I SA/Bk 359/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2006-01-18
NSAAdministracyjneŚredniawsa
egzekucja administracyjnakara pieniężnaparkowaniedrogi publicznetytuł wykonawczydopuszczalność egzekucjiobowiązek z mocy prawa

WSA w Białymstoku oddalił skargę na postanowienie o zwrocie tytułu wykonawczego dotyczącego kary za parkowanie, uznając egzekucję administracyjną za niedopuszczalną z powodu braku jednoznacznego przepisu prawa określającego obowiązek zapłaty.

Skarżąca gmina wniosła skargę na postanowienie o zwrocie tytułu wykonawczego dotyczącego kary pieniężnej za postój w strefie parkowania. Organy egzekucyjne uznały egzekucję za niedopuszczalną, argumentując, że ustawa o drogach publicznych nie precyzuje jednoznacznie podmiotu zobowiązanego do zapłaty ani terminu jej uiszczenia, co uniemożliwia powstanie obowiązku 'z mocy prawa'. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, oddalając skargę i potwierdzając, że brak podstawy prawnej do egzekucji administracyjnej.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy Miasta Toruń - Miejskiego Zarządu Dróg w Toruniu na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o zwrocie tytułu wykonawczego. Tytuł ten obejmował karę pieniężną za postój pojazdu w strefie parkowania. Organy egzekucyjne uznały egzekucję administracyjną za niedopuszczalną, ponieważ obowiązek zapłaty kary pieniężnej nie wynikał wprost z przepisu prawa. W szczególności, ustawa o drogach publicznych nie precyzowała, czy kara ma być nałożona na właściciela, czy użytkownika pojazdu, ani nie określała terminu jej uiszczenia. Sąd administracyjny w Białymstoku zgodził się z organami, podkreślając, że badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje m.in. ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna. Sąd stwierdził, że brak jednoznacznego przepisu prawa określającego podmiot zobowiązany i termin płatności uniemożliwia uznanie, że obowiązek powstał 'z mocy prawa', co jest warunkiem dopuszczalności egzekucji administracyjnej w tym przypadku. W związku z tym, sąd oddalił skargę, uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, jeśli obowiązek zapłaty kary pieniężnej nie wynika wprost z przepisu prawa, co obejmuje brak jednoznacznego wskazania podmiotu zobowiązanego i terminu płatności.

Uzasadnienie

Ustawa o drogach publicznych nie precyzuje jednoznacznie, kto jest zobowiązany do zapłaty kary za parkowanie ani w jakim terminie. Brak takiego przepisu uniemożliwia uznanie, że obowiązek powstał 'z mocy prawa', co jest warunkiem dopuszczalności egzekucji administracyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.p.e.a. art. 2 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Egzekucji administracyjnej podlegają m.in. należności pieniężne przekazane do egzekucji na podstawie innych ustaw.

u.p.e.a. art. 3 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Egzekucja administracyjna obowiązków wymienionych w art. 2 jest stosowana, gdy wynika z decyzji lub postanowień właściwych organów albo też bezpośrednio z przepisu prawa.

u.p.e.a. art. 29 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej.

u.p.e.a. art. 29 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Jeżeli obowiązek nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów, organ egzekucyjny zwraca tytuł wierzycielowi.

u.d.p. art. 13 § 1

Ustawa o drogach publicznych

Korzystanie z dróg publicznych może być uzależnione od wniesienia opłat drogowych.

u.d.p. art. 13 § 2

Ustawa o drogach publicznych

Opłaty mogą być pobierane m.in. za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach.

u.d.p. art. 13 § 2a

Ustawa o drogach publicznych

Za nieuiszczenie opłat za parkowanie pobiera się karę pieniężną.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 27 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wymogi formalne tytułu wykonawczego.

u.p.e.a. art. 15

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Instytucja upomnienia.

u.d.p. art. 13 § 2b

Ustawa o drogach publicznych

Podstawa do wymierzenia kary za nieuiszczenie opłaty za parkowanie.

u.d.p. art. 20

Ustawa o drogach publicznych

Kompetencje zarządcy drogi, w tym pobieranie opłat i kar pieniężnych.

u.d.p. art. 19 § 5

Ustawa o drogach publicznych

Prezydent miasta jako zarządca dróg publicznych w granicach miast na prawach powiatu.

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Zakres uprawnień właściciela.

k.c. art. 336

Kodeks cywilny

Istota i elementy posiadania.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.u.s.a. art. 1 § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie w przypadku nieuwzględnienia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustawa o drogach publicznych nie precyzuje jednoznacznie podmiotu zobowiązanego do zapłaty kary pieniężnej za parkowanie ani terminu jej uiszczenia, co uniemożliwia uznanie, że obowiązek powstał 'z mocy prawa'. Brak jednoznacznego przepisu prawa określającego podmiot zobowiązany i termin płatności stanowi podstawę do zwrotu tytułu wykonawczego z powodu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej.

Odrzucone argumenty

Kara pieniężna za nieuiszczenie opłaty za parkowanie wynika bezpośrednio z przepisów prawa (ustawa o drogach publicznych). Przepisy Kodeksu cywilnego (art. 140, 336) mogą stanowić podstawę do obciążenia właściciela lub posiadacza pojazdu należnościami z tytułu parkowania.

Godne uwagi sformułowania

Badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej sprowadza się w szczególności do ustalenia, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało zobowiązanemu upomnienie. Jeżeli natomiast obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Niezapłacenie opłaty za parkowanie pojazdu na drodze publicznej niewątpliwie dawało skarżącemu w świetle art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Nie jest to jednakże równoznaczne z dopuszczalnością podjęcia egzekucji na podstawie takiego tytułu wykonawczego. Brak określenia przez ustawę terminu spełnienia zobowiązania uniemożliwia zdaniem Sądu stwierdzenie, że zobowiązany uchyla się od zapłaty kary. Termin do wykonania obowiązku musi bowiem wynikać wprost z konkretnego przepisu prawa.

Skład orzekający

Włodzimierz Witold Kędzierski

przewodniczący sprawozdawca

Janusz Lewkowicz

sędzia

Urszula Barbara Rymarska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak jednoznacznego przepisu prawa określającego podmiot zobowiązany i termin płatności kary pieniężnej uniemożliwia prowadzenie egzekucji administracyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku precyzji w przepisach dotyczących kar za parkowanie, ale zasada ogólna o konieczności istnienia podstawy prawnej do egzekucji jest uniwersalna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę proceduralną dotyczącą dopuszczalności egzekucji administracyjnej i konieczności istnienia jasnej podstawy prawnej, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i egzekucyjnego.

Koniec z egzekucją bez podstawy: Sąd wyjaśnia, kiedy kara za parkowanie nie może być ściągnięta.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bk 359/05 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2006-01-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Janusz Lewkowicz
Józef Orzel
Urszula Barbara Rymarska
Włodzimierz Witold Kędzierski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II FSK 572/06 - Wyrok NSA z 2007-04-19
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
art. 2 par. 1 pkt 5, art. 3 par.1, art. 27, art. 29
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Dz.U. 1985 nr 14 poz 60
art. 13 ust.1, ust. 2 pkt. 4, ust. 2a, ust. 2b, art. 20 pkt 8
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Tezy
Badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej sprowadza się w szczególności do ustalenia, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało zobowiązanemu upomnienie. Jeżeli natomiast obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi (art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Art. 13 ust.2a ustawy o drogach publicznych, w stanie prawnym obowiązującym na dzień 03.07.2003r. nie obliguje wprost do regulowania kar pieniężnych. Przewiduje jedynie możliwość ich pobierania przez właściwe organy,
w razie stwierdzenia nie uiszczenia opłaty za parkowanie na drodze publicznej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Włodzimierz Witold Kędzierski (spr.), Sędziowie sędzia NSA Janusz Lewkowicz, asesor WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Urszula Zajko, po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta Toruń- Miejskiego Zarządu Dróg w Toruniu na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 16.06.2005 r. wpłynął do Naczelnika Urzędu Skarbowego
w S. tytuł wykonawczy Nr [...] wystawiony przez Miejski Zarząd Dróg w Toruniu w dniu [...].06.2005 r. przeciwko Panu Z. S. zamieszkałemu w S. Egzekwowaną należność określono jako karę pieniężną za postój w strefie parkowania w Toruniu pojazdu o nr rejestracyjnym [...], zaś w poz. 30 tytułu wykonawczego wskazano, że należność ta wynika z mocy prawa. W poz. 29 wpisano, iż aktem normatywnym stanowiącym, że należność wynika z mocy prawa jest: ustawa z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity w Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.), pkt 7 załącznika "Kary pieniężne o których mowa w art. 13 ust. 2A tej ustawy oraz uchwała Rady Miasta Torunia Nr 1084/02 z dnia 16.05.2002 r. w sprawie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych.
Postanowieniem z dnia [...].06.2005r., Nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zwrócił przedmiotowy tytuł wykonawczy Miejskiemu Zarządowi Dróg w Toruniu.
Miejski Zarząd Dróg w Toruniu zaskarżył postanowienie o zwrocie tytułu wykonawczego zarzucając, że rozstrzygnięcie organu podatkowego było niesłuszne, błędne i nie mające żadnego uzasadnienia tak faktycznego, jak i prawnego.
Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z [...].08.2005 r. Nr [...] uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...].06.2005 r. Nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Uznał, że postanowienie nie zawierało jednoznacznego stanowiska organu egzekucyjnego odnośnie powodu zwrotu tytułu wykonawczego.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego
w S. postanowieniem z dnia [...].08.2005 r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 29 § 2 w związku z art. 2 § l pkt 5 i art. 3 § l ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, orzekł o zwrocie Miejskiemu Zarządowi Dróg tytułu wykonawczego Nr [...] uznając, że egzekucja administracyjna była w tej sprawie niedopuszczalna.
Organ pierwszej instancji przyjął, iż wskazana w tytule należność nie wynika wprost z mocy prawa, ponieważ ustawa o drogach publicznych nie precyzuje na kogo (właściciela, czy użytkownika) nakładana jest kara pieniężna. Wyraził pogląd, że jeżeli z przepisu prawa nie wynika wprost, kto jest podmiotem zobowiązanym do uiszczenia należności, ani w jakim terminie należność ta ma zostać uregulowana, to brak jest podstaw do kierowania tytułu wykonawczego obejmującego kary pieniężne do egzekucji.
Gmina Miasto Toruń Miejski Zarząd Dróg w Toruniu zaskarżyła postanowienie
o zwrocie tytułu wykonawczego.
W zażaleniu zarzuciła, że postanowienie jest niesłuszne, błędne i nie
mające żadnego uzasadnienia tak faktycznego, jak i prawnego oraz że organ pierwszej instancji błędnie ocenił stan faktyczny i dokonał niewłaściwej wykładni obowiązujących przepisów prawnych. Zarzucono przy tym, że postanowienie zawiera identyczne uzasadnienie, jak postanowienie z dnia [...].06.2005r. Nr [...], które zostało, przez Dyrektora Izby Skarbowej uchylone w całości i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Pokreślono, że należność objęta tytułem wykonawczym powstaje z mocy prawa, a nie z mocy orzeczenia.
Postanowieniem z dnia [...].09.2005r., Nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Zdaniem organu odwoławczego w rozumieniu art. 29 § 2 ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązek nie podlegający egzekucji administracyjnej to taki, który nie może być realizowany poprzez egzekucję administracyjną, z uwagi na jakikolwiek powód, dla którego jest ona niedopuszczalna. Organ odwoławczy nie podzielił podglądu Miejskiego Zarządu Dróg w Toruniu, że wskazana w tytule kara może być poddana egzekucji administracyjnej, ponieważ wynika wprost mocy prawa. Wskazał przy tym, że obowiązujący w dniu 03.07.2003r. przepis art. 13 ust. l ustawy o drogach publicznych stanowił, że korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione, w przypadkach określonych w ust. 2 tego artykułu, od wniesienia opłat drogowych. Zgodnie z ust.2 pkt 4 tego artykułu opłaty mogły być pobierane za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach, stosowanie natomiast do ust. 2a tego przepisu za nie uiszczenie opłat, o których mowa w ust. 2 pkt 4 (czyli za parkowanie), pobierało się karę pieniężną, której wysokość określono w poz. 7 załącznika do tej ustawy. Kara ta wynosiła wówczas 50 zł. Uznano, że skoro ustawa
o drogach publicznych nie określała, na kogo (właściciela, użytkownika) nakładana mogła być ta kara, oznacza to, iż powołane w tytule przepisy nie wskazują jednoznacznie osoby zobowiązanej do jej uiszczenia. Dyrektor Izby Skarbowej w B. przyjął, że skoro nie można wykazać, kto faktycznie jest podmiotem zobowiązanym do uiszczenia wskazanej w tytule kary i brak jest przepisu regulującego termin uiszczania kary, to należało uznać, że egzekucja tej kary w oparciu o przedmiotowy tytuł wykonawczy jest niedopuszczalna. Nadto według Dyrektora Izby Skarbowej została wypełniona dyspozycja przepisu art. 29 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez dokonanie oceny w zakresie dopuszczalności egzekucji administracyjnej, a po uznaniu, że jest ona niedopuszczalna wydane zostało wymagane przepisem § 2 postanowienie
o zwrocie tytułu wykonawczego wierzycielowi.
Odnosząc się do zarzutów strony, że postanowienie organu egzekucyjnego
o zwrocie tytułu nie zawierało żadnego uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, iż w uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wyraźnie stwierdził, że dokonana analiza tytułu wykonawczego oraz przepisów stanowiących podstawę jego wystawienia wykazała, iż zobowiązanie nie wynika wprost z mocy prawa, ponieważ ustawa o drogach publicznych nie precyzuje na kogo nakładana jest kara pieniężna (właściciela, czy użytkownika). Podkreślono, że skoro w ustawie o drogach publicznych, brak jest ustalenia tej kwestii, to trudno wymagać od organu egzekucyjnego, aby wskazał w uzasadnieniu postanowienia konkretny przepis tej ustawy. Uznano, że sformułowanie przez organ egzekucyjny uzasadnienia postanowienia z dnia [...].08.2005r. w sposób bardzo podobny do uzasadnienia zawartego w postanowieniu z dnia [...].06.2005 r. nie mogło skutkować jego uchyleniem. Powodem bowiem uchylenia postanowienia z dnia [...].06.2005 r. był brak wyraźnego wskazania w jego sentencji przyczyny zwrotu tytułu.
Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożyła Gmina Miasta Toruń - Miejski Zarząd Dróg w Toruniu, zarzucając mu naruszenie: art. 13 ust. l, ust. 2 pkt 4, ust. 2a, ust. 2b i art. 20 pkt 8 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych oraz art. 2 i art. 3 § l ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji - poprzez uznanie, że kara pieniężna za nie uiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych nie może być poddana egzekucji administracyjnej, ponieważ nie wynika bezpośrednio z przepisu prawa.
Gmina Miasta Toruń - Miejski Zarząd Dróg w Toruniu wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...].09.2005r. oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...].08.2005r.
Zdaniem skarżącego ani przepisy ustawy o drogach publicznych, ani powszechnie obowiązujące przepisy prawa miejscowego nie stanowiły i nie stanowią podstawy do wydania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty kary pieniężnej za nie uiszczenie opłat za parkowanie na drogach publicznych, stąd też należy uznać, że uiszczenie przedmiotowej kary należy do obowiązków wynikających wprost
z przepisów prawa. Gmina Miasta Toruń - Miejski Zarząd Dróg w Toruniu wskazała, iż
z akt sprawy wynika, że przedmiotowy pojazd, będący własnością Pana Z. S. parkował w Toruniu nie mając uregulowanej opłaty za parkowanie. Powyższa sytuacja była więc podstawą do wymierzenia kary wynikającej wprost z przepisu prawa- art. 13 ust.2b ustawy o drogach publicznych.
Skarżący podniósł, że organ podatkowy ograniczył się w swym uzasadnieniu do kwestii egzekucji obowiązków wynikających z decyzji i postanowień, zapominając
o egzekucji obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa, który to obowiązek jest poddany egzekucji administracyjnej na mocy art. 3 § l ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem strony, aktem prawnym,
o którym jest mowa w art. 2 § l pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji, na mocy którego poddano egzekucji administracyjnej przedmiotową należność, jest ustawa o drogach publicznych. Na potwierdzenie słuszności tego poglądu powołano się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2005 r. sygn. akt III S.A./Wa 822/04.
Ponadto strona skarżąca wskazała, iż zgodnie z zasadami określonymi
w kodeksie cywilnym (art. 140 k.c.) osobą, która może swobodnie rozporządzać rzeczą (samochodem), jest jego właściciel i on odpowiada za czynności i działania wykonywane tym samochodem, w tym zajmowanie miejsca na parkingu, a jeżeli właściciel nie rozporządzał samochodem w określonym miejscu i czasie, to winien wskazać osobę, której udostępnił samochód i udokumentować ten fakt formalnie. Dodała, że na zasadach określonych w art. 336 k.c., karą pieniężną można obciążyć także osobę dysponującą samochodem w określonym miejscu i czasie jako posiadacza.
Przytaczając argumentację zaprezentowaną w skardze, skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I SA/Po 1852/96.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w B. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, że przedmiotowy tytuł wykonawczy należało zwrócić wierzycielowi, ponieważ postępowanie egzekucyjne na podstawie tego tytułu wykonawczego było niedopuszczalne.
Organ odwoławczy nie podzielił wyrażonego w skardze poglądu, że skoro ustawa o drogach publicznych nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty przedmiotowej kary pieniężnej, to powinno się przyjmować, że uiszczenie tej kary należy do obowiązków wynikających wprost z przepisów prawa. Nawet jeżeli żaden przepis nie przewiduje możliwości wydania decyzji nakładającej na dany podmiot obowiązku, to nie można tylko z tego faktu wywodzić, że obowiązek ten wynika wprost z mocy prawa. O tym, że dany obowiązek powstaje bezpośrednio
z mocy prawa powinien rozstrzygać konkretny przepis prawny.
Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. skierowanie do Pana Z. S. upomnienia, w którym wezwano go do uiszczenia należności w terminie 7 dni nie dawało podstawy do wystawienia tytułu i skierowania go do egzekucji. Wystosowanie upomnienia do określonego podmiotu jest tylko czynnością poprzedzającą wszczęcie egzekucji. Do uznania, iż w danej sprawie dopuszczalne jest wszczęcie egzekucji nie wystarczy wysłanie przez wierzyciela upomnienia do określonego podmiotu. Niezbędne jest jeszcze wykazanie, że istnieje podstawa prawna powstania należności obciążającej ten konkretny podmiot.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przedstawił również podobną argumentację do wywodów zaprezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnośnie art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Przepisy ustawy o drogach publicznych nie określają na kogo (właściciela, użytkownika) nakładana jest przedmiotowa kara pieniężna. W skardze strona stwierdziła, że na zasadach określonych w art. 336 kodeksu cywilnego, karą pieniężną można obciążyć także osobę dysponującą samochodem w określonym miejscu i czasie jego posiadania. Nie jest przedmiotem rozpatrywania w tej sprawie to, jaki podmiot dysponował pojazdem marki Opel o numerze rejestracyjnym [...] parkującym
w Toruniu w dniu 03.07.2003 r. Stąd też zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej
w B., unormowania przepisu art. 336 k.c. określającego istotę i elementy posiadania, nie mają w tej sprawie znaczenia.
Nie doszło także w ocenie organu podatkowego odwoławczego do naruszenia art. 20 pkt 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Z samego tylko faktu upoważnienia Miejskiego Zarządu Dróg w Toruniu do pobierania kar pieniężnych nie można wyprowadzić poglądu, że dopuszczalne było podjęcie egzekucji na podstawie przedmiotowego tytułu. Czym innym jest kwestia uprawnienia do pobierania kar pieniężnych przez zarządcę drogi, a czym innym dopuszczalność egzekucji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej,
a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest więc zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa (zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania) oraz trafności przeprowadzonej wykładni tych przepisów w danej sprawie. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego (jeżeli miało wpływ na wynik sprawy) lub istotnych wad
w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny dokonał zwrotu wierzycielowi tytułu wykonawczego z powodu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Organy przy tym trafnie powołały się na art. 29 ustawy z dnia 17.06.1966r. –
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2002r., Nr 110, poz.968 ze zm.). Zgodnie z uregulowaniem § 1 tegoż przepisu, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Należy przy tym zauważyć, że badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej sprowadza się w szczególności do ustalenia, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało zobowiązanemu upomnienie. Jeżeli natomiast obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi (art. 29 § 2 cytowanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji).
Z tytułu wykonawczego Nr [...] wynika, że obejmuje on należność
w postaci kary pieniężnej za postój pojazdu w strefie parkowania w Toruniu w dniu 03.07.2003r. W stanie prawnym obowiązującym na ten dzień, korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, a opłaty te mogły być pobierane m.in. za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach (art. 13 ust.1 i ust.2 pkt.4 ustawy z dnia 21.03.1985r. o drogach publicznych, Dz. U.
z 2000r., Nr 71, poz.838 ze zm.).
Egzekucji administracyjnej podlegają natomiast m.in. należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw (art. 2 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Egzekucja administracyjna obowiązków wymienionych w art. 2 przywołanej ustawy jest stosowana, gdy wynika z decyzji lub postanowień właściwych organów albo też bezpośrednio
z przepisu prawa (art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Skarżący stoi na stanowisku, iż należność objęta przedmiotowym tytułem wykonawczym powstała z mocy prawa. Aktem normatywnym stanowiącym, że należność wynika z mocy prawa jest zaś ustawa z dnia 21.03.1985r. o drogach publicznych.
Niezapłacenie opłaty za parkowanie pojazdu na drodze publicznej niewątpliwie dawało skarżącemu w świetle art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Zgodnie bowiem
z art. 20 pkt 8 przywołanej ustawy o drogach publicznych, do kompetencji zarządcy drogi należy m.in. pobieranie opłat i kar pieniężnych. Zarządcą dróg publicznych
w granicach miast na prawach powiatu jest natomiast prezydent miasta (art. 19 ust.5 ustawy o drogach publicznych). Nie jest to jednakże równoznaczne z dopuszczalnością podjęcia egzekucji administracyjnej na podstawie takiego tytułu wykonawczego.
Na uwagę zasługuje jednakże fakt, że przywołana ustawa o drogach publicznych, nie precyzuje, na kogo nakładana jest kara pieniężna. W gruncie rzeczy nie wiadomo czy owa kara ma zostać nałożona na właściciela pojazdu, który parkował przy drodze publicznej nie wnosząc stosownej opłaty, czy też na użytkownika takiego pojazdu. Wówczas, kiedy kierujący pojazdem nie jest jego właścicielem tytuł wykonawczy winien zostać wystawiony na użytkownika samochodu. Właściciel powinien jednak wskazać osobę, która kierowała pojazdem, aby umożliwić skierowanie egzekucji na kierującego pojazdem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Oddział Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 26.06.1997r., I SA/Po 1852/96 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Oddział Zamiejscowy
w Poznaniu z dnia 12.02.1998r., I SA/Po 876/97). W niniejszej sprawie tytuł wykonawczy został wydany na właściciela pojazdu. Nie bez znaczenia jest również, że właściciel przedmiotowego samochodu nie został pouczony, iż może wskazać osobę kierującą, jeżeli sam nią nie był. Brak jest takiego pouczenia w upomnieniu skierowanym przez skarżącego do Pana Z. S.
Niemniej jednak fakt, że ustawa o drogach publicznych, nie uściśla podmiotu, który ma być zobowiązany do uiszczenia kary za nie uregulowanie opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego na drodze publicznej, ba, nie wskazuje również terminu, w jakim kara ta miała być uiszczona, nie daje podstaw do uznania, że należności z tego tytułu powstały z mocy prawa. Brak określenia przez ustawę terminu spełnienia zobowiązania uniemożliwia zdaniem Sądu stwierdzenie, że zobowiązany uchyla się od zapłaty kary. Co prawda Miejski Zarząd Dróg w Toruniu wystosował w trybie art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do właściciela pojazdu upomnienie z pouczeniem, że wyszczególnioną w nim należność należy opłacić w ciągu 7 dni od dnia doręczenia upomnienia, pod rygorem wszczęcia postępowania w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej. Nie oznacza to jeszcze, że wszczęcie egzekucji w stosunku do Pana Z. S. było dopuszczalne. Nadmienić przy tym należy, że ów termin określony w upomnieniu, w ciągu którego wzywa się do uregulowania należności za parkowanie pojazdu na drodze publicznej, nie może być utożsamiany z terminem do wykonania obowiązku. Termin do wykonania obowiązku musi bowiem wynikać wprost z konkretnego przepisu prawa. Celem instytucji upomnienia, uregulowanej w art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest natomiast ewentualne skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania ciążącego na nim obowiązku (w przedmiotowym przypadku uregulowania należności za parkowanie pojazdu na drodze publicznej). Ustawa o drogach publicznych nie określa terminu do uiszczenia kary za parkowanie pojazdu na drodze publicznej. Z powyższych względów stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w B., że uiszczenie wspomnianej kary nie należy do obowiązków wynikających wprost z przepisów prawa jest uzasadnione.
Nadmienić przy tym należy, iż zgodnie z art. 13 ust.2a ustawy o drogach publicznych, w stanie prawnym obowiązującym na dzień 03.07.2003r., za nie uiszczenie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych, pobiera się kary pieniężne. Szczegółowe zasady wprowadzenia opłat za parkowanie pojazdów mechanicznych na drogach publicznych regulowało Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27.06.2000r. sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (Dz. U. Nr 51, poz.608). Przepis § 7 cytowanego rozporządzenia uściślał zaś, że w razie stwierdzenia nie uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych, pobiera się karę (tzw. opłatę podwyższoną), do czego umocowany był zarząd drogi.
W ocenie Sądu również takie sformułowanie wyżej zacytowanych przepisów prawa jednoznacznie przekonuje, iż obowiązek uiszczenia kar za nie uregulowanie opłat za parkowanie pojazdu nie został ustanowiony wprost w przepisach prawa
(w tym przypadku, co jest podnoszone w skardze - w ustawie o drogach publicznych).
W gruncie rzeczy obowiązek ten powstał dopiero z chwilą nałożenia kary przez zarząd drogi (Gminę Miasto Toruń Miejski Zarząd Dróg w Toruniu), po uprzednim ustaleniu, że przedmiotowa opłata nie została przez zobowiązanego uiszczona. Cytowany wyżej przepis art. 13 ust.2a ustawy o drogach publicznych, w stanie prawnym obowiązującym na dzień 03.07.2003r. nie obliguje wprost do regulowania kar pieniężnych. Przewiduje jedynie możliwość ich pobierania przez właściwe organy,
w razie stwierdzenia nie uiszczenia opłaty za parkowanie na drodze publicznej.
Zarzut skarżącego naruszenia przez organ egzekucyjny art. 13 ust. l, ust. 2 pkt 4, ust. 2a, ust. 2b i art. 20 pkt 8 ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych oraz art. 2 i art. 3 § l ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest więc nieuzasadniony.
Nieuprawnione są twierdzenia skarżącego, odwołujące się do treści art. 140 i 336 ustawy- Kodeks cywilny, poszukujące niejako podstawy do obciążenia właściciela, czy też posiadacza pojazdu, należnościami z tytułu parkowania na drodze publicznej. Przepisy te dotyczą istoty instytucji własności i posiadania. Przepis art. 140 kodeksu cywilnego traktuje o zakresie uprawnień właściciela, nie odnosząc się do jego obowiązków.
Na uwagę zasługuje fakt, że wyrokiem z dnia 10.12.2002r., w sprawie P 6/02 (opublikowany w OTK-A 2002/7/91), Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 13 ust.4 ustawy z dnia 21.03.1985r. o drogach publicznych jest niezgodny z art. 217 Konstytucji RP, w zakresie, w którym przepis ten upoważnia Radę Ministrów do określenia
w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych oraz organu właściwego do ustalania tych opłat. Nadto we wspomnianym wyroku Trybunał Konstytucyjny zakwestionował zgodność z Konstytucją RP przepisów § 3 ust.1 i § 4 ust.1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (Dz. U. Nr 51, poz. 608). Przepisy te utraciły moc z dniem 30.11.2003r.
W świetle powyższych okoliczności, przywołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego oraz faktu, że przedmiotowa kara pieniężna nie została nałożona
w drodze decyzji administracyjnej, ani też, co wyżej zaakcentowano, obowiązek jej uiszczenia nie wynikł z mocy prawa, brak jest podstaw do prowadzenia egzekucji administracyjnej w celu jej przymusowego ściągnięcia.
Reasumując, ustalenia poczynione przez organ egzekucyjny, dyskwalifikowały przedmiotowy tytuł wykonawczy i wobec niedopuszczalności egzekucji administracyjnej z powodu braków formalnych tytułu wykonawczego, skutkowały koniecznością jego zwrotu.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem.
W tym stanie rzeczy, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji orzeczenia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI