I SA/BK 344/23

I SA/Bk 344/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-12-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski /sprawozdawca/
Justyna Siemieniako
Marcin Kojło /przewodniczący/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Ulgi podatkowe
Sygn. powiązane
III FSK 339/24 - Wyrok NSA z 2024-08-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 67a par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło, Sędziowie sędzia WSA Justyna Siemieniako,, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 grudnia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 10 lipca 2023 r. nr 405.409/D-1/22/2023 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok 2021 i 2022 oddala skargę.
Uzasadnienie
I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
1. Wnioskiem z dnia 2 stycznia 2023 r. W. R. (dalej: "skarżący", "wnioskodawca" bądź "strona") wystąpił do Wójta Gminy T. o umorzenie zaległych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok 2021 oraz 2022 ze względu na ważny interes wnioskodawcy oraz interes publiczny. W uzasadnieniu wskazał, że był osobą pobierającą zasiłek dla bezrobotnych w PUP, a następnie, w wyniku decyzji o utracie prawa do zasiłku, stał się osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, tym samym bez żadnego źródła dochodu. Z tego powodu oraz z powodu bycia od dłuższego czasu osobą niepełnosprawną z orzeczeniem wskazującym na niezbędną pomoc w samodzielnej egzystencji przez sieć instytucji pomocy społecznej, wnioskodawca otrzymuje obecnie zasiłek stały. Zainteresowany podkreślił, że z uwagi na jego sytuację, która uzasadnia udzielenie mu pomocy w postaci zasiłków społecznych oraz pomocy społecznej, jednoczesne obciążenie go opłatami za gospodarowanie odpadami godziłoby w ważny interes wnioskodawcy (brak możliwości uzyskania dochodów na zakup pożywienia, leków, opłacenie energii elektrycznej, gazu oraz wody). Podnosząc taką argumentację, strona zgłosiła wniosek o zwolnienie z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz umorzenie zaległych opłat z tego tytułu.
2. Wójt Gminy T. decyzją z dnia 6 kwietnia 2023 r., nr FK.3137.38.1.2023, odmówił umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok 2021 w kwocie - 561,20 zł oraz za rok 2022 w kwocie - 656 zł. Poddając ocenie sytuację wnioskodawcy, organ I instancji nie stwierdził istnienia ważnego interesu podatnika ani też interesu publicznego, przemawiającego za słusznością umorzenia zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Oceniając sytuację podatnika zauważono, że oprócz wydatków niezbędnych do życia reguluje on zobowiązania, które można uznać za takie, które nie są konieczne do egzystencji, np. zakup orbitreka, czy atlasu do ćwiczeń na łączną kwotę 2.634 zł. Ze społecznego punktu widzenia porównując sytuacje życiowe innych mieszkańców, uwzględnienie wniosku byłoby niewłaściwe. Jakkolwiek strona korzysta głównie z zasiłków GOPS-u, uzyskując z tego tytułu niskie dochody, to jednak fakt, że długotrwale nie podejmuje żadnej pracy w kontekście umorzenia z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej: "o.p") w ocenie Wójta przesądza o tym, że nie spełnia on przesłanek umorzenia wnioskowanej zaległości.
3. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, strona złożyła odwołanie, po rozpoznaniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z dnia 10 lipca 2023 r., nr 405.409/D-1/22/2023, utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Analizując zgromadzoną dokumentację Kolegium zauważyło, że organ prowadząc postępowanie wykazał się inicjatywą dowodową. Postanowieniem z 30 stycznia 2023 r. wezwano wnioskodawcę do doręczenia dowodów obrazujących jego aktualną sytuację finansową, majątkową i rodzinną, poprzez: (-) złożenie zeznania do protokołu o stanie majątkowym; (-) udokumentowanie bieżących oraz za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2022 r. miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego: rachunki opłat za gaz, wodę, energię elektryczną, opał, internet, telefon; (-) przedstawienie kserokopii dokumentów potwierdzających poniesione wydatki na zakup lekarstw, wizyty lekarskie za okres od 1 stycznie 2021 r. do 31 grudnia 2022 r.; (-) przedłożenie zaświadczenia o dochodach wnioskodawcy oraz członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2022 r.; (-) złożenie zaświadczenia z PUP stwierdzające status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku lub nie; (-) przedstawienie kopii orzeczenia o niepełnosprawności; (-) oświadczenie o tym, czy aktualnie oraz w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2022 r. wnioskodawca kształcił się na jakiejkolwiek uczelni/szkole, jeśli tak to w jakim trybie (stacjonarnie/niestacjonarnie) oraz na którym roku/semestrze jest obecnie. Jeśli tak, to czy w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2022 r. pobierał stypendium oraz w jakiej wysokości; (-) oświadczenie dotyczące ilości osób aktualnie zamieszkujących pod adresem N., ul. [...].
Organ wystąpił również do PUP w Białymstoku (pismo z 2 lutego 2023 r., k. 4) o udzielenie informacji, czy stronie były przedstawiane propozycje pracy, jeśli tak to czy były odrzucane? Czy strona przejawiała inicjatywę w poszukiwaniu pracy? Wystąpiono również do GOPS-u w T. (pismo z 30 stycznia 2023 r., k. 3) o udzieleni informacji, czy skarżący w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2022 r. pobierał świadczenia, bądź usługi z GOPS, jeśli tak to w jakiej kwocie oraz w jakim wymiarze? Czy aktualnie są mu przyznane świadczenia z GOPS, jeśli tak to w jakiej kwocie?
W dniu 8 lutego 2023 r. do organu I instancji wpłynęło pismo z PUP w Białymstoku. Z pisma dotyczącego przedstawianych propozycji pracy oraz inicjatywy przy podejmowaniu pracy przez wnioskodawcę wynika, że od 28 marca 2019 r. do 1 października 2022 r. przedstawiono stronie 17 ofert pracy i innych działań mających za cel aktywizację zawodową bezrobotnego. Z rozmów z doradcą klienta wynikło, że zainteresowany nie przejawiał aktywnej postawy w kontekście przedstawianych mu propozycji zatrudnienia, tłumacząc to stanem swego zdrowia.
W dniu 21 lutego 2023 r. do organu wpłynęło pismo skarżącego w którym oznajmił, że nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, nie posiada żadnych oszczędności w środkach pieniężnych, udziałach i akcjach. Do pisma dołączono część dostępnej mu dokumentacji oraz kopie dokumentów dotyczących wydatków związanych z utrzymaniem domu (energia, gaz, woda, internet, telefon).
Skarżący przedstawił: Orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku o zaliczeniu do stopnia niepełnosprawności - umiarkowanego - 05-R do 31 maja 2025 r., decyzję o przyznaniu stypendium socjalnego w roku akademickim 2021/2022 w wysokości 1.000 zł miesięcznie na okres od 1 października 2021 r. do 30 czerwca 2022 r., decyzję o przyznaniu stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2021/2022 w wysokości 600 zł miesięcznie na okres od 1 października 2021 r. do 30 czerwca 2022 r., zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w Białymstoku z dnia 27 października 2021 r. potwierdzające rejestrację strony w Urzędzie pracy jako osoby bezrobotnej od dnia 28 marca 2019 r. (od dnia 27 marca 2020 r. nie posiadającej prawa do zasiłku), zaświadczenie z Pierwszego Urzędu Skarbowego Warszawa - Śródmieście z dnia 18 czerwca 2021 r. o dochodzie w roku podatkowym 2020 wynoszącym 2615,50 zł, fakturę za pobyt sanatoryjny na kwotę 573,30 zł, fakturę zakupu sprzętu (orbitrek) na kwotę 634 zł, fakturę zakupu atlasu do ćwiczeń na kwotę 2.000 zł, faktury zakupu leków na łączną kwotę 174,53 zł w roku 2021 oraz 321,98 zł w roku 2022, faktury za dostawę wody w łącznej kwocie 53,63 zł w roku 2021 oraz 38,93 zł w roku 2022 - figurujące na P. R. (nieżyjącego ojca wnioskodawcy), faktury dotyczące sprzedaży paliwa gazowego na łączną kwotę w okresie od 1 czerwca 2020 do 31 maja 2021 - 1540,96 zł, w okresie od 1 czerwca 2021 do 31 maja 2022 – 1.048,97 zł oraz w okresie od 1 czerwca 2022 do 30 listopada 2022 - 276,25 zł - figurujące na J. R. (nieżyjącą matkę strony), faktury za energię elektryczną i usługi dystrybucyjne, przypomnienie o płatności za energię elektryczną na łączną kwotę 384,76 zł oraz powiadomienia o zamiarze wstrzymania dostaw energii elektrycznej na łączną kwotę 1177,70 zł.
Wnioskodawca jednocześnie oświadczył, że obecnie nie kształci się na jakiejkolwiek uczelni. W latach 2021-2022 kształcił się na Uniwersytecie w Białymstoku na studiach doktoranckich w trybie stacjonarnym, w tym czasie okresowo otrzymywał stypendium socjalne i stypendium dla osób niepełnosprawnych. Zamieszkuje pod adresem N. ul. [...] i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe.
Z pisma z dnia 23 lutego 2023 r. przekazanego przez GOPS wynika, że od 1 stycznia 2021 roku do 31 grudnia 2022 roku zasiłki celowe opiewały na łączną kwotę 1050 zł, a zasiłki okresowe w równorzędnym okresie wyniosły łącznie 4781,50 zł, natomiast zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej łącznie 2.157 zł, który został przyznany na okres od 1 października 2022 r. do 31 maja 2025 r. (719 zł/miesiąc). Powyższe świadczenia po zsumowaniu w powyższym okresie wyniosły łącznie 7.988,50 zł.
Następnie Kolegium dokonało analizy zestawienia wydatków i przychodów wskazując co następuje: z przedstawionych faktur za sprzedaż paliwa gazowego wynika, że należność za okres od 1 czerwca 2020 r. do 31 maja 2021 r. wyniosła 1.540,96 zł, za okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. wyniosła 1.048,97 zł, natomiast za okres os 1 czerwca 2022 r. do 30 listopada 2022 r. wyniosła 276,25 zł (29,62 zł + 246,63 zł). Łączna kwota ww. opłat wynosi 2.866,18 zł. Okres rozliczeniowy (1 czerwca 2021 r. - 30 listopada 2022 r.) wynosi 26 miesięcy. W przeliczeniu na miesiąc daje to kwotę 110,24 zł (2.866,18 zł/26 mieś.).
Z faktur za energię elektryczną, opiewających na łączną kwotę 771,71 zł, okresy rozliczeniowe na fakturach wskazywały odpowiednio: od 28 października 2020 r. do 15 stycznia 2021 r. (229,11 zł), od 15 stycznia 2021 r. do 13 lipca 2021 r. (104,66 zł), od 25 stycznia 2022 r. do 15 lipca 2022 r. (437,94 zł). Z analizy faktur wynika więc, że średni miesięczny rachunek za energię elektryczną w 2021 r. wynosił 188,56 zł. Obliczeń tych dokonano na podstawie rozliczeń P. S.A. za wskazane w fakturze okresy rozliczeniowe oraz przewidywalnej należności za następny okres (zsumowano odpowiednio kwoty: (229,11 zł + 193,13 zł + 188,57 zł + 188,57 zł + 188,57 zł + 188,57 zł + 104,66 zł + 199,00 zł + 195,63 zł + 195,63 zł + 195,63 zł + 195,63 zł)/12 miesięcy). Natomiast analogicznie, z przedstawionej przez skarżącego faktury za energię 2022 r. (obejmującej płatności od sierpnia 2022 r. do grudnia 2022 r.) wynika, że średni miesięczny rachunek za energię elektryczną wyniósł 99,07 zł (zsumowano odpowiednio kwoty: (437,94 zł 21,39 zł + 21,39 zł + 21,39 zł + 21,39 zł + 21,39 zł)/6 miesięcy). Po zsumowaniu ww. okresów, które wynoszą 18 miesięcy, średni miesięczny rachunek za energię elektryczną daje kwotę około 155,98 zł. Wyliczeń tych dokonano na podstawie przedstawionych przez skarżącego dokumentów.
Rachunki za wodę w 2021 r. opiewały w sumie na kwotę 53,63 zł, co miesięcznie daje wydatek rzędu 4,47 zł, natomiast w 2022 r. wyniosły one łącznie 38,93 zł, co w przeliczeniu na miesiąc daje kwotę 3,24 zł. Miesięczna średnia opłata za wodę w latach 2021-2022 wynosiła 3,86 zł.
Przechodząc do analizy wydatków na leki Kolegium wyjaśniło, że skarżący przedstawił faktury za 2021 r. na łączną kwotę 174,53 zł, co w przeliczeniu na miesiąc daje wydatek rzędu 14,54 zł. Natomiast wydatki poniesione na leki w 2022 r. udokumentowane przez skarżącego wyniosły 321,98 zł, co daje miesięczne obciążenie budżetu w wysokości 26,83 zł. Natomiast wydatki poniesione w 2022 r. na zakup atlasu do ćwiczeń, orbitreka oraz pobyt w sanatorium wyniosły łącznie 2.634 zł. W rozbiciu na 12 miesięcy daje to kwotę rzędu 219,50 zł, natomiast rozdzielając te wydatki jako poniesione w okresie objętym żądaniem organu (1 stycznia 2021 r. - 31 grudnia 2022 r.), miesięcznie daje to kwotę 109,75 zł. Przy czym dochód, którym skarżący dysponował w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2022 r. wyniósł łącznie 22.388,50 zł (9.000 zł + 5.400 zł + 7.988,50 zł), co miesięcznie dawało kwotę 932,85 zł.
Dokonując obecnej sytuacji skarżącego, z ustaleń poczynionych przez Kolegium (adnotacja urzędowa z 7 lipca 2023 r.) oraz jego twierdzeń wynika, że obecnym dochodem jest zasiłek stały w wysokości 719 zł miesięcznie. Dodatkowo otrzymuje on również zasiłek okresowy w wysokości 28,50 zł. Zgłasza również co pewien czas wnioski do GOPS o pomoc (zasiłki celowe). Organ odwoławczy wyjaśnił, skoro skarżący nie wskazał podczas prowadzonego przez organ I instancji postępowania jakie ponosi bieżące wydatki, to mając na uwadze stawiane przez niego zarzuty, odnośnie coraz trudniejszej sytuacji ze względu na wzrost cen oraz inflację, postanowiło zaktualizować wydatki o wskaźnik cen i usług konsumpcyjnych.
Zgodnie z informacją z 15 czerwca 2023 r. zamieszczoną przez Główny Urząd Statystyczny na stronie internetowej, ceny towarów i usług konsumpcyjnych w maju 2023 r. w porównaniu z analogicznym miesiącem ubiegłego roku wzrosły o 13% (ostatnia opublikowana informacja dot. wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych). Wobec powyższego sumę średnich miesięcznych deklarowanych wydatków, należało powiększyć o wskaźnik wynoszący 13%, tj. 637,93 zł + (637,93 zł x 13%) = 720,86 zł. Po zaktualizowaniu wydatków o wskaźnik cen i usług, Kolegium stwierdziło, że wydatki skarżącego nie przekraczają kwoty minimum egzystencji. Podkreślono, że wysoka inflacja nie jest okolicznością przemawiającą za zasadnością umorzenia stronie zaległości podatkowych, bowiem z jej skutkami mierzy się każdy obywatel i nie jest to okoliczność stawiająca go w wyjątkowej i nadzwyczajnej sytuacji. W ocenie SKO niewątpliwie osiągany przez skarżącego dochód z pomocy społecznej jest niski, oscylujący w granicach minimum egzystencji, jednak nie można nie zauważyć tego, że gdy dysponował większymi środkami pieniężnymi, również nie przejawiał chęci do regulowania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
W zakresie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi Kolegium ustaliło, że miesięcznie w gospodarstwie domowym skarżącego od 1 marca 2021 r. do 28 lutego 2021 r. opłata ta wynosiła 15,50 zł/osobę. Natomiast od 1 marca 2021 r. do chwili obecnej wysokość opłaty wynosi 26 zł/osobę miesięcznie. Z ustaleń poczynionych z pracownikiem organu I instancji (adnotacja urzędowa z 7 lipca 2023 r.) wynika, że pod adresem ul. [...] w N., zgłoszonych jest dwóch mieszkańców. Przy czym opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w analizowanym okresie (już po podwyżce) wynosiła 52 zł miesięcznie (za zgłoszonych mieszkańców) i stanowiła 5,57% miesięcznego budżetu strony (932,85 zł). Kolegium uznało, że strona nie przejawiała chęci by tę opłatę regulować, co doprowadziło do nagromadzenia zaległości, których umorzenia teraz żąda.
Skarżący w piśmie z 19 lutego 2023 r. wskazał, że dołącza rachunki za energię, gaz, wodę, internet, telefon. Co prawda w złożonej przez niego dokumentacji brak jest rachunku zarówno za telefon jak i internet (które, składał w postępowaniu zakończonym decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 14 lutego 2022 r. znak: 405.228/F-22/XV/2022 oraz wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 2 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Bk 122/22) to zdaniem organu odwoławczego trudno przyznać, że internet jest rzeczą niezbędną do codziennej egzystencji.
Odnosząc się do dalszych zarzutów Skarżącego, Kolegium wyjaśniło, że pismo z 7 lutego 2023 r. Powiatowego Urzędu Pracy w Białymstoku, jest dokumentem urzędowym sporządzonym zgodnie z wiedzą jaką dysponuje konkretny organ. Podlega on przy tym swobodnej ocenie treści w nim prezentowanych, podobnie jak wyjaśnienia skarżącego w tym temacie. Z omawianego dokumentu wynika, że "Panu W. R., w okresie rejestracji od 28.03.2019 r. do 01.10.2022 r. przedstawiane były ofert pracy oraz inne propozycje działań i wskazania w celu znalezienia zatrudnienia, ich pewne ograniczenie w 2020 r. związane było z pandemią wirusa SARS-COV-2. Sama pandemia i nałożone w związku z nią obostrzenia, także na terenie Powiatowego Urzędu Pracy w Białymstoku, ograniczyły możliwości regularnego, bezpośredniego kontaktu osób bezrobotnych z doradcami klienta oraz pracodawcami.
W 2022 r. Panu W. R. przedstawiono następujące propozycje pracy oraz działań aktywizacyjnych: (1) 25.01.2022 r. starszy referent - w 1. Podlaskiej Brygadzie Obrony Terytorialnej, ul. [...]; (2) 17.03.20222 r., przekazana informacja o organizowanych przez Urząd, w dniach 22-23.03.2022 r. - Targach Edukacji i Pracy; (3) 16.05.2022 r. starszy referent - Narodowy Fundusz Zdrowia, ul. [...]; (4) 11.07.2022 r. zaproponowano przeglądanie ofert pracy na stronie internetowej Urzędu; (5) 02.09.2022 r. informacja o projekcie - Work-For-AII Fundacji A. Oddział w B., ul. [...]. Łącznie w okresie rejestracji w Urzędzie jako osoba bezrobotna, Panu W. R. przedstawiono łącznie 17 ofert pracy i innych działań mających za cel aktywizację zawodową bezrobotnego. Z rozmów z doradcą klienta wynika, że zainteresowany nie przejawiał aktywnej postawy w kontekście przedstawianych mu propozycji zatrudnienia, tłumaczył to stanem swego zdrowia (posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności). "
Kolegium zauważyło jednak, że z orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wydanym przez Miejski Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku z dnia 20 maja 2022 r., ważnym do 31 maja 2025 r., którym legitymuje się skarżący wynika, że może być zatrudniony w warunkach pracy chronionej.
Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
4. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie art. 67a § 1 pkt 3, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. w sposób mający wspływ na treść rozstrzygnięcia.
W obszernym uzasadnieniu skargi wskazał, że organy nie podjęły żadnych działań ani czynności, aby w sposób zgodny z zasadą prawdy obiektywnej wyjaśnić jakie wydatki są niezbędne i wystarczające dla utrzymania jego egzystencji. Zdaniem skarżącego organy w sposób ułomny i niekompletny, bez należytej staranności rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy. Zaznaczył, że aktualne realne rozliczenie opłat za gaz na podstawie odczytów i faktury z firmy PGNiG za ostanie 12 miesięcy czyli okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. wyniosło 7.688,89 zł, co czyni średnio miesięcznie do zapłaty kwotę 640,74 zł. Skarżący zakwestionował również pozostałe wyliczenia, dokonane przez Kolegium kwitując, że nie opierają się w całości na dokumentach, odnoszą do dokumentów wybiórczo , część kosztów utrzymania wnioskującego przyjmuje się arbitralnie, bez żadnego logicznego związku z realnymi kosztami, część kosztów całkowicie pomija, a tym samym organowi nie można przypisać należytej staranności, czy zachowania elementarnej logiki, co czyni jego wyliczenia nierzetelnymi. Zarzucił organom, że nie odniosły się w żadnym zakresie do tych niezbędnych wydatków wnioskującego, jak również nie dokonały zestawienia tych wydatków z uzyskiwanym dochodem.
Wskazał również, że wbrew twierdzeniom organów, nie otrzymał z Powiatowego Urzędu Pracy żadnej propozycji zatrudnienia, lecz ogólne informacje o tym, że oferty pracy znajdują się w ogłoszeniach prasowych oraz na stronach internetowych. Skarżący nie zgodził się również z hipotetycznym sformułowaniem organu poprawieniu się w przyszłości jego sytuacji, skoro przeczy temu materiał dowodowy.
5. W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
1. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 137 ze zm.), sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Z przepisu art. 1 p.u.s.a. wynika, że sądowoadministracyjna kontrola administracji publicznej zawsze powinna uwzględniać trzy aspekty, a mianowicie: 1) ocenę zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; b) ocenę dochowania wymaganej procedury; c) ocenę respektowania reguł kompetencji. Kontrola ta polega więc na wszechstronnym zbadaniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, a sąd powinien poddać szczególnie gruntownej ocenie i analizie te wszystkie aspekty sprawy, w odniesieniu do których istnieją wątpliwości, a ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń strony. Należy również dodać, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.")).
3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
4. Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania oceny legalności zaskarżonej decyzji SKO w Białymstoku z 10 lipca 2023 r., nr 405.409/D-1/22/2023. Mocą tej decyzji została utrzymana w mocy decyzja Wójta Gminy T. z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr FK.3137.38.1.2023, w sprawie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok 2021 w kwocie - 561,20 zł, oraz za rok 2022 w kwocie - 656 zł. W ocenie organów, skarżący nie wskazuje żadnych ważnych, niezależnych od niego okoliczności, które obiektywnie uzasadniałyby udzielenie wnioskowanej ulgi. Kwestionując zaskarżoną decyzję skarżący sugeruje, że organ nie zebrał odpowiedniego materiału dowodowego, w szczególności odnośnie wydatków niezbędnych dla utrzymania egzystencji, w wyniku czego rozpatrzono ułomny i niekompletny materiał dowodowy. Podnosił argumentację dotyczącą osiąganego dochodu poniżej minimum egzystencji, nienależytego i błędnego wyliczenia osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków.
5. Rozpatrując tak zarysowany spór sąd uznał, że rację należy przyznać organom podatkowym.
6. Podstawę wydania zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, stanowił m. in. art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Zgodnie z tym przepisem, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Z użytego przez ustawodawcę sformułowania "może" wynika, że decyzje w przedmiocie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych zapadają w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie to nie wyraża się jednak w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających pojęciom ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ich ustaleniu (por. wyrok NSA z 5 października 2017 r., II FSK 1169/17, wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd podkreśla, że legalność decyzji uznaniowych (a taką jest kwestionowana przez skarżącego decyzja) podlega ograniczonej kontroli. Sąd administracyjny nie jest bowiem organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ podatkowy wybór jest trafny. Powyższe oznacza, że sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności decyzji administracyjnej, nie rozstrzyga o tym, czy zaległość podatkowa powinna zostać umorzona. Takie rozstrzygniecie należy wyłącznie do organów administracyjnych.
Sąd wskazuje przy tym, że decyzja "uznaniowa" podlega jednak w pełnym zakresie badaniu w zakresie jej zgodności z przepisami proceduralnymi, a więc do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zebrał materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustalonych graniach zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne.
Na tle regulacji art. 67a § 1 o.p. sąd wyjaśnia, że w jego brzmieniu ustawodawca odwołuje się do pojęcia "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego". Jedynie w razie wystąpienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego możliwe staje się skorzystanie z prawa do wydania decyzji przyznającej ulgę w spłacie zobowiązania podatkowego. Przesłankę interesu publicznego interpretuje się zazwyczaj jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. (B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki – "Ordynacja podatkowa". Komentarz 2004, Oficyna Wydawnicza "Unimex", Wrocław 2004, str. 282). Przy jej ocenie należy również uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie - całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy.
Z kolei pojęcie ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych, uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia). W związku z tym w postępowaniu podatkowym wszczętym wnioskiem podatnika o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych szczególny nacisk winien być położony na analizę sytuacji rodzinnej podatnika (tak wyrok NSA z 10 marca 2009 r., I FSK 31/08).
7. W opinii sądu w zaskarżonej decyzji zasadnie organ stwierdził, że brak jest okoliczności uzasadniających przyznanie skarżącemu wnioskowanej ulgi. W stanie faktycznym sprawy na akceptację zasługuje pogląd Kolegium, że powoływanie przez skarżącego argumenty nie mogły zostać uznane za okoliczność uzasadniającą umorzenie zaległości podatkowej, oceniając je w zestawieniu ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, który dał organom obraz sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego. Wskazywane przez stronę okoliczności nie jawią się jako wyjątkowe, w sytuacji gdy na przestrzeni długiego okresu czasu nie podjął żadnych aktywnych działań w kierunku znalezienia jakiegokolwiek zatrudnienia bądź ewentualnie przekwalifikowania się. Tego rodzaju postawa nie może zwalniać z konieczności pokrywania zobowiązań publicznoprawnych. Kolegium zasadnie wskazało, że udzielenie skarżącemu wnioskowanej ulgi stawiałoby go w uprzywilejowanej sytuacji w odniesieniu do innych podatników, którzy znajdując się w trudnej sytuacji, wywiązują się ze swoich zobowiązań podatkowych. Jedyną aktywnością strony zmierzającą do likwidacji zadłużenia podatkowego jest wielokrotne składanie wniosków o umorzenia zaległości. Trafna jest ocena organów podatkowych, że interes publiczny nie przemawia za umarzaniem zaległości osobom, które mimo regulowania innych zobowiązań nie wykonują własnych wymagalnych zobowiązań podatkowych.
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że zestawienie dochodów i wydatków skarżącego wskazuje, że osiąga on bardzo niewielki dochód. Jednakże zauważyć należy, że oprócz wydatków niezbędnych do życia (żywność, leki) reguluje również pewne zobowiązania, które można uznać za takie, które nie są konieczne do egzystencji np. faktura za Internet.
W ocenie sądu, na co słusznie zwrócił uwagę organ, faktem jest, że strona nie dysponuje znacznymi środkami finansowym, ale niezrozumiałym jest dlaczego znajduje finanse, by regulować niektóre ze zobowiązań, a jednocześnie nie znajduje środków, by pokryć zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W ocenie sądu nie można niejako premiować biernej postawy osób w opłacaniu opłaty za gospodarowanie odpadami tylko z tego względu, że obowiązkiem gminy jest i tak odbieranie tych odpadów, przez co zobowiązania z tego tytułu traktowane są w sposób marginalny, czyli jako takie których pokrywać na bieżąco nie trzeba.
Skarżący prezentuje bierną postawę jeśli chodzi o dążenie do poprawy swojej sytuacji materialnej, czego dowodzą choćby działania w zakresie podjęcia zatrudniania. Pomimo wyższego wykształcenia, co z pewnością daje mu pewne możliwości zawodowe, skarżący nie podejmuje żadnych działań aby znaleźć pracę. Sąd nie kwestionuje przy tym okoliczności, że skarżącemu może być trudniej z uwagi na posiadane orzeczenia o niepełnosprawności, jednakże warto zauważyć, że może być on zatrudniony w warunkach pracy chronionej.
Organy obu instancji dokonały też analizy sytuacji rodzinnej – obecnie jest on osobą samodzielnie gospodarującą. Ze zgormadzonego materiału dowodowego wynika, że dysponuje stałym dochodem z pomocy społecznej, który nie podlega egzekucji. Jednocześnie nie wykazuje aktywności celem poprawy swojej sytuacji finansowej, poprzez poszukiwanie zatrudnienia, szczególnie że nie jest osobą w wieku emerytalnym. Umorzenie zaległości ma charakter stały, zaś sąd podziela stanowisko organu, że sytuacja skarżącego może ulec poprawie w pewnej perspektywie czasowej. Warto odnotować, że skarżący reguluje pewne zobowiązania, czy też finansuje zakupy jak. np. zakup orbitreka, czy atlasu do ćwiczeń, zaś inne pomija (jak sporne gospodarowanie odpadami komunalnymi), których – co istotne - nie regulował również, gdy jego sytuacja finansowa była lepsza, co doprowadziło do ich nagromadzenia. Jednocześnie, pomimo podkreślania trudności z jakimi się mierzy z uwagi na sytuację finansową, nie podejmuje aktywności celem jej poprawy.
Premiowanie tego typu zachowania byłoby nieuzasadnionym preferencyjnym podejściem do osób, które unikają opłaty za gospodarowanie odpadami względem podatników, którzy podejmują wysiłki, by takie opłaty regulować. Nie jest w interesie społecznym, by umarzać zaległości osobom, które z jednej strony aktualnie zachowują bierną postawę w spłacie swoich zobowiązań, z drugiej mają choćby odległą perspektywę poprawy swojej sytuacji (nie można przecież zakładać, że skarżący nigdy nie podejmie zatrudnienia). Uzyskanie ulgi podatkowej jest odstępstwem od zasady równości, gdyż na mocy indywidualnej decyzji podatnik zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia wnikającego z ustawy (zob. wyrok WSA z dnia 5 lipca 2018 r. I SA/Kr 376/18).
Pod pojęciem "interesu publicznego" należy rozumieć pewną potrzebę zaspokojenia, która powinna służyć zbiorowości lokalnej jak i całemu społeczeństwu. Względy społeczne przemawiają natomiast za tym i wymagają, żeby opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi były realizowane, a podatnik bez należytej rozwagi nie był z nich zwalniany. Istnieją również inne możliwości, z których skarżący nie skorzystał. Chodzi przede wszystkim o rozłożenie zaległości lub odsetek na raty, umorzenie części lub całości odsetek, itd.
8. Odnosząc się do zarzutów skargi, za chybiony sąd uznał zarzut naruszenia art. 187 § 1 o.p. Organy podjęły inicjatywę dowodową celem wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności dla sprawy. Niezrozumiałe jest w tym przypadku stawianie zarzutu, że nie przeanalizowano sytuacji skarżącego w oparciu o dokumenty, którymi de facto w tym postępowaniu nie dysponowano. Jak wyjaśniło Kolegium, postanowieniem z 30 stycznia 2023 r. Wójt wezwał skarżącego m.in. do złożenia zeznania do protokołu, który pozwoliłby kompleksowo ocenić jego sytuację. Pomimo skutecznego wezwania skarżący nie stawił się w organie osobiście, ani też nie przedłożył organowi I instancji wypełnionego druku protokołu wyjaśniając w pkt. 1 odpowiedzi na wezwanie cyt. "Oświadczam iż nie jestem właścicielem żadnych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, nie posiadam żadnych oszczędności w środkach pieniężnych, udziałach ani akcjach".
Podkreślić w tym miejscu należy, że w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 67a o.p. ciężar dowodu obciąża również stronę postępowania ubiegającą się o zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Strona działa we własnym interesie procesowym i materialnoprawnym, ponieważ przedstawienie, czy też wskazanie przez nią określonych dowodów w ramach realizacji materialnego znaczenia ciężaru dowodów w danej sprawie umożliwia dowiedzenie faktów, które uzasadniać mogą ziszczenie się przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, warunkujących z punktu widzenia podstaw faktycznych rozstrzygnięcia, zastosowanie określonej ulgi.
Zatem to w interesie skarżącego było należyte udokumentowanie swojej sytuacji i przedłożenie na wezwanie organów wszystkich dowodów, jakie w ich ocenie były potrzebne celem pozytywnego załatwienia wniosku. Inicjatywy dowodowej nie można przerzucić w całości na organ prowadzący postępowanie, gdyż większością dokumentów oraz informacji dysponuje wnioskodawca. Co więcej, organ I instancji poza ww. wezwaniem, występował także do GOPS-u w T. oraz Powiatowego Urzędu Pracy, celem pozyskania informacji w sprawie, co znajduje odzwierciedlenie w szerokim materiale dowodowym. Sąd podziela w tym zakresie argumentację Kolegium, że zarzucanie organom braku analizy sytuacji skarżącego w oparciu o informacje i dane, którymi on sam dysponuje, a nie zależy mu na ich przedstawieniu w toku prowadzonego postępowania, jawi się jako niezrozumiałe. Organy bazowały zatem na dokumentach, jakie udało im się zgromadzić i dokonały ich prawidłowej oceny.
9. W zakresie twierdzeń o nieprawdziwych i nierzetelnych informacjach odnośnie przedstawionych stronie ofert pracy, to wynikają one z pisma z 7 lutego 2023 r. Powiatowego Urzędu Pracy w Białymstoku, które jest dokumentem urzędowym sporządzonym zgodnie z wiedzą jaką dysponuje konkretny organ, a jego treść została szeroko zacytowana w treści spornej decyzji, więc nie ma potrzeby jej powtarzania.
10. Reasumując sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów Ordynacji podatkowej. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, w rezultacie którego wszechstronnie została ustalona sytuacja finansową skarżącego jak również okoliczności związane z niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia.
11. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, sąd oddalił ją jako niezasadną, na mocy art. 151 p.p.s.a.