I SA/BK 373/25

I SA/Bk 373/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Małgorzata Anna Dziemianowicz
Marcin Kojło /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Janusz Lewkowicz
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 267
art. 145 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi Z. Ł. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 4 sierpnia 2025 r. nr 9010-2025-001861 w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Białymstoku z dnia 21 maja 2025 r. o nr 0189-2025-013905; 2. umarza postępowanie wznowieniowe; 3. zasądza od Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży na rzecz skarżącego Z. Ł. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Łomży
z dnia 4 sierpnia 2025 r. nr 9010-2025-001861, utrzymująca mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku z dnia 21 maja 2025 r. nr 0189-2025-0013905, w której orzeczono – po wznowieniu postępowania –
o stwierdzeniu wydania z naruszeniem prawa decyzji z dnia z dnia 21 lipca 2014 r. nr 0189-2014-000004660 w sprawie przyznania Panu Z.Ł. (dalej również jako: "skarżący", "wnioskodawca") pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2013 r.
W zaskarżonej decyzji przedstawiono następujący stan tej sprawy.
W dniu 15 maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności ONW na rok 2013 do łącznej powierzchni 123,55 ha. Wnioskodawca swoje uprawy zadeklarował na działkach rolnych położonych na następujących działkach ewidencyjnych: [...],[...],[...],[...],[...] - położonych w obrębie P., gm. W., powiat g., woj. w.
W dniu 18 lipca 2013 r. do Kierownika BP ARiMR w Białymstoku wpłynęła informacja złożona przez skarżącego, iż z dniem 1 lipca 2013 r. została mu wypowiedziana umowa dzierżawy działek o numerach ewidencyjnych [...],[...],[...] o łącznej powierzchni 135,0299 ha położonych w obrębie P., gm. W., powiat g. Do swego pisma skarżący dołączył kopię wypowiedzenia umowy dzierżawy, z której wynika, że Pan W.G. wypowiedział umowę dzierżawy ww. działek ze względu na "zmianę koncepcji prowadzonego przeze mnie gospodarstwa były następstwem nieprzewidzianego czynnika, na który nie miałem wpływu". Użyte przez wydzierżawiającego zdanie wzbudziło wątpliwość Kierownika BP w czyim faktycznie posiadaniu były działki [...],[...] oraz [...], dlatego
19 sierpnia 2013 r. wysłał do wnioskodawcy wezwanie do złożenia wyjaśnień,
w odpowiedzi na które strona złożyła umowę dzierżawy z dnia 1 marca 2011 r. sporządzoną pomiędzy wydzierżawiającym - Panem W.G., a dzierżawcą - Panem Z.Ł..
W związku z wykryciem błędu kontroli krzyżowej, Kierownik BP ARiMR
w Giżycku wystosował wezwanie nr 0253-00000044671/13 dotyczące działki
o identyfikatorze [...] w odpowiedzi, na które Pan Z.Ł. złożył korektę wniosku.
Po rozpatrzeniu wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku wydał w dniu 25 marca 2014 r. decyzję nr 0189-2014-004308 odmawiającą skarżącemu przyznania płatności. Bezpośrednim powodem odmowy płatności było stworzenie sztucznych warunków polegających na podziale jednego gospodarstwa rolnego. Od powyższej decyzji odwołał się skarżący, przedkładając wyjaśnienia
i oświadczenie Pana W.G. Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży po rozpatrzeniu odwołania, na mocy decyzji z dnia 17 czerwca 2014 r. nr 9010-2014-001264 uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy. Bezpośrednim powodem uchylenia decyzji była konieczność poddania analizie dowodów złożonych wraz z odwołaniem od decyzji. Ponad organ II instancji nakazał podjęcie czynności zmierzających do ustalenia, czy byłego pełnomocnika strony, tj. W.G. wiążą lub wiązały w czasie trwania umowy dzierżawy inne stosunki prawne ze stroną postępowania np. z tytułu wykonywanej pracy.
W dniu 6 maja 2014 r. Kierownik BP ARiMR w Białymstoku przesłuchał
w charakterze świadka Pana W.G.. Przesłuchanie zostało przeprowadzone w ramach innego postępowania, jednakże ze względu na treść zeznań protokół został włączony do bieżącego postępowania postanowieniem z dnia 25 czerwca 2014 r.
Po zapoznaniu się z tym protokołem strona złożyła oświadczenia z dnia 16 lipca 2014 r. oraz dołączyła faktury za przeprowadzenie kontroli i certyfikacji produkcji rolniczej, usługę doradczą oraz prace geodezyjne.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Kierownik BP ARiMR
w Białymstoku decyzją z dnia 21 lipca 2014 r. nr 0189-2014-000004660, przyznał skarżącemu płatności ONW w wysokości 14.362,84 zł. Decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu 22 lipca 2014 r. Od decyzji tej strona nie wniosła odwołania.
Ze względu na wyjście na jaw nowych okoliczności w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), Kierownik BP ARiMR w Białymstoku postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2015 r. wznowił z urzędu postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia 21 lipca 2024 r.
Organ włączył dowody zgromadzone przez Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży, tj. protokoły z przesłuchań w charakterze strony Pana M.M., Pana Z.Ł., Pani A.A.M., Pana C.F., Pana W.T. oraz protokoły z przesłuchań w charakterze świadka Pana P.F.
Po dokonaniu przez wnioskodawcę zmiany danych w krajowym systemie ewidencji producentów, Kierownik BP ARiMR w Białymstoku zawiadomieniem z dnia 16 listopada 2015 r. przekazał zgodnie z właściwością przedmiotowy wniosek Kierownikowi BP ARiMR w Radomiu.
Kierownik BP ARiMR w Radomiu w dniu 29 czerwca 2016 r. wydał decyzję nr 0142-2016-000012067 w sprawie przyznania skarżącemu płatności ONW na 2013 r. Decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu 12 lipca 2016 r. Od przedmiotowej decyzji strona nie wniosła odwołania.
Decyzją z dnia 17 marca 2021 r. nr ONW/29/2021 Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Kierownika BP ARiMR w Radomiu z dnia 29 czerwca 2016 r. nr 0142-2016-000012067. W uzasadnieniu wskazał na zaistnienie przesłanek nieważności wymienionych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Prezes ARiMR decyzją nr 28/2021 z dnia 11 maja 2021 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Dyrektorowi Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie.
Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie decyzją z dnia 16 czerwca 2021 r. nr ONW/148/2021 - na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. i art. 158 § 1 k.p.a. - stwierdził nieważności decyzji Kierownika BP ARiMR
w Radomiu z dnia 29 czerwca 2016 r. nr 0142-2016-000012067.
Prezes ARiMR decyzją nr 82/2021 z dnia 17 sierpnia 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2022 r. sygn. akt VIII SA/WA 931/21, uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR
z dnia 17 sierpnia 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie nr ONW/148/2021 z dnia 16 czerwca 2021 r.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie decyzją z dnia 7 czerwca 2022 r. nr ONW/140/2022 stwierdził nieważność decyzji Kierownika BP ARiMR w Radomiu
z dnia 29 czerwca 2016 r. nr 0142-2016-000012067. W uzasadnieniu organ wskazał na zaistnienie przesłanek nieważności wymienionych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
i art. 158 § 1 k.p.a.
Po rozpatrzeniu odwołania od w/w decyzji, Prezes ARiMR decyzją z dnia
9 sierpnia 2022 r. nr 63/2022 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wyrokiem w sprawie V SA/Wa 2455/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie oddalił skargę. NSA wyrokiem z dnia 12 września 2024 r. sygn. I GSK 82/24 oddalił skargę kasacyjną.
Kierownik BP ARiMR w Radomiu w dniu 20 lutego 2025 r. przekazał wniosek
o przyznanie płatności na rok 2013 zgodnie z właściwością Kierownikowi BP ARiMR w Białymstoku.
W dniu 11 marca 2025 r. pełnomocnik skarżącego złożył pismo podsumowujące stan sprawy i stanowisko strony postępowania.
Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 21 maja 2025 r. nr 0189-2025-013905 Kierownik BP ARiMR w Białymstoku stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji z dnia 21 lipca 2014 r. nr 0189-2014-000004660.
Decyzją z dnia 4 sierpnia 2025 r. nr 9010-2025-001861, Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr 0189-2014-000004660 z dnia 21 lipca 2014 r., zostało wznowione
w związku z wykryciem nowych okoliczności, nieznanych organowi w dniu wydania decyzji. Okolicznościami tymi w ocenie organu I instancji było wejście w posiadanie informacji pozyskanych w trakcie postępowania administracyjnego prowadzonego
w ramach sprawy o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w tym dowód z przesłuchania Pana Z.Ł. przeprowadzonego w dniu 25 września 2014 r.
Dyrektor zauważył, że aby można było wznowić postępowanie w oparciu
o przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., muszą być spełnione łącznie trzy przesłanki:
(-) ujawnione dowody/okoliczności muszą być nowe, lecz istniejące w dniu wydania decyzji, czyli nie były zgłaszane w toku postępowania ani przez stronę, ani przez organ, (-) ujawnione dowody/okoliczności muszą być dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające
w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych, (-) nowe dowody/okoliczności nie mogły być znane organowi w momencie wydawania decyzji,
W ocenie organu odwoławczego, powyższe przesłanki zostały spełnione
w niniejszej sprawie, albowiem wskazywane przez organ I instancji okoliczności, były okolicznościami nowymi, do których dostępu nie miał organ I instancji wydając decyzję nr 0189-2014-000004660.
Zdaniem Dyrektora, rozstrzygnięcie decyzji Kierownika BP ARiMR dnia 21 lipca 2014 r. nr 0189-2014-000004660 stoi w oczywistej sprzeczności z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 40, poz. 329 ze zm.)
i przepisami prawa wspólnotowego. Organ stwierdził, że w sprawie doszło do sztucznych warunków do uzyskania płatności, o których mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005
w odniesieniu do wprowadzania procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich.
Organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na analizie treści wypowiedzenia umowy dzierżawy z dnia 1 sierpnia 2013 r., umowy dzierżawy z dnia 1 marca 2011 r. oraz na podstawie weryfikacji wszystkich spraw dotyczących pozostałych producentów ubiegających się o przyznanie płatności, którzy wydzierżawili grunty rolne od Pana W.G., bądź od powiązanej z nim spółki A. S.A., na podstawie umowy dzierżawy sporządzonej na identycznych zasadach, ustanawiając go jednocześnie pełnomocnikiem z prawem przekazywania realizowanych przez ARiMR płatności na jego rachunek bankowy.
W przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalając stan faktyczny uwzględnił materiał dowodowy zgromadzony w sprawie o przyznanie płatności na rok 2013 Pana Z.Ł., również - zdaniem organu obu instancji powiązanego osobowo i kapitałowo z Panem W.G.. W szczególności mowa tu
o dowodzie z przesłuchania strony, protokół nr dok.: [...] z dnia 25 września 2014 r. oraz o dowodzie z przesłuchania świadka Pana P.F., protokół nr dok.: [...] z dnia 1 września 2014 r.
Zdaniem organu odwoławczego, z akt sprawy wynika, że skarżący nie prowadził działalności rolniczej w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, albowiem jego celem nie było wyprodukowanie produktu rolnego, a jedynie chęć otrzymania dopłat. Strona nie ponosiła żadnego ryzyka finansowego jako elementu nieodzownego w każdym rodzaju działalności produkcyjnej. Dopełnieniem okoliczności przemawiających za tym, iż w rozpatrywanej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków do uzyskania wsparcia jest fakt, iż wykonawcą zabiegów agrotechnicznych oraz przetworzeniem zebranych płodów na paszę dla bydła była spółka B.. W ocenie Dyrektora jedynym uzasadnieniem dla takiego postępowania jest chęć uzyskania przez wydzierżawiającego wyższych płatności poprzez uniknięcie pomniejszeń wynikających z progów obszarowych. Bezsprzeczne jest, że płatności były przelewane na rachunek pełnomocnika W.G.. Za tym, że w przedmiotowej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków do uzyskania wsparcia przemawia fakt, iż wnioskodawca pomimo tego, że otrzymywał od pełnomocnika tylko część płatności, o które wnioskował nie czerpał żadnych korzyści z wyprodukowanego produktu rolnego, w zamian większość płatności o które wnioskował skarżący otrzymywała firma powiązana z Panem W.G., również wszystkie płody rolne były zbierane i pożytkowane przez spółkę, której współwłaścicielem jest spółka będąca własnością W.G., przy użyciu maszyn będących własnością tej spółki, co dowodzi, że w istocie wydzierżawiającemu nie chodziło o samą produkcję, ale o stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności finansowej. W konsekwencji, mimo spełnienia formalnych warunków niezbędnych do przyznania płatności ONW na gruncie prawa polskiego skarżący w niniejszej sprawie w sposób sztuczny i pozorny stworzył warunki do przyznania pomocy, a otrzymanie przez niego w takiej sytuacji pomocy finansowej oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, co w konsekwencji, doprowadziłoby do naruszenia celów i istoty działania, wynikających z regulacji zawartych w § 2 rozporządzenia. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że faktyczne koszty związane z uprawą zadeklarowanych we wniosku działek rolnych ponosiła spółka B., której współwłaścicielem jest spółka będąca własnością Pana W.G.. Ponadto spółka ta, dokonując koszenia i zbioru plonów własnymi maszynami w całości pozyskuje i przetwarza produkty rolne zebrane na działkach rolnych zadeklarowanych przez Pana Z.Ł.. Skarżący nie udokumentował żadnych obciążeń z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na obszarze prawie 100 ha.
Dyrektor zgodził się zatem z organem I instancji, że płatności do obszaru deklarowanego przez stronę w złożonym wniosku nie powinny zostać przyznane. Konsekwencją powyższego stwierdzenia powinno być wyeliminowanie wadliwego rozstrzygnięcia merytorycznego z obrotu prawnego. Jednakże biorąc pod uwagę,
iż od dnia doręczenia decyzji nr 0189-2014-000004660 w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2013 (data doręczenia decyzji: 22 lipca 2014 r.) upłynęło ponad 5 lat, to powołując się na regulację art. 146 k.p.a., brak jest podstawy prawnej do uchylenia błędnej decyzji, tym samym w myśl art. 151 § 2 k.p.a. należy jedynie stwierdzić, iż powyższa decyzja została wydana z naruszeniem prawa.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Działający w jego imieniu pełnomocnik zaskarżając w całości decyzję Dyrektora z dnia 4 sierpnia 2025 r. podniósł zarzuty naruszenia:
W zakresie dotyczącym wydania decyzji zawierającej odmienną ocenę stanu faktycznego niż decyzja, której nieważność stwierdzono:
I. Przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez nierozpoznanie zarzutów złożonego przez skarżącego odwołania, w szczególności w zakresie dotyczącym wydania decyzji zawierającej odmienną ocenę stanu faktycznego niż decyzja, której nieważność stwierdzono, a pomimo to utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy istniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości
i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania;
2) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a poprzez naruszenie zasady praworządności i zasady zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej polegające na:
a) wykorzystaniu instytucji stwierdzenia nieważności decyzji w celu dokonania ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej i dokonania odmiennej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w sytuacji gdy z decyzji nr 0142-2016-000012067 z dnia 29 czerwca 2016 r., której nieważność stwierdzono, jednoznacznie wynikało, że skarżący nie brał udziału w tworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania płatności oraz że intencją organu I instancji było wówczas wydanie decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., a rolą organu administracji publicznej po stwierdzeniu nieważności decyzji winno być jedynie wydanie decyzji kończącej postępowanie wznowieniowe, tym razem jednak pozbawionej wady, którą dotknięta była decyzja nr 0142-2016-000012067 z dnia 29 czerwca 2016 r.,
b) oparcie ustaleń faktycznych w sprawie na dowodach, które zostały włączone do akt sprawy po wydaniu decyzji nr 0142-2016-000012067 z dnia 29 czerwca 2016 r., której nieważność stwierdzono (m.in. wydruki z Krajowego Rejestru Sądowego, czy też wyroki wydane w sprawach karnych), w sytuacji gdy stwierdzenie nieważności decyzji powoduje, że sprawa administracyjna wraca do stanu bezpośrednio sprzed wydania decyzji, zaś rolą organu administracji publicznej winno być jedynie wydanie decyzji kończącej postępowanie wznowieniowe, tym razem jednak pozbawionej wady, którą dotknięta była decyzja nr 0142-2016-000012067
z dnia 29 czerwca 2016 r.
- co skutkowało naruszeniem stabilności sytuacji prawnej skarżącego
i obciążenie go skutkami błędu popełnionego przez organ I instancji podczas wydawania decyzji nr 0142-2016-000012067 z dnia 29 czerwca 2016 r.;
3) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uzasadnienie decyzji
w sposób wybiórczy i niepełny, w szczególności poprzez:
a) nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do większości zarzutów dotyczących wydania decyzji zawierającej odmienną ocenę stanu faktycznego niż decyzja, której nieważność stwierdzono, a ograniczenie się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, iż "nieuzasadnione jest oczekiwanie strony, że prawne unormowanie praw i obowiązków obywatela nigdy nie ulegnie zmianie na jego niekorzyść" i że "zmiana warunków społecznych lub gospodarczych może wymagać zmiany sytuacji prawnej jednostek, w tym również zniesienia lub ograniczenia dotychczas posiadanych praw",
b) pominięcie w uzasadnieniu, z jakiej przyczyny organy obecnie dokonały odmiennej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i przyjęły odmienne wnioski niż te, które jednoznacznie wynikały z decyzji nr 0142-2016-000012067 z dnia 29 czerwca 2016 r., której nieważność stwierdzono oraz
c) nieustalenie, jaki był charakter wady tkwiącej w decyzji nr 0142-2016-000012067 z dnia 29 czerwca 2016 r., której nieważność stwierdzono i nieustalenie wpływu tej wady nieważnościowej na przeprowadzone postępowanie administracyjne
- co skutkowało nieuzasadnionym utrzymaniem w mocy decyzji o stwierdzeniu wydania decyzji nr 0189-2014-000004660 z dnia 21 lipca 2014 r. o przyznaniu skarżącemu płatności ONW za 2013 r. z naruszeniem prawa (art. 151 § 2 k.p.a.
w zw. z art. 146 § 1 k.p.a.), w sytuacji gdy winna zostać wydana decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej z powodu braku podstaw do jej uchylenia (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.);
4) art. 16 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady trwałości decyzji ostatecznych polegające na utrzymaniu w mocy decyzji o stwierdzeniu wydania decyzji nr 0189-2014-000004660 z dnia 21 lipca 2014 r. o przyznaniu skarżącemu płatności ONW na 2013 r. z naruszeniem prawa (art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 § 1 k.p.a.),
w sytuacji gdy przedmiotowa decyzja jest sprzeczna z uzasadnieniem decyzji nr 0142-2016-000012067 z dnia 29 czerwca 2016 r., której nieważność stwierdzono, zaś rolą organu administracji publicznej winno być dążenie do utrzymania w mocy zapadłego poprzednio rozstrzygnięcia, lecz pozbawionego wady nieważnościowej, co skutkowało naruszeniem stabilności sytuacji prawnej skarżącego i obciążenie go skutkami błędu popełnionego przez organ I instancji podczas wydawania decyzji nr 0142-2016-000012067 z dnia 29 czerwca 2016 r.;
5) art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji o stwierdzeniu wydania decyzji nr 0189-2014-000004660 z dnia 21 lipca 2014 r. o przyznaniu skarżącemu płatności ONW za 2013 r. z naruszeniem prawa,
w sytuacji gdy istniały podstawy do wydania decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej z powodu stwierdzenia braku podstaw do jej uchylenia, co skutkowało naruszeniem stabilności sytuacji prawnej skarżącego i obciążenie go skutkami błędu popełnionego przez organ I instancji podczas wydawania decyzji nr 0142-2016-000012067 z dnia 29 czerwca 2016 r.
II. Przepisów prawa materialnego, tj,:
1) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. in fine w zw. z art. 158 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwą wykładnię dotyczącą wpływu stwierdzenia nieważności decyzji nr 0142-2016-000012067 z dnia 29 czerwca 2016 r. na przeprowadzone postępowanie administracyjne i w rezultacie wykorzystanie instytucji stwierdzenia nieważności decyzji w celu ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej i dokonania odmiennej oceny zgromadzonego materiału dowodowego niż ocena wynikająca
z uzasadnienia decyzji, której nieważność stwierdzono, podczas gdy prawidłowa wykładnia przedmiotowych przepisów powinna prowadzić do wniosku, że sprawa, która była przedmiotem decyzji uznanej za nieważną, wraca do stanu, w jakim znajdowała się bezpośrednio przed jej wydaniem oraz, że skoro wada nieważnościowa dotyczyła kwestii formalnych (błędnego oznaczenia nazwy decyzji), to rolą organu administracji publicznej powinno być wyłącznie wydanie nowej decyzji pozbawionej wady nieważnościowej, przy uwzględnieniu argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu decyzji, której nieważność stwierdzono;
2) art. 2 w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące naruszeniem zasady demokratycznego państwa prawnego w zakresie dyrektyw: ochrony stabilności sytuacji prawnej jednostki, jej zaufania do władz publicznych, jak również - zakazu obciążania obywatela błędami organów administracji publicznej oraz zasady praworządności, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji stwierdzającej wydanie decyzji
o przyznaniu płatności z naruszeniem prawa z powodu udziału skarżącego
w tworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania płatności, w sytuacji gdy
z decyzji, której nieważność stwierdzono wynikało jednoznacznie, że skarżący nie brał udziału w tworzeniu sztucznych warunków, zaś przyczyną stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji był wyłącznie błąd formalny (błędne oznaczenie decyzji jako decyzji przyznającej płatność).
Z ostrożności procesowej, na wypadek niepodzielenia wyżej opisanych zarzutów - w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia istoty sprawy dotyczącej przyznania płatności skarżący zarzucił naruszenie:
I. Przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji o stwierdzeniu wydania decyzji nr 0189-2014-000004660 z dnia 21 lipca 2014 r. o przyznaniu skarżącemu płatności ONW za 2013 r. z naruszeniem prawa, w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący był samodzielnym producentem rolnym prowadzącym posiadane gospodarstwo rolne, a zatem istniały podstawy do wydania decyzji
w trybie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej
z powodu stwierdzenia braku podstaw do jej uchylenia;
2) art. 79 § 2 k.p.a. w zakresie prawa do czynnego udziału skarżącego
w postępowaniu oraz zasady bezpośredniości, a także art 6 k.p.a. - zasady praworządności oraz art. 8 § 1 k.p.a. - zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej z uwagi na:
a) oparcie ustaleń w sprawie na dowodach zgromadzonych w innych postępowaniach administracyjnych, w sytuacji, gdy nie było żadnych przeszkód do przeprowadzenia dowodów bezpośrednich, tj. przesłuchania świadków w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie,
b) oparcie ustaleń na dowodach w ogóle nie włączonych w poczet materiału dowodowego,
- co skutkowało naruszeniem prawa skarżącego do czynnego udziału
w przesłuchaniu świadków, a w konsekwencji spowodowało oparcie ustaleń na dowodach dających pole do poczynienia ustaleń niezgodnych z prawdą materialną, nadinterpretacji i arbitralnych sądów o stworzeniu przez skarżącego sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy;
3) art 77 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie wydania postanowienia
w przedmiocie zakresu postępowania dowodowego z wymienieniem dopuszczenia jako środków dowodowych akt innych postępowań administracyjnych, w których skarżący nie był stroną i nie brał w nich udziału, a które organ uznał za podstawę swojego rozstrzygnięcia;
4) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu skarżonej decyzji na podstawie jakich dowodów organ ustalił, że skarżący dopuścił się tworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności, w szczególności poprzez odniesienie się do innych postępowań administracyjnych (również dotyczących innych podmiotów niż skarżący), w miejsce wskazania konkretnych dowodów, na których organ oparł swoje ustalenia, jak również wskazania przyczyn,
z powodu których przeciwnym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
5) art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz art. 80 k.p.a, poprzez zaniechanie dokonania swobodnej oceny materiału dowodowego i przyjęcie za podstawę decyzji stanu faktycznego sprzecznego z zebranym materiałem dowodowym sprawy, w szczególności poprzez uznanie, że skarżący nie prowadził działalności rolniczej, a jego celem była wyłącznie chęć uzyskania płatności oraz poczynienie nieprawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie rzekomych powiązań pomiędzy W.G., Skarżącym i B. sp. z o.o. oraz celowego wykorzystania tych powiązań z zamiarem stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy, w sytuacji gdy żaden materiał dowodowy tych arbitralnych ustaleń nie potwierdza.
II. Przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z uwagi na jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący sztucznie stworzył warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne
z celami systemu wsparcia, w sytuacji, gdy skarżący we własnym imieniu i na własny rachunek prowadził działalność rolną w posiadanym gospodarstwie rolnym,
w którego skład wchodziły nieruchomości rolne, ponosząc ryzyko produkcyjne
i finansowe z tym związane, wypełnił wszystkie warunki nabycia pomocy, spełniał podstawowe wymogi w zakresie zarządzania oraz zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, realizując tym samym w pełni wskazane powyżej cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich w zakresie pomocy ONW;
2) § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2007-2013, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i orzeczenie, iż skarżący nie był uprawniony do uzyskania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania" (ONW),
w sytuacji, gdy skarżący we własnym imieniu i na własny rachunek prowadził działalność rolną w posiadanym gospodarstwie rolnym, w którego skład wchodziły nieruchomości rolne położone na terenach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, ponosząc ryzyko produkcyjne i finansowe z tym związane, wypełnił wszystkie warunki nabycia pomocy, spełniał podstawowe wymogi w zakresie zarządzania oraz zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, realizując tym samym w pełni wskazane powyżej cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich w zakresie pomocy ONW.
W związku z powyższym autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną sąd orzekający w tej sprawie dostrzegł naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
w stopniu wymagającym uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR i poprzedzającej jej wydanie decyzji Kierownika BP ARiMR
o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa. Jednocześnie są uznał istnienie podstaw do umorzenia administracyjnego postępowania wznowieniowego.
Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania – jako wyjątek od reguły trwałości decyzji administracyjnej – stanowi tzw. tryb nadzwyczajny. Jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzję wydano, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia), wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie postępowanie nadzwyczajne zostało zainicjowane przez organ z urzędu z powołaniem się na podstawę wznowienia przewidzianą
w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Treść tego przepisu stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Omawiana regulacja ma bogaty dorobek orzeczniczy, w którym wskazuje się, że przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie następujące przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest, że "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję. Przy ocenie wymienionych przesłanek najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności i dowodów w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Jeżeli okoliczności te i dowody powstały po dacie wydania ostatecznej decyzji, nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia, lecz mogą stanowić podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2025 r. sygn. akt III OSK 284/24). Ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody muszą charakteryzować się przymiotem nowości (nie wystarczy fakt, iż organ ich wcześniej po prostu nie analizował, bądź analizował, ale błędnie), mieć istotne znaczenie dla sprawy (wpływać na zmianę treści decyzji), istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i być nieznane organowi wydającemu tę decyzję oraz stronie lub będąc znanymi stronie, zostać po raz pierwszy przez nią zgłoszone. Nadto wznowienie postępowania powinno następować nie tylko z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów, ale także i nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, przy czym ujawnienie się tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów mających miejsce przed wydaniem decyzji, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania. Nową okolicznością istotną dla sprawy może być tylko taki fakt, który mógłby mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, czyli mógł spowodować, że we wznowionym postępowaniu zapadłaby co do swej istoty decyzja odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (zob. wyrok NSA z dnia 16 maja 2023 r. sygn. akt
I GSK 883/19 i przywołane tam orzecznictwo). Nowe okoliczności, o jakich mowa
w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przedstawiają określony stan faktyczny, który istniał
w chwili wydania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on mu znany
z niezależnych od tego organu przyczyn, mających wpływ na status prawny strony, tj. zakres jej praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1633/18).
Z punktu widzenia istotnych okoliczności sprawy prowadzonej w trybie wznowienia postępowania, ważne jest to, jakimi dowodami organ mógł dysponować i jakie okoliczności znał, bądź z łatwością mógł poznać prowadząc postępowanie zakończone wydaniem decyzji (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt
II GSK 595/14, wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 października 2017 r. sygn. akt
I SA/Kr 430/17). Nie stanowi żadnej nowej okoliczności faktycznej odmienna niż
w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi okoliczności. Nieprawidłowości w przeprowadzonym przez organ postępowaniu dowodowym nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Błędna ocena okoliczności faktycznej nie jest tym samym co brak wiedzy
o tej okoliczności. Organ administracji państwowej, wznawiając postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zobowiązany jest wykazać, że będące przesłanką wznowienia postępowania nowe okoliczności i dowody są "rzeczywiście" nowe
i istotne dla sprawy, a nadto te nowe dowody i okoliczności istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi. Nie ulega wątpliwości, że musi być rzetelna ocena postępowania organu co do wystąpienia przesłanki wznowienia postępowania.
W takim postępowaniu to nie strona ma wykazać nieistnienie przesłanek wznowienia postępowania, tylko organ ma obowiązek udowodnić ich występowanie w sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2024 r. sygn. akt I GSK 158/20 wraz z przywołanym tam orzecznictwem).
Komentatorzy przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zwracają uwagę, że pojęcie nowych okoliczności i nowych dowodów nie może być przy tym utożsamiane. Podkreśla to wyrok NSA z 17 grudnia 2024 r., III OSK 782/23, LEX nr 3821075: "Norma z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. odnosi się do dwóch przesłanek wznowienia postępowania: nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów w sprawie. Nie ulega również wątpliwości, że nie są to pojęcia synonimiczne oraz, że zarówno nowe dowody lub nowe okoliczności w sprawie muszą być nieznane organowi
w dacie wydania decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania oraz muszą w tej dacie istnieć". Pojęcie dowodu zdefiniowane jest w art. 75 k.p.a., por. jednak wyrok WSA w Łodzi z 28 kwietnia 2021 r., III SA/Łd 38/21, LEX nr 3184625: "Kiedy mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. o «nowych dowodach» istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który je wydał, chodzi o dowody w znaczeniu środków dowodowych, czyli w ujęciu przedmiotowym, a więc np. zeznania świadków istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który je wydał, a nie samych źródeł dowodowych, czyli bytu w dniu wydania decyzji nieznanych organowi świadków, którzy mogli złożyć stosowne zeznania, lecz nie uczynili tego przed dniem wydania decyzji ostatecznej". Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych rozumie się obiektywnie istniejące elementy rzeczywistości, zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu" (zob. szerzej: M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel,
M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 145).
W doktrynie przedmiotu eksponuje się również, że za "nową okoliczność"
w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi okoliczności i dowodów (zob. dr hab. R. Stankiewicz w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. prof. zw. dr hab. R. Hausera i prof. zw. dr hab. M. Wierzbowskiego, wydanie 4, Warszawa 2017, str. 1070; zob. też wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2025 r. sygn. akt II OSK 260/24). Wznowienie postępowania jest uzasadnione jedynie wtedy, gdy okoliczności faktyczne lub dowody istniały już w dniu wydania decyzji ostatecznej (a zatem potencjalnie mogły zostać uwzględnione
w rozstrzygnięciu), lecz nie były znane organowi podejmującemu rozstrzygnięcie. Kryterium "nowości" odnosi się zatem nie do genezy dowodu (okoliczności), lecz powinno być oceniane z perspektywy wiedzy, jaką dysponował organ, w chwili gdy sprawę rozstrzygał. "Nowość" materiału dowodowego jest utożsamiana z jego "następczym odkryciem lub zgłoszeniem przez stronę, nie zaś z następczym zaistnieniem" (M. Wojtuń [w:] Z. Kmieciak, J. Wegner, M. Wojtuń, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, art. 145).
Istotna dla wyniku sprawy okoliczność faktyczna, udokumentowana dowodem znajdującym się w aktach sprawy administracyjnej, nie może zostać uznana za okoliczność nową, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jeśli wznawiający postępowanie organ, prowadząc wcześniej postępowanie, dysponował wiedzą
o stanowiącej podstawę wznowienia okoliczności wywiedzionej nawet z innego dokumentu. Także odmienna, a nawet błędna ocena dowodu (okoliczności), który istniał i był znany organowi wydającemu decyzję, nie uzasadnia żądania wznowienia postępowania. Błędna bowiem ocena okoliczności faktycznej nie jest tym samym co brak wiedzy o tej okoliczności. Są to dwie różne sytuacje i tylko jedna z nich, ta druga, stanowi przesłankę wznowienia postępowania podatkowego, zgodnie
z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (por. judykaty i poglądy doktryny wyrażone na tle tożsamej przesłanki wznowieniowej przewidzianej w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej – np. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2025 r. sygn. akt II FSK 1338/22 wraz z przywołanymi tam poglądami).
Odnosząc powyższe uwagi i poglądy do stanu niniejszej sprawy wskazać trzeba, że postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2015 r. Kierownik BP ARiMR
w Białymstoku - na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147
i art. 150 k.p.a. - wznowił z urzędu postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia 21 lipca 2014 r. nr 0189-2014-000004660 w sprawie przyznania skarżącemu płatności ONW na 2013 r. Organ wskazał, że po wydaniu decyzji z dnia 21 lipca 2014 r., Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR prowadził postępowanie administracyjne w kierunku ustalenia, czy Pan W.G.
w porozumieniu z C.F., W.T., M.M., A.M. i Z.Ł., stworzyli sztuczne warunki w celu uzyskania wyższych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ONW i płatności rolnośrodowiskowych. W toku postępowań administracyjnych został zebrany materiał dowodowy w postaci zeznań P.F., M.M., C.F., W.T., Z.Ł. i A.M. W ocenie Kierownika BP aspekt stworzenia sztucznych warunków należy postrzegać w szerszej perspektywie niż tylko w ramach tej jednej sprawy. Analiza materiału dowodowego zebranego
w ramach różnych postępowań wskazuje, że w organizowaniu prac polowych pomagał wnioskodawcy, jak i innym osobom dzierżawiącym grunty od Pana W.G. – Pan D.N. – zarządca gospodarstwa W.G.. Pan D.N. następnie zlecał wykonanie zabiegów agrotechnicznych Panu P.F., który z kolei zeznał, że wszelkie prace wykonywał w zamian za płody rolne. Zbudowana siatka zależności ujawniona w roku postępowania prowadzonego przez Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR ujawnia nowe okoliczności faktyczne, które nie były znane Kierownikowi BP ARiMR w Białymstoku w dniu wydania decyzji nr 0189-2014-000004660.
Na uwagę zasługuje jednak, że decyzja z dnia 21 lipca 2014 r. nie była pierwszą decyzją wydaną w sprawie wniosku skarżącego o przyznanie płatności. Pierwotnie, w dniu 25 marca 2014 r. Kierownik BP ARiMR w Białymstoku wydał decyzję nr 0189-2014-004308, w której odmówił przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2013 r. Już wówczas organ analizował umowę dzierżawy jaką skarżący zawarł z Panem W.G., treść jej wypowiedzenia oraz okoliczność, że W.G. był pełnomocnikiem skarżącego. W decyzji tej organ zauważył, że od
4 maja 2011 r., w którym skarżący zarejestrował się jako producent rolny do 13 lutego 2014 r. Pan W.G. był pełnomocnikiem skarżącego, na którego rachunek bankowy były przekazywane wszelkie płatności realizowane przez ARiMR. Kierownik BP wskazał ponadto – co należy podkreślić – że dokonał analizy innych wniosków rolników, których pełnomocnikiem był W.G. i stwierdził, że
w pozostałych sprawach zachodzą takie same okoliczności jak we wniosku skarżącego. We wszystkich przypadkach, na grunty należące do W.G., wnioski o przyznanie płatności są składane przez osoby, których pełnomocnikiem jest W.G., na którego rachunek bankowy wpływały płatności. Kierownika BP ARiMR ocenił, że w rozpatrywanej sprawie miał miejsce sztuczny podział jednego gospodarstwa rolnego Pana W.G. przede wszystkim w celu ominięcia zmniejszeń płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ONW
i płatności rolnośrodowiskowych.
Na skutek odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 17 czerwca 2014 r. nr 9010-2014-001264, uchylił decyzję Kierownika BP ARiMR
w Białymstoku z dnia 25 marca 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W decyzji tej organ odwoławczy zauważył, że organ I instancji oparł rozstrzygnięcie na analizie treści wypowiedzenia umowy dzierżawy oraz na podstawie weryfikacji wszystkich pozostałych producentów ubiegających się
o przyznanie płatności, którzy w identyczny sposób wydzierżawili grunty rolne od Pana W.G., ustanawiając go jednocześnie pełnomocnikiem z prawem przekazywania realizowanych przez ARiMR płatności na jego rachunek bankowy. Zdaniem organu odwoławczego, charakter rozpatrywanej sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu zgromadzenia nowych dowodów w postaci przesłuchania strony, świadków – użytkowników sąsiednich działek ewidencyjnych, a także W.G..
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia
21 lipca 2014 r. nr 0189-2014-000004660 przyznał skarżącemu płatności ONW na 2013 r. W decyzji tej organ oceniał zeznania W.G. z 6 maja 2014 r. odebrane w ramach innego postępowania administracyjnego i włączone do akt postępowania z wniosku skarżącego, oświadczenie skarżącego z 16 lipca 2014 r., dołączone do akt dowody potwierdzające samodzielne prowadzenie działalności rolniczej (kopie faktur z jednostki certyfikującej, kopię faktury za usługi doradcy rolnośrodowiskowego, kopie faktur za pomiary geodezyjne). Tym razem, Kierownik BP ARiMR nie znalazł podstaw do twierdzenia, że w sprawie nastąpił sztuczny podział gospodarstwa.
Zdaniem sądu z powyższego wynika, że w dniu wydania decyzji nr 0189-2014-000004660 Kierownik BP ARiMR miał wiedzę o potencjalnym stworzeniu sztucznym warunków do uzyskania płatności, co więcej okoliczność ta była przedmiotem analizy w ramach - jak ujmuje to organ - szerszej perspektywy weryfikacji mechanizmów i identyczności w sprawach wniosków o płatność innych rolników, którzy na takich samych zasadach dzierżawili grunty od W.G.
i których pełnomocnikiem również był W.G.. Okoliczności faktyczne, na które powołują się organy ARiMR istniały już w dniu wydania decyzji ostatecznej, ale były tym organom znane, zatem nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania. Okoliczności te mogły być potencjalnie uwzględnione
w rozstrzygnięciu wydanym w postępowaniu zwykłym. Gwoli zaś przypomnienia, możliwość wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z uwagi na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uzależnione jest od łącznego wystąpienia następujących warunków: - ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy, - okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, - okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, - okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody muszą charakteryzować się przymiotem nowości (nie wystarczy fakt, iż organ ich wcześniej po prostu nie analizował, bądź analizował, ale błędnie). Za "nową okoliczność" nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi okoliczności i dowodów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego. Błędy w postępowaniu dowodowym mogą uzasadniać wznowienie postępowania – ale tylko takie, które wynikają z braku wiedzy o istotnych dla sprawy okolicznościach, a nie z wadliwego ustalenia tych okoliczności. Bowiem błędne ustalenie okoliczności jest czymś innym, niż niewiedza o okoliczności, stanowiąca przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego
Należy zatem przyjąć, że po wydaniu decyzji ostatecznej, przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie mogą stanowić okoliczności faktyczne, z którymi organ podatkowy mógł i powinien zapoznać się już w toku postępowania "zwykłego".
W uzasadnieniu skargi zasadnie argumentowano, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji narusza przepisy dotyczące przesłanek do wznowienia postępowania, bowiem w sprawie nie wyszły na jaw żadne nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organom I i II instancji. Od dnia, w którym skarżący zarejestrował się jako producent rolny, W.G. był jego pełnomocnikiem, na co wskazano w uzasadnieniu decyzji. Organy od początku posiadały informację, że W.G. był pełnomocnikiem skarżącego, oraz że środki z płatności mają być przesyłane na rachunek jego pełnomocnika. Organy przed wydaniem decyzji w sprawie dysponowały również wiedzą na temat analogicznych zasad współpracy W.G. z innymi dzierżawcami.
Również zeznania stron i świadków, na które powołał się organ nie mogą być uznane za nowe dowody w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., skoro zostały złożone we wrześniu i październiku 2014 r., tj. po wydaniu w tej sprawie decyzji ostatecznej. Kiedy w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. mowa jest o nowych dowodach, chodzi o dowody w znaczeniu środków dowodowych, czyli w ujęciu przedmiotowym, a więc np. zeznania świadków istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który ją wydał, a nie samych źródeł dowodowych, czyli istnienia w dniu wydania decyzji nieznanych organowi świadków, którzy mogli złożyć stosowne zeznania, lecz nie uczynili tego przed dniem wydania decyzji.
W tych okolicznościach sąd uznał, że w zakresie powołanej podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organy nie wykazały wyjścia na jaw nowych okoliczności nieznanych Kierownikowi BP ARiMR w dniu wydania decyzji ostatecznej. Zdaniem sądu, w sprawie brak było przesłanki do uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznej decyzji, wobec czego doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego zastosowanie. Wobec tego koniecznym stało się wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wydanych w obu instancjach, o czym orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w z w. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935). Uznając natomiast, że wszczęte
i prowadzone postępowanie na podanej podstawie nie powinno było się toczyć i nie może być dalej prowadzone, sąd, w oparciu o przepis art. 145 § 3 tej ustawy procesowej umorzył postępowanie wznowieniowe. O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz.1935).
Przyjmując taką podstawę rozstrzygnięcia sąd uznaje za zbędne odnoszenie się do zarzutów skargi, które koncentrują się na wpływie przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika BP ARiMR w Radomiu wydanej w 2016 r. na zakres postępowania wznowieniowego prowadzonego po zmianie właściwości przez Kierownika BP ARiMR w Białymstoku oraz na samym rozstrzygnięciu co do istoty
w zakresie spornej kwestii tworzenia sztucznych warunków do przyznania płatności.