I SA/Bk 337/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi T.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku, która uchyliła decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania. Organ I instancji określił skarżącemu zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres czerwiec-lipiec oraz wrzesień-grudzień 2021 r., uznając za niezasadne odliczenie podatku naliczonego wynikającego ze 171 faktur na łączną kwotę ponad 1,8 mln zł netto, wystawionych przez kilkanaście spółek z o.o. Organ I instancji wskazał na brak dowodów weryfikacji spółek, ogólnikowość informacji, gotówkową formę płatności, brak kontaktu z wystawcami faktur, ich "wirtualne biura" i niskie kapitały zakładowe. Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu I instancji, stwierdził, że nie ustalono, w jaki sposób doszło do uszczuplenia przychodów budżetu państwa i na czym polegałoby oszustwo podatkowe. Podkreślono konieczność odtworzenia pełnych "łańcuchów dostaw" i ustalenia momentu "ucieczki VAT". Organ odwoławczy zwrócił uwagę na rozbieżności w deklaracjach VAT skarżącego, kwestię transportu towarów, płatności gotówkowych oraz rozbieżność między wolumenem zakupów a sprzedaży. Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania, w tym zakazu reformationis in peius, i wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz umorzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, uchylając decyzję organu I instancji z powodu konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy nie mógł merytorycznie rozpoznać sprawy bez naruszenia zasady dwuinstancyjności, a stwierdzone braki dowodowe uzasadniały przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, zasada dwuinstancyjności w postępowaniu podatkowym, zakres kontroli organu odwoławczego, zakaz reformationis in peius.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ odwoławczy stwierdza konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w znacznej części.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ odwoławczy, stwierdzając istotne braki w postępowaniu dowodowym organu pierwszej instancji, może uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, czy też powinien rozpoznać sprawę merytorycznie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, ponieważ stwierdzone braki w postępowaniu dowodowym były na tyle znaczące, że nie mogły zostać wyeliminowane na etapie odwoławczym bez naruszenia zasady dwuinstancyjności.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny uznał, że organ odwoławczy miał obowiązek uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, gdyż rozstrzygnięcie wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Organ odwoławczy nie mógł zastępować organu pierwszej instancji w prowadzeniu postępowania dowodowego, co naruszałoby zasadę dwuinstancyjności.
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, narusza zakaz reformationis in peius?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja kasacyjna organu odwoławczego nie narusza zakazu reformationis in peius, ponieważ nie nakłada na stronę żadnych obowiązków ani nie ogranicza jej uprawnień, a jedynie eliminuje z obrotu prawnego wadliwą decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że decyzja kasacyjna organu odwoławczego ma charakter formalny i nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Nie nakłada ona na stronę nowych obowiązków ani nie ogranicza jej praw, a jedynie wskazuje na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego przez organ pierwszej instancji.
Czy organ pierwszej instancji prawidłowo zakwestionował prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego z faktur, uznając je za dokumentujące czynności, które nie zostały dokonane?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta nie została rozstrzygnięta merytorycznie przez organ odwoławczy ani sąd administracyjny, ponieważ sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji z powodu braków w postępowaniu dowodowym.
Uzasadnienie
Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego, aby udowodnić niezasadność odliczenia VAT przez skarżącego. W szczególności nie odtworzono pełnych "łańcuchów dostaw" i nie ustalono momentu "ucieczki VAT".
Przepisy (21)
Główne
o.p. art. 233 § § 2
Ordynacja podatkowa
Organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części.
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a) pkt 4 lit. a)
Ustawa o podatku od towarów i usług
Wyłączenie prawa do odliczenia VAT w przypadku stwierdzenia, że dana transakcja nie została dokonana.
Pomocnicze
o.p. art. 234
Ordynacja podatkowa
Zakaz reformationis in peius - organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się.
o.p. art. 121
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej - organ podatkowy jest obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
o.p. art. 124
Ordynacja podatkowa
Zasada przekonywania.
o.p. art. 125
Ordynacja podatkowa
Zasada szybkości postępowania.
o.p. art. 127
Ordynacja podatkowa
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
o.p. art. 180
Ordynacja podatkowa
Dowody w postępowaniu podatkowym.
o.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania przez organ podatkowy kompletnego materiału dowodowego.
o.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Ocena dowodów przez organ podatkowy.
o.p. art. 210 § § 1 pkt 6 i § 4
Ordynacja podatkowa
Elementy decyzji podatkowej, w tym uzasadnienie.
u.p.t.u. art. 99 § ust. 12
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 103 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 108 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 109 § ust. 3
Ustawa o podatku od towarów i usług
p.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 233 § 2 o.p. z powodu konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. • Organ odwoławczy nie mógł merytorycznie rozpoznać sprawy bez naruszenia zasady dwuinstancyjności. • Decyzja kasacyjna organu odwoławczego nie narusza zakazu reformationis in peius.
Odrzucone argumenty
Organ odwoławczy powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie i umorzyć postępowanie, zamiast uchylać decyzję organu I instancji. • Organ odwoławczy naruszył zakaz reformationis in peius. • Organ odwoławczy naruszył przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące postępowania dowodowego (art. 180, 187, 191 o.p.).
Godne uwagi sformułowania
organ odwoławczy nie może zastępować organu I instancji w prowadzeniu postępowania zmierzającego do wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, ponieważ skutkowałoby to naruszeniem prawa strony do dokonania ich oceny i rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, przez organy obu instancji, czyli do naruszenia zasady dwuinstancyjności • nie jest wystarczające ograniczenie się do zbadania funkcjonowania podmiotów mających być dostawcami strony. Zasadnym jest natomiast objęcie zainteresowaniem organów podatkowych całości "łańcucha dostaw", którego finalnym elementem była kontrolowana jednostka. • decyzja kasacyjna organu odwoławczego nie narusza art. 234 o.p., gdyż decyzją tą nie nakłada się na stronę żadnych obowiązków, ani nie ogranicza jej uprawnień.
Skład orzekający
Małgorzata Anna Dziemianowicz
przewodniczący
Marcin Kojło
członek
Paweł Janusz Lewkowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, zasada dwuinstancyjności w postępowaniu podatkowym, zakres kontroli organu odwoławczego, zakaz reformationis in peius."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ odwoławczy stwierdza konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w znacznej części.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu podatkowym, w tym zakresu działania organu odwoławczego i zasady dwuinstancyjności, co jest istotne dla prawników procesowych.
“Kiedy organ odwoławczy musi uchylić decyzję? Kluczowa lekcja z postępowania podatkowego.”
Dane finansowe
WPS: 418 287,67 PLN
Sektor
podatki
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.