I SA/BK 388/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolniczki na decyzję o odmowie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, uznając brak tytułu prawnego do dzierżawionych gruntów w okresie referencyjnym za kluczową przesłankę.
Rolniczka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, jednak organ odmówił jej przyznania z powodu wygaśnięcia umowy dzierżawy gruntów przed okresem referencyjnym. Rolniczka twierdziła, że posiadała grunty i wykonywała na nich zabiegi agrotechniczne. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że brak tytułu prawnego do gruntów w okresie referencyjnym jest wystarczającą podstawą do odmowy przyznania płatności, nawet przy faktycznym użytkowaniu.
Sprawa dotyczyła skargi J. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, który utrzymał w mocy decyzję o odmowie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za 2021 r. Głównym powodem odmowy było wygaśnięcie umowy dzierżawy gruntów rolnych, do których skarżąca ubiegała się o płatność, z dniem 30 grudnia 2020 r., podczas gdy okres referencyjny dla wniosku obejmował okres od 15 marca 2021 r. do 14 marca 2022 r. Skarżąca argumentowała, że posiadała grunty i wykonywała na nich zabiegi agrotechniczne, a także podnosiła zarzuty dotyczące braku zawieszenia postępowania administracyjnego z uwagi na toczące się postępowanie cywilne o przywrócenie posiadania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę. Sąd uznał, że organ administracji nie miał obowiązku zawieszać postępowania, gdyż kwestia posiadania gruntów i tytułu prawnego do nich była zagadnieniem faktycznym, a nie prejudycjalnym w rozumieniu k.p.a. Sąd podkreślił, że zgodnie z przepisami unijnymi i krajowymi, do przyznania płatności niezbędne jest nie tylko faktyczne użytkowanie gruntów rolnych, ale także posiadanie tytułu prawnego do nich w okresie referencyjnym. W analizowanej sprawie skarżąca nie wykazała posiadania tytułu prawnego do gruntów po wygaśnięciu umowy dzierżawy, co było wystarczającą podstawą do odmowy przyznania płatności. Sąd powołał się również na wyrok TSUE C-216/19, wskazując na uniwersalny charakter tezy o konieczności posiadania tytułu prawnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, brak tytułu prawnego do gruntów w okresie referencyjnym jest wystarczającą podstawą do odmowy przyznania płatności, nawet jeśli rolnik faktycznie użytkował te grunty i wykonywał na nich zabiegi agrotechniczne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy prawa krajowego i unijnego wymagają od rolnika nie tylko faktycznego użytkowania gruntów rolnych, ale także posiadania do nich tytułu prawnego w okresie referencyjnym, aby mógł ubiegać się o płatności. Wygaśnięcie umowy dzierżawy przed tym okresem oznacza niespełnienie tego warunku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
Dz.U. 2015 poz 415 § § 2 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Płatność przyznaje się rolnikowi, jeżeli realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne i spełnia warunki przyznania płatności w ramach określonych pakietów lub ich wariantów.
Dz.U. 2015 poz 415 § § 5 ust. 4
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Rolnik realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 24 § ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009
Liczba uprawnień do płatności jest równa liczbie kwalifikujących się hektarów, które rolnik deklaruje we wniosku i które są w jego dyspozycji w określonym przez państwo członkowskie dniu. Płatność jest udzielana do działek rolnych, na których producent prowadzi działalność rolniczą.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
u.p.s.b. art. 8
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
u.p.s.b. art. 7 § ust. 1 pkt 1-2
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
u.p.s.b. art. 19 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Dz.U. 2021 r., poz. 2137 art. 27 § ust. 2
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 w zw. z art. 8 ustawy o płatnościach poprzez wskazanie, że przesłanką przyznania płatności jest wykazanie tytułu prawnego do nieruchomości. Zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 1-2 i art. 8 ust. 1 pkt 2 i art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach przez przyjęcie, że skarżący nie spełniał przesłanek do uzyskania płatności. Zarzut braku zawieszenia postępowania w związku z toczącym się postępowaniem sądowym o przywrócenie posiadania.
Godne uwagi sformułowania
nie można tym samym otrzymać płatności za grunty rolne, których w roku objętym płatnością się nie posiada i nie prowadzi na nich działalności (upraw). Istotne jest więc rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sytuacjach spornych, gdzie dwa podmioty występują o płatności do tego samego obszaru, warunkiem niejako dodatkowym przyznania płatności - oprócz tych fundamentalnych określonych § 2 i § 5 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, a więc przede wszystkim użytkowania tych gruntów - jest legitymowanie się tytułem prawnym do wskazanych we wniosku działek. Tym samym - w przypadku spraw spornych - aby uzyskać płatności spełnić należy oba warunki, tzn. użytkować grunty rolniczo i posiadać tytuł prawny. Natomiast w sytuacji, gdy producent rolny użytkujący działki rolne objęte konfliktem kontroli krzyżowej nie posiada tytułu prawnego do użytkowanych gruntów, to nie otrzyma on płatności, mimo faktycznego użytkowania tych gruntów.
Skład orzekający
Marcin Kojło
przewodniczący sprawozdawca
Paweł Janusz Lewkowicz
sędzia
Andrzej Melezini
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Konieczność posiadania tytułu prawnego do gruntów rolnych w okresie referencyjnym jako warunek przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych, nawet przy faktycznym użytkowaniu. Interpretacja przepisów dotyczących zawieszania postępowań administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów PROW 2014-2020 i może wymagać analizy w kontekście innych programów wsparcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu dopłat unijnych dla rolników, jakim jest wymóg posiadania tytułu prawnego do gruntów, co może być nieoczywiste dla wielu beneficjentów. Dodatkowo porusza kwestię proceduralną zawieszania postępowań.
“Rolniku, czy wiesz, że samo użytkowanie ziemi nie wystarczy do otrzymania unijnych dopłat? Sąd wyjaśnia kluczowy warunek.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bk 388/22 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2022-11-02 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-09-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Andrzej Melezini Marcin Kojło /przewodniczący sprawozdawca/ Paweł Janusz Lewkowicz Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Środki unijne Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2015 poz 415 par. 2 ust. 1, par. 5 ust. 4 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 24 ust. 2 Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 listopada 2022 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na 2021 r. oddala skargę Uzasadnienie J. P. (dalej jako: "skarżąca") złożyła [...] kwietnia 2021 r. za pomocą formularza udostępnionego na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności na 2021 r., w którym ubiegała się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) w ramach realizacji wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki do działek rolnych o łącznej powierzchni 45,94 ha, w tym przyznanie kosztów transakcyjnych w ramach pakietu 4. Do Biura Powiatowego ARiMR w K. [...] marca 2021 r. wpłynęło pismo E.P., z którego wynika, iż umowa dzierżawy zawarta ze skarżącą, a dotycząca wskazanych we wniosku działek wygasła [...] grudnia 2020 r. W dniu [...] czerwca 2021 r. skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w K. pismo wyjaśniające wraz z umową przekazania posiadania. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. [...]lutego 2022 r. w związku z wystąpieniem "błędu kontroli krzyżowej" wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień dotyczących skonkretyzowanych działek ewidencyjnych. W dniu [...] marca 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. w odpowiedzi na wezwanie z [...]lutego 2022 r. wpłynęło pismo wyjaśniające pełnomocnika skarżącej, w którym to wskazał, że szczegółowe wyjaśnienie zostaną złożone do [...]marca 2022 r. Wyjaśnił również, iż skarżąca [...] maja 2021 r. była w posiadaniu wszystkich działek ewidencyjnych określonych w wezwaniu. Kierownik Biura ARiMR w K.[...] marca 2022 r. zawiadomił skarżącą o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadków w postępowaniu w sprawie o ustalenie faktycznego użytkownika oraz stanu posiadania w 2021 r. działek ewidencyjnych. W dniu [...] kwietnia 2022 r. w BP ARiMR przeprowadzono dowód z przesłuchania świadków: D.K., M.L., E. P., M. P., J. M., Z. S., M. P., B. P., A.P. i D. P., na okoliczność ustalenia faktycznego użytkownika działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...] i [...]. W dniu [...] czerwca 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał decyzję nr[...], na mocy której odmówił skarżącej przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na 2021 r. Decyzją z [...] lipca 2022 r. nr[...], Dyrektor P.Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł.utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ zwrócił uwagę, powołując się na przepisy prawa materialnego, że jednym z warunków, którego spełnienie przez skarżącą stanowi podstawowy przedmiot sporu w rozpoznawanym przypadku, jest wymóg posiadania gruntów zadeklarowanych do płatności w okresie referencyjnym, tj. od dnia [...] marca 2021 r. do dnia [...] marca 2022 r., w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Organ podkreślił przy tym, że w sprawie, której przedmiotem jest ocena zasadności przyznania skarżącej wnioskowanych przez nią płatności chodzi nie tyle o ustalenie, kto posiadał sporne grunty w 2021 r., ile o udowodnienie - i to przede wszystkim przez samą zainteresowaną - że to właśnie ona władała w tym roku przedmiotowymi działkami i miała do tego prawo. Dyrektor zauważył, że w wyniku postępowania administracyjnego w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przesłuchań świadków ustalono, że skarżąca wykonała dwa zabiegi agrotechniczne na działkach rolnych oznaczonych we wniosku identyfikatorami "A", "B"’, "C" i "D" o łącznej powierzchni 45,94 ha położonych na działkach ewidencyjnych nr[...], [...], [...], [...], ustalono również, że nie posiadała do nich tytułu prawnego. Skarżąca w okresie rereferencyjnym nie posiadała tytułu prawnego do wymienionych działek ewidencyjnych, co potwierdza umowa dzierżawy terminowej z dnia [...] maja 2017 r., zawarta pomiędzy Panią E. P. a skarżącą do [...]grudnia 2020 r. Tym samym skarżąca nie spełniła warunku art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia. Zatem organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił do nich przyznania płatności. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, zarzuciła naruszenie: - art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez wskazanie, że przesłanką przyznania płatności jest wykazanie przez składającego wniosek tytułu prawnego do nieruchomości, podczas gdy takiej przesłanki w przepisach nie ma, a wskazany przez organ wyrok TSUE C-216/19 z 17 grudnia 2020 r. dotyczył innego stanu faktycznego; - art. 7 ust. 1 pkt 1-2 i art. 8 ust. 1 pkt 2 i art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach, przez przyjęcie, że w rozumieniu ww. przepisów skarżący nie spełniał przesłanek, które dawałoby mu uprawnienie do uzyskania na jego rzecz płatności przyznawanych na podstawie tej ustawy; - brak zawieszenia postępowania w zakresie wydania zaskarżonej decyzji z uwagi na postępowanie sądowe toczące się przed Sądem Rejonowym w P., sygn. akt[...], w przedmiocie przywrócenia posiadania. Mając na uwadze powyższe zarzuty, autor skargi wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przewidzianych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia czy organy ARiMR zasadnie uznały, że wymóg posiadania gruntów zadeklarowanych do płatności w złożonym wniosku w dniu [...] kwietnia 2021 r. jest jednym z niezbędnych warunków do uzyskania płatności przez skarżącą. Zarzuty skargi odnoszą się zarówno do naruszenia przepisów prawa procesowego jak i materialnego, przy czym w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu braku zawieszenie postępowania w zakresie wydania zaskarżonej decyzji z uwagi na postępowanie sądowe toczące się przed Sądem Rejonowym w P.sygn. akt [...]w przedmiocie przywrócenia posiadania. W ocenie skarżącej w sprawie zasadne było uwzględnienie skargi oraz uchylenie zaskarżonej decyzji, a następnie zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania sprawy przez Sąd Rejonowy w P. o przywrócenie naruszonego posiadania. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ nie miał podstaw do zawieszenia postępowania. Podstawą zarzutu, co należy wyinterpretować z jego treści jest wystąpienie okoliczności wpływu wyniku postępowania sądowego na treść rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Powyższa przesłanka obligatoryjnego zawieszenia postępowania znalazła swoje unormowanie ustawowe w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem zagadnienia wstępnego, o którym mowa w omawianym przepisie należy rozumieć zagadnienie prawne, które determinuje podjęcie rozstrzygnięcia w danej sprawie, przy czym organem właściwym do wypowiedzenia się w przedmiocie tego zagadnienia prawnego jest inny niż prowadzący sprawę organ administracji bądź sąd. Treścią zagadnienia wstępnego może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego, albo inne jeszcze okoliczności mające w danej sprawie znaczenie prawne (por. wyrok NSA z 1 czerwca 1998 r. II SA 534/98; LEX nr 41763). Wystąpienie "zagadnienia wstępnego" związane jest zatem z sytuacją, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem innego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia określonego zagadnienia przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Pomiędzy merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym musi istnieć bezpośredni związek przyczynowy. Dopiero wówczas określone zagadnienie ma charakter prejudycjalny w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne. O prejudycjalności decyduje bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym, przy czym o takiej bezpośredniej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Omawiana "bezpośredniość" istnieje wówczas, "gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji nie byłoby możliwe" (uzasadnienie uchwały składu pięciu sędziów NSA z dnia 3 czerwca 1996 r., sygn. akt OPK 14/96, ONSA 1997, nr 1 poz. 11). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie brak jest przeszkody w postaci niemożności zakończenia postępowania administracyjnego z uwagi na toczące się przed Sądem Rejonowym w P. postępowanie w przedmiocie przywrócenia posiadania. Przede wszystkim dyspozycja zastosowanych przepisów w zakresie płatności nie uzależnia weryfikacji istnienia tytułu prawnego do nieruchomości w drodze procedury zewnętrznej, cywilnoprawnej. Kwestia weryfikacji tytułu prawnego w postępowaniu administracyjnym jest niczym innym jak okolicznością natury faktycznej, ma charakter procesowy i jest weryfikowana na drodze prowadzonego postępowania dowodowego. Przechodząc do oceny zarzutów prawa materialnego należy na wstępie podkreślić, że w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.). Zgodnie z § 2 ust. 1 tego aktu, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o przyznanie tej płatności; 2) realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1, z późn. zm.), przez 5 lat - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1-7 lub przez rok - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 lub 9; 3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Stosownie do § 5 ust. 4 rozporządzenia, rolnik lub zarządca realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne powinno zatem być realizowane przez 5 lat od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, i polega na przestrzeganiu wymogów przypisanych do poszczególnych pakietów i wariantów tego zobowiązania. Jak słusznie wskazano w decyzji, przestrzeganie tych wymogów przez wskazany okres wymaga posiadania przez ten okres gruntów, w stosunku do których powinny być one przestrzegane. Ustalając zatem okoliczności faktyczne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za dany rok konieczne jest ustalenie czy rolnik lub zarządca realizuje zobowiązanie, a więc w szczególności czy posiada grunty, objęte zobowiązaniem, i czy ich posiadanie ma charakter ciągły w okresie tego roku realizacji zobowiązania, tj. od 15 marca roku złożenia wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznego za dany rok do 14 marca kolejnego roku. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 608 z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności liczba uprawnień do płatności przydzielona rolnikowi jest równa liczbie kwalifikujących się hektarów, które rolnik ten deklaruje w swoim wniosku o przyznanie pomocy zgodnie z art. 72 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i które są w jego dyspozycji w dniu określonym przez dane państwo członkowskie. Płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Niewątpliwie więc istotą płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje posiadane grunty rolne. Związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony (por. wyrok NSA II GSK 228/07). Nie można tym samym otrzymać płatności za grunty rolne, których w roku objętym płatnością się nie posiada i nie prowadzi na nich działalności (upraw). Organy administracji rozpatrujące wnioski o przyznanie płatności oceniają zatem stan posiadania gruntów objętych takimi wnioskami z uwzględnieniem pojęcia posiadania zawartego w Kodeksie cywilnym. Analizując regulacje dotyczące wspierania dochodów rolników nie można jednak zapominać o celu wprowadzenia dopłat. Ideą płatności, co już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądów administracyjnych jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Istotne jest więc rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek (zob. np. wyroki NSA: z 13 grudnia 2007 r., II GSK 260/07; z 11 stycznia 2007 r., II GSK 258/06; z 7 marca 2012 r., II GSK 87/11 - wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl)." W analizowanej sprawie punktem odniesienia jest okres referencyjny od dnia 15 marca 2021 r. do 14 marca 2022 r. Organ w wydanych rozstrzygnięciach dodatkowo powoływał się na wyrok TSUE z 17 grudnia 2020 r., C-216/19, WQ przeciwko Landowi Berlin, (LEX nr 3095408), wskazując na następującą tezę: "Artykuł 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są 'w dyspozycji' jedynie właściciela tych obszarów, w rozumieniu tego przepisu." Przy czym skarżąca powzięła wątpliwość w zakresie możliwości powoływania się na powyższe rozstrzygnięcie z uwagi na fakt, że sprawa rozpoznawana przez TSUE dotyczyła innego stanu faktycznego, tzn. stronami postępowania wyjaśniającego byli właściciel oraz osoba trzecia. Sąd stoi na stanowisko, że rozstrzygnięcie TSUE, pomimo, że dotyczy oceny innego stanu faktycznego ma w niniejszej sprawie charakter pomocniczy, a przytaczana teza ma charakter uniwersalny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sytuacjach spornych, gdzie dwa podmioty występują o płatności do tego samego obszaru, warunkiem niejako dodatkowym przyznania płatności - oprócz tych fundamentalnych określonych § 2 i § 5 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, a więc przede wszystkim użytkowania tych gruntów - jest legitymowanie się tytułem prawnym do wskazanych we wniosku działek. Tym samym - w przypadku spraw spornych - aby uzyskać płatności spełnić należy oba warunki, tzn. użytkować grunty rolniczo i posiadać tytuł prawny. Natomiast w sytuacji, gdy producent rolny użytkujący działki rolne objęte konfliktem kontroli krzyżowej nie posiada tytułu prawnego do użytkowanych gruntów, to nie otrzyma on płatności, mimo faktycznego użytkowania tych gruntów. Tym samym, odnosząc się do zakreślonego przedmiotu sporu, a także przytoczonych podstaw zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego podkreślić trzeba, że prawo do płatności przysługuje podmiotowi, który faktycznie użytkuje działkę rolną i dysponuje do niej tytułem prawnym. Natomiast w kontekście zasad prowadzonego przez organ postępowania dowodowego w tej kategorii spraw należy zaznaczyć, że obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. To do wnioskodawcy o przyznanie płatności spoczywa inicjatywa dowodowa. Zasada wyrażona w art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 2137 ze zm.), że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne oznacza, że to beneficjent ma przedstawić dowody oraz złożyć wyjaśnienia zgodnie z prawdą, bez zatajania okoliczności mających wpływ na zakończenie sprawy. Niemniej jednak postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, wnikliwy i obiektywnie dający podstawę do wyciągnięcia określonych w decyzji skutków prawnych. W realiach rozpatrywanej sprawy, skarżąca, pomimo wykonania dwóch zabiegów agrotechnicznych nie wykazała faktu posiadania gruntów stanowiących przedmiot sporu. Rację ma też organ wskazując, że w sprawie, której stroną jest skarżąca nie chodzi o ustalenie kto posiadał sporne grunty w 2021 r., ile o udowodnienie przez skarżącą, że to właśnie ona władała w tym roku przedmiotowymi działkami i miała do tego prawo. Z akt administracyjnych sprawy niewątpliwie wynika, że skarżąca w przyjętym okresie referencyjnym od 15 marca 2021 r. do 14 marca 2022 r. nie posiadała tytułu prawnego do działek ewidencyjnych, co do których wnioskowała o płatność. Przemawiają za tym następujące dowody. Po pierwsze, z § 3 umowy dzierżawy terminowej z dnia [...] maja 2017 r. jednoznacznie wynika, że umowa obowiązywała do 30 grudnia 2020 r. Zgodnie też z brzmieniem § 10 ww. terminowej umowy dzierżawy strony ustaliły, że wszystkie zmiany postanowień umowy wymagają dla swojej ważności formy pisemnej, co wyraźnie świadczy o fakcie, iż gdyby strony chciały zawrzeć umowę bezterminowo nie zawierałyby takich postanowień. Po drugie, wydzierżawiająca, w piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. informowała organ o wygaśnięciu ww. umowy, następnie przesłuchana w charakterze świadka potwierdziła, że umowa przestała obowiązywać z datą w niej przewidzianą. Po trzecie, wydzierżawiająca zawarła w dniu [...] maja 2021 r. przed notariuszem umowę dzierżawy z innym producentem rolnym (Panem D. K.). Dodatkowo, skarżąca nie przedstawiła w postępowaniu dowodowym przed organem administracyjnym żadnych dowodów świadczących o przedłużeniu umowy terminowej dzierżawy. Za takie przedłużenie w związku z treścią umowy nie może być odczytane ustne przedłużenie umowy czy też milczące przedłużenie umowy. Również kwestia zapłaty czynszu dzierżawnego nie może wywierać żadnego wpływu na fakt przedłużenia umowy dzierżawy. W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI