I SA/BK 328/25

I SA/Bk 328/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-10-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Małgorzata Anna Dziemianowicz /sprawozdawca/
Marcin Kojło /przewodniczący/
Paweł Janusz Lewkowicz
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 121, art. 122, art. 180, art. 181, art. 187 § 1, art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1373
art. 73
Ustawa z dnia 19 marca 2004 r.  Prawo Celne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 25 czerwca 2025 r. nr 2001-IOC.4303.5.2025 w przedmiocie zmiany klasyfikacji taryfowej towaru i odmowy zwolnienia towaru do wnioskowanej procedury wywozu wg zgłoszenia celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z dnia 14 kwietnia 2025 r. o nr 318000-CZC2.4303.46.2025.PJ; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku na rzecz strony skarżącej B. Sp. z o.o. w B. kwotę 997 (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 28 lutego 2025 r. w Oddziale Celnym w Białymstoku firma B. Sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku (dalej jako: "Spółka") złożyła zgłoszenie celne do procedury wywozu towaru w postaci prażonych koncentratów molibdenu (Molybdenum Concentate Roasted) w ilości 17.397 kg netto. W zgłoszeniu celnym zarejestrowanym pod pozycją MRN nr [...] dla przedmiotowego towaru zadeklarowano kod celny 2613 10 00, obejmujący prażone rudy i koncentraty molibdenu. Do przedmiotowego zgłoszenia celnego załączono m.in. fakturę handlową nr [...].
W wyniku podjętej przez organ celny weryfikacji zgłoszenia celnego przed zwolnieniem towaru ustalono, że zgłoszony towar nie spełnia warunków do objęcia kodem CN 2613 10 00. W związku z tym towar nie został zwolniony do wnioskowanej procedury, a oddział celny przyjmujący zgłoszenie (Oddział Celny w Białymstoku), pismem z 13 marca 2025 r. przesłał dokumenty dołączone do przedmiotowego zgłoszenia celnego do Drugiego Działu Postępowania Celnego i Administracyjnego Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku - celem dalszego postępowania.
W przedmiotowej sprawie przebadano próbki towaru. Sprawozdanie z badań laboratoryjnych nr 318000-CPL.472.52.2025.315.JM zostało przekazane z całością akt sprawy do postępowania celnego. Analizę wykonał Dział Laboratorium Celne Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku. W opinii laboratorium badana próbka towaru powinna być klasyfikowana do kodu CN 2825 90 85 90.
Po przeprowadzeniu postępowania organ celny, realizując obowiązek określony w art. 22 ust. 6 w zw. z art. 29 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.U.UE.L.2013.269.1, dalej jako: "u.k.c."), pismem z 28 marca 2025 r. poinformował stronę o zamiarze wydania decyzji niekorzystnej oraz o przysługującym prawie do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Organ wskazał, że prawidłowym kodem klasyfikacji taryfowej zgłoszonego towaru jest kod celny 2825 90 85, a w związku z tym, mając na uwadze ograniczenia wynikające z art. 3k ust 1 rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014 z dnia 31 lipca 2014 r. dotyczącym środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie (Dz.U.UE.L.2014.229.1, dalej jako: "rozporządzenie nr 883/2014") należy odmówić zwolnienia towaru do wnioskowanej procedury wywozu.
Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku w decyzji z 14 kwietnia 2025 r., nr 318000-CZC2.4303.46.2025.PJ, dokonał zmiany danych w zgłoszeniu celnym nr [...] z 28 lutego 2025 r. w zakresie klasyfikacji taryfowej na kod towaru 2825 90 85 oraz odmówił zwolnienia towaru do wnioskowanej procedury wywozu.
Po rozpoznaniu odwołania od powyższego rozstrzygnięcia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku decyzją z 25 czerwca 2025 r., nr 2001-IOC.4303.5.2025, utrzymał je w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w celu ustalenia prawidłowego kodu celnego należy w pierwszej kolejności kierować się Ogólnymi regułami interpretacji Nomenklatury scalonej (ORINS), przy czym najważniejsza z nich jest reguła 1, zaś wobec jej bezskuteczności konieczne jest korzystanie z reguł od 2 do 6. Klasyfikując towar do poszczególnych kodów taryfy celnej, należy kierować się zasadami, o których mowa wyżej oraz faktycznym stanem towaru. Ponadto przy ustalaniu właściwego kodu CN towaru należy uwzględnić zalecenia zawarte w Notach wyjaśniających (wydanych do systemu HS oraz do Nomenklatury scalonej).
Jak wskazał DIAS, wynik przeprowadzonych badań wskazuje, że przedmiotową próbkę towaru stanowi szarobrunatny proszek zawierający metale, głównie w formie tlenkowej, m.in.: molibden, żelazo, kobalt, nikiel, miedź, antymon, bizmut. Zdaniem laboratorium przedmiotową próbkę należy zakwalifikować do kodu 2825 90 85 90.
Z oświadczenia producenta - firmy A. GmbH wynika, że produkt jest frakcją masową o wielkości cząstek nie większej niż 7 mm. Kolor materiału wacha się od szaroniebieskiego do szarozielonego oraz składa się z następujących tlenków(%): AL203- 3,5%, CoO- 9,7%, CaO- 3%, Mo03- 19,9%, MgO- 4,1%, NiO - 2,7%, S02- 0,4%, Fe203- 5,7%, Si02-14,9%, P205- 4,3%, V205-1,2%, W03- 0,4%, Bi203- 7%, Sb203- 5,1%, Na02-16,6%, CuO-1,6%.
Z przedstawionej przez Spółkę dokumentacji wynika, że jest to produkt gotowy, otrzymywany ze zużytych katalizatorów przemysłowych według technologii firmy A. GmbH oraz że ilość (Mo) molibdenu w składzie chemicznym waha się miedzy 10 a 15%. Technologia przetwarzania stanowi wielofunkcyjne połączenie różnych etapów technologicznych, tj. wstępnej obróbki mechanicznej, obróbki cieplnej, ługowania chemicznego w postaci cieczy oraz różnych procedur oczyszczania i separacji.
W przedmiotowym zgłoszeniu celnym eksporter zgłosił towar określony przez niego jako: koncentraty molibdenu, prażone (Molybdenum Concentrate Roasted), deklarując kod (CN) 2613 10 00 obejmujący: Rudy i koncentraty molibdenu, prażone. Jak można wyczytać w komentarzu do pozycji HS od 2601 do 2617 określenie "koncentraty" odnosi się do rud, z których specjalną obróbką usunięto część lub całość substancji obcych, które mogłyby przeszkadzać w przyszłych operacjach metalurgicznych, albo ze względu na ekonomię transportu.
DIAS wskazał, że zgłoszony do procedury wywozu towar nie może być klasyfikowany do pozycji 2613 WTC. Analizując uwagę do działu 26 WTC oraz uwagi ogólne zawarte w Notach wyjaśniających, należy stwierdzić, że towar powstały w wyniku recyklingu zużytych katalizatorów przemysłowych nie może być uznany za wydobyty bezpośrednio z rud. Pojęcie "rudy" dotyczy minerałów metalnośnych związanych z substancjami, w których one występują i z którymi są wydobywane w kopalni oraz również do metali rodzimych w ich skale płonnej, co w następstwie eliminuje możliwość określania "koncentraty" poprzez podanie towaru specjalistycznym procesom, aby go wytworzyć. Według uwag określenie koncentraty odnosi się do "rud" a zużyty katalizator przemysłowy nie jest rudą. Określenie swojego produktu nazwą "koncentrat molibdenu" przez firmę A. GmbH nie przesądza o taryfikowaniu go do wnioskowanej pozycji WTC. Proces wytworzenia, oraz jego charakterystyka eliminuje produkt z towarów objętych pozycją 2613 WTC.
Organ wyjaśnił, że zarówno kod celny użyty w zgłoszeniu celnym: 2613 10 00 00, jak i kod celny wskazany jako właściwy w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji: 2620 99 95 00, znajdują się w dziale 26. Wspólnej Taryfy Celnej, który z kolei znajduje się w sekcji V. obejmującej produkty mineralne. Produkty mineralne obejmują surowce naturalne wydobywane z ziemi, takie jak węgiel, ropa naftowa, gaz ziemny, rudy metali, sól, kamienie szlachetne i inne minerały wykorzystywane w przemyśle. Towar objęty przedmiotowym zgłoszeniem celnym nie jest produktem mineralnym, na co wskazuje eksporter w odwołaniu, określając go jako "substancję o pochodzeniu przemysłowym (technologicznym)".
Dodatkowo, analizując możliwość zaklasyfikowania towaru do wskazanego w odwołaniu kodu celnego 2620 99 95 00, należy mieć na uwadze, że pozycja 2620 obejmuje żużel, popiół i pozostałości (inne niż z produkcji żeliwa lub stali), zawierające metale, arsen lub ich związki. Zgodnie z uwagami do tej pozycji, obejmuje ona m.in. zużyte katalizatory nadające się tylko do ekstrakcji metalu lub produkcji chemikaliów, zaś sama Spółka wskazywała, że sporny towar powstaje w procesie przetwarzania zużytych katalizatorów i stanowi wtórny produkt pochodzenia przemysłowego. Z tego powodu, zdaniem organu, nie można go na mocy tej uwagi zaklasyfikować do pozycji 2620, co wzmacnia inna uwaga do tej pozycji, że nie obejmuje ona chemicznie zdefiniowanych związków objętych działem 28 (z czym mamy do czynienia w sprawie niniejszej).
Mimo że w oświadczeniu producenta wskazano, że metal o największym stężeniu to molibden (19,9%), to zdaniem organu nie można wykazać, że ten składnik nadaje towarowi zasadniczy charakter. Tym samym, klasyfikując przedmiotowy towar do odpowiedniej podpozycji Nomenklatury scalonej, należy zastosować reguły z grupy 3. ORINS (reguły 3a-3c), a w także reguły 6, co skutkuje przypisaniem towaru do kodu CN 2825 90 85.
Jednocześnie organ odwoławczy nie uznał wiarygodności sprawozdania z badań laboratoryjnych, które zostało dołączone do stanowiska strony przedstawionego w piśmie z 6 czerwca 2025 r., gdyż badania nie zostały przeprowadzone z zabezpieczonych przez organ celny próbek towaru, które zostały wykazane w protokole pobrania próbek towaru nr [...]. DIAS uznał przy tym podnoszone przez stronę w odwołaniu zarzuty za niezasadne.
Zmiana klasyfikacji towarowej na kod CN 2825 90 85 spowodowała, że przedmiotowy towar objęty jest zakazem wywozu do Rosji. W konsekwencji nie mógł być zwolniony do wnioskowanej procedury.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją, Spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, zarzuciła naruszenie:
1. reguł 1 i 6 ORINS stanowiącej załącznik do Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz.U.UE.L.1987.256.1, dalej jako: "rozporządzenie nr 2658/87") w związku z brzmieniem kodów 2825 90 85 oraz 2620 99 95 00, poprzez błędną ich wykładnię i pominięcie not wyjaśniających skutkującą zmianą kodu CN;
2. art. 180, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, dalej jako: "o.p.") w zw. z art. 73 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1373, dalej jako: "p.c."), poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego polegającą na oparciu rozstrzygnięcia o zmianie kwalifikacji celnej towarów wyłącznie na opinii Laboratorium Celnego PUCS w Białymstoku z pominięciem innych dowodów w sprawie;
3. art. 180, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 o.p. w zw. z art. 73 p.c., poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz zaniechanie jego pełnej analizy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, polegającego na niezasadnej zmianie kodu CN;
4. art. 122, art. 180, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 o.p. w zw. z art. 73 p.c., poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wynikiem czego błędnie zmieniono kwalifikację celną towaru;
5. art. 197 o.p. w zw. z art. 73 p.c., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, pomimo iż sprawa wymagała wiedzy specjalistycznej z zakresu chemii oraz metalurgii.
W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Jednocześnie strona zwróciła się do sądu o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z treści dokumentów dołączonych do skargi w postaci:
a) sprawozdania z badań I. Sp. z o. o.,
b) pisma A. Sp. z o.o. wych. nr [...] wraz z tłumaczeniem przysięgłym z języka rosyjskiego,
c) deklaracji towarów [...] wraz z tłumaczeniem przysięgłym z języka rosyjskiego,
d) dokumentu WIT nr [...],
e) dokumentu WIT nr [...],
f) dokumentu WIT nr [...],
g) dokumentu WIT nr [...],
h) dokumentu WIT nr [...],
i) dokumentu WIT nr [...],
j) dokumentu WIT nr [...],
k) dokumentu WIT nr [...],
wszystkie wyżej wymienione dokumenty celem wykazania faktu, że skarżąca zleciła w I. Sp. z o.o. przeprowadzenie rozpoznania składu chemicznego oraz fazowego koncentratu, celem potwierdzenia lub zanegowania oceny składu koncentratu dokonanej przez PUCS w Białymstoku Dział Laboratorium Celne, celem wykazania, że przeprowadzone rozpoznanie pozwoliło na ustalenie, że ze względu na obecność związków takich jak Mo, Bi, Co, Fe, kod CN 2620 99 95 00 jest właściwą kategorią precyzyjnie odpowiadającą formie i składowi próby dostarczonej przez skarżącą, a tym samym z uwagi na zawartość cennych metali koncentrat stanowi surowiec, który może zostać poddany dalszej obróbce przemysłowej, celem wykazania faktu, że metoda badania wykorzystana przez organ celny nie pozwalała na potwierdzenie, że kontrolowany towar stanowi mieszaninę tlenków metali, celem wykazania, że zarówno w uwagach do działu 28, jak również notach wyjaśniających nie wskazano, iż dział 28 obejmuje również mieszaniny pierwiastków i związków chemicznych, tym samym wnioski urzędu celnego przedstawione w decyzji z 25 czerwca 2025 r. są niezgodne z obowiązującymi regułami klasyfikacji taryfowej oraz przepisami i notami wyjaśniającymi, a tym samym pozbawione podstawy prawnej, celem wykazania, że do działu 28 klasyfikowane są wyłącznie jednorodne, czyste substancje chemiczne, co potwierdzają również dokumenty Wiążącej Informacji Taryfowej (WIT) wydawane przez organy celne państw europejskich. Przykładem takiego dokumentu jest WIT nr [...] (tritlenkiem wolframu, czystość chemiczna substancji wynosi 99,5%), nr DEBTI-48536/22-1 (wodorotlenek wapnia, czystość chemiczna 95%) oraz nr [...] (pięciotlenek niobu , czystość chemiczno 99,99%), wszystkie wskazane informacje taryfowe dotyczą jednorodnych związków chemicznych, których czystość wynosi powyżej 95%, celem wykazania praktyk europejskich urzędów celnych w zakresie klasyfikacji taryfowej a także celem wykazania faktów wskazanych szczegółowo w treści skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z 14 października 2025 r. strona odniosła się do odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Istota sporu w sprawie sprowadza się do klasyfikacji towaru zgłoszonego przez Spółkę do procedury wywozu, co warunkuje możliwość objęcia spornego towaru wnioskowaną procedurą celną. Skarżąca początkowo zadeklarowała dla powyższego towaru kod celny 2613 10 00 (prażone rudy i koncentrat molbidenu), jednak w odwołaniu przyznała, że nie był to kod właściwy i stanęła na stanowisku, iż towar należy objąć kodem 2620 99 95 00 (żużel, popiół i pozostałości (inne niż z produkcji żeliwa lub stali), zawierające metale, arsen lub ich związki: pozostałe). W opinii organu prawidłowym kodem winien być natomiast 2825 90 85 (hydrazyna i hydroksylamina i ich sole nieorganiczne; pozostałe zasady nieorganiczne; tlenki, wodorotlenki i nadtlenki pozostałych metali: pozostałe).
Zdaniem składu orzekającego rozstrzygnięcie powyższego sporu na tym etapie jest przedwczesne, a to z uwagi na naruszenia proceduralne, których dopuściły się organy obu instancji.
Jako punkt wyjścia do rozważań w niniejszej sprawie należy przyjąć stwierdzenie, że nieuprawniona jest klasyfikacja danego towaru do kodu celnego wówczas, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości co do cech tego towaru, mogących mieć wpływ na jego właściwą klasyfikację.
W realiach niniejszej sprawy kluczowym dowodem prezentowanym przez organ na poparcie swojej tezy było sprawozdanie z badań laboratoryjnych z 12 marca 2025 r., nr 318000-CPL.472.52.2025.315.JM, wykonanych przez Dział Laboratorium Celne PUCS w Białymstoku.
Z powyższego sprawozdania wynika, że laboratorium przeprowadziło następujące badania/pomiary: identyfikację substancji organicznych metodami chemicznymi i fizycznymi, analizę jakościową i półilościową metodą spektrometrii fluorescencji rentgenowskiej oraz ocenę właściwości fizycznych próbki. Ze szczegółowych informacji dotyczących badania próbki metodą spektrometrii fluorescencji rentgenowskiej wynika, że (cyt.) "W zakresie od sodu do uranu w układzie okresowym pierwiastków wykryto obecność: molibdenu, cezu, kobaltu, antymonu, żelaza, bizmutu, niklu, wapnia, miedzi, wanadu, chromu oraz śladów rtęci, rutenu, niobu i złota. Metale o najwyższym stężeniu to: molibden, cez, kobalt, antymon, żelazo, bizmut, nikiel".
W podsumowaniu laboratorium wskazało, że (cyt.) "W zakresie wykonanych badań stwierdzono, że przedmiotowa próbka jest szarobrunatnym proszkiem, zawierającym metale, głównie w formie tlenkowej, m.in. molibden, żelazo, kobalt, nikiel, miedź, antymon i bizmut. Zdaniem Laboratorium, przedmiotowa próbka powinna być klasyfikowana do kodu CN 2825 90 85 90. Laboratorium celne na podstawie przeprowadzonych badań wydaje jedynie opinię, która nie jest wiążąca dla Zleceniodawcy".
Jak wynika z art. 91 p.c., badania lub analizy towaru mogą być wykonywane przez laboratoria celne lub inne laboratoria akredytowane zgodnie z odrębnymi przepisami, a także przez podmioty, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, z późn. zm.), lub inne podmioty, które dysponują metodami i wyposażeniem niezbędnym dla danego rodzaju badań lub analiz.
Co przy tym istotne, sprawozdanie z badania laboratorium celnego stanowi dowód z dokumentu, któremu przepisy nie przydają nadzwyczajnej wagi i bezwzględnej mocy dowodowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2020 r., I GSK 1967/19), i który może być podważony przez stronę.
W sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że laboratorium celne mieści się w katalogu podmiotów uprawnionych do przeprowadzenia badań lub analizy fizyko-chemicznej towarów będących przedmiotem obrotu z państwami trzecim. Niemniej jednak, mimo uprawnienia tego podmiotu do przeprowadzenia badań, jak i prawa organów do powoływania się na nie, strona podjęła próbę zakwestionowania wyników badań, przedkładając opinie przygotowane na własne zlecenie; próba ta okazała się o tyle skuteczna, iż zarówno poddała w wątpliwość wynik badań laboratorium celnego, jak i podważyła argumentację organów opartą na wątpliwościach co do jednorodności (źródła pochodzenia) badanych próbek.
Z przedłożonego przez Spółkę "Sprawozdania z wyników badania składu chemicznego i analizy budowy fazowej koncentratu zawierającego molibden" sporządzonego przez I. Sp. z o.o. z maja 2025 r. wynika, że przedmiotem badań był koncentrat dostarczony w postaci proszkowej. Skład chemiczny próby koncentratu badano metodą EDS (Energy Dispersion Spectroscopy) z wykorzystaniem Skaningowego Mikroskopu Elektronowego. Wyniki badań przedstawiono na rysunkach (obraz w elektronach odbitych uzyskany metodą skaningowej mikroskopii elektronowej, spektrum energii uzyskane metodą EDS wraz z identyfikacją pierwiastków) oraz w tabeli dotyczącej składu ilościowego wyznaczonego na podstawie wyników EDS (molibden – Mo: 8,% weight, 1,5% atom). Wskazano, że badania EDS przeprowadzone także w innych obszarach wskazują, że badana próba ma budowę niejednorodną, a stężenie Mo, zależnie od miejsca badania, zmienia się od 6 do 10% wagowych. W podsumowaniu sprawozdania wskazano, że (cyt.) "Na podstawie otrzymanych wyników należy stwierdzić, że badana próba zawiera mierzalne stężenia metali ciężkich, w tym: molibden (Mo), kobalt (Co), żelazo (Fe) oraz bizmut (Bi). Jednocześnie należy stwierdzić, że produkt nie jest substancją chemicznie określoną, lecz mieszaniną tlenków pochodzenia wtórnego. Nie jest substancją chemicznie określoną (zgodnie z REACH/CLP), tzn.: nie posiada stabilnej struktury molekularnej, nie jest substancją o jednorodnym składzie i o znanym wzorze chemicznym i posiada dużą zawartość zanieczyszczeń".
Powyższe badanie zostało powtórzone, czego efektem jest sporządzone przez I. Sp. z o.o. w lipcu 2025 r. "Sprawozdanie z wyników badania składu chemicznego i budowy fazowej koncentratu zawierającego molibden" (przedłożone jako załącznik do skargi). Jego rezultaty pokrywają się z badaniem przeprowadzonym w maju 2025 r., przy czym dodatkowo skład fazowy wyznaczono metodą dyfrakcji rentgenowskiej XRD, w wyniku czego stwierdzono, że (cyt.) "(...) Mo występuje w formie związku molibdenianu wapnia – CaMoO4, krystalizującym w układzie tetragonalnym (I41/a). Związek ten jest minerałem występującym naturalnie, o nazwie POWELLIT".
Co przy tym istotne, i. odniósł się do metodologii i wyników badań przeprowadzonych przez laboratorium celne (cyt.): "Na podstawie przeprowadzonych badań metodą EDS potwierdzono obecność w badanej próbie atomów metali ciężkich, Mo, Fe, Co, Bi. W badaniach stwierdzono także obecność metali lekkich, takich jak Na, Ca oraz Mg, a także niemetali w postaci atomów O oraz C. Podlaski Urząd Celno-Skarbowy w Białymstoku Dział Laboratorium Celne przeprowadził badania składu chemicznego metodą spektroskopii fluorescencji rentgenowskiej. Metoda ta pozwala rozpoznać metale, które występują w badanej substancji. Nie pozwala jednak określić zawartości pierwiastków lekkich, w tym węgla i tlenu. Rozpoznanie obecności tych pierwiastków było możliwe w badaniach przeprowadzonych na rzecz I. Spółka z o.o., w których zastosowano badania z wykorzystaniem EDS. W części IV dokumentu wydanego przez Podlaski Urząd Celno-Skarbowy w Białymstoku Dział Laboratorium Celne stwierdzono, że "przedmiotowa próbka jest szarobrunatnym proszkiem zawierającym metale, głównie w formie tlenkowej". Ze względu na zastosowaną metodę detekcji nie podano, że w badanej próbce występuje także węgiel, co ma zasadnicze znaczenie dla uznania, że próbki nie można uznać za mieszaniny tlenków metali. Metodą dyfrakcji XRD wykazano, że próbka zawiera Molibden w formie soli CaMoO4. Zatem należy uznać stwierdzenie przez Podlaski Urząd Celno-Skarbowy w Białymstoku Dział Laboratorium Celne, że "przedmiotowa próbka jest szarobrunatnym proszkiem zawierającym metale, głównie w formie tlenkowej", jako całkowicie błędne i sformułowane na podstawie uproszczonych badań nie dających informacji o budowie fazowej badanego materiału".
Porównanie wyników badań przeprowadzonych na zlecenie organu z badaniami przedłożonymi przez stronę, umożliwia bezsprzeczne stwierdzenie o odmienności ich rezultatów. W zawiązanej na tej podstawie między stronami konfrontacji, DIAS nie podołał skutecznemu uargumentowaniu swojego stanowiska.
Należy zauważyć, że pierwsze ze sprawozdań strona przedłożyła na etapie postępowania odwoławczego, natomiast kolejne zostało sporządzone już po wydaniu decyzji drugiej instancji, a zatem organ mógł odnieść się do niego na etapie postępowania przed sądem.
Zwraca uwagę lakoniczność i powierzchowność, z jaką DIAS podszedł do zakwestionowania wyników badań przedłożonych przez stronę. Organ zwracał m.in. uwagę, że przedmiotem badania była bliżej nieokreślona i niemożliwa do zidentyfikowania próbka, która została określona jako "koncentrat dostarczony w postaci proszkowej"; próbkę ilustruje niewyraźna, niskiej jakości fotografia czarnego pojemnika z nakrętką, bez dodatkowych oznaczeń. Tylko na tej podstawie DIAS odstąpił od szczegółowej analizy wyników badań i przyjętej przez i. metodologii, wskazując na brak pewności co do tego, czy próbki zbadane przez laboratorium celne i przez i. były tożsame.
Z pisma procesowego strony z 14 października 2025 r. wynika, że w celu dokonania własnych badań, nie dysponując próbką towaru, dokonała jej pobrania z pojazdu znajdującego się nadal na terenie PUCS w Białymstoku. Mimo że jak sama zauważyła, próbka nie została pobrana pod dozorem celnym, to funkcjonariusze celni byli poinformowani o pobraniu próbek, co więcej, dokonywali zdjęcia zabezpieczeń celnych z pojazdu. Jak zresztą wynika z odpowiedzi na skargę (cyt.): "Organ nie neguje, że próbki będące podstawą przeprowadzonych przez powyższą jednostkę badań mogły dotyczyć takiego samego towaru, a nawet pochodzić z weryfikowanego zgłoszenia celnego, lecz nie były one pobierane pod dozorem celnym". W tym miejscu pojawia się swoista sprzeczność w twierdzeniach organu: z jednej strony bowiem neguje wyniki badań laboratoryjnych przedłożonych przez stronę z tego tylko względu, że nie jest w stanie stwierdzić tożsamości źródła pochodzenia badanej próbki, z drugiej strony natomiast dopuszcza możliwość, że próbki mogą pochodzić z tego samego towaru, a mimo to - przy takim założeniu – nie podejmuje próby zaprzeczenia wynikom przedłożonych przez stronę badań.
Powyższe stawia stronę, jak i sąd, w sytuacji niepewności co do rzetelności prowadzonego postępowania, które w istocie jawi się jako skoncentrowane na obronie postawionej wcześniej tezy, niezależnie od tego, czy jej podstawy nadal są stabilne. Jeśli bowiem przyjąć, że zarówno organ, jak i strona, dysponują sprawozdaniami z badania próbek z tego samego towaru, czego organ w istocie nie wyklucza, to nasuwa się pytanie o powód znaczących różnic w wynikach. Sąd zwraca uwagę, co eksponuje również skarżąca, że laboratorium celne i i. wykonywały badania innymi metodami, przy czym za bardziej szczegółowe należy uznać te przeprowadzone na zlecenie strony. Sprawozdanie laboratorium celnego jest ogólne, nie wskazuje choćby składu procentowego badanej próbki. Wykazuje co prawda rozpoznane metale, ale nie określa zawartości pierwiastków lekkich, w tym węgla i tlenu; zastosowana przez laboratorium celne metoda nie pozwala na bezpośrednie wykrycie ani oznaczenie zawartości tlenu w badanej próbce, przy czym w treści sprawozdania wskazano, iż pierwiastki obecne w mieszaninie tworzą konkretne tlenki metali.
Dodatkowym potwierdzeniem, że czynności organu nosiły znamiona działania pod określoną tezę, jest np. stwierdzenie DIAS, że nawet gdyby skarżąca zakwalifikowała przedmiotowy towar pod pozycje 2841 70 (w związku ze stwierdzeniem, że w badanej mieszaninie molibden występuje nie w formie tlenku molibdenu, a molibdenianu wapnia, który jest minerałem występującym naturalnie, o nazwie POWELLIT) bądź 2620 99 95 00, to towar ten nadal podlegałby ograniczeniom w wywozie. Organ prowadzi zatem hipotetyczne rozważania, i nawet pomimo wątpliwości co do właściwości badanego towaru, warunkowo przesądza o końcowym wyniku postępowania.
Opisane wyżej czynności i wnioskowania organu przemawiają za stwierdzeniem, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania i zasad jego prowadzenia. Organy oparły się bowiem na badaniu laboratorium celnego, próbę podważenia którego podjęła Spółka. Skarżąca zleciła bowiem badanie próbek innymi metodami, w efekcie czego otrzymała odmienne od organu, ale i bardziej szczegółowe wyniki. Jednocześnie, konfrontując rezultaty obu badań, wskazywała na niedoskonałości metody przyjętej przez laboratorium celne. Choć na obecnym etapie nie ma możliwości stwierdzenia, że bez żadnych wątpliwości przedmiotem obu badań były próbki jednorodne, to jednak okoliczności sprawy przemawiają za przyjęciem domniemania, że tak właśnie było. Tezy tej zresztą nie odrzuca organ, stwierdzając, że istnieje taka możliwość. Nawet jednak mimo tego, stanowisko DIAS co do cech i kwalifikacji towaru pozostawało niezmienne, zaś kontrargumentacja przybrała wymiar jedynie polemiczny. Tak prowadzone postępowanie trudno ocenić jako prowadzone w zgodzie z zasadami prawdy obiektywnej i zaufania, tym bardziej biorąc pod uwagę aktywną postawę skarżącej.
Jednocześnie sąd zauważa, że o ile rzeczywiście decyzja o rezygnacji z udziału w pobraniu próbki czy też brak możliwości udostępnienia części próbki (abstrahując w tym momencie od tego, jaki był przebieg tych wydarzeń) w pewien sposób osłabiły pozycję skarżącej w postępowaniu dowodowym, to jednak nie wyklucza to rzetelnej analizy przedłożonego przez nią badania z maja 2025 r. jeszcze przed wydaniem decyzji w drugiej instancji i (w razie potrzeby) skorzystania z uprawnień przysługujących organowi odwoławczemu na podstawie art. 229 czy 233 § 2 o.p.
Z uwagi na powyższe skład orzekający stwierdza, że w sprawie doszło do naruszenia art. 122, art. 180, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 o.p. w zw. z art. 73 p.c., a w konsekwencji również art. 121 o.p., co czyni częściowo zasadnymi zarzuty stawiane w skardze, w opisanym wyżej przez sąd zakresie. Z uwagi na stan sprawy odnoszenie się do zarzutów materialnoprawnych, w tym kwestii dotyczących samej kwalifikacji spornego towaru, należy uznać za przedwczesne.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ pierwszej instancji zweryfikuje wynik badania zakończonego sprawozdaniem z 12 marca 2025 r., nr 318000-CPL.472.52.2025.315.JM, wykonanych przez Dział Laboratorium Celne PUCS w Białymstoku, z uwzględnieniem uwag wyrażonych przez sąd w niniejszym orzeczeniu. Organ weźmie przede wszystkim pod uwagę przedłożone na etapie postępowania odwoławczego przez stronę sprawozdanie z badań z maja 2025 r., a także posiłkować się będzie sprawozdaniem z lipca 2025 r. Celem ponownie przeprowadzonego postępowania będzie jednoznaczne stwierdzenie (potwierdzenie albo zanegowanie), czy przebadanie próbki towaru, którą dysponuje organ, metodami zastosowanymi wobec próbki posiadanej przez stronę, poskutkuje tym samym wynikiem. Jeśli wyniki okażą się zgodne i niebudzące wątpliwości, organ przyjmie domniemanie, że próbki pochodziły z tego samego towaru, a w oparciu o otrzymane wyniki dokona ponownej jego klasyfikacji; jeżeli natomiast wyniki nie będą się pokrywały, organ odrzuci domniemanie o jednorodności próbek i dokona klasyfikacji towaru na podstawie przeprowadzonych na swoje zlecenie badań. W przypadku każdej z opcji, jeśli wyniki będą budziły wątpliwości lub ich ocena na potrzeby klasyfikacji towarowej będzie wymagała wiadomości specjalnych (wszak opinia laboratorium celnego co do klasyfikacji pod odpowiednią pozycję nie jest wiążąca dla organu), organ powoła biegłego z zakresu chemii i metalurgii.
Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o uchyleniu decyzji obu instancji w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."). O kosztach postępowania, na które składają się: wpis sądowy od skargi (500 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł) sąd orzekł w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).