I SA/BK 384/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2022-11-02
NSArolnictwoŚredniawsa
płatności bezpośredniewspólna polityka rolnaARiMRdzierżawatytuł prawnyposiadanieobszary z ograniczeniami naturalnymiONWrolnictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika na decyzję odmawiającą przyznania płatności ONW z powodu braku tytułu prawnego do dzierżawionych gruntów.

Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi (ONW) na 2021 r. Organy ARiMR odmówiły przyznania płatności do większości zadeklarowanej powierzchni, wskazując na wygaśnięcie umowy dzierżawy i brak tytułu prawnego do gruntów w kluczowym terminie. Rolnik argumentował, że posiadał grunty i wykonywał na nich prace agrotechniczne. Sąd administracyjny uznał, że posiadanie tytułu prawnego do gruntów jest niezbędnym warunkiem do przyznania płatności, a rolnik nie wykazał jego posiadania na dzień 31 maja 2021 r., oddalając tym samym skargę.

Sprawa dotyczyła skargi B. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi (ONW) na 2021 r. do powierzchni 129,42 ha. Głównym powodem odmowy było niespełnienie przez skarżącego wymogu posiadania tytułu prawnego do gruntów w dniu 31 maja 2021 r., co jest kluczowym warunkiem przyznania płatności zgodnie z przepisami UE i krajowymi. Skarżący twierdził, że posiadał grunty i wykonywał na nich zabiegi agrotechniczne, powołując się na ustne przedłużenie umowy dzierżawy. Organy ARiMR ustaliły jednak, że umowa dzierżawy wygasła 31 grudnia 2020 r., a wydzierżawiający zawarli nową umowę z innym rolnikiem. Sąd administracyjny, analizując przepisy i orzecznictwo, w tym wyrok TSUE, potwierdził, że posiadanie tytułu prawnego do gruntów jest niezbędne do uzyskania płatności, obok faktycznego użytkowania. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał posiadania tytułu prawnego do spornych działek na wymagany dzień, a jego argumenty dotyczące ustnego przedłużenia umowy nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Sąd oddalił skargę, uznając decyzje organów za prawidłowe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, posiadanie tytułu prawnego do gruntów jest niezbędnym warunkiem do przyznania płatności ONW, obok faktycznego użytkowania tych gruntów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy prawa UE i krajowego, a także orzecznictwo TSUE, wskazują na konieczność posiadania tytułu prawnego do gruntów, na które wnioskuje się o płatności. Brak takiego tytułu, nawet przy faktycznym użytkowaniu i wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych, skutkuje odmową przyznania płatności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

rozporządzenie nr 1307/2013 art. 24 § ust. 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.

Liczba uprawnień do płatności jest równa liczbie kwalifikujących się hektarów, które rolnik deklaruje we wniosku i które są w jego dyspozycji w dniu określonym przez państwo członkowskie.

u.p.d.o.p.b. art. 7 § ust. 1 pkt 1-2

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Warunki przyznania płatności bezpośrednich: posiadanie numeru identyfikacyjnego i łączna powierzchnia gruntów w posiadaniu nie mniejsza niż 1 ha.

u.p.d.o.p.b. art. 8 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Płatności obszarowe są przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek.

u.p.d.o.p.b. art. 19 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Wysokość płatności obszarowej jest iloczynem powierzchni i stawki na 1 ha.

Pomocnicze

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji zawiesza postępowanie, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Posiadanie tytułu prawnego do gruntów jest warunkiem koniecznym do przyznania płatności ONW. Rolnik nie wykazał posiadania tytułu prawnego do spornych działek na dzień 31 maja 2021 r. Umowa dzierżawy wygasła z dniem 31 grudnia 2020 r., a jej ustne przedłużenie nie zostało udowodnione. Brak podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego z uwagi na toczące się postępowanie cywilne.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 w zw. z art. 8 ustawy o płatnościach poprzez wskazanie, że przesłanką przyznania płatności jest wykazanie tytułu prawnego, podczas gdy przepis takiej przesłanki nie zawiera. Zarzut naruszenia art. 7, 8 i 19 ustawy o płatnościach. Zarzut braku zawieszenia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia czy organy ARiMR zasadnie uznały, że wymóg posiadania gruntów zadeklarowanych do płatności w złożonym wniosku w dniu 29 kwietnia 2021 roku jest jednym z niezbędnych warunków do uzyskania płatności przez skarżącego. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie brak jest przeszkody w postaci niemożności zakończenia postępowania administracyjnego z uwagi na toczące się przed Sądem Rejonowym w Piszu postępowanie w przedmiocie przywrócenia posiadania. Prawo do płatności przysługuje podmiotowi, który faktycznie użytkuje działkę rolną i dysponuje do niej tytułem prawnym. Nie mniej jednak postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, wnikliwy i obiektywnie dający podstawę do wyciągnięcia określonych w decyzji skutków prawnych.

Skład orzekający

Andrzej Melezini

sprawozdawca

Marcin Kojło

przewodniczący

Paweł Janusz Lewkowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że posiadanie tytułu prawnego do gruntów jest warunkiem koniecznym do przyznania płatności ONW, nawet przy faktycznym użytkowaniu. Interpretacja przepisów dotyczących zawieszania postępowań administracyjnych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z umową dzierżawy i sporami o posiadanie gruntów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla rolników i prawników zajmujących się prawem rolnym, ponieważ precyzuje warunki przyznawania płatności unijnych, w szczególności znaczenie tytułu prawnego do gruntu.

Rolnik stracił unijne dopłaty przez brak umowy dzierżawy. Sąd wyjaśnia kluczowy warunek.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bk 384/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-11-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Andrzej Melezini /sprawozdawca/
Marcin Kojło /przewodniczący/
Paweł Janusz Lewkowicz
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 24 ust. 2
Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
Dz.U. 2021 poz 2114
art. 7, art. 8, art. 19 ust. 1 pkt 1
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 listopada 2022 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnym ograniczeniami (ONW) na 2021 r. oddala skargę
Uzasadnienie
B. P. (dalej jako: "skarżący") złożył 29 kwietnia 2021 r. za pomocą formularza udostępnionego na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności na 2021 r., w którym ubiegał się o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) do łącznej powierzchni 153,95 ha.
Do Biura Powiatowego ARiMR w K. 1 marca 2021 r. wpłynęło pismo E. P., z którego wynika, iż umowa dzierżawy zawarta ze skarżącym wygasła 31 grudnia 2020 r.
W dniu 20 maja 2021 r. skarżący złożył zmianę do wniosku.
W dniu 28 czerwca 2021 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. pismo wyjaśniające wraz z umową przekazania posiadania.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. 23 lutego 2022 r. w związku z wystąpieniem "błędu kontroli krzyżowej" wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień dotyczących skonkretyzowanych działek ewidencyjnych.
W dniu 1 marca 2022 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru) Kierownik Biura Powiatowego w K. poinformował skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na dzień 29 kwietnia 2022 r.
W dniu 1 marca 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynął raport z kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzonej w dniach 16-28 października 2021 r. w gospodarstwie skarżącego.
W dniu 8 marca 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. w odpowiedzi na wezwanie z 23 lutego 2022 r. wpłynęło pismo wyjaśniające pełnomocnika skarżącego, w którym to wskazał, że szczegółowe wyjaśnienie zostaną złożone do 14 marca 2022 r. Wyjaśnił również, iż skarżący 31 maja 2021 r. był w posiadaniu wszystkich działek ewidencyjnych określonych w wezwaniu.
Kierownik Biura ARiMR w K. 24 marca 2022 r. zawiadomił skarżącego o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadków w postępowaniu administracyjnym w sprawie o ustalenie faktycznego użytkownika oraz stanu posiadania w 2021 roku działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Zawiadomienie zostało skutecznie doręczone 1 kwietnia 2022 r.
W dniu 25 marca 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wezwał E. P., J. M., D. K., skarżącego, P. R., A. S., S. B., K. G., Z. S., M. P., D. P., A. P. oraz J. P. w charakterze świadka.
W dniu 4 kwietnia 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynęły wyjaśnienia D. K. wraz z aktem notarialnym umowy dzierżawy z 14 maja 2021 r. potwierdzający tytuł prawny do spornych działek. D. K. 5 kwietnia 2022 r. złożył wyjaśnienia. W dniu 7 kwietnia 2022 r. wpłynęły wyjaśnienia A. S.. W dniu 27 kwietnia 2022 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w K. przeprowadzono dowód z przesłuchania świadków: E. P. reprezentowanej przez M. P., J. M., Z. S., M. P., A. P. na okoliczność ustalenia faktycznego użytkownika działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...].
W dniu 9 maja 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego w K. poinformował skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na 29 kwietnia 2022 r.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał decyzję z [...] czerwca 2022 r., nr [...], na mocy której odmówił skarżącemu przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami strefa II do działek rolnych "A", "B"’, "C" oraz "R" o łącznej powierzchni 129,42 ha położonych na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz przyznał płatność ONW do powierzchni 24,53 na 2021 r.
Decyzją z [...] lipca 2022 r., nr [...], Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ zwrócił uwagę, powołując się na przepisy prawa materialnego, że jednym z warunków, którego spełnienie przez skarżącego stanowi podstawowy przedmiot sporu w rozpoznawanym przypadku, jest wymóg posiadania gruntów zadeklarowanych do płatności w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Skarżący nie wykazał faktu posiadania gruntów stanowiących przedmiot sporu w rozpoznawanym przypadku. Organ podkreślił przy tym, że w sprawie, której przedmiotem jest ocena zasadności przyznania skarżącemu wnioskowanych przez niego płatności chodzi nie tyle o ustalenie, kto posiadał sporne grunty w 2021 r., ile o udowodnienie - i to przede wszystkim przez samego zainteresowanego - że to właśnie on władał w tym roku przedmiotowymi działkami i miał do tego prawo.
Dyrektor zauważył, że w wyniku postępowania administracyjnego w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przesłuchań świadków ustalono, że skarżący wykonał dwa zabiegi agrotechniczne na działkach rolnych oznaczonych we wniosku identyfikatorami "A", B"’, "C", "F", "G" oraz "R" łącznej powierzchni 129,42 ha położonych na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], stwierdzono również, że nie posiadał do nich tytułu prawnego, tym samym nie spełnił warunku do przyznania żądanych płatności. Przedłożona przez skarżącego umowa dzierżawy terminowej jednoznacznie wskazuje, że obowiązywała ona do 30 grudnia 2020 r., dodatkowo w aktach sprawy znajduje się pismo wydzierżawiających skierowane do skarżącego o jej zakończeniu, wysłana 12 czerwca 2020 r., tym samym twierdzenie strony w kwestii ustnego przedłużenia umowy dzierżawy nie zostało potwierdzone. Przeciwnie, dokumenty zgromadzone w aktach sprawy świadczą o tym, że zgody takiej nie uzyskał, zwłaszcza, że wydzierżawiający zawarli 14 maja 2021 r. przed notariuszem umowę dzierżawy z innym producentem rolnym.
Skarżący nie wykazał posiadania na dzień 31 maja 2021 r. tytułu prawnego do spornych działek rolnych, tym samym nie spełnił warunku art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia. Zatem organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił do nich przyznania płatności. W przedmiotowej sprawie skarżący, wysiewając nawozy oraz wykonując koszenie łąk, wykazał wolę użytkowania gruntów. W ocenie organu drugiej instancji organ zasadnie zastosował przepis art. 64 ust. 2 lit. d rozporządzenia nr 1306/2013 i odstąpił od nałożenia na skarżącego kary administracyjnej ze względu na fakt, iż wysiewając nawozy, niewątpliwie poniósł pewne nakłady związane z ich utrzymaniem zgodnie z normami. Nie oznacza to jednak, że już tylko dlatego, że skarżący bezumownie wykonywał prace na gruntach niebędących jego własnością, to należą się mu stosowne płatności.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący reprezentowany przez pełnomocnika złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, zarzucił naruszenie:
- art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1775 ze zm., dalej jako: "ustawa o płatnościach"), poprzez wskazanie, że przesłanką przyznania płatności jest wykazanie przez składającego wniosek tytułu prawnego do nieruchomości, podczas gdy takiej przesłanki w przepisach nie ma, a wskazany przez organ wyrok TSUE C-216/19 z 17 grudnia 2020 r. dotyczył innego stanu faktycznego;
- art. 7 ust. 1 pkt 1-2 i art. 8 ust. 1 pkt 2 i art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach, przez przyjęcie, że w rozumieniu ww. przepisów skarżący nie spełniał przesłanek, które dawałoby mu uprawnienie do uzyskania na jego rzecz płatności przyznawanych na podstawie tej ustawy;
- brak zawieszenia postępowania w zakresie wydania zaskarżonej decyzji z uwagi na postępowanie sądowe toczące się przed Sądem Rejonowym w Piszu, sygn. akt 1 C 222/22, w przedmiocie przywrócenia posiadania.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, autor skargi wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przewidzianych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia czy organy ARiMR zasadnie uznały, że wymóg posiadania gruntów zadeklarowanych do płatności w złożonym wniosku w dniu 29 kwietnia 2021 roku jest jednym z niezbędnych warunków do uzyskania płatności przez skarżącego.
Zarzuty skargi odnoszą się zarówno do naruszenia przepisów prawa procesowego jak i materialnego, przy czym w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu braku zawieszenie postępowania w zakresie wydania zaskarżonej decyzji z uwagi na postępowanie sądowe toczące się przed Sądem Rejonowym w Piszu sygn. akt I C 222/22 w przedmiocie przywrócenia posiadania. W ocenie skarżącego w sprawie zasadne było uwzględnienie skargi oraz uchylenie zaskarżonej decyzji, a następnie zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania sprawy przez Sąd Rejonowy w Piszu o przywrócenie naruszonego posiadania.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ nie miał podstaw do zawieszenia postępowania. Podstawą zarzutu, co należy wyinterpretować z jego treści jest wystąpienie okoliczności wpływu wyniku postępowania sądowego na treść rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Powyższa przesłanka obligatoryjnego zawieszenia postępowania znalazła swoje unormowanie ustawowe w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem zagadnienia wstępnego, o którym mowa w omawianym przepisie należy rozumieć zagadnienie prawne, które determinuje podjęcie rozstrzygnięcia w danej sprawie, przy czym organem właściwym do wypowiedzenia się w przedmiocie tego zagadnienia prawnego jest inny niż prowadzący sprawę organ administracji bądź sąd.
Treścią zagadnienia wstępnego może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego, albo inne jeszcze okoliczności mające w danej sprawie znaczenie prawne (por. wyrok NSA z 1 czerwca 1998 r. II SA 534/98; LEX nr 41763). Wystąpienie "zagadnienia wstępnego" związane jest zatem z sytuacją, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem innego zagadnienia prawnego.
Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia określonego zagadnienia przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Pomiędzy merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym musi istnieć bezpośredni związek przyczynowy. Dopiero wówczas określone zagadnienie ma charakter prejudycjalny w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne. O prejudycjalności decyduje bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym, przy czym o takiej bezpośredniej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Omawiana "bezpośredniość" istnieje wówczas, "gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji nie byłoby możliwe" (uzasadnienie uchwały składu pięciu sędziów NSA z dnia 3 czerwca 1996r., sygn. akt OPK 14/96, ONSA 1997, nr 1 poz. 11).
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie brak jest przeszkody w postaci niemożności zakończenia postępowania administracyjnego z uwagi na toczące się przed Sądem Rejonowym w Piszu postępowanie w przedmiocie przywrócenia posiadania. Przede wszystkim dyspozycja zastosowanych przepisów w zakresie płatności nie uzależnia weryfikacji istnienia tytułu prawnego do nieruchomości w drodze procedury zewnętrznej, cywilnoprawnej.
Kwestia weryfikacji tytułu prawnego w postępowaniu administracyjnym jest niczym innym jak okolicznością natury faktycznej, ma charakter procesowy i jest weryfikowana na drodze prowadzonego postępowania dowodowego.
Przechodząc do oceny zarzutów prawa materialnego należy na wstępie podkreślić, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: (1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności, oraz (2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
Artykuł 8 ust. 1 ustawy o płatnościach przewiduje, że jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej: (1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami"; (2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; (3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
W myśl art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach wysokość płatności obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni -po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej - po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%.
Zgodnie zaś z art. 24 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 608 z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności liczba uprawnień do płatności przydzielona rolnikowi jest równa liczbie kwalifikujących się hektarów, które rolnik ten deklaruje w swoim wniosku o przyznanie pomocy zgodnie z art. 72 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i które są w jego dyspozycji w dniu określonym przez dane państwo członkowskie.
Płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Niewątpliwie więc istotą płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje posiadane grunty rolne. Związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony (por. wyrok NSA II GSK 228/07). Nie można tym samym otrzymać płatności za grunty rolne, których w roku objętym płatnością się nie posiada i nie prowadzi na nich działalności (upraw). Organy administracji rozpatrujące wnioski o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych oceniają zatem stan posiadania gruntów objętych takimi wnioskami z uwzględnieniem pojęcia posiadania zawartego w Kodeksie cywilnym. Analizując regulacje dotyczące wspierania dochodów rolników nie można jednak zapominać o celu wprowadzenia dopłat. Ideą płatności, co już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądów administracyjnych jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Istotne jest więc rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek (zob. np. wyroki NSA: z 13 grudnia 2007 r., II GSK 260/07; z 11 stycznia 2007 r., II GSK 258/06; z 7 marca 2012 r., II GSK 87/11 - wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl)."
Organ w wydanych rozstrzygnięciach dodatkowo powoływał się na wyrok TSUE z 17 grudnia 2020 r., C-216/19, WQ przeciwko Landowi Berlin, (LEX nr 3095408), wskazując na następującą tezę: "Artykuł 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są 'w dyspozycji' jedynie właściciela tych obszarów, w rozumieniu tego przepisu."
Przy czym Skarżący powziął wątpliwość w zakresie możliwości powoływania się na powyższe rozstrzygnięcie z uwagi na fakt, że sprawa rozpoznawana przez TSUE dotyczyła innego stanu faktycznego, tzn. stronami postępowania wyjaśniającego byli właściciel oraz osoba trzecia.
Sąd stoi na stanowisko, że rozstrzygnięcie TSUE, pomimo, że dotyczy oceny innego stanu faktycznego ma w niniejszej sprawie charakter pomocniczy, a przytaczana teza ma charakter uniwersalny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sytuacjach spornych, gdzie dwa podmioty występują o płatności do tego samego obszaru, warunkiem niejako dodatkowym przyznania płatności - oprócz tych fundamentalnych określonych w art. 7 i 8 ustawy o płatnościach, a więc przede wszystkim użytkowania tych gruntów - jest legitymowanie się tytułem prawnym do wskazanych we wniosku działek. Tym samym - w przypadku spraw spornych - aby uzyskać płatności spełnić należy oba warunki, tzn. użytkować grunty rolniczo i posiadać tytuł prawny. Natomiast w sytuacji, gdy producent rolny użytkujący działki rolne objęte konfliktem kontroli krzyżowej nie posiada tytułu prawnego do użytkowanych gruntów, to nie otrzyma on płatności, mimo faktycznego użytkowania tych gruntów.
Tym samym, odnosząc się do zakreślonego przedmiotu sporu, a także przytoczonych podstaw zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego podkreślić trzeba, że prawo do płatności przysługuje podmiotowi, który faktycznie użytkuje działkę rolną i dysponuje do niej tytułem prawnym.
Natomiast w kontekście zasad prowadzonego przez organ postępowania dowodowego w tej kategorii spraw należy zaznaczyć, że obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. To do wnioskodawcy o przyznanie płatności spoczywa inicjatywa dowodowa.
Przyjęta w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i powielona następnie w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wyrażona w art. 3 ust. 3 ustawy zasada, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne oznacza, że to beneficjent ma przedstawić dowody oraz złożyć wyjaśnienia zgodnie z prawdą, bez zatajania okoliczności mających wpływ na zakończenie sprawy.
Nie mniej jednak postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, wnikliwy i obiektywnie dający podstawę do wyciągnięcia określonych w decyzji skutków prawnych.
W realiach rozpatrywanej sprawy, skarżący, pomimo wykonania dwóch zabiegów agrotechnicznych nie wykazał faktu posiadania gruntów stanowiących przedmiot sporu. Raję ma też organ wskazując, że w sprawie, której stroną jest skarżący nie chodzi o ustalenie kto posiadał sporne grunty w 2021 r., ile o udowodnienie przez skarżącego, że to właśnie on władał w tym roku przedmiotowymi działkami i miał do tego prawo.
Z akt administracyjnych sprawy niewątpliwie wynika, że skarżący na dzień 31.05.2021 r. nie posiadał tytułu prawnego do działek ewidencyjnych, co do których wnioskował o płatność. Przemawiają za tym następujące dowody. Po pierwsze, z § 3 umowy dzierżawy terminowej z dnia 30 grudnia 2015 r. jednoznacznie wynika, że umowa obowiązywała do 30 grudnia 2020 roku. Zgodnie też z brzmieniem § 10 ww. umowy dzierżawy terminowej strony ustaliły, że wszystkie zmiany postanowień umowy wymagają dla swojej ważności formy pisemnej, co wyraźnie świadczy o fakcie, iż gdyby strony chciały zawrzeć umowę bezterminowo nie zawierałyby takich postanowień. Po drugie wydzierżawiający skierowali do skarżącego pismo wysłane w dniu 12 czerwca 2020, w którym wskazali, że termin wygaśnięcia umowy dzierżawy mija w dniu 30 grudnia 2020 r. Co więcej, w piśmie tym zaznaczyli, że zaprzeczają jakoby miały miejsce uzgodnienia w przedmiocie przedłużenia umowy do 31 grudnia 2021 r. Powołali się przy tym na przytaczany § 10 ww. umowy dzierżawy terminowej.
Po trzecie wydzierżawiający zawarli w dniu 14.05.2021 r. przed notariuszem umowę dzierżawy z innym producentem rolnym (Panem D. K.).
Dodatkowo, Skarżący nie przedstawił w postępowaniu dowodowym przed organem administracyjnym żadnych dowodów świadczących o przedłużeniu umowy terminowej dzierżawy. Za takie przedłużenie w związku z treścią umowy nie może być odczytane ustne przedłużenie umowy czy też milczące przedłużenie umowy. Również kwestia zapłaty czynszu dzierżawnego nie może wywierać żadnego wpływu na fakt przedłużenia umowy dzierżawy.
Skarżący wysiewając nawozy oraz wykonując koszenie łąk niewątpliwie wykazał wolę użytkowania gruntów. Jednakże bezumowne wykonywanie powyższych prac na gruntach nie będących w jego posiadaniu nie może być podstawą do przyznania płatności. Organ natomiast zasadnie odstąpił od nałożenia na skarżącego kary administracyjnej ze względu na fakt, iż skarżący wysiewając nawozy niewątpliwie poniósł pewne nakłady związane z ich utrzymaniem zgodnie z normami.
W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI