I SA/Ol 551/22

I SA/Ol 551/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-01-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy /sprawozdawca/
Anna Janowska
Jolanta Strumiłło /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek leśny
Podatek rolny
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1990
art. 21 ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Dz.U. 2020 poz 333
art. 1
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 26 września 2022 r., nr SKO.53.563.2022 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2022 r. 1. Uchyla zaskarżoną decyzję, 2. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz strony skarżącej K. K. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 20 stycznia 2022 r. Wójt Gminy P. (dalej jako: "Wójt", Organ I instancji) ustalił K. K. (dalej jako: "Strona", "Skarżący") wymiar podatku rolnego, od nieruchomości i podatku leśnego na rok 2022, pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego w kwocie 2.390,00 zł. Wysokość podatku ustalono na podstawie danych z ewidencji gruntów.
Odwołując się od wymienionej decyzji Strona podniosła, że na dwóch działkach o numerach ewidencyjnych: [...] i [...] obręb [...] prowadzona jest budowa międzysystemowego gazociągu stanowiącego połączenie systemów przesyłowych Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Litewskiej wraz z infrastrukturą niezbędną do jego obsługi (dalej również: "rurociąg Polska-Litwa". Wymienione działki nie są więc użytkowane w celach rolniczych (wyłączone są z dopłat bezpośrednich) i stanowią plac budowy. Naliczanie podatku rolnego za wskazane działki jest niezgodne z ustawą z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 333, ze zm. – dalej jako: "u.p.r.").
W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "SKO", "Kolegium", "Organ II instancji", "Organ odwoławczy") decyzją z 26 września 2022 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wskazało, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U z 2021 r. poz. 1990, ze zm. - dalej jako: "u.p.g.k.") podstawą planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych, powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Nadto, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, Organ odwoławczy wyjaśnił, że z przepisu tego wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym również w postępowaniu podatkowym. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości, czy podatku rolnym nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Przyjęcie przez organ danych innych, niż wynikające z ewidencji gruntów i budynków jako naruszające wskazany wyżej przepis art. 21 ust. 1 u.p.g.k. byłoby działaniem sprzecznym z prawem.
W dalszej części uzasadnienia Kolegium zwróciło uwagę na to, że wiążący charakter ewidencji gruntów i budynków odnosi się nie tylko do kwestii przedmiotowych, ale również podmiotowych. Związanie zaś organów podatkowych danymi o charakterze podmiotowym ma uzasadnienie w podziale kompetencji między różnymi organami administracji oraz sądami. Dokonując wymiaru podatku organ podatkowy nie rozstrzyga sporów własnościowych, czy stosunków cywilnych. Sprawy te co do zasady należą do sądów, a konsekwencje wynikające z zapadłych wyroków winny być uwzględnione przez m.in. administrację geodezyjną i kartograficzną, która aktualizuje zapisy ewidencji gruntów i budynków. Tożsame uwagi odnoszą się do danych o charakterze przedmiotowym, np. przeznaczenia gruntów, sposobu ich wykorzystania, rozpoczęcia czy zakończenia rekultywacji itp. Dane tego rodzaju ostatecznie powinny znaleźć miejsce w rejestrze urzędowym, tj. ewidencji gruntów i budynków służąc różnym celom, a w tym wymiarowi podatków.
Organ II instancji stwierdził, że w aktach rozpatrywanej sprawy znajdują się wypisy z rejestru gruntów, który prowadzony jest przez Starostwo Powiatowe w E.. Informacje ujęte w tych wypisach są aktualne na dzień wydania zaskarżonej odwołaniem decyzji. Wynika z nich, że Strona jest właścicielem gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą grunty o łącznej powierzchni 22,23 ha fizycznych, co stanowi 14,3185 ha przeliczeniowych. W skład gospodarstwa wchodzą działki nr [...] - o powierzchni 6,55 ha, nr [...] - o powierzchni 2,43 ha, nr [...] - o powierzchni 0,74 ha, nr [...] - o powierzchni 8,61 ha, nr [...] - o powierzchni 0,76 ha, w obrębie [...] oraz nr [...] - o powierzchni 2,59 ha i nr [...] - o powierzchni 0,54 ha, w obrębie [...]. Grunty działek wymienionych w odwołaniu jako wyłączone z użytkowania, tj. nr [...] i nr [...] stanowią użytki rolne z nieznacznym udziałem nieużytków.
Dalej Organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na wiążący dla organów podatkowych charakter informacji z ewidencji gruntów, jeśli z wypisów w niej zawartych wynika, że grunty ww. działek są użytkami rolnymi, to podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym stosownie do art. 1 u.p.r., zgodnie z którym podatkowi temu podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Stan ten będzie trwał, aż do uwzględnienia w ewidencji zmian stanu rzeczywistego.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie Strona wniosła o uchylenie w całości decyzji Organów obu instancji oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przewidzianych.
Skarżący podważył wysokość podatku rolnego, który powinien zostać pomniejszony o wartość powierzchni działek, na których jest prowadzona budowa gazociągu Polska-Litwa (działki o numerach ewidencyjnych: [...], [...] - obręb [...]). Strona wskazała, że na działce [...] powierzchnia pasa montażowego wynosi 7027.94 m2, zaś na działce [...] obręb [...] powierzchnia pasa montażowego wynosi 5546.38m2. Wyżej wymienione działki zostały przekazane pod budowę gazociągu od 26 czerwca 2020 r. i do chwili obecnej nie zostały zwrócone Skarżącemu.
Uzasadniając skargę Strona podkreśliła, że Wójt pomimo posiadanej wiedzy o trwającej budowie gazociągu na terenie gminy i w związku z tym o wyłączonych obszarach działek rolnych z użytkowania, na które również nie były pobierane dopłaty bezpośrednie, w dalszym ciągu naliczał pełny wymiar podatku rolnego. Wskazała też, że kilkakrotnie informowała i prosiła ustnie Wójta o nienaliczanie podatku za obszary wyłączone z użytkowania, na których w dalszym ciągu trwa budowa.
Odpowiadając na skargę SKO podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Do wniosku o rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie Skarżący nie ustosunkował się.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 §2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 134 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej jako: "P.p.s.a.") Sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy. Sąd ma zatem obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 §1 P.p.s.a., w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Dodatkowo Sąd wyjaśnia, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, że stosownie do art. 119 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana we wskazanym trybie, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
W ocenie Sądu płaszczyzna i istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy w tak ustalonym stanie faktycznym SKO, opierając się wyłącznie na ewidencji gruntów i budynków miało prawo - do ustalenia Skarżącemu wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2022 r. (w podatku: rolnym, od nieruchomości oraz leśnym - dalej również: "wymiaru podatku na 2022 r.") - w wysokości 2.390,00 zł.
Organ II instancji stwierdził bowiem, że z treści art. 21 ust. 1 u.p.g.k. wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniu wymiarowym. Od tej reguły nie zostały przewidziane żądne wyjątki, a zatem organy ustalające wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego (jak w tej sprawie) nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gurtów. Z takim stanowiskiem nie zgodziła się Strona.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.p.g.k. - podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
Według art. 1 u.p.r. - opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.
Co do zasady organy podatkowe związane są regułą bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi przy wymiarze podatku, zgodnie z art. 21 ust. 1 u.p.g.k. (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09 - dalej jako "NSA"; przywołane w niniejszym uzasadnieniu wyroki dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Jednakże, na co zwrócił uwagę NSA, m.in. w uchwale składu siedmiu sędziów z 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13, wskazana wyżej reguła, w pewnych przypadkach może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji. Chodzi tu, np. o sytuację gdy informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków pozostają w sprzeczności z danymi rzeczywistymi. O zastosowaniu zatem, ustalając wymiar podatku - konkretnego przepisu - decydować powinien stan faktyczny gruntów i budynków, do którego ustalenia zobligowany jest organ podatkowy - art. 122 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm. - dalej jako: "O.p."), przy zastosowaniu istniejących środków - art. 180 O.p. (por. wyrok NSA z 19 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 759/12). Tym bardziej, mając świadomość istnienia okoliczności, jak miało to miejsce w tej sprawie (k. 9-17 dokumenty dotyczące spornych działek nr [...] i [...], na których zlokalizowano budowę międzysystemowego gazociągu stanowiącego połączenie systemów przesyłowych Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Litewskiej wraz z infrastrukturą niezbędną do jego obsługi na ternie województwa mazowieckiego, podlaskiego i warmińsko-mazurskiego, tj. gazociąg Polska-Litwa, odcinek północny - dalej jako: "gazociąg Polska-Litwa") - która mogła mieć wpływ na wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego w niniejszej sprawie. O tym jednak nie rozstrzyga Sąd, jako organ trzeciej instancji, ale leży to w wyłącznej gestii Organów podatkowych.
Mając powyższe na względzie, w ocenie Sądu, SKO (a wcześniej Organ I instancji) nie wyjaśniło i nie oceniło, czy w świetle zebranego materiału dowodowego i ustalonego na tej podstawie stanu faktycznego, fakt budowy gazociągu Polska-Litwa na spornych działkach, oznaczonych nr [...] i [...] miał wpływ na dokonany wymiar podatku w 2022 r. Tego bowiem Sąd zarówno w zebranym materiale dowodowym, jak i uzasadnieniach podjętych przez Organy podatkowe rozstrzygnięć - nie znalazł (poza lakoniczną częścią uzasadnienia decyzji II instancyjnej). O tyle jest to istotne, że w treści dokumentacji, znajdującej się w aktach sprawy, a dotyczącej spornych działek nr [...] i [...] (k. 9-17), znajduje się odwołanie do: decyzji Wojewody [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu z 30 listopada 2017 r, czy też decyzji zmieniającej Ministra Inwestycji i Rozwoju z 23 kwietnia 2019 r., czy też umowy z 9 kwietnia 2020 r. na realizację inwestycji budowy gazociągu Polska-Litwa - których treść mogła mieć istotny wpływ na wymiar podatku na 2022 r. (np. poprzez ustalenie, czy działki te nie mają związku, poprzez usytuowanie na nich gazociągu z działalnością gospodarczą) - a przez to ustalenie zarówno jego strony podmiotowej, jak i przedmiotowej. Tym bardziej, że jak stwierdziła Strona w skardze: "Na działce [...] powierzchnia pasa montażowego wynosi 7027.94 m2. Na działce [...] (...) powierzchnia pasa montażowego wynosi 5546.38 m2. Wyżej wymienione działki zostały przekazane pod budowę gazociągu od 26.06.2020 roku i do chwili obecnej nie zostały mi zwrócone." (k. 4 akt sądowych). A jak zauważył WSA w Poznaniu w wyroku z 24 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Po 579/21: "Należy sprzeciwić się takiemu rozumieniu art. 21 ust. 1 p.g.k., które prowadziłoby do wydania przez organ podatkowy rozstrzygnięć na podstawie ewidencji gruntów niezgodnej ze stanem rzeczywistym, a równocześnie z oczywistym pokrzywdzeniem podatnika.", czy też NSA w wyroku z 19 sierpnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3920/21, wskazując że: "Kryterium faktyczne "zajęcia na prowadzenie działalności gospodarczej" należy uznać za dość precyzyjne dla ustalenia sposobu opodatkowana gruntu i decydujące, nawet w sytuacji odmiennych zapisów w ewidencji gruntów, o których stanowi w art. 21 ust. 1 p.g.k.". Powyższe wskazuje, że Organy podatkowe nie wyjaśniły w pełni stanu faktycznego sprawy i jego potencjalnego wpływu na łączne zobowiązanie pieniężne na 2022 r.
Sąd zwrócił jednocześnie uwagę, że Organ I instancji (jak już zauważono wcześniej) w ogóle nie odniósł się i nie wyjaśnił przedmiotowej kwestii i jej potencjalnego wpływu na wymiar podatku na 2022 r. - w treści przyjętego rozstrzygnięcia. Z akt sprawy nie wynika również, aby takie działania były podejmowane na etapie prowadzonego postępowania podatkowego w I instancji. W przypadku zaś SKO (pomimo, że Strona w odwołaniu zwróciła szczególną uwagę na tę okoliczność), wydana decyzja jedynie w sposób lakoniczny odnosi się do niej, wskazując że: "Związanie organów podatkowych danymi o charakterze podmiotowym ma uzasadnienie w podziale kompetencji między różnymi organami administracji oraz sądami. Dokonując wymiaru podatku organ podatkowy nie będzie przecież rozstrzygał sporów własnościowych, czy stosunków cywilnych. Sprawy te co do zasady należą do sądów, a konsekwencje wynikające z zapadłych wyroków winny być uwzględnione przez m. in. administrację geodezyjną i kartograficzną, która aktualizuje zapisy ewidencji gruntów i budynków. Tożsame uwagi odnoszą się do danych o charakterze przedmiotowym, np. przeznaczenia gruntów, sposobu ich wykorzystania, rozpoczęcia czy zakończenia rekultywacji, itp. Dane tego rodzaju ostatecznie powinny znaleźć miejsce w rejestrze urzędowym, tj. ewidencji gruntów i budynków służąc celom, a w tym wymiarowi podatku." (k. 33 verte akt podatkowych). Również w toku postępowania odwoławczego SKO nie podjęło żadnych własnych działań wyjaśniających przedmiotową kwestię, poprzestając bezkrytycznie na ustaleniach Organu I instancji.
Z wyroku WSA w Szczecinie z 20 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 537/17 wynika, że: "Rzeczą organu odwoławczego jest nie tylko przeprowadzenie ponownie postępowania w sprawie, ale także ustosunkowanie się do stanowiska strony tego postępowania, ponieważ art. 210 §4 o.p. znajduje odpowiednie zastosowanie w sprawie przed organem drugiej instancji na mocy art. 235 o.p.". Ponadto, jak zauważył WSA w Olsztynie w wyroku z 2 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Ol 825/19: "Organ odwoławczy ma obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony.", (też wyrok WSA w Gdańsku 29 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 56/17). Ponadto, jak wskazał NSA w wyroku z 13 grudnia 2018 r., sygn. akt I FSK 2139/18: "Przepis art. 210 §4 o.p. precyzuje ustawowe wymogi prawidłowo sporządzonego uzasadnienia i nakłada na organ obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego w szczególności poprzez ustosunkowanie się do każdego dowodu zgromadzonego w sprawie, odniesienie się do argumentacji prezentowanej przez stronę (i ocenie tych elementów we wzajemnym powiązaniu), a ponadto wyjaśnienie, z jakich powodów organ uznaje określone dowody za wiarogodne, a innym takiej wiarygodności odmawia.". Trzeba bowiem pamiętać, że ww. obowiązek odniesienia się do stawianych przez stronę postępowania podatkowego zarzutów wiąże się z regułą "uczciwego procesowania", która oznacza powinność wyczerpującego odniesienia się (a z pewnością w tej sprawie tak nie było) do wszystkich wysuniętych przez odwołujący się podmiot zarzutów i żądań (por. wyrok WSA w Poznaniu 17 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Po 758/20).
Organy podatkowe nie wyjaśniły zatem (w sposób pełny i nie budzący żadnych wątpliwości) okoliczności stanu faktycznego sprawy, np. wpływu (zarówno od strony podmiotowej, jak i przedmiotowej) - na wymiar podatku za 2022 r. lokalizacji na spornych działkach nr [...] i [...] rurociągu Polska-Litwa. Poprzestając jedynie na treści ewidencji gruntów i budynków. Również uzasadnienia podjętych rozstrzygnięć w tym zakresie budzą zastrzeżenia (Wójt na ten temat milczy, zaś Kolegium odnosi się do tj okoliczności w sposób lakoniczny).
Tym samym, w ocenie Sądu SKO dopuściło się naruszenia art. 122 O.p. w zw. z art. 187 §1 O.p. i art. 191 O.p. Powyższe powoduje również, że Organ odwoławczy uchybił art. 233 §1 pkt 1 O.p. oraz art. 210 §4 tego aktu.
Z tych względów Sąd ocenił kontrolowaną decyzję za wadliwą, wydaną przedwcześnie, z naruszeniem przepisów postępowania wymienionych powyżej, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę SKO uwzględni przedstawioną wyżej ocenę oraz spostrzeżenia Sądu (art. 153 P.p.s.a.) i dokona niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń, dotyczących stanu faktycznego, poddając następnie zgromadzony materiał dowodowy wnikliwej i wszechstronnej analizie i ocenie.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w granicach przysługujących mu kompetencji, w oparciu o wyżej wymienione przepisy uznał zatem, że zawiera ona istotne wady, powodujące konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. W konsekwencji skarga zasługuje na uwzględnienie. To skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 §1 P.p.s.a. i art. 209 P.p.s.a.