I SA/Bk 365/24

I SA/Bk 365/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski
Marcin Kojło /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Janusz Lewkowicz
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 412
art. 66 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia 3 września 2024 r. nr 9010-2024-000651 w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na 2023 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 13 czerwca 2023 r. A. M. (dalej również jako: "skarżący") złożył wniosek o przyznanie płatności na 2023 r., w którym ubiegał się
o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych na nowe zobowiązania
w ramach WPR 2023-2027 (ZRSK2327) w ramach: Interwencji 1. Ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków na obszarach Natura 2000: Wariantu: 1.7. Ochrona siedlisk lęgowych rzadkich gatunków ptaków siewkowych (rycyk, kszyk, krwawodziób i czajka) do działek rolnych o łącznej powierzchni 11,91 ha, w tym o przyznanie kosztów transakcyjnych.
W dniu 27 lipca 2023 r. skarżący złożył zmianę do wniosku, w której żądanie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w wariancie 1.7 zmniejszył do powierzchni 10,92 ha (wycofał z wniosku działkę rolną L o powierzchni 0,39 ha
i działkę rolną M o powierzchni 0,60 ha).
Decyzją z dnia 18 czerwca 2024 r. nr 0189-2024-015662, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR)
w Białymstoku: umorzył postępowanie w części dotyczącej powierzchni wycofanej, odmówił przyznania skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych do wariantu 1.7, odmówił przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej oraz ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym na powierzchnię 8,88 ha.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Dyrektor Podlaskiego Oddziału ARiMR w Łomży decyzją z dnia 3 września 2024 r. nr 9010-2024-000651, utrzymał
w mocy ww. rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy przedstawił w pierwszej kolejności warunki i tryb udzielania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych, wynikające m.in. z:
- art. 42, art. 66 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r., poz. 261 ze zm.),
- § 2 ust. 1 i 2, § 5 ust. 1, § 6, § 11 ust. 1, § 12 ust. 1 i 2, § 19 ust. 1 i 2, § 21 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r., poz. 734), zwane dalej: "rozporządzeniem rolno-środowiskowo-klimatycznym",
- art. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych
w związku z warunkowością (Dz.U.UE.L.2022.183.12 z dnia 8 lipca 2022 r.),
- art. 66 ust. 1-3, § 68 ust. 1 i 2, art. 69, art. 70, art. 72, art. 73 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021
w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia UE nr 1306/2023 (Dz. Urz. UE L 435 z dnia
6 grudnia 2021 r.).
Organ wskazał, że z treści powołanych przepisów wynika, iż jednym
z warunków uzyskania płatności jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku
i oznaczenie przez stronę wnioskującą działki (działek) oraz powierzchni zadeklarowanych działek użytkowanych rolniczo, co do którego strona ubiega się
o przyznanie płatności. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji organu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności.
Dyrektor Oddziału ARiMR ustalił, że w ramach: Interwencji 1. Ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków na obszarach Natura 2000: Wariant 1.7. Ochrona siedlisk lęgowych rzadkich gatunków ptaków siewkowych (rycyk, kszyk, krwawodziób i czajka):
- powierzchnia deklarowana we wniosku/zmianie w ramach wariantu 1.7 – wynosi 10,92 ha,
- powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli administracyjnej (ha) – 8,88 ha.
Biorąc pod uwagę różnicę powierzchniową (2,04 ha) i procentową (22,97%) organ zastosował § 37 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego oraz § 45 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. 2023 r. poz. 482) – skutkujące odmową przyznania płatności.
W związku z tym, że nie zostały spełnione warunki do przyznania płatności rolnośrodowiskowo-klimatycznej na podstawie § 21 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, organ odmówił też przyznania kosztów transakcyjnych.
Zdaniem Dyrektora Oddziału Agencji, strona w toku postępowania w tym również w postępowaniu odwoławczym nie przedstawiła żadnego wiarygodnego dowodu, który podważałby prawidłowość ustaleń organu pierwszej instancji albo chociaż je uprawdopodobniał. Ponadto w świetle art. 66 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, aktywność wnioskującego o pomoc finansową nie może sprowadzać się tylko do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń.
Odnosząc się do zawartych w odwołaniu wyjaśnień dotyczących działki ewidencyjnej nr [...], że "działka ta jest użytkowana jako łąka w całości" organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z doprecyzowanymi wymogami wskazanymi
w Planie działalności rolnośrodowiskowej z dnia 12 lipca 2023 r. sporządzonym przy udziale doradcy rolnośrodowiskowego - skarżący powinien wykonywać 2 pokosy
w roku: 1 pokos w terminie od dnia 15.06. do 10.07 i 2 pokos w terminie od 15.08 do 31.10. Zdaniem organu odwoławczego wyjaśnienia nie potwierdzają użytkowania rolniczego na przedmiotowej działce, gdyż zdjęcia satelitarne z systemu Sentinel2
z okresu od czerwca 2023 r. do listopada 2023 r. nie potwierdzają użytkowania rolniczego, tj. brak widocznych śladów użytkowania na działce ewidencyjnej
o identyfikatorze 200204 2.0008.[...].
Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie kontroli na miejscu na działce ewidencyjnej nr [...], organ wskazał, że wniosek jest nieuzasadniony, gdyż stan faktyczny na działce [...] w roku 2024 r. mógł ulec zmianie i nie odzwierciedlałby stanu działki w jakim była w roku 2023, za który toczy się postępowanie administracyjne. Dyrektor Oddziału ARiMR wyjaśnił, że ustalenie powierzchni użytkowanej rolniczo na działce rolnej oparte zostało na wynikach kontroli administracyjnej przeprowadzonej przy wykorzystaniu dostępnych organowi
I instancji narzędzi informatycznych, takich jak zdjęcia satelitarne. Skontrolowanie
i ustalenie powierzchni rzeczywistej do dopłaty przy użyciu systemu komputerowej identyfikacji jest wystarczające i nie ma potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrolę na miejscu lub zestawiania go z danymi z ewidencji gruntów
(zob. wyrok NSA z 24 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1069/08, lex nr 561829).
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że wyposażony przez prawodawcę (unijnego i krajowego) w odpowiednie, wysokospecjalistyczne i kosztowne narzędzia weryfikacji prawidłowości wniosków o płatność, organ ma nie tylko prawo, ale przede wszystkim obowiązek z niego korzystać. Dokonując weryfikacji powierzchni MKO organy ARIMR miały wiec do dyspozycji nie tylko obraz ortofotomapy, ale także widok satelitarny w aplikacji GoogleEarth oraz zdjęcia satelitarne z systemu Sentinel 2. W świetle powyższego obszar użytkowany rolniczo został w całości uwzględniony do maksymalnego kwalifikowanego obszaru MKO.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Działający w jego imieniu pełnomocnik zaskarżył w całości decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z dnia
3 września 2024 r. i podniósł zarzuty naruszenia:
1. art. 20 pkt 3, art. 42, art. 43, art. 65 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnego Polityki Rolnej na lata 2023 - 2027 w związku z § 2,
§ 21 i art. 37 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, w związku
z art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115
z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia Planów Strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) z europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 1
z późn. zm.) - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że:
a) należy odmówić przyznania skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych, o którą ubiega się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 do działek zadeklarowanych w ramach: Wariant: 1.7 Ochrona siedlisk lęgowych rzadkich gatunków ptaków siewkowych (rycyk, kszyk, krwawodziób, czajka).
b) należy odmówić skarżącemu kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej sporządzenia przy udziale eksperta przyrodniczego części szczegółowej planu działalności rolno -środowiskowej.
c) ustalenia obszaru gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym: Wariant: 1.7 Ochrona siedlisk lęgowych rzadkich gatunków ptaków siewkowych (rycyk, kszyk, krwawodziób, czajka) podjęte w dniu 15 marca 2023 r. na powierzchnię 8,88 ha
d) wydanie decyzji bez przeprowadzenia zawnioskowanej przez skarżącego kontroli na działce o nr geodezyjnym [...],
pomimo rzeczywistego wskazania we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych powierzchni w ramach poszczególnych wariantów/ pakietów.
2. art. 37 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, w związku z art. 20 pkt 1 lit a-d art. 70 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 w związku z § 45 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 - poprzez niewłaściwe zastosowania i uznanie, że skarżący podał nieprawidłową powierzchnię gruntów, a zatem niezasadne było uznanie, że gdy różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej a obszarem zatwierdzanym do tej płatności wynosi więcej niż 20% i nie więcej niż 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, należało odmówić przyznania płatności.
4. art. 6 k.p.a. przez działanie organu niemieszczące się w granicach prawa oraz naruszające przepisy prawa, a tym samym naruszenie zasady praworządności.
5. art. 7 k.p.a. przez niezastosowanie w postaci braku podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego
i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego do załatwienia sprawy.
6. art. 39 § 3 pkt 1 k.p.a. i art. 40 § 1 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a.,
art. 80 k.p.a, gdyż nie podjęło wszelkich czynności niezbędnych do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego a tym samym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i jej załatwienia jak np. wniosku dowodowego w postaci oględzin działki o nr ewidencyjnym [...] (identyfikator[...].[...]).
9. art. 107 § 3 k.p.a. przez brak oceny przez organ tych zarzutów i wskazanie argumentów, które przesądziły o ich uwzględnieniu lub braku ich zasadności, które powinny stanowić niezbędny element uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, zgodnie z wymogami.
Wskazując na powyższe autor skargi wniósł o:
1. uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej za lata 2023-2027 za rok 2023;
2. uchylenie w całości decyzji Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi
I instancji;
3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz odsetkami za ustawowymi za opóźnienie
w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.
Odpowiadając na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko
w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Niewątpliwie, zgodnie z szeregiem cytowanych w decyzji przepisów prawa, jednym z warunków uzyskania płatności jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku i oznaczenie przez stronę wnioskującą działki (działek) oraz powierzchni zadeklarowanych działek użytkowanych rolniczo, co do której strona ubiega się
o przyznanie płatności. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji organu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności. Narzędziem do tej weryfikacji jest kontrola administracyjna przeprowadzana w głównej mierze przy wykorzystaniu dostępnych organom narzędzi informatycznych (ortofotomapa, zdjęcia satelitarne), ale też przy pomocy kontroli na miejscu, deklaracji i wyjaśnień rolników. Nie można też zaprzeczyć, że organ wyposażony przez prawodawcę (unijnego
i krajowego) w odpowiednie, wysokospecjalistyczne i kosztowne narzędzia weryfikacji prawidłowości wniosków o płatność, ma nie tylko prawo, ale przede wszystkim obowiązek z niego korzystać.
W analizowanym przypadku, ustalenie powierzchni użytkowanej rolniczo na działkach rolnych oparte zostało na wynikach kontroli administracyjnej przeprowadzonej przy wykorzystaniu dostępnych organowi I instancji narzędzi informatycznych, takich jak zdjęcia satelitarne.
Organ słusznie zwrócił uwagę, że dostępna w systemie ZSZiK (Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli) ortofotomapa cyfrowa, tj. zdjęcie powierzchni ziemi wykonane z samolotu lub satelity przetworzone do postaci metrycznej jest opracowaniem geodezyjnym wykonywanym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i służą do obsługi wniosków o przyznanie płatności. Pozyskiwane są w trybie art. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne kartograficzne (Dz. U.
z 2023 r., poz. 1752), a po wykonaniu prac stanowią własność Skarbu Państwa (art. 40 ust. 2 ww. ustawy), podlegają przekazaniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Ortofotomapy cyfrowe wykonane są w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych, tj. państwowym systemem odniesień przestrzennych i stanowią najlepsze ogólnie dostępne źródło dokonywania pomiarów powierzchni oraz interpretacji w zakresie zagospodarowania gruntami i ich użytkowania. Stanowią podstawowy dokument do wykonywania pomiarów
i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki. Ustalenia powierzchni działki użytkowanej rolniczo na podstawie ortofotomapy jest wystarczające i nie ma potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrolę na miejscu.
Zasady ustalania maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) do płatności z wykorzystaniem ortofotomapy wynikają wprost z przepisów prawa wspólnotowego (art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia nr 2022/1172), które muszą być bezwzględnie stosowane przez każde państwo członkowskie. W celu określenia maksymalnego kwalifikującego się obszaru państwa członkowskie odliczają, w miarę możliwości, niekwalifikujące się elementy z działki poprzez ich wyodrębnienie. Państwa członkowskie określają z wyprzedzeniem kryteria i procedury stosowane do oceny, kwantyfikacji i w stosownych przypadkach, wyodrębnienia kwalifikujących się
i niekwalifikowalnych części działki.
Organ wyjaśnił skarżącemu, że ARiMR wdrożyła system oraz pozyskała narzędzia umożliwiające wykonywanie na bieżąco (on-line) aktualizacji danych referencyjnych LPIS przez wykwalifikowanych i przeszkolonych pracowników Agencji. Działania te umożliwiają wyjaśnianie rozbieżności i aktualizację danych
w LPIS jeszcze przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania płatności. A zatem ustalenie maksymalnego kwalifikowanego obszaru do płatności (MKO) jest wykonywane na podstawie wszystkich dostępnych materiałów tj. ortofotomapy, zobrazowań satelitarnych zebranych przez satelity Sentinel systemu Copernicus lub innych danych o co najmniej równoważnej wartości, wyników kontroli na miejscu, deklaracji i wyjaśnień składanych przez rolników. Aktualizacja powierzchni MKO prowadzona jest w kontekście pojedynczej działki referencyjnej i ma zapewnić jej aktualność, co najmniej trzyletnią, tzn. do momentu wymiany danych dotyczących ortofotomapy (ortofotomapy są wymieniane w cyklu 5 letnim) lub do momentu otrzymania bardziej aktualnych danych np. wyników kontroli na miejscu lub użytkowania gruntu wynikających z rejestru ewidencji gruntów i budynków (EGiB), zmiany w sposobie użytkowania, zasygnalizowane przez rolnika na materiale graficznym do wniosku spersonalizowanego.
W orzecznictwie wskazuje się, że państwa członkowskie Unii Europejskiej,
w tym Polska zobowiązane są (art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 obecnie
art. 66 rozporządzenia 2021/2116) do ustanowienia zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (ZSZiK), w tym do prowadzenia systemu identyfikacji działek rolnych LPIS ustanowionego na podstawie map lub dokumentów, przy wykorzystaniu skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych (GIS), tj. obrazów lotniczych lub satelitarnych. System informacji geograficznych (GIS) pozwala na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem kwalifikowalności. Zintegrowany system kontroli opiera się na bazie danych działek referencyjnych - działek odniesienia, którymi w przypadku systemu polskiego są przetworzone na potrzeby dopłat powierzchniowych, dane z ewidencji gruntów i budynków (EGiB). Rolą tego systemu jest stwierdzenie, czy dana działka ewidencyjna (zadeklarowana do płatności) istnieje, czy jest położona na terenach uprawnionych do dopłat i czy powierzchnia lub suma powierzchni działek rolnych położonych na danej działce ewidencyjnej (lub działkach ewidencyjnych) nie przekracza powierzchni uprawnionej do dopłat (PEG obecnie MKO). Powyższych ustaleń dokonuje się na ortofotomapie cyfrowej. Wobec powyższego przy weryfikacji deklarowanych powierzchni kwalifikującej się do płatności należy stosować system identyfikacji wykorzystujący system informacji geograficznej (GIS) w tym ortofotomapę. Powstała w ten sposób baza danych stanowi odniesienie dla kontroli prowadzonych przez ARiMR. Pomiary powierzchni wykonane są na ortofotomapie będącej przetworzonym zdjęciem lotniczym, poddanym korekcji geometrycznej. Dzięki temu procesowi ortofotomapa jest powiązana z układem współrzędnych, jak również charakteryzuje się brakiem zniekształceń terenu oraz jednolitą skalą dla całego obszaru przedstawionego na obrazie. Ortofotomapa prezentuje w najbardziej rzeczywisty sposób stan pokrycia
i zagospodarowania terenu, czego nie oddaje tradycyjna mapa (por. postanowienie NSA z dnia 15 listopada 2018 r., sygn. akt I GSK 799/18). Jednocześnie zgodnie
z wytyczną Komisji Europejskiej z 2009 r., w wyniku kontroli administracyjnych, przeprowadzanych zgodnie z art. 28 ust. 1 lit. c) rozporządzenia 1122/2009 (obecnie art. 72 rozporządzenia 2021/2116), nie można dokonać żadnych płatności do powierzchni wykraczających poza działkę referencyjną, której powierzchnia ma być wyznaczona przy wykorzystaniu technologii GIS opartej na obrazie ortofotomapy. Wynika z powyższego, że kontrole administracyjne prowadzone są tylko w oparciu
o powierzchnie referencyjne systemu LPIS wyznaczone na podstawie ortofotomapy oraz materiał graficzny, na którym producent rolny zaznacza położenie działek rolnych na danej działce ewidencyjnej (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 4956/16, wyrok NSA z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt I GSK 1992/19)
Dokonując weryfikacji powierzchni MKO w tej sprawie organy ARiMR miały do dyspozycji specjalistyczne narzędzia do weryfikacji prawidłowości wniosku skarżącego. Brak prowadzenia działalności rolniczej na całej powierzchni działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej o numerze identyfikacyjnym 200204 2.0008.[...] potwierdzają zobrazowania na zdjęciach satelitarnych z systemu Sentinel2 z okresu od czerwca 2023 r. do listopada 2023 r. Tymczasem zgodnie
z doprecyzowanymi wymogami wskazanymi w Planie działalności rolnośrodowiskowej z dnia 12 lipca 2023 r. sporządzonym przy udziale doradcy rolnośrodowiskowego - skarżący powinien wykonywać na działce o nr [...] - 2 pokosy w roku: 1 pokos w terminie od dnia 15.06. do 10.07 i 2 pokos w terminie od 15.08 do 31.10. Nie potwierdziły się wyjaśnienia skarżącego prezentowane
w odwołaniu i skardze, że działka nr [...] jest użytkowana jako łąka w całości. Oprócz gołosłownych zapewnień w tym zakresie strona nie przedstawiła dowodu mogącego mieć wpływ na odmienną ocenę tych twierdzeń.
Na uwadze zaś trzeba mieć, że kontrolując legalność tego rodzaju decyzji, jak zaskarżona w niniejszym przypadku, postępowanie w ramach przyznania płatności toczy się wedle odmiennych reguł niż klasyczne postępowanie administracyjne
z Kodeksu postępowania administracyjnego. Przede wszystkim widoczne jest to na tle ciężaru dowodzenia, który w niniejszym przypadku spoczywał na skarżącym. Przekonuje o tym treść art. 66 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, zgodnie z którym, w postępowaniu w sprawie
o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw
i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów
i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 1). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie
z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 2).
Skarżący ograniczył się natomiast do gołosłownej polemiki z ustaleniami poczynionymi przez organy na podstawie zebranych dowodów w postaci zdjęć satelitarnych. Pamiętać przy tym trzeba, że organ nie ma obowiązku przeprowadzenia kontroli na miejscu, gdyż obie kontrole (administracyjna i na miejscu) mają równoprawne znaczenie. Zatem ustalenie powierzchni do płatności przy użyciu systemu komputerowej identyfikacji, narzędzi informatycznych jest wystarczające i nie ma potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrolę na miejscu (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2018 r. sygn. akt I GSK 721/18). Zwłaszcza, że jak słusznie wskazał organ, stan faktyczny na spornej działce mógł ulec zmianie i nie odzwierciedlałby stanu działki w jakim była w roku 2023, kiedy to skarżący zobowiązał się do wykonywania w określonych terminach pokosu.
Wobec powyższego należy uznać, że obszar użytkowany rolniczo został
w całości uwzględniony do maksymalnego kwalifikowanego obszaru MKO.
Organy ustaliły, że w ramach wniosku o płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne dotyczącego Wariantu 1.7. Ochrona siedlisk lęgowych rzadkich gatunków ptaków siewkowych (rycyk, kszyk, krwawodziób i czajka): powierzchnia deklarowana we wniosku/zmianie w ramach wariantu 1.7 (ha) – wynosi 10,92 ha, zaś powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli administracyjnej (ha) – 8,88 ha.
Biorąc pod uwagę różnicę powierzchniową (2,04 ha) i procentową (22,97%) organ prawidłowo zastosował § 37 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego oraz § 45 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 – skutkujące odmową przyznania płatności.
Zgodnie z § 37 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego,
w przypadku gdy rolnik lub zarządca ubiegają się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego zobowiązania do powierzchni gruntów, która przekracza obszar zatwierdzony do tej płatności, powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności służącą do ustalenia wysokości tej płatności ustala się w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 1 ustawy
o Planie Strategicznym dotyczących przyznawania pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1 lit. a-d ustawy o Planie Strategicznym, a wysokość kary oblicza się w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym dotyczących przyznawania pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1 lit. a-d ustawy o Planie Strategicznym.
Uwzględniając treść § 45 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. organy zasadnie odmówiły płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych, bowiem różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi więcej niż 20% i nie więcej niż 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności.
W związku z tym, że nie zostały spełnione warunki do przyznania płatności rolnośrodowiskowo-klimatycznej na podstawie § 21 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, organ zasadnie odmówił też przyznania kosztów transakcyjnych. W myśl tej regulacji, rolnikowi i zarządcy może zostać przyznana kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych, o których mowa
w art. 70 ust. 4 rozporządzenia 2021/2115, jeżeli są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danej interwencji lub wariantu.
W związku z tym, że skarżący ubiegał się o przyznanie płatności na nowe zobowiązania w ramach Wspólnej Polityki Rolnej 2023-2027, organ miał ponadto obowiązek ustalić obszar gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym. Stosownie bowiem do treści art. 42 ust. 7 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, w decyzji
w sprawie o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych ustala się również obszar gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, o których mowa w art. 70 ust. 1 rozporządzenia 2021/2115, w ramach interwencji,
o których mowa w ust. 1 pkt 1-5 i 7, oraz liczbę zwierząt objętych tym zobowiązaniem w ramach interwencji, o której mowa w ust. 1 pkt 6. W świetle powyższych ustaleń organu, niepodważonych skutecznie przez skarżącego, obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym podjętym 15 marca 2023 r. stanowi powierzchnię 8,88 ha.
Wobec powyższego sąd stwierdza, że pozbawione usprawiedliwionych podstaw są zarzuty wymienione w punktach 1 i 2 petitum skargi.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., należy zwrócić uwagę – nawiązując do sygnalizowanej już na wstępie rozważań sądu regulacji art. 66 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, która w istotny sposób modyfikuje obowiązki organów ARiMR w stosunku do reguł obowiązujących na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego – że w postępowaniu o przyznanie płatności, na organach nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny
i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 k.p.a. Skoro obowiązek zebrania materiału dowodowego został przerzucony na strony postępowania oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, organ nie jest obowiązany do podjęcia z urzędu (lub na wniosek strony) wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także - do zebrania materiału dowodowego w sposób kompletny i wszechstronny. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej (art. 7
i art. 77 § 1 k.p.a.) została w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przepisy te dotyczące ustaleń faktycznych na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego nie znajdują zastosowania w sprawach dotyczących płatności. Ustaleń faktycznych
w tych postępowaniach organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności oraz dowodów zgromadzonych przez organ, z których to dowodów organ wywodzi skutki prawne, np. w zakresie sposobu wykorzystania przez beneficjenta działki rolniczej (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt I GSK 66/23 i przywołane tam orzecznictwo).
Podzielając te poglądy sąd uznał za niezasadne zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Nie sposób też wywieść, że działanie organu nie mieściło się
w granicach prawa doprowadzając do naruszenia zasady praworządności.
W zaskarżonej decyzji powołano się na obowiązujące przepisy prawa, które zastosowano do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Dostępny organowi materiał dowodowy został oceniony w zgodzie z regułą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) i nie nosi znamion dowolności. Wyniki tej oceny zostały przekonująco przestawione w decyzji. Pamiętać przy tym trzeba, że aktywność wnioskującego
o pomoc finansową nie może sprowadzać się tylko do negowania ustaleń dokonanych przez organ ARiMR. Organ odwoławczy zawarł też w uzasadnieniu decyzji ocenę zarzutów odwołania, w którym skarżący kwestionował ustalenia dotyczące działki o nr [...] oraz wnosił o przeprowadzenie kontroli na miejscu (str. 12 zaskarżonej decyzji). Wobec powyższego nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia art. 6, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Niezrozumiałe jest powołanie się przez autora skargi na art. 39 § 3 pkt 1 i art. 40 § 1 k.p.a., które odnoszą się do sposobu doręczeń pism przez organy administracji publicznej. Na żadnym etapie postępowania strona nie podnosiła błędów w doręczeniach. Akta sprawy potwierdzają zaś, że obie decyzje zostały skarżącemu doręczone zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jest zgodna
z prawem. Uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.).