych wyniosła 90,83 szt. Organ odwoławczy ustalił, że co do zwierząt o numerach identyfikacyjnych wskazanych na str. 6 skarżonej decyzji nie zostało spełnione kryterium terminowego zgłoszenia przemieszczeń, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. 2019 r. poz. 1149 ze zm.) w zw. z art. 7 ust. 1 tiret drugie Rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z 17 lipca 2000 r. ustanawiającego system identyfikacji i rejestracji bydła i dotyczące etykietowania mięsa wołowego i produktów z mięsa wołowego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 820/97 (Dz.U.UE.L.2000.204.1, dalej jako: "rozporządzenie 1760/2000")
Organ podał, że w siedzibie stada wnioskodawcy przebywało 62 krowy mleczne zgłoszone nieterminowo. Średnia liczba krów mlecznych zgłoszonych nieterminowo przeliczonych w stosunku do całego okresu zobowiązania wyniosła 53,1181 szt., a średnia liczba krów zgłoszonych prawidłowo, kwalifikujących się do płatności wyniosła 30,71 szt. Obliczenie różnicy procentowej: (53,1181 : 30,71) X 100 > 100%. Powołując się na art. 31 ust. 1, 2 i 3 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 181, str. 48, dalej jako: "rozporządzenie 640/2104") organ wskazał, że jeżeli odsetek ustalony zgodnie z ust. 3 tego rozporządzenia przekracza 50%, za dany rok składania wniosków nie przyznaje się pomocy lub wsparcia, do których beneficjent byłby uprawniony zgodnie z art. 30 ust. 3 w ramach systemu pomocy lub środka wsparcia lub rodzaju operacji w ramach danego środka wsparcia w danym roku składania wniosków. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze w kwocie odpowiadającej różnicy między liczbą zwierząt zgłoszonych a liczbą zwierząt zatwierdzonych zgodnie z art. 30 ust. 3, którą obliczono na kwotę 31.605,27 zł. Wobec odmowy przyznania płatności dobrostanowej organ pierwszej instancji prawidłowo na podstawie § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 382, dalej jako: "rozporządzenie dobrostanowe") odmówił przyznania kosztów transakcyjnych.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, zarzucił naruszenie:
- naruszenie art. 27 ust 1 pkt 1-4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r. poz. 1234, dalej jako: "ustawa PROW") w zw. z art. 81a oraz art. 86 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie daty zgłoszenia przemieszczenia zwierząt i uznanie, że beneficjent nie dokonał w terminie, tj. 24 sierpnia 2021 r., zgłoszenia przemieszczenia zwierząt, mimo przekazania przedmiotowego zgłoszenia do jednostki ARiMR za pomocą skrzynki na dokumenty/urny, w których możliwe było pozostawienie dokumentów, nierozpoznanie i nie zgromadzenie materiału dowodowego w sposób wszechstronny, celem wyjaśnienia wątpliwości w sprawie co do daty dokonania zgłoszenia przemieszczenia zwierząt oraz niezapewnienie stronie czynnego udziału w sprawie i uniemożliwienie jej oraz pełnomocnikowi J. Ż. złożenia wyjaśnień w zakresie okoliczności złożenia zgłoszenia oraz poprzez brak rozstrzygnięcia wątpliwości faktycznych na korzyść strony;
- naruszenie art. 8 § 1 k.p.a., poprzez naruszenie zasady zaufania obywateli do organów, bezzasadne przyjęcie wersji odmiennej zdarzenia niż prezentowana przez stronę oraz obciążenie strony negatywnymi konsekwencjami zastosowanych przez organ rozwiązań;
- naruszenie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm., dalej jako: "ustawa covidowa"), poprzez jego niezastosowanie i nieumożliwienie stronie złożenia wniosku o przywrócenie terminu;
- naruszenie § 3, § 5 ust. 3 i § 6 rozporządzenia 640/2014, poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że strona nie dokonała w terminie zgłoszenia przemieszczenia zwierząt i odmowę przyznania płatności oraz zastosowanie sankcji;
- naruszenie art. 64 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 549, dalej jako: "rozporządzenie 1306/2013"), poprzez niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kar administracyjnych, mimo iż niezgodności były wynikiem działania siły wyższej; skarżący nie jest winny zaistniałej nieprawidłowości oraz niezgodność jest nieznaczna;
- naruszenie art. 15 w zw. z 107 § 3 k.p.a., poprzez nierozpoznanie i nieodniesienie się przez organ odwoławczy do wszystkich zarzutów odwołania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy,
- naruszenie art. 136 k.p.a., poprzez nieuzupełnienie materiału dowodowego i nieprzesłuchanie pełnomocnika skarżącego J. Ż. na okoliczność wrzucenia 24 sierpnia 2021 r. do wrzutni zgłoszenia formularza przemieszczenia zwierząt;
- naruszenie art. 138 § 1 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy, mimo braku podstaw.
Mając na uwadze powyższe, autor skargi wniósł o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z [...] maja 2022 r., nr [...], względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z 9 grudnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie organu pierwszej instancji i orzekł o kosztach postępowania. Jako powód uchylenia sąd wskazał naruszenie przez organ art. art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy covidowej. W sprawie doszło bowiem do uchybienia przez skarżącego terminu do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki (złożenia wniosku o przyznanie płatności dobrostanowej), co stanowiło przesłankę zawiadomienia strony postępowania przewidzianą w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 ustawy covidowej. Organ pierwszej instancji jednak, stwierdziwszy, że skarżący dokonał zgłoszenia z uchybieniem, nie skierował do strony skarżącej zawiadomienia, o którym mowa w powyższym przepisie, pomimo ciążącego na nim w tym zakresie obowiązku. W tej sytuacji niezastosowanie przez organ omawianej regulacji należało, zdaniem składu orzekającego, zakwalifikować jako naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy i skutkujące koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, jak też wydanej w jej następstwie decyzji organu odwoławczego.
Organ reprezentowany przez pełnomocnika wniósł za pośrednictwem WSA w Białymstoku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając wyrok w całości, autor skargi zarzucił naruszenie prawa procesowego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") w zw. z art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt [pisownia oryginalna] i ust. 2 ustawy covidowej w zw. z art. 67c ustawy PROW, gdyż w przypadku postępowania z wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "dobrostan zwierząt" stosowanie art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 ustawy covidowej należy uznać za wyłączone na podstawie art. 67c ustawy PROW.
W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik organu wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku; zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; rozpoznanie skargi kasacyjnej bez rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 179a p.p.s.a. jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie, rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.
Art. 179a p.p.s.a. zawiera dwie przesłanki. Sąd pierwszej instancji może bowiem stwierdzić, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione. Przesłanki te połączone są spójnikiem "albo", który wyraża alternatywę rozłączną. Zatem przesłanki unormowane w art. 179a p.p.s.a. są od siebie niezależne i stosuje się je rozłącznie, wystarczy więc, aby ziściła się tylko jedna z nich.
Istotą autokontroli jest skontrolowanie przez skład orzekający wydanego przez siebie orzeczenia (naprawienie popełnionych przy wyrokowaniu błędów i wydanie orzeczenia prawidłowego). Biorąc zaś pod uwagę charakter uchybień, jedynym możliwym rozstrzygnięciem jest uchylenie kontrolowanego orzeczenia w całości. Nie jest możliwe pozostawienie w obrocie prawnym dwóch rozstrzygnięć, kontrolowanego i tego, które zostało wydane w wyniku autokontroli. Innymi słowy spełnienie przesłanek przewidzianych w art. 179a p.p.s.a. skutkuje tym, że wojewódzki sąd administracyjny uchyla zaskarżony wyrok, rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę (zob. wyrok NSA z 9 sierpnia 2016 r., II FSK 1291/16; powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie sądu podstawy skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie są oczywiście usprawiedliwione, co wymaga uchylenia zaskarżonego wyroku. W myśl postanowienia Sądu Najwyższego z 20 marca 2014 r., I CSK 18/14 o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej możemy mówić wtedy, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają jej uwzględnienie. Tak jest w niniejszej sprawie. Sąd podziela podstawy prawne skargi kasacyjnej i jej argumentację odnośnie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy covidowej w zw. z art. 67c ustawy PROW. Sąd niezasadnie bowiem przyjął, że w okresie, w którym skarżący wystąpił o przyznanie mu płatności dobrostanowej, i temu terminowi uchybił, organ zobowiązany był do zastosowania art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy covidowej.
Gwoli przypomnienia należy wskazać, że warunki i tryb udzielania pomocy dobrostanowej reguluje rozporządzenie dobrostanowe. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1, 2 lit. b i 3 lit. b tego aktu prawnego płatność dobrostanową przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 33 ust. 1 rozporządzenia 1306/2013, jeżeli zobowiązał się do realizacji określonych pakietów i ich wariantów w ramach operacji, o której mowa w art. 33 ust. 1 rozporządzenia 1305/2013, oraz: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o tę płatność, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 2) który posiada, na dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności dobrostanowej, co najmniej jedną oznakowaną zgodnie z przepisami o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz zarejestrowaną w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt krowę - w przypadku pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2, 3) który posiada, z wyłączeniem wariantu, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2 lit. a, plan poprawy dobrostanu zwierząt, który został sporządzony w roku złożenia wniosku o przyznanie płatności dobrostanowej przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - w przypadku wariantów, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 lit. b i d, pkt 2 lit. b i c oraz pkt 3 - przy udziale doradcy rolniczego, na formularzu udostępnionym przez ARiMR. Stosownie do § 3 ust. 2 rozporządzenia dobrostanowego, Plan poprawy dobrostanu zwierząt zawiera elementy, które są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia. W świetle § 4 ust. 1 i 2 pkt 2 lit. a i b, ust. 4 pkt 3 i 4 rozporządzenia dobrostanowego odpowiednie obowiązkowe wymogi ustanowione zgodnie z tytułem VI rozdziału I rozporządzenia nr 1306/2013 oraz inne odpowiednie obowiązkowe wymogi, o których mowa w art. 33 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, są wskazane w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
Wymogi, które wykraczają ponad odpowiednie obowiązkowe wymogi ustanowione zgodnie z tytułem VI rozdziału I rozporządzenia 1306/2013, oraz inne odpowiednie obowiązkowe wymogi, o których mowa w art. 33 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia, przy czym wymogi te obejmują także obowiązek prowadzenia na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru wypasu krów mlecznych i są przestrzegane w ramach pakietu 2. Dobrostan krów i jego wariantów: a) wariant 2.1 Dobrostan krów mlecznych - wypas, b) wariant 2.2 Dobrostan krów mlecznych utrzymywanych grupowo - zwiększona powierzchnia w budynkach. Rolnik przestrzega wymogów w ramach wariantu 2.1 Dobrostan krów mlecznych - wypas - co najmniej przez 120 dni w okresie: a) od dnia 1 kwietnia roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności dobrostanowej, do dnia 15 października tego roku - w przypadku gdy ten wniosek został złożony do dnia 1 kwietnia, b) od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności dobrostanowej do dnia 15 października roku, w którym został złożony ten wniosek - w przypadku gdy ten wniosek został złożony po dniu 1 kwietnia, a w ramach wariantu 2.2 Dobrostan krów mlecznych utrzymywanych grupowo - zwiększona powierzchnia w budynkach - od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności dobrostanowej do dnia 14 marca roku następującego po roku, w którym został złożony ten wniosek.
Stosownie do § 5 ust. 1, 2 i 3 pkt 3 i 4, ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 8 omawianego aktu prawnego wysokość płatności dobrostanowej w ramach danego wariantu ustala się jako iloczyn odpowiedniej stawki płatności dobrostanowej i podstawy ustalenia wysokości tej płatności dobrostanowej, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.
Wysokość stawek płatności dobrostanowej za sztukę zwierzęcia w ramach poszczególnych wariantów jest określona w załączniku nr 4 do rozporządzenia.
Podstawą ustalenia wysokości płatności dobrostanowej w ramach wariantu, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2 lit. a jest liczba krów mlecznych utrzymywanych przez rolnika i wypasanych zgodnie z wymogiem, o którym mowa w ust. 4 pkt 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia, w okresie, w którym ten rolnik przestrzega wymogów w ramach tego wariantu, a w ramach wariantu, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2 lit. b jest średnia liczba krów mlecznych utrzymywanych przez rolnika w okresie, w którym ten rolnik przestrzega wymogów w ramach tego wariantu - w odniesieniu do których do dnia objęcia wnioskiem o przyznanie płatności dobrostanowej dokonano zgłoszeń wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, a najpóźniej od dnia objęcia tym wnioskiem są spełnione wymagania w zakresie identyfikacji określone w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Średnią liczbę zwierząt, o których mowa w ust. 3 pkt 1 i 4 - 6, ustala się jako iloraz sumy dziennych liczb tych zwierząt i liczby dni w okresie, w którym rolnik przestrzega wymogów w ramach odpowiednich wariantów - w przypadku wariantów, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 lit. a i c oraz pkt 2 lit. b.
Okres utrzymywania zwierząt przez rolnika i liczbę tych zwierząt w tym okresie ustala się na podstawie danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Wysokość płatności dobrostanowej w ramach wariantu, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2 lit. a, w przypadku krowy mlecznej, która nie była wypasana przez cały okres, w którym rolnik przestrzega wymogów w ramach tego wariantu, ustala się jako iloraz iloczynu odpowiedniej stawki płatności dobrostanowej i liczby dni wypasu tej krowy zgodnie z wymogiem, o którym mowa w ust. 4 pkt 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia, oraz liczby 120.
W świetle ust. 4 załącznika nr 3 do niniejszego rozporządzenia wymogi dla wariantu 2.1 Dobrostan krów mlecznych - wypas obejmują: 1) wypasanie wszystkich utrzymywanych w gospodarstwie rolnym krów mlecznych na trwałych użytkach zielonych lub gruntach ornych, na których występują trawy lub inne zielne rośliny pastewne, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności dobrostanowej lub we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, lub we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12 ustawy PROW, przy czym dla każdej krowy mlecznej okres wypasu wynosi co najmniej 6 godzin dziennie; 2) wypasanie krów mlecznych, o których mowa w pkt 1, bez uwięzi; 3) prowadzenie na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru wypasu krów mlecznych, w którym w odniesieniu do każdej krowy mlecznej wskazuje się dni, w których ta krowa nie była wypasana, wraz z podaniem przyczyny niewypasania tej krowy. Stosownie zaś do zapisów ust. 5 załącznika nr 3 do przedmiotowego rozporządzenia wymogi dla wariantu 2.1 Dobrostan krów mlecznych utrzymywanych grupowo - zwiększona powierzchnia w budynkach obejmują: 1) liczba wszystkich krów mlecznych utrzymywanych w gospodarstwie rolnym nie jest większa niż maksymalna liczba krów mlecznych określona w planie poprawy dobrostanu zwierząt; 2) powierzchnia bytowa w budynkach inwentarskich dla wszystkich krów mlecznych w gospodarstwie rolnym, w przeliczeniu na jedną sztukę, wynosi: a) w systemie wolnostanowiskowym z wydzielonymi legowiskami dla (-) wydzielonego legowiska: długość - co najmniej 2,1 m, szerokość - co najmniej 1,1 m, (-) powierzchni odpasowo-ruchowej – co najmniej 4 m2, b) w systemie wolnostanowiskowym bez wydzielonych legowisk na ściółce - co najmniej 5,4 m2; 3) powierzchnia bytowa w budynkach inwentarskich: a) dla innych niż krowy mleczne grup technologicznych bydła w typie użytkowym mlecznym lub typie użytkowym kombinowanym o mlecznym kierunku ich użytkowania, b) dla krów maniek - jest zgodna z odpowiednimi obowiązkowymi wymogami ustanowionymi zgodnie z tytułem VI rozdziału I rozporządzenia 1306/2013 oraz innymi odpowiednimi obowiązkowymi wymogami wynikającymi z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej. Stosownie do przepisu § 6 ust. 1 i 2 cytowanego rozporządzenia rolnikowi może zostać przyznana kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. e rozporządzenia nr 1305/2013 poniesionych z tytułu sporządzenia, w roku złożenia wniosku o przyznanie płatności dobrostanowej, planu poprawy dobrostanu zwierząt, jeżeli są spełnione warunki przyznania płatności dobrostanowej w ramach danego wariantu. Wysokość kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. e rozporządzenia nr 1305/2013 poniesionych z tytułu sporządzenia planu poprawy dobrostanu zwierząt nie może przekraczać 15% wypłaconej płatności dobrostanowej w ramach danego wariantu i nie może być wyższa niż 1000 zł w ramach jednego pakietu, niezależenie od liczby planów poprawy dobrostanu zwierząt sporządzonych w ramach jednego pakietu.
W świetle § 8 ust. 5 pkt 2, ust. 6 pkt 1 lit. a i ust. 9 rozporządzenia dobrostanowego jeżeli rolnik ubiega się o przyznanie płatności dobrostanowej w ramach wariantu innego niż warianty, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 lit. a i c oraz pkt 2 lit. a, składa do kierownika biura powiatowego Agencji, przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, kopie stron planu poprawy dobrostanu zwierząt zawierające informacje, o których mowa w ust. 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia, oraz informacje, o których mowa w ust. 2 pkt 4 lit. b załącznika nr 1 do rozporządzenia - w przypadku wariantu, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2 lit. b, - z tym że kopie stron zawierające informacje określone w pkt 1-4 zawierają również podpis rolnika i doradcy rolniczego, przy udziale którego został sporządzony ten plan. Jeżeli rolnik ubiega się o przyznanie płatności dobrostanowej w ramach wariantu, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2 lit. a, składa do kierownika biura powiatowego Agencji w terminie od dnia 16 października do dnia 31 października roku złożenia wniosku o przyznanie płatności dobrostanowej rejestr wypasu krów mlecznych. Rolnik może, do czasu zawiadomienia o wystąpieniu nieprawidłowości albo do czasu powiadomienia o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, dokonać zmiany w planie poprawy dobrostanu zwierząt i niezwłocznie poinformować o tych zmianach kierownika biura powiatowego Agencji.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, posiadacz zwierzęcia gospodarskiego zgłasza kierownikowi biura informacje określone w art. 7 ust. 1 tiret drugie rozporządzenia 1760/2000 w terminie 7 dni - w przypadku bydła. Informacje określone w art. 7 ust. 1 tiret drugie rozporządzenia 1760/2000 dotyczą wszystkich przemieszczeń do i z gospodarstwa oraz wszystkich przypadków urodzenia i śmierci zwierząt w gospodarstwie wraz z datami tych zdarzeń w maksymalnym terminie określonym przez dane państwo członkowskie; ten maksymalny termin wynosi co najmniej trzy dni i nie przekracza siedmiu dni od dnia jednego z tych zdarzeń.
W myśl art. 12 ust. 7 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, zgłoszeń tych dokonuje się w formie: 1) pisemnej na formularzu udostępnionym przez Agencję albo 2) elektronicznej: a) przez umieszczenie danych na informatycznym nośniku danych w sposób określony przez Agencję albo b) na formularzu umieszczonym na stronie internetowej administrowanej przez Agencję, umożliwiającym wprowadzenie danych do systemu teleinformatycznego Agencji, w którym jest prowadzony rejestr zwierząt gospodarskich oznakowanych.
W sprawie niniejszej organy odmówiły skarżącemu przyznania wnioskowanej płatności ze względu na brak spełnienia warunku określonego w § 5 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia dobrostanowego. Ustalono bowiem, że skarżący dokonał zgłoszenia do bazy IRZ zdarzeń przybycia i wybycia zwierząt do/z siedziby stada w odniesieniu do zwierząt szczegółowo oznaczonych i wymienionych w decyzji (str. 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji) z uchybieniem 7-dniowego terminu i uznano je za zwierzęta niezatwierdzone.
Nie jest sporne, że sprzedaż bydła, co do której organy ustaliły brak terminowego zgłoszenia, miała miejsce 17 sierpnia 2021 r. (zob. str. 3-5 decyzji organu pierwszej instancji), zaś termin zgłoszenia przemieszczenia upływał 24 sierpnia 2021 r. Zgłoszenie przybycia zwierzęcia do siedziby ARiMR nastąpiło (zostało zarejestrowane) 26 sierpnia 2021 r., a zatem już po upływie wyznaczonego przepisami terminu.
W zaskarżonym wyroku sąd błędnie jednak uznał, że organ, mimo ciążącego na nim w tym zakresie obowiązku, nie zastosował się do art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej. Przepis ten został dodany ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255), która weszła w życie 16 grudnia 2020 r.
Zgodnie z ust. 1 powołanego wyżej przepisu, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Z kolei ust. 2 stanowi, że w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3).
Powołana regulacja wprowadziła zatem nową, dodatkową procedurę w okresie trwania pandemii i licznych zakażeń wirusem SARS-CoV-2, odnośnie do terminów, którym uchybiono po 16 grudnia 2020 r., wówczas obowiązkiem organu jest zawiadomienie strony o uchybieniu terminu (art. 15 zzzzzn2 ust. 1), wyznaczenie stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2) oraz pouczenie o treści ust. 3 tego przepisu wydłużającego termin na złożenie wniosku z 7 do 30 dni.
W świetle stanu faktycznego sprawy przyjętego przez organ wynika, że termin na zgłoszenie przemieszczenia upływał z dniem 24 sierpnia 2021 r., zaś dokumenty wpłynęły do organu 26 sierpnia 2021 r., zatem już po wejściu w życie art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej. Niemniej jednak, organ nie miał obowiązku zastosowania się do tego przepisu. Jak bowiem wynika z art. 67c ustawy PROW, do terminów składania wniosków o przyznanie płatności i terminów zgłaszania zmian do tych wniosków w ramach działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 8 i 10-12a, do terminów na dokonanie określonych czynności w toku postępowań w sprawach dotyczących wyboru operacji partnerów KSOW oraz do terminów, o których mowa w art. 67a, terminów do dokonania określonych czynności w toku postępowań, o których mowa w art. 67b, terminów, w jakich należy spełnić określone warunki przyznania lub wypłaty pomocy lub pomocy technicznej lub określone wymogi, terminów dopełnienia warunków, z zastrzeżeniem których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy, lub terminów realizacji innych zobowiązań związanych z przyznaną pomocą lub pomocą techniczną nie stosuje się przepisów art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z. zm.). Przepis ten został wprowadzony ustawą z dnia 15 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 904) i wszedł w życie 15 maja 2021 r. Przy tym, wymienione w cytowanym przepisie m.in. działania z art. 3 ust. 1 pkt 12 ustawy PROW dotyczą dobrostanu zwierząt.
Z tego też względu za w pełni uzasadnione należało uznać zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej, a dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy covidowej w zw. z art. 67c ustawy PROW. W realiach rozpatrywanej sprawy nie znajdował bowiem zastosowania art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy covidowej, zaś przyjęcie odmienne (błędne) skutkowało uchyleniem przez sąd rozstrzygnięć organów obu instancji ze względów proceduralnych. W tym stanie rzeczy sąd uznał wniesioną skargę kasacyjną za uzasadnioną i orzekł jak w sentencji, czyli uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 179a p.p.s.a. (w trybie autokontroli).
W punkcie 2 wyroku wydanego w niniejszej sprawie sąd orzekł o oddaleniu skargi.
Podstawą wydania wcześniej orzeczenia uchylającego było jedynie (błędne) uznanie, że doszło do uchybień proceduralnych po stronie organu, które skutkowały wydaniem negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Rozpoznając skargę raz jeszcze, sąd nie dopatrzył się zasadności podnoszonych w niej zarzutów.
Jak wynika z cytowanych już wyżej przepisów (art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt itd.), na skarżącym ciążył obowiązek zgłoszenia przemieszczenia zwierząt w terminie 7 dni. Skoro zatem sprzedaż bydła, co do której organy ustaliły brak terminowego zgłoszenia, miała miejsce 17 sierpnia 2021 r., to termin zgłoszenia przemieszczenia upływał 24 sierpnia 2021 r. Skarżący dokonał zgłoszenia przybycia zwierzęcia do siedziby ARiMR jednak dopiero 26 sierpnia 2021 r., a zatem już po upływie wyznaczonego przepisami terminu.
Strona skarżąca stanęła na stanowisku, że dokumenty dotyczące zgłoszenia przemieszczenia zostały wrzucone 24 sierpnia 2021 r. do urny znajdującej się w siedzibie Agencji. W związku z epidemią COVID-19, praktyką przyjętą przez organ w tym czasie było przyjmowanie korespondencji właśnie za pośrednictwem ww. urny, z której korespondencja – po odbyciu kwarantanny – była wyjmowana i rejestrowana z datą na dzień wrzucenia. Na dokumentach dotyczących zgłoszenia przez skarżącego przemieszczeń zwierząt, przesłanych przez organ na wezwanie sądu z 9 lutego 2023 r. (k. 112-144 akt sądowych), widnieje prezentata z datą 26 sierpnia 2021 r. Z tego wynika zatem, że dokumenty zostały przyjęte (a więc i tego dnia wrzucone do urny) właśnie 26 sierpnia 2021 r.
W związku z powyższym, a także zarzutami strony w tym zakresie, sąd przypomina, że ustawa PROW w zasadniczy sposób modyfikuje postępowanie w stosunku do ogólnych zasad wynikających z k.p.a. Organy ARiMR, prowadząc postępowanie w sprawie przyznania pomocy, zobowiązane są stać na straży praworządności (art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy PROW), jednak w postępowaniu tym zdecydowanemu ograniczeniu uległa zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Organy ARiMR zostały zobowiązane do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce wynikającego z k.p.a. obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia tego materiału (zob. art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy PROW i art. 77 § 1 k.p.a.). Ponadto art. 27 ust. 2 ustawy PROW nałożył na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Ciężar dowodu w niniejszej sprawie spoczywa więc nie na Agencji, tylko na skarżącym – wnioskodawcy. Wskazuje się, że przyjęta w ustawie klauzula ciężaru dowodu nie odbiega od klauzuli ciężaru dowodu regulowanej przepisem art. 6 Kodeksu cywilnego (zob. S. Prutis, Dobór instrumentów prawnych służących wsparciu rozwoju obszarów wiejskich, St. lur. Agraria 2009, Nr 7, s. 192).
Z treści powołanych przepisów w orzecznictwie zasadnie zatem się wywodzi, że sytuacja procesowa stron w zakresie dowodzenia została w sposób istotny zmodyfikowana, odstąpiono bowiem od modelu przyjętego w kpa, według którego obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie (por. np. wyrok NSA z 28 października 2015 r., II GSK 1884/14).
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób uznać, że termin dokonania zgłoszenia został zachowany. To na skarżącym spoczywał ciężar wykazania, że przesyłka została wrzucona do urny wcześniej, jeszcze z zachowaniem terminu. Miał on oczywiście możliwość złożenia przemieszczeń np. w formie elektronicznej lub poprzez przesłanie formularza zgłoszenia przez Pocztę Polską, kiedy to jego sytuacja kształtowałaby się inaczej i to na podstawie pieczęci możliwe byłoby ustalenie daty nadania (zob. art. 57 § 1 pkt 2 k.p.a.). W przypadku "osobistego" złożenia wniosków w organie i przy braku skutecznych przeciwdowodów, dowodem dochowania (lub nie) terminu jest prezentata organu znajdująca się na dokumentach. Nieuzasadnione byłoby nakładanie na organ obowiązku sprawdzenia czy dokument zawierający prezentatę z oznaczoną datą wpływu mógł zostać złożony w innym dniu, niż wskazuje prezentata (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2017 r., II GSK 1004/16).
Ponadto brak podstaw do stwierdzenia, że ocena zebranego materiału dowodowego dokonana przez organ odwoławczy uchybiała treści art. 80 k.p.a., gdyż rozważania dotyczące spornego terminu zgłoszenia, w sposób przekonujący i logiczny wyjaśniają dlaczego, zgodnie ze zgromadzonymi dowodami, nie można było przyjąć stanowiska skarżącego w zakresie zachowania ww. terminu.
Z tych względów bezpodstawne okazały się zarzuty naruszenia § 3, § 5 ust. 3 i § 6 rozporządzenia 640/2014, jak też art. 64 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013. Jak słusznie zauważył organ, w aktach sprawy brak dowodów potwierdzających wystąpienie siły wyższej, a nieterminowe zgłoszenie zwierząt przez rolnika nie było wynikiem błędu oczywistego (tj. takiego, który musi być wykryty na podstawie danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności i danych zawartych w dokumentach dołączonych do wniosku), ani wynikiem błędu organu. W sprawie nie można też było stwierdzić nieznacznej niezgodności, gdyż przekroczenie ustawowego terminu na zgłoszenie przemieszczenia bydła dotyczyło znacznej ilości 62 szt. Z tego powodu zasadne było nałożenie także kar administracyjnych.
Mając na uwadze powyższe, sąd za nieuzasadnione uznały zarzuty naruszenia art. 27 ust 1 pkt 1-4 ustawy PROW w zw. z art. 81a oraz art. 86, jak też art. 136 k.p.a. Raz jeszcze podkreślić należy, że ciężar dowodu w tego rodzaju sprawach spoczywa na wnioskodawcy. Organ nie miał obowiązku do rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony, gdyż de facto wątpliwości takich nie było – stan faktyczny nie został bowiem zakwestionowany w sposób skuteczny. Podobnie, organ nie miał obowiązku przesłuchania świadka J. Ż. czy też uzupełnienia materiału dowodowego o protokół z jej przesłuchania. Istotne jest przy tym, że strona sama nie podjęła formalnej inicjatywy w tym zakresie, jedynie wskazując w odwołaniu, że został poinformowany przez pracownika organu o konieczności wycofania wniosku; twierdzenie to nie zostało jednak niczym poparte. Dopiero na etapie skargi do sądu został podniesiony zarzut nieprzesłuchania pełnomocnika, tymczasem brak wcześniejszych wniosków formalnych, np. w formie pisemnej, ze strony skarżącego w tym zakresie czy choćby oświadczenia ww. na tę okoliczność. Sąd nie ma przy tym wątpliwości, że stronie została zapewniona możliwość udziału w postępowaniu, jednak to, że sama nie korzystała z danych jej możliwości w sposób aktywny i dostateczny dla obrony jej interesów, nie może stanowić uzasadnienia dla tego zarzutu.
Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przez organ odwoławczy art. 15 w zw. z 107 § 3 k.p.a. Lektura treści uzasadnienia pozwala uznać je za logiczne, kompletne i spójne oraz wyprowadzić wniosek, że sprawa została właściwie przeanalizowana w trybie dwuinstancyjnym. Sam fakt, że organ nie odniósł się w sposób bezpośredni do podniesionych zarzutów, nie stanowi jeszcze podstawy do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Choć te niewielkie uchybienie jest dostrzegalne, to jednak całość uzasadnienia umożliwia poznanie motywów podjętego rozstrzygnięcia i odniesienie ich do kontekstu stawianych w odwołaniu zarzutów.
Oczywiście bezzasadne, w związku z powyższym, okazały się zarzuty naruszenia art. 8 oraz art. 138 § 1 k.p.a. Uchybienia tych przepisów, dla uznania skuteczności zarzutów, należałoby powiązać ze stwierdzeniem naruszenia innych przepisów. Skoro sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu, tak w aspekcie materialnym, jak i formalnym, to nie miał podstaw do uznania za uzasadniony zarzutu obrazy zasady zaufania, jak też zakwestionować wydanie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy decyzję pierwszoinstacyjną.
Biorąc pod uwagę powyższe, sąd uchylił zaskarżony wyrok z 9 grudnia 2022 r. (pkt 1), oddalił skargę (pkt 2) oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego (pkt 3), zasądzając na rzecz organu kwotę 460 zł. Na sumę kosztów składają się: uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika organu w wysokości 360 zł, obliczone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI