II OZ 85/24

II OZ 85/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Miron /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1187/23 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2023-07-11
II OZ 514/23 - Postanowienie NSA z 2023-09-13
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 86 § 1, art. 87 § 2, art. 184, art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 1187/23 o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 marca 2023 r. znak: DON.7100.13.2023.BSI w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 lipca 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 1187/23 odrzucił skargę R. O. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 marca 2023 r. znak: DON.7100.13.2023.BSI w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oraz postanowił o zwrocie skarżącemu uiszczonego wpisu sądowego. Podstawę odrzucenia skargi stanowił art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259; aktualny t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a"). Zarządzeniem z 25 maja 2023 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez wskazanie jego numeru PESEL, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W wyznaczonym terminie skarżący nie usunął ww. braku formalnego skargi, co skutkowało jej odrzuceniem.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi, tj. wskazania jego numeru PESEL. Podniósł, że otrzymując korespondencję sądową, zawierającą wezwanie do wskazania numeru PESEL oraz przekazującą odpowiedź organu na skargę, przez przeoczenie nie dopełnił obowiązku usunięcia braków formalnych skargi. Wskazał, że śmierć jego żony spowodowała, że musi prowadzić samodzielnie gospodarstwo domowe, co związane jest ze zwiększonym zaangażowaniem w bieżące sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 września 2023 r. sygn. akt II OZ 514/23 oddalił zażalenie skarżącego na ww. postanowienie.
Następnie w piśmie z 25 września 2023 r. R. O. ponowił wniosek o przywrócenie terminu. Przedstawił tożsame okoliczności co zawarte w zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu skargi, a ponadto podkreślił, że duży stres oraz długotrwale trwające postępowania administracyjne przyczyniło się do ostrego zawału serca w dniu 2 września 2023 r. Od dnia 26 września 2023 r. skarżący będzie przebywał przez cztery tygodnie w szpitalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 października 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 1187/23 odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi.
W ocenie Sądu skarżący nie wykazał istnienia nadzwyczajnych okoliczności, uzasadniających przyjęcie, że uchybienie przez niego terminowi było niezawinione. Uznał, że działanie skarżącego nie było na tyle staranne, na ile jest wymagane przy prowadzeniu własnych spraw. Wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało doręczone osobiście skarżącemu, po odebraniu korespondencji, w tym wezwania do usunięcia braku formalnego skargi, skarżący zapoznał się z nią. Tylko przez przeoczenie – jak wynika z relacji skarżącego – nie zadośćuczynił wezwaniu do wskazania numeru PESEL. Powyższe działanie, w ocenie Sądu, obarczone jest niedbalstwem. Fakt, że skarżący zapomniał o konieczności usunięcia braku formalnego skargi, uniemożliwia uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Nie kwestionując sytuacji życiowej skarżącego, związanej m. in. ze śmiercią żony, Sąd przyjął, że przedstawione okoliczności nie wpływają na zasadność twierdzenia, iż w sprawie doszło do uchybienia terminu z winy skarżącego.
R. O. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 23 października 2023 r. – rozpoznawane aktualnie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący odwołał się do okoliczności opisywanych już wcześniej. Jak wskazywał we wniosku z dnia 25 września 2023 r., śmierć jego żony (nowotwór) spowodowała, że skarżący musi samodzielnie prowadzić gospodarstwo domowe. Walka z nowotworem powodowała, że najważniejszą sprawą było życie żony. Taka sytuacja generowała duży i długotrwały stres, a także zwiększoną liczbę obowiązków. Był to stan nadzwyczajny. Ciągła presja dbałości o stan zdrowia żony, a następnie własny spowodowała, że jego organizm stopniowo się buntował. W obliczu takich okoliczności trudno mówić, że mógł działać racjonalnie i z najwyższą starannością. Spowodowało to przeoczenie terminu przekazania do Sądu informacji o numerze PESEL. Skutki długotrwałego oddziaływania stresu i powyższe okoliczności skarżący odczuł już 2 września 2023 r., kiedy to przeszedł ostry zawał serca. Od tej daty przebywał w szpitalu i na szpitalnej rehabilitacji, a następnie na zwolnieniu lekarskim. Otrzymałem też orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 31 października 2023 r. o potrzebie rehabilitacji leczniczej w systemie stacjonarnym, które będzie kontynuował.
Dodatkowo skarżący podniósł, że w dwóch poprzednich postępowaniach sądowych z jego skarg na rozstrzygnięcia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (o sygn. akt II OSK 2968/20, VII SA/Wa 2972/19 i VII SA/Wa 225/22) sądy dysponowały jego numerem PESEL, co świadczy, że w sposób należyty zadbał o swoje interesy. Dodatkowo nieuwzględnienie jego wniosku o przywrócenie terminu w niniejszej sprawie będzie miało negatywne skutki dla wyeliminowania wadliwych rozstrzygnięć nadzoru budowlanego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zostanie uprawdopodobniony brak winy. Przy ocenie, czy uchybienie terminu było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie.
Podkreślenia również wymaga, że tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Poza tym strona musi wykazać, że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał jej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą. Długotrwałe problemy psychopatologiczne, czy długotrwała choroba usprawiedliwiają niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiło nagłe i niespodziewane pogorszenie stanu zdrowia skarżącej w okresie, w którym czynność procesowa miała być dokonana. Nawet najpoważniejsza bowiem choroba o charakterze przewlekłym, o ile strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być traktowana jako okoliczność wskazująca na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione (por. postanowienia NSA: z 8 listopada 2017 r, II OZ 1313/17; z 17 października 2013 r., I FZ 397/13; z 3 października 2013 r., I FZ 410/13; z 4 kwietnia 2012 r., II OZ 245/12; CBOSA).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie uznał Sąd I instancji, że wskazane przez skarżącego okoliczności nie stanowiły wystarczającej podstawy do uznania, iż uchybienie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi nastąpiło przy braku winy z jego strony. Skarżący nie uprawdopodobnił, że w trakcie biegu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi mógł znajdować się w takiej kondycji zdrowotnej, która była tego rodzaju, że uniemożliwiała mu prawidłowe wykonanie wezwania Sądu w zakreślonym terminie.
Przede wszystkim w niniejszej sprawie skarżący bardzo ogólnie wskazał na długotrwały stres spowodowany chorobą nowotworową żony a następnie jej śmiercią i koniecznością samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego. Nie negując, iż wskazane zdarzenia istotnie mogły wpłynąć na kondycję psychiczną i stan zdrowia skarżącego, to w żadnym piśmie procesowym skarżący nie wskazał precyzyjnie okresu, w jakim zmagał się z chorobą żony i kiedy dokładnie ona zmarła – czy miało to miejsce kilka tygodni, miesięcy czy też może kilka lat przed otrzymaniem wezwania do podania numeru PESEL w niniejszej sprawie. Uniemożliwia to Sądowi przyjęcie istnienia zbieżności czasowej pomiędzy ww. okolicznościami a otrzymanym wezwaniem do uzupełnienia braku formalnego skargi.
Po wtóre, twierdzenia skarżącego o pogorszeniu stanu zdrowia psychicznego nie zostały niczym poparte. Skarżący nie powołał się na fakt, że zdiagnozowano u niego chorobę, która uniemożliwiła prawidłowe działanie w terminie otwartym do uzupełnienia braku formalnego skargi. Ogólnikowe wywody strony odnoszące się do jego sytuacji życiowej, nie poparte dokumentację medyczną dotycząca stanu zdrowia psychicznego, nie przesądzają o braku winy w uchybieniu terminu.
Odnosząc się do dokumentacji medycznej załączonej do wniosku o przywrócenie terminu oraz do rozpoznawanego obecnie zażalenia wskazać należy, iż są to dokumenty wytworzone we wrześniu i październiku 2023 r. Żaden z nich nie dotyczy okresu, w jakim biegł termin na wykonanie wezwania do wskazania numeru PESEL, tj. od 14 do 21 czerwca 2023 r. Przedłożone zwolnienia lekarskie potwierdzają jedynie pobyt skarżącego w szpitalu i stwierdzoną niezdolność do pracy we wskazanym okresie (wrzesień-październik 2023 r.) – bez podania diagnozy, a orzeczenie ZUS stwierdza wyłącznie potrzebę rehabilitacji leczniczej w zakresie układu krążenia w systemie stacjonarnym. Żaden z tych dokumentów nie zawiera szczegółowej informacji o stanie zdrowia skarżącego, tym bardziej nie zawiera rozpoznania jednostki chorobowej w okresie, w którym skarżący był zobowiązany do uzupełnienia braku formalnego skargi.
Zgodzić się trzeba z Sądem I instancji, że sytuacja życiowa skarżącego, związana m.in. ze śmiercią żony, nie uniemożliwiała mu zapoznania się z otrzymaną korespondencją sądową w niniejszej sprawie. Czynność wskazania numeru PESEL nie była na tyle skomplikowana, aby wymagała znacznego nakładu czasu, a zatem strona, należycie dbająca o swoje interesy, winna była podjąć ją w ustawowym terminie. Pominąć nie można, że skarżącemu z pewnością znany jest tryb postępowania przed sądami administracyjnymi (a więc i wymogi formalne skargi oraz procedura ich uzupełniania na wezwanie Sądu) z poprzednich jego spraw toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Niedokonanie tej czynności w terminie nie było wynikiem obiektywnej przeszkody, której skarżący nie mógł usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a wyłącznie skutkiem jego przeoczenia – jak sam przyznał. Powyższe działanie, w ocenie Sądu, obarczone jest niedbalstwem i nie może stanowić podstawy pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. Skarżący nie uprawdopodobnił, że jego sytuacja życiowa i stan zdrowia w okresie, kiedy upływał termin do uzupełnienia braku formalnego skargi, uniemożliwiały mu sporządzenie i wysłanie do Sądu pisma wskazującego jego numer PESEL, a tylko w takiej sytuacji możliwe byłoby przywrócenie uchybionego terminu.
Nie mogła odnieść zamierzonego skutku także argumentacja zażalenia, że Sąd dysponował numerem PESEL skarżącego z akt poprzednich postępowań, w których R. O. był skarżącym. Brak jest podstaw prawnych, by to sąd, w zastępstwie strony, uzupełniał brak formalny skargi. Skoro niedopuszczane jest poszukiwanie przez sąd numeru PESEL strony w aktach administracyjnych danej sprawy (uchwała NSA z 3 lipca 2023 r., II GPS 3/22, ONSAiWSA 2023, nr 6, poz. 82), to tym bardziej sąd nie ma obowiązku analizowania pod tym kątem akt sądowych innych postępowań, w których dana osoba była stroną skarżącą.
Reasumując, Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi nastąpiło bez jego winy, co było warunkiem koniecznym przywrócenia tego terminu. Stąd też zaskarżone postanowienie należy uznać za prawidłowe.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.