I SA/Bk 32/19

I SA/Bk 32/19 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2019-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Małgorzata Anna Dziemianowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1404/19 - Wyrok NSA z 2023-07-06
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 361
par 39 ust 1 i ust 2 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 par 1 pkt 1 lit a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2010 - 2015 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz skarżącego A. Ś. kwotę 2.343 zł (słownie: dwa tysiące trzysta czterdzieści trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu [...] grudnia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. zawiadomił A. Ś. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych przyznanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...].12.2010 r., decyzji nr [...] z dnia [...].03.2012 r., decyzji nr [...] z dnia [...].02.2013 r., decyzji nr [...] z dnia [...].01.2014 r. i decyzji nr [...] z dnia [...].06.2016 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. w dniu [...].04.2018 r. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, na mocy której dokonał ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 5.505,67 zł.
Od przedmiotowej decyzji, w dniu [...].04.2018 r. A. Ś. złożył odwołanie do Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł.
Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...].05.2018 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w B.
W dniu [...].07.2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. zawiadomił A. Ś. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych przyznanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...].03.2015 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. w dniu [...].10.2018 r. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, na mocy której dokonał ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 5.268,67 zł.
A. Ś. nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem złożył odwołanie do Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł.
W wyniku rozpatrzenia odwołania A. Ś. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...].11.2018 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie to zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy.
A. Ś. składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 zobowiązał się do realizacji zobowiązań wynikających z przedmiotowego wniosku przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia 15 marca 2010 r. do dnia 14 marca 2015 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji z dnia [...].12.2010 r. nr [...] i wynikało z przepisu § 2 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.).
A. Ś. zobowiązał się do realizacji programu rolnośrodowiskowego od roku 2010 między innymi w ramach pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, wariantu 2.2 - uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni 45,95 ha.
W roku 2011 obszar realizacji zobowiązania w pakiecie 2, wariancie
2.2 uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) wynosił 45,86 ha.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. odstąpił od wszczęcia postępowania windykacyjnego za rok 2010, ponieważ zmniejszenie powierzchni nie przekraczało 3% całkowitej powierzchni objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym i 2 ha (§ 28 ust. 2a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. - rozporządzenie zmieniające z dnia 10.03.2011 r.).
W latach 2012-2014 obszar realizacji zobowiązania w pakiecie 2, wariancie 2.2 - uprawy rolnicze (w okresie przestawiania)/2.1 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) nie uległ zmianie i wynosił 45,86 ha.
W dniu [...].05.2014 r. A. Ś. przejął w części od B. B. podjęte przez nią w roku 2013 zobowiązanie rolnośrodowiskowe (dotyczy działki rolnej AA o powierzchni 0,54 ha zadeklarowanej w pakiecie 4, wariant 4.1), dlatego też realizuje nowe zobowiązanie rolnośrodowiskowe przez okres, jaki realizowane byłoby najdłuższe z zobowiązań zastąpionych przez nowe zobowiązanie, tj. zobowiązał się do realizacji zobowiązań do dnia 14 marca 2018 r.
W roku 2015 obszar realizacji zobowiązania w zakresie pakietu 2, wariantu 2.1 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) zmniejszył się do 45,21 ha.
W roku 2016 w wyniku kontroli administracyjnej wniosku, przeprowadzonej zgodnie z art. 5 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia
11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. 181 z 20.06.2014 r., str. 48) stwierdzono zmniejszenie obszaru realizacji zobowiązania w pakiecie
2, wariancie 2.1 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) do 44,62 ha.
Ponadto, w roku 2016 w wyniku kontroli administracyjnej wniosku na łącznej powierzchni 0,59 ha (działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,36 ha, działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,23 ha) stwierdzono niespełnienie warunku przyznania płatności rolnośrodowiskowej. W zakresie spełniania warunków dla przyznania płatności rolnośrodowiskowej niezbędnym jest złożenie oświadczenia
o tytule prawnym do gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności.
W toku przeprowadzonego postępowania za rok 2016 strona nie złożyła oświadczenia o tytule prawnym do gruntu, tym samym nie spełniła na powierzchni 0,59 ha warunku do przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Dlatego też, przyznana w latach 2010-2015 płatność podlega zwrotowi w części przyznanej do danego pakietu lub wariantu.
Podsumowując, organ II instancji stwierdził, że kwota płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 5.268,67 zł, jest płatnością nienależną
i jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. prawidłowo ustalił A. Ś. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego stosując § 39 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Białymstoku A. Ś. zarzucił skarżonej decyzji:
- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:
a) naruszenie art. 7 kpa - zasady obiektywizmu - poprzez niezałatwienie sprawy po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść skarżącego oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego kroków, skutkujące bezpodstawnym przyjęciem, że skarżący zobowiązany jest do zwrotu przyznanych za lata 2010-2015 płatności w związku z naruszeniem jednego z wymogów i niedotrzymaniem zobowiązania rolno środowiskowego;
b) naruszenie art. 8 § 1 kpa i art. 11 kpa, poprzez nieprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej; nie wyjaśnienie przesłanek którymi kierował się organ żądając od skarżącego zwrotu przyznanych płatności do powierzchni 0,59 ha za lata 2010-2015, kiedy nie istniał ustawowy wymóg dysponowania tytułem prawnym dla nieruchomości których właścicielem jest Skarbu Państwa, a przyznane w tym czasie płatności zostały przyznane zgodnie z prawem, ponadto nieuwzględnienie faktu, że rzekome zmniejszenie zobowiązania rolno środowiskowego o 0,65 ha wynika tylko i wyłącznie z błędnie dokonanych ustaleń organu na które skarżący nie miał wpływu;
c) naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, to jest wybiórczej oceny dowodów; nie uwzględnieniu okoliczności, że skarżący od 2000 r. użytkował działki ewidencyjne nr [...] na powierzchni 0,59 ha, dysponował tytułem prawnym do tych działek , ponadto składając wniosek na 2016 r. złożył wymagane oświadczenie, że ma tytuł prawny do działek ewidencyjnych i wskazał z czego ten tytuł wywodzi - w związku z tym brak jest podstaw do żądania zwrotu płatności gdyż wszystkie określone w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym, wymogi zostały spełnione;
d) naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, to jest wybiórczej oceny dowodów; nie uwzględnieniu okoliczności, że rzekome zmniejszenie powierzchni zobowiązania rolnośrodowiskowego o 0,65 ha, za które Organ żąda zwrotu przyznanej płatności, nie było spowodowane żadnym działaniem skarżącego a wynika jedynie z faktu, że ten sam obszar gruntu użytkowany przez skarżącego w niezmienionym stanie od momentu podjęcia zobowiązania rolno środowiskowego, Organ każdego roku wymierza inaczej - tzn. skarżący nie jest w stanie ustalić/wykryć jak w danym roku Organ ustali powierzchnię do tego samego gruntu/tych samych działek;
e) naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu
i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych, sprzecznych ze sobą stwierdzeń i ustaleń - nie mających dla istoty sprawy znaczenia, nie wyjaśnienie powodów i podstaw prawnych żądania zwrotu płatności przyznanych do powierzchni 0,59 ha i 0,65 ha za lata 2010 - 2015;
f) naruszenie art. 138 § I pkt 1 kpa polegające na bezpodstawnym utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że decyzja ta została wydana z. rażącym naruszeniem prawa;
oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
g) naruszenie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 ( Dz. U. 2017 r.,poz. 1856) w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U. 2017r. poz. 2137) - poprzez bezpodstawne ich zastosowanie w sytuacji kiedy otrzymana przez Skarżącego w latach 2010 - 2015 kwota pomocy była kwotą słusznie przyznaną, natomiast zaistniałe w roku 2016 rzekome nieprawidłowości są wynikiem błędnych ustaleń organu i błędnej wykładni stosowanych przepisów prawa;
h) naruszenie art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji ( WE) Nr 1122/2009, art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji ( WE) Nr 65/2011, art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego UE nr 809/2014 - poprzez ich zastosowanie w sytuacji kiedy ustalenia organu co do kwestii rzekomo nienależnie przyznanych płatności oparte były na nierzetelnie zebranym i ocenionym materiale dowodowym i niewłaściwym zastosowaniu przepisów materialnych; błędne zastosowanie powyższych przepisów oparte jest tylko na bezpodstawnych założeniach organu, że skarżący w roku 2016 nie dysponuje tytułem prawnym do użytkowanych działek Skarbu Państwa a więc zobowiązany jest również zwrócić płatności otrzymane za te działki w latach 2010-2015 - chociaż legitymowanie się takim tytułem prawnym nie było wymagane;
i) naruszenie § 39 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez jego
zastosowanie w sytuacji kiedy w gospodarstwie skarżącego nie doszło do zmniejszenia obszaru na którym realizowane było zobowiązanie rolno środowiskowe; z akt sprawy nie wynika aby skarżący zaniechał w 2016 r. użytkowania 0,65 ha lub utracił posiadanie tej powierzchni - nie doszło więc do zmniejszenia obszaru skutkujące koniecznością zwrotu przyznanych wcześniej płatności;
j) naruszenie § 23 ust 1 a w zw. z § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji zastosowanie; tj. bezpodstawne przyjęcie i potraktowanie przez organ przepisu § 23 ust. 1a rozporządzenia rolno środowiskowego (nieobowiązującego w latach 2010-2015) jako wymogu/warunku którego niespełnienie obliguje organ do żądania zwrotu przyznanej pomocy do działek rolnych zadeklarowanych i objętych zobowiązaniem rolno środowiskowym w latach 2010-2015, kiedy w tym okresie przyznanie pomocy nie było uwarunkowane legitymowaniem się jakimkolwiek tytułem prawnym do nieruchomości, a jedynie jej użytkowaniem rolniczym (co wynikało z przepisów rolno środowiskowych);
k) naruszenie § 23 ust 1a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy'" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 2013 (Dz.U. z 2013 r., poz. 361 z późn. zm.) zwane dalej "rozporządzeniem rolno środowiskowym"-poprzez jego błędne zastosowanie, tzn. przepis ten został wprowadzony
w kwietniu 2016 r. nowelizacją rozporządzenia rolno środowiskowego (Dz.U.2016.609), a więc nie może być podstawą do stosowania sankcji do stanów faktycznych sprzed nowelizacji; ponadto Skarżący w 2016 r. złożył wymagane tym przepisem oświadczenie, że ma tytuł prawny do działek ewidencyjnych [...] i wskazał z czego ten tytuł wywodzi.
W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji ją poprzedzającej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2019 r. (data prezentaty) Dyrektor ARiMR ustosunkował się do zarzutów zawartych w skardze. Zdaniem organu nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego oznaczone literami a. - f. Stan faktyczny i prawny został przez organ I instancji ustalony w sposób prawidłowy. Zaskarżona decyzja uwzględnia cały materiał dowodowy, wydając decyzję organ oparł się na obowiązujących przepisach prawnych, czemu dał wyraz w podstawie prawnej decyzji, a uzasadnienie faktyczne potwierdził uzasadnieniem prawnym.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego oznaczonego literą g., h. wskazać należy, że jest on niezasadny, bowiem w przedmiotowej sprawie doszło do pobrania nienależnej płatności, więc istnieje podstawa do ustalenia kwoty zwrotu, a w przypadku niedokonania zwrotu wskazanej kwoty w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji beneficjent zwraca kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. i art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r.
Zarzut oznaczony literą i. dotyczący naruszenia § 39 ust. 2 pkt 2 jest bezzasadny. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wskazał w decyzji przepis prawny będący podstawą zwrotu nienależnie pobranych płatności i wyjaśnił, że zmniejszenie obszaru realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w uprawach rolniczych wynika z faktu, iż część zadeklarowanych działek nie kwalifikowała się do płatności, co ustalono w trackie kontroli administracyjnej wniosku, zatem żądanie zwrotu jest zasadne.
Odnosząc się do zarzutu oznaczonego literą j. oraz k. dotyczącego naruszenia w § 23 ust. 1a w związku z § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego należy wyjaśnić, iż wskazany § 23 ust. 1a został dodany rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 kwietnia 2016 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2017-2013 (Dz. U. z 2016 r., poz. 609), zatem stanowił jeden z warunków do przyznania płatności i zobowiązywał rolnika w roku 2016 do dostarczenia organowi dowodów potwierdzających posiadanie tytułu prawnego do działek wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.
Brak dokumentów potwierdzających posiadanie tytułu prawnego do działek ewidencyjnych nr [...] wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa stanowił podstawę do wykluczenia tych działek z płatności. Postępowanie dotyczące ustalenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności jako odrębne postępowanie stanowi jedynie konsekwencję ustaleń dokonywanych na mocy ostatecznej decyzji w sprawie płatności za rok 2016, a więc zastosowanie § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w przypadku nie spełnienia warunku przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonego w rozporządzeniu było zasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.) - dalej: P.p.s.a., sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a - c P.p.s.a.).
Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 P.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W sprawie niniejszej podstawą do ustalenia przez organy kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2010-2015 było:
1) stwierdzenie zmniejszenia obszaru realizacji przyjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego w pakiecie 2, wariancie 2.1 - uprawy rolnicze na powierzchni 0,65 ha tj. przesłanka zawarta w § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.) – dalej również jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe;
2) niespełnienie warunku do przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonego w § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego na łącznej powierzchni 0,59 ha (działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,36 ha, działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,23 ha).
Skład orzekający tut. Sądu nie dopatrzył się uchybień w zakresie stwierdzenia przez organ zmniejszenia obszaru realizacji przyjętego przez skarżącego zobowiązania rolnośrodowiskowego w pakiecie 2, wariancie 2.1 - uprawy rolnicze na powierzchni 0,65 ha i związanym z tym ustaleniem kwoty nienależnie pobranych płatności.
U podstaw wydania przez tut. Sąd wyroku uchylającego skarżoną decyzję legła okoliczność przedwczesnego stwierdzenia przez Dyrektora ARiMR w Ł. niespełnienia przez skarżącego warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych dyspozycją § 39 ust. 1 w zw. z § 23 ust. 1a rozporządzenia rolnośrodowiskowego, na gruncie o łącznej powierzchni 0,59 ha (działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,36 ha oraz działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,23 ha) za lata 2010 – 2015 r., co w rezultacie skutkowało naliczeniem przez organ (w tej części) kwoty zwrotu pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za wzmiankowany okres. Organ wydając sporne rozstrzygniecie nie uwzględnił bowiem stwierdzonych niżej okoliczności.
Zgodnie z treścią § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.
§ 2 ust. 1 pkt 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, iż płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Stosownie do regulacji § 23 ust 1a rozporządzenia rolnośrodowiskowego w przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2016 r., poz. 1387 ze zm.), we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej rolnik składa oświadczenie, że ma tytuł prawny do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, do którego ubiega się o przyznanie tej płatności, w którym wskazuje, z czego wywodzi ten tytuł prawny.
W myśl art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju..., jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny tym że w przypadku działania, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 14 (tj. program rolnośrodowiskowy) - podmiotowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tego gruntu tytuł prawny.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że powołany § 21 ust 1a rozporządzenia rolnośrodowiskowego został dodany do treści § 21 tego aktu normatywnego rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 kwietnia 2016 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 30 kwietnia 2016 r.
Stosownie do treści § 2 wzmiankowanego ostatnio rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 kwietnia 2016 r. do przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zwanej dalej "płatnością rolnośrodowiskową", w sprawach objętych postępowaniami: wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem 15 marca 2016 r. (pkt 1); zakończonymi ostateczną decyzją wydaną na podstawie przepisów dotychczasowych, w przypadku gdy zostały wznowione od dnia 15 marca 2016 r. (pkt 2) - stosuje się przepisy dotychczasowe.
Podobna sytuacja zaistniała odnośnie kwestii stosowania art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich... Przepis ten wszedł w życie dnia 15 marca 2016 r. – został wprowadzony art. 2 ustawy z dnia 09 marca 2016 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U z 2016 r., poz. 337).
W tym miejscu należy wskazać, że w okresie poprzedzającym wejście w życie tych regulacji otrzymanie płatności rolnośrodowiskowych (w tym również i w okresie zakreślonym w spornej decyzji) nie było zatem uzależnione od złożenia oświadczenia o tytule prawnym do gruntu oraz wykazania tytułu prawnego do gruntu, przepisy nakładające na wnioskodawców taki obowiązek weszły bowiem w życie
w 2016 r. Skarżący składając wnioski o przyznanie płatności za okres zakreślony
w skarżonej decyzji spełniał ich wymogi formalne i płatności te otrzymywał. Nałożenie na beneficjenta dodatkowych obowiązków już po otrzymaniu wnioskowanych płatności nie może skutkować negatywnymi dla niego konsekwencjami
tj. obowiązkiem zwrotu otrzymanych dopłat.
W tej sytuacji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor ARiMR w Ł. uwzględniając pogląd zawarty w niniejszym uzasadnieniu ponownie rozważy kwestię zasadności uznania za nienależne pobranych płatności rolnośrodowiskowych odnośnie gruntu o powierzchni 0,59 ha tj. działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,36 ha oraz działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,23 ha, w sytuacji gdy przed wejściem w życie wskazanych wyżej przepisów, obowiązki w nich zakreślone nie stanowiły wymogu otrzymania płatności rolnośrodowiskowych oraz w oparciu o tak ustalony stan prawny rozpatrzy możliwość odstąpienia od nałożonego na skarżącego obowiązku zwrotu przyznanych płatności.
W tym miejscu należało wskazać, że mija się z prawdą twierdzenie organu, że za rok 2016 A. Ś. nie złożył oświadczenia o tytule prawnym do gruntu o powierzchni 0,59 ha (k. 12 skarżonej decyzji). W aktach administracyjnych sprawy (tom III) zawarte jest pismo wnioskodawcy z dnia [...] sierpnia 2016 r. (data prezentaty organu) spełniające wymogi opisane w § 23 ust. 1a rozporządzenia rolnośrodowiskowego – oświadczenie to zostało złożone z zachowaniem terminu określonego w § 4 rozporządzenia tj. do 31 sierpnia 2016 r.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie
art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c P.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ww. ustawy oraz w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
(Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).