I SA/Bk 36/21
Podsumowanie
WSA w Białymstoku oddalił skargę na postanowienie Dyrektora IAS odmawiające zwolnienia z egzekucji części świadczenia emerytalnego, uznając brak przesłanek do zastosowania art. 13 ust. 1 u.p.e.a.
Skarżący J.T. domagał się częściowego zwolnienia z egzekucji swojego świadczenia emerytalnego, powołując się na trudną sytuację finansową i zdrowotną, pogłębioną przez pandemię. Organy administracji odmówiły, uznając brak "ważnego interesu" zobowiązanego oraz brak wskazania innych składników majątku na zaspokojenie wierzyciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę, podzielając stanowisko organów i podkreślając, że sytuacja życiowa skarżącego, mimo trudności, nie uzasadnia zwolnienia z egzekucji, a zajęcie świadczenia jest jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym.
Sprawa dotyczyła skargi J.T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. odmawiające zwolnienia z egzekucji części świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego. Skarżący wnosił o obniżenie zajęcia do kwoty 1000 zł, argumentując ciężką sytuacją finansową i zdrowotną, pogorszoną przez pandemię COVID-19, która wpłynęła na wzrost cen i jego wydatki. Podkreślał, że jego jedynym źródłem utrzymania jest emerytura, a pozostała kwota po potrąceniu jest przeznaczana na bieżące potrzeby, w tym leczenie i spłatę pożyczki. Organy administracji uznały, że skarżący nie wykazał "ważnego interesu" uzasadniającego zwolnienie, a jego sytuacja, mimo trudności, nie jest nadzwyczajna. Podkreślono, że skarżący nie wskazał innych składników majątku, z których można by prowadzić egzekucję, a zajęcie emerytury jest jedynym skutecznym środkiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy i zastosowały przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd stwierdził, że choć pandemia stanowi utrudnienie, nie jest to sytuacja nadzwyczajna uzasadniająca zwolnienie z egzekucji, zwłaszcza gdy skarżący nie wykazał braku innych możliwości zaspokojenia wierzyciela, a jego dochody i stan zdrowia, mimo problemów, nie uzasadniają przyznania ulgi. Sąd podkreślił, że instytucja zwolnienia z egzekucji ma charakter uznaniowy i nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sytuacja skarżącego, mimo trudności związanych z pandemią, nie stanowi "ważnego interesu" uzasadniającego zwolnienie z egzekucji części świadczenia emerytalnego, zwłaszcza gdy nie wskazano innych składników majątku na zaspokojenie wierzyciela, a zajęcie świadczenia jest jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pandemia, choć stanowi utrudnienie, nie jest sytuacją nadzwyczajną uzasadniającą zwolnienie z egzekucji. Podkreślono, że skarżący nie wykazał braku innych możliwości zaspokojenia wierzyciela, a jego dochody i stan zdrowia nie uzasadniają przyznania ulgi. Instytucja zwolnienia z egzekucji ma charakter uznaniowy i nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
u.p.e.a. art. 13 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe. Przesłanka ważnego interesu jest klauzulą generalną, wymagającą zobiektywizowanych kryteriów i nieograniczającą się tylko do sytuacji nadzwyczajnych, ale uwzględniającą także normalną sytuację ekonomiczną strony. Zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty za zwolnieniem, ale także możliwość prowadzenia egzekucji z innych składników majątkowych.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 7 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie.
u.p.e.a. art. 7 § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (zasada celowości).
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
ustawa COVID-19 art. 15 zzs4 § 3
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym z uwagi na stan epidemii.
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia sądu.
k.p.a. art. 7
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek podejmowania przez organy administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Całość materiału dowodowego powinna być podstawą dokonywanej przez organ oceny.
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia postanowienia.
k.p.a. art. 8
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania do organów państwa.
k.p.a. art. 11
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada wyjaśniania przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy.
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzygnięcie organu odwoławczego.
k.p.a. art. 144
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Stosowanie przepisów k.p.a. do postępowania w sprawach, w których przepisy ustawy regulują odmiennie postępowanie.
k.p.a. art. 125 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość zawieszenia postępowania.
Dz.U. art. 2020 poz. 1427
Dziennik Ustaw
Dz.U. art. 2020 poz. 374
Dziennik Ustaw
Dz.U. art. 2020 poz. 1758
Dziennik Ustaw
Dz.U. art. 2020 poz. 1829
Dziennik Ustaw
p.u.s.a. art. 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Trudna sytuacja finansowa i zdrowotna skarżącego spowodowana pandemią uzasadnia częściowe zwolnienie z egzekucji świadczenia emerytalnego. Pandemia ma znamiona siły wyższej, co powinno być uwzględnione przy ocenie ważnego interesu zobowiązanego. Opłacanie rat pożyczki stanowi uzasadniony wydatek w kontekście trudnej sytuacji finansowej. Organy administracji naruszyły art. 7 i 77 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i pominięcie okoliczności świadczących o ważnym interesie.
Godne uwagi sformułowania
Przesłanka ważnego interesu zobowiązanego jest swoistą klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Pojęcia ważnego interesu nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych, uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną strony. Zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych. Instytucja z art. 13 § 1 u.p.e.a. działa na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o tzw. uznanie administracyjne. Pandemia wirusa SARS-CoV-2 [...] ma znamiona tzw. siły wyższej, która stanowi zdarzenie zewnętrzne, nadzwyczajne, niemożliwe do zapobieżenia.
Skład orzekający
Dariusz Marian Zalewski
sprawozdawca
Małgorzata Anna Dziemianowicz
członek
Paweł Janusz Lewkowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"ważnego interesu zobowiązanego\" w kontekście pandemii i sytuacji finansowej dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym w administracji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, a jego zastosowanie wymaga indywidualnej oceny okoliczności każdej sprawy. Uznaniowy charakter decyzji organu egzekucyjnego ogranicza kontrolę sądową.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa pokazuje, jak sądy interpretują pojęcie "ważnego interesu" w kontekście trudności życiowych spowodowanych pandemią, co jest aktualnym tematem. Pokazuje też mechanizmy postępowania egzekucyjnego.
“Czy pandemia usprawiedliwia zwolnienie z długu? Sąd analizuje "ważny interes" emeryta.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Bk 36/21 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2021-02-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Dariusz Marian Zalewski /sprawozdawca/ Małgorzata Anna Dziemianowicz Paweł Janusz Lewkowicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane III FSK 4184/21 - Wyrok NSA z 2021-10-28 Skarżony organ Izba Skarbowa Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1427 art. 13 ust. 1, art. 18 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz,, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lutego 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oddala skargę Uzasadnienie I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: 1. Wobec majątku J. T. (dalej również jako: Skarżący, strona skarżąca) Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej jako: Prezes Zarządu PFRON) na nieopłacone należności pieniężne z tytuł odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe u podmiotu głównego N. Spółka z o. o. w upadłości obejmującej likwidację majątku. Prezes Zarządu PFRON celem wyegzekwowania powstałych zaległości za grudzień 2011 r. i za okres od stycznia 2012 r. do października 2012 r. w dniu 23 lipca 2019 r., wystawił tytuł wykonawczy o numerze [...]. 2. W celu wyegzekwowania dochodzonych należności, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] października 2019 r., o nr [...], skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej jako: ZUS) dokonał zajęcia należnych Skarżącemu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. 3. Pismem z [...] października 2019 r. ZUS poinformował, że wysokość świadczenia od [...] listopada 2019 r. wynosi miesięcznie 6990,24 zł. Potrącenie ze świadczenia wprowadzone zostało począwszy od należności za listopad 2019 r. 4. Pismem z [...] lipca 2020 r. Skarżący wniósł o obniżenie zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego do kwoty 1000,00 zł. Postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r., nr [...], Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. odmówił zwolnienia z egzekucji zajętego świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego do kwoty 1.000,00 zł. 5. Nie zgadzając się z decyzją organu I instancji, Skarżący wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. (dalej jako: Dyrektor IAS), w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. 6. Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor IAS postanowieniem z [...] listopada 2020 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W ocenie Dyrektora IAS przedstawione argumenty nie wskazują na istnienie po stronie Skarżącego ważnego interesu uzasadniającego zwolnienie spod egzekucji świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego w części ponad kwotę 1000,00 zł. W ocenie organu wskazane okoliczności niewątpliwie świadczą o trudnej sytuacji życiowej, w jakiej się znajduje Skarżący. Trwająca pandemia stanowi niewątpliwie utrudnienie w życiu codziennym i mogła mieć wpływ na podwyższenie cen niektórych produktów spożywczych. Niemniej jednak w sytuacji tej znajdują się wszyscy obywatele. Zwolnienie spod egzekucji wierzytelności pieniężnych stawiałoby Skarżącego – zdaniem organu - w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do pozostałych obywateli, którzy terminowo wywiązują się z zobowiązań, a przy tym również ponoszą konsekwencje spowodowane wprowadzeniem na terenie Rzeczpospolitej stanu epidemii. Zauważa, że prowadzone postępowanie egzekucyjne jest konsekwencją niewywiązywania się w terminie z zobowiązań podatkowych. W ocenie organu odwoławczego za sytuację nadzwyczajną nie można również uznać opłacania przez Skarżącego rachunków czy zakupu leków. Zakup leków bowiem, to konieczność, która obciąża wiele osób. Zauważył przy tym, iż z dokumentacji medycznej wynika, że Skarżący leczy się od co najmniej 2013 r., a zatem ciężka sytuacja zdrowotna - i co się z tym wiąże - kupowanie leków, nie jest sytuacją nagłą i niespodziewaną. Natomiast opłacanie rachunków czy ponoszenie wydatków związanych z codziennym funkcjonowaniem tj. robienie zakupów spożywczych i chemii gospodarczej jest rzeczą oczywistą i naturalną, a nie sytuacją wyjątkową. Dyrektor IAS stwierdził, że sytuacji nadzwyczajnej nie stanowi również opłacanie rat zaciągniętej pożyczki. Ponoszenie związanych z tym wydatków jest konsekwencją podjętych przez Skarżącego decyzji finansowych. Zdaniem organu egzekucyjnego Skarżący posiada środki pieniężne na uregulowanie dochodzonych zobowiązań z uwagi na uzyskany przychód w latach prowadzenia działalności spółki z o. o. N.. Jednocześnie organ zgodził się ze stanowiskiem Skarżącego zawartym w zażaleniu, iż dochody uzyskiwane w latach ubiegłych nie mogą świadczyć o tym, że obecnie posiada on pieniężne na opłacanie zaległości podatkowych. Zauważył przy tym, iż wysokość uzyskiwanego przychodu w okresie prowadzenia działalności w ramach Spółki N. jak i wysokość emerytury tj. 6999,24 zł nie potwierdza ciężkiej sytuacji finansowej Skarżącego. Dyrektor IAS podkreślił w postanowieniu, że oprócz wykazania ważnego interesu w zwolnieniu spod egzekucji, we wniosku o zwolnienie należy również wskazać inny składnik majątku, z którego możliwe będzie prowadzenie egzekucji. Stwierdził, że ani we wniosku z [...] lipca 2020 r. ani w zażaleniu Skarżący nie przedstawił żadnego innego składnika majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji. Przeciwnie, w zażaleniu podważa ustalenia organu egzekucyjnego. Dyrektor IAS zauważył, iż dane odnośnie posiadanego przez Skarżącego majątku ruchomego Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. uzyskał z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, nie było zatem podstaw do uznania ich za nieprawidłowe i nieprawdziwe. Zauważył przy tym należy, iż ze względu na brak kontaktu, niemożliwe było zweryfikowanie tych informacji przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. Na podstawie materiału dowodowego organ podnosi, że poborca skarbowy wielokrotnie usiłował się skontaktować, jednak bezskutecznie. Poborca skarbowy informował ponadto, że pomimo pozostawiania zawiadomień Skarżący nie odpowiadał na nie i nie kontaktował się z organem egzekucyjnym. Dyrektor IAS dalej wyjaśnia, iż w okresie od [...] lipca 2019 r. do dnia wydania zaskarżonego postanowienia w wyniku ww. zajęć uzyskano kwotę w wysokości 8.080,53 zł. Ostatnia wpłata miała miejsce [...] października 2019 r. Na podstawie informacji uzyskanych z Banku [...] S. A. oraz z Banku [...] S. A. organ ustalił, iż Skarżący zlikwidował rachunki bankowe w tych bankach. Pozostałe banki informowały natomiast o przeszkodzie w realizacji zajęcia spowodowanej brakiem środków. W ocenie organu II instancji zajęcie świadczenia emerytalnego stanowi jedyny skutecznie zastosowany środek egzekucyjny. Zwolnienie z egzekucji świadczenia w części ponad kwotę 1.000,00 zł spowodowałoby, iż egzekucja stałaby się nieefektywna. 7. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego J. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Skarżący zarzuca zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: - art. 13 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, dalej jako: u.p.e.a.) poprzez jego niezastosowanie, polegające na odmowie częściowego zwolnienia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego pomimo wystąpienia ważnego interesu uzasadniającego takie zwolnienie; - art. 7 i art. 77 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.) w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy polegające na pominięciu okoliczności świadczących o wystąpieniu ważnego interesu uzasadniającego częściowe zwolnienie świadczenia emerytalnego. Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżący wnosi o uchylenie postanowienia Dyrektora IAS i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał na ciężką sytuację finansową i zdrowotną spowodowaną trwającym w Polsce stanem pandemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2. Stwierdza, że pandemia wpłynęła na znaczny wzrost cen podstawowych produktów spożywczych, co zdecydowanie ma negatywny wpływ na jego sytuację majątkową. Podnosi, że Jego jedynym jego źródłem utrzymania jest emerytura, która po odliczeniu należności wynosi około 4100 zł. Potrącana kwota egzekwowanej należności wynosi natomiast 1809,77 zł. Informuje, iż z uwagi na wiek i choroby przewlekłe nie może podjąć dodatkowego zatrudnienia. Pozostała po potrąceniu do dyspozycji kwota jest przeznaczana na zapewnienie utrzymania - opłacenie rachunków, wydatki związane z zakupem podstawowych produktów żywnościowych, chemii gospodarczej oraz zakup niezbędnych lekarstw i opłacenie koniecznych wizyt u lekarza. Skarżący podnosi też, że spłaca zaciągniętą pożyczkę na kwotę 50.000 zł. J. T. stoi na stanowisku, iż stan epidemii ma znamiona tzw. siły wyższej, która stanowi zdarzenie zewnętrzne, nadzwyczajne, niemożliwe do zapobieżenia. Odwołując się do art. 2 Konstytucji uważa, że zasadne jest uwzględnienie wniosku. Przekonuje, że obniżenie przekazywanej do organu egzekucyjnego kwoty z tytułu zajęcia świadczenia emerytalnego pozwoli na podreperowanie sytuacji majątkowej - zapewnienie godnego życia i kontynuowanie leczenia, a dalsze pobieranie części emerytury w wysokości 1000,00 zł będzie służyło zaspokojeniu wierzyciela. 8. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: 1. Podstawą skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym był art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) oraz § 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 Zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym. Z § 3 Zarządzenia Prezesa NSA nr 39 wynika, że wynikające z § 1 pkt 2 skierowanie do załatwienia na posiedzeniu niejawnym spraw wyznaczonych do rozpatrzenia na rozprawie, znajduje odpowiednie zastosowanie do wojewódzkich sądów administracyjnych, których siedziby znajdują się na terenie objętym obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 1758 ze zmianą wynikającą z Rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020 r. – Dz. U. z 2020 r. poz. 1829). Powołanym wyżej rozporządzeniem zmieniającym Rada Ministrów objęła obszarem czerwonym z dniem 17 października 2020 r. również miasto na prawach powiatu Białystok, będące siedzibą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W konsekwencji, z uwagi na realnie istniejące zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie a sprawy wyznaczone na rozprawę zostały skierowane do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów stosownie do treści art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, gdyż przedmiotem sporu jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które przysługuje zażalenie (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.). 2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Przy czym, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. 3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, należy uznać, że skarga jest nieuzasadniona. 4. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy organ egzekucyjny słusznie nie zwolnił z egzekucji części określonych składników majątkowych J. T., tj. części świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego. 5. Zakreślając ramy prawne sprawy należy zwrócić uwagę na art. 7 § 1 u.p.e.a., z którego wynika, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Z § 2 ww. przepisu wynika zaś, że stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Wynika z tego, że jedną z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego jest zasada celowości, która - jak zauważył NSA w wyroku z 14 sierpnia 2012 r., II FSK 139/11, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl - oznacza podejmowanie w toku postępowania takich postanowień i innych czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania przez zobowiązanego spoczywającego na nim obowiązku. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy u.p.e.a., a w szczególności art. 13 § 1 tej ustawy, zgodnie z którym organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego zobowiązanego z egzekucji, jak wynika z treści omawianego przepisu, jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". Przesłanka ważnego interesu zobowiązanego jest swoistą klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria (wyrok NSA z dnia 16 października 2009 r., II FSK 789/08). W wyroku z dnia 10 marca 2010 r., I FSK 31/08, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że pojęcia ważnego interesu nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych, uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonuje przy tym pogląd, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (por. wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 14 lipca 2010 r. I SA/Bd 442/10; WSA w Łodzi z dnia 16 stycznia 2008 r. I SA/Łd 997/07; WSA w Krakowie z dnia 15 stycznia 2013 r. III SA/Kr 395/12; WSA w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2013 r., I SA/Gd 189/13; NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 154/15; WSA w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2019 r., I SA/Po 832/18). Wiąże się to z tym, że art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów tak zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna (wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 grudnia 2010 r., I SA/Lu 583/10). Dokonując wykładni przesłanek określonych w art. 13 § 1 u.p.e.a. należy mieć na uwadze podstawowy cel postępowania egzekucyjnego jakim jest zaspokojenie stwierdzonej tytułem wykonawczym wierzytelności. To z kolei nakłada na organ egzekucyjny obowiązek między innymi rozważenia czy wskazane przez zobowiązanego inne sposoby zaspokojenia wierzyciela ze składników majątkowych zobowiązanego wierzyciela, faktycznie mogą doprowadzić do realizacji podstawowego celu egzekucji. Jest to o tyle istotne, że zgodnie z treścią art. 13 § 2 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji zażalenie przysługuje tylko dłużnikowi. 6. Niezwykle istotną cechą instytucji z art. 13 § 1 u.p.e.a. jest to, że działa ona na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o tzw. uznanie administracyjne. Takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2001 r., I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z dnia 13 października 2000 r., III SA 3416/99; wyrok NSA z dnia 14 maja 1997 r., I SA/Łd 344/96; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2013 r., I SA/Po 103/13). To oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ wszystkich przesłanek do zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. nie obliguje go do tego, lecz stwarza tylko dla organu taką możliwość, i to poddaną kontroli sądowoadministracyjnej w ograniczonym zakresie. 7. Dyrektor IAS uznał, że po stronie zobowiązanego nie występuje "ważny interes", o którym mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a. Takie twierdzenie zdaniem tut. Sądu zasługuje na aprobatę. Jak już wspomniano, na zobowiązanym spoczywa obowiązek wykazania nie tylko argumentów przemawiających za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazania, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych. Przekonanie Skarżącego, że w jego przypadku zaistniał ważny dla niego interes nie jest wystarczające dla możliwości udzielenia tej ulgi. Organ dokonał oceny okoliczności sprawy, zdefiniował pojęcie "ważny interes zobowiązanego" i odniósł je do ustalonych, w tym podanych przez zobowiązanego, faktów. 8. Na aprobatę zasługuje ocena organu, iż wysokość uzyskiwanego przez Skarżącego przychodu w okresie prowadzenia działalności w ramach Spółki N. jak i wysokość emerytury w wysokości 6999,24 zł nie potwierdza ciężkiej sytuacji finansowej w jakiej się Skarżący znajduje, a przynajmniej nie w stopniu uzasadniającym zastosowanie zwolnienia z art. 13 § 1 u.p.e.a. 9. Pandemia wirusa SARS-CoV-2, na którą powołuje się Skarżący z pewnością stanowi ciężar w życiu codziennym, mogła też mieć wpływ na podwyższenie cen niektórych produktów spożywczych. Zgodzić się należy z autorem skargi, iż niewątpliwie aktualna, jak i każda epidemia, ma znamiona tzw. siły wyższej, która stanowi zdarzenie zewnętrzne, nadzwyczajne, niemożliwe do zapobieżenia. Niemniej jednak w sytuacji tej znajdują się od roku wszyscy obywatele, którzy muszą zmagać się z wieloma niedogodnościami, w tym utratą miejsc pracy czy koniecznością zakończenia działalności gospodarczej. Podobnie wszyscy obywatele regularnie ponoszą wydatki na opłacenie rachunków za mieszkanie, zakup podstawowych produktów żywnościowych, chemii gospodarczej, uiszczenie rachunków za media, niezbędnych lekarstw czy też niekiedy płatnych wizyt u lekarza. Sąd aprobuje również ocenę organu II instancji, iż sytuacji nadzwyczajnej nie stanowi również opłacanie rat zaciągniętej pożyczki, albowiem ponoszenie związanych z tym wydatków jest konsekwencją podjętych dobrowolnie przez Skarżącego decyzji finansowych. Skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej, co oznacza, iż nie mógł w sposób bezpośredni doświadczyć problemów finansowych związanych z jej prowadzeniem w czasie pandemii, jak np. konieczność wzięcia pożyczek, zawieszenia lub zakończenia prowadzenia firmy, tak jak to dotyka aktualnie wielu przedsiębiorców. Otrzymuje zaś każdego miesiąca stałe i stabilne świadczenie emerytalne z ZUS w wysokości 6999,24 zł, a po potrąceniu egzekwowanej należności w wysokości 1809,77 zł kwotę około 4100,00 zł. Jednocześnie Sąd zgadza się ze Skarżącym, iż stosunkowo wysokie dochody uzyskiwane z lat poprzednich nie mogą świadczyć, iż dysponuje on aktualnie majątkiem umożliwiającym mu spłacanie zaległości we wskazanej kwocie. Rację ma organ wskazując, iż z dokumentacji medycznej wynika, że Skarżący leczy się m.in. na nadciśnienie tętnicze, zapalenie zatok i bóle stawów od co najmniej od 2013 r., a więc ciężka sytuacja zdrowotna oraz konieczność zakupu leków nie jest sytuacją nagłą i niespodziewaną, wymagającą natychmiastowego poczynienia dużych i nieplanowanych nakładów finansowych. Dlatego też ww. okoliczności nie mogą być uznane przez Sąd jako uzasadniające w okolicznościach niniejszej sprawy ograniczenie egzekucji administracyjnej do kwoty 1000 zł. 10. Skarżący podnosi, iż nie jest właścicielem ani współwłaścicielem T., P. ani ciągnika U., a motorower R., którego jest właścicielem posiada niską wartość z uwagi na jego wiek i zużycie. Jak jednak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, dane odnośnie posiadanego przez Skarżącego majątku ruchomego Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. uzyskał z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, nie było zatem podstaw do uznania ich za nieprawidłowe i nieprawdziwe. Zauważyć przy tym należy, iż ze względu na brak kontaktu ze Skarżącym, niemożliwe było zweryfikowanie tych informacji przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. Poborca skarbowy wielokrotnie usiłował się skontaktować ze Skarżącym, jednak bezskutecznie. Poborca skarbowy informował ponadto, że pomimo pozostawiania zawiadomień Skarżący nie odpowiadaj na nie i nie kontaktował się z organem egzekucyjnym. Celem ustalenia miejsca pobytu Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. zwrócił się o pomoc do Policji. Pismem z [...] września 2019 r. Komisariat Policji II w B. poinformował, że w drodze przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, iż Skarżący jest zameldowany pod adresem B., ul. [...], lecz tam nie przebywa. Mieszka tam jego córka, która nie posiada informacji na temat aktualnego miejsca pobytu ojca. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia należy stwierdzić za organem, iż zajęcie egzekucyjne środków transportu było niemożliwe. 11. Skarżący nie zgadza się również z informacją zawartą w postanowieniu Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B., iż jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w T., dla której sąd rejonowy prowadzi księgę wieczystą numer [...]. Zauważyć trzeba, iż fakt, że Skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości, organ egzekucyjny ustalił wykorzystując Centralną Bazę Danych Ksiąg Wieczystych wg stanu na dzień [...] września 2019 r. Jak jednak wskazuje organ, na dzień dzisiejszy według informacji zawartych w elektronicznej bazie danych ksiąg wieczystych Skarżący nie jest właścicielem, ani współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości. Okoliczność ta oznacza jednocześnie, że egzekucja ze świadczenia emerytalnego jest na obecną chwilę jedynym skutecznie zastosowanym środkiem egzekucyjnym, a skarżący zbywał swoje składniki majątkowe. 12. W ocenie składu orzekającego, zajęcie świadczenia emerytalnego stanowi jedyny skutecznie zastosowany środek egzekucyjny. Zwolnienie z egzekucji świadczenia w części ponad kwotę 1.000,00 zł spowodowałoby, iż egzekucja stałaby się nieefektywna. Wskazać bowiem trzeba, że celem wyegzekwowania dochodzonych należności (1.034.682,19 zł na dzień wydania postanowienia przez organ I instancji) organ egzekucyjny, oprócz zajęcia świadczenia emerytalnego, dokonał również zajęcia należnych Skarżącemu świadczeń z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych w P. S. A., Banku [...]S. A., S. S. A., A. S. A. Jak informuje organ egzekucyjny w okresie od [...] lipca 2019 r. do dnia wydania postanowienia przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. w wyniku ww. zajęć uzyskano kwotę w wysokości 8.080,53 zł. Z informacji uzyskanych przez organ z banku P. S. A. oraz z Banku [...] S. A. wynika, iż Skarżący zlikwidował rachunki bankowe w tych bankach, co też potwierdził w skardze. Pozostałe banki poinformowały natomiast o przeszkodzie w realizacji zajęcia spowodowanej brakiem środków. 13. Skarżący podnosi, iż wyrokiem z dnia 30 maja 2019 r., III SA/Wa 2625/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra RPiPS z dnia [...] września 2018 r., nr [...], orzekającą o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, a obecnie przedmiotowa sprawa jest rozpoznawania przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie pod sygn. akt. II FSK 3115/19, lecz do dnia wniesienia przedmiotowej skargi Sąd nie wydał ostatecznego rozstrzygnięcia. Tut. Sąd stwierdza, iż pomimo wniesienia skargi kasacyjnej na wyrok oddalający w ocenie tut. Sądu w sprawie niniejszej nie zachodzi konieczność zawieszenia postępowania sądowego w trybie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. 14. Nie można również, zdaniem Sądu, zarzucić organowi egzekucyjnemu naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. Przepis art. 7 k.p.a. wskazuje na konieczność podejmowania przez organy administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który zgodnie z art. 80 k.p.a. w całości powinien być podstawą dokonywanej przez organ oceny. W ocenie Sądu, z obowiązków nałożonych przez wyżej wymienione przepisy organ egzekucyjny w niniejszej sprawie wywiązał się w sposób należyty. Organ podjął bowiem wszelkie niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i dokonując jego oceny zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 k.p.a., ustalił wszystkie istotne do rozstrzygnięcia sprawy fakty, a następnie motywy podjętego rozstrzygnięcia przedstawił w sporządzonym uzasadnieniu, spełniającym kryteria określone w art. 107 § 3 k.p.a. Przedstawiając w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie tylko zgromadzony materiał dowodowy, dokonane na jego podstawie ustalenia, jak również podstawę prawną rozstrzygnięcia organ zrealizował również zasadę pogłębiania zaufania wyrażoną w art. 8 k.p.a., jak i zasadę wyjaśniania przesłanek, którymi się kierował przy załatwieniu sprawy wyrażoną w przepisie art. 11 k.p.a. Wskazać należy, że organ w uzasadnieniu postanowienia nie tylko wskazał przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w niniejszej sprawie, ale także przedstawił interpretację art. 13 § 1 u.p.e.a., przesłanki, które uzasadniały przyjęcie konkretnego rozstrzygnięcia. 15. Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów prawa tak przez organ II instancji, jak i organ I instancji. Skoro zatem organ I instancji nie dopuścił się naruszenia prawa, to organ II instancji nie miał podstaw do uchylenia jego postanowienia. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. Samo subiektywne przekonanie Skarżącego o wadliwości postanowienia Dyrektora IAS nie jest wystarczającą przesłanką do uchylenia tego postanowienia. 16. Z uwagi na powyższe ustalenia Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę