I SA/BK 314/24

I SA/Bk 314/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-01-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski
Justyna Siemieniako
Paweł Janusz Lewkowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GZ 364/24 - Postanowienie NSA z 2024-11-22
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 184, art.207 ust. 1 pkt 2 ,
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 818
art. 24 ust.11 pkt 2
Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 - t.j.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust. 2
Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Justyna Siemieniako, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi E. O. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "E." w C. na decyzję Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 1 lipca 2024 r. nr 23/2024 w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania przypadającej do zwrotu oddala skargę.
Uzasadnienie
U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne
i prawne.
Decyzją z dnia 29 lutego 2024 r. nr 5/2024 Zarząd Województwa Podlaskiego - Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 (dalej: "IZ RPOWP") określił kwotę zobowiązania w wysokości 110.755,49 zł przypadającą do zwrotu od E. O.prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "E." E. O., w C. (dalej: "skarżący") wypłaconą w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 (dalej jako: "RPOWP") w związku z realizacją Projektu pn. "Zwiększenie zdolności produkcyjnych poprzez budowę nowego obiektu noclegowo-konferencyjnego z 16 miejscami noclegowymi" (dalej: "Projekt"), na podstawie Umowy o dofinansowanie nr UDA-RPPD.01.05.00-20-0231/18-00 z dnia 28 listopada 2018 r., zmienionej aneksem nr UDA-RPPD.01.05.00-20-0231/18-01 z dnia 6 maja 2020 r. (dalej: "Umowa"), wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków do dnia zwrotu, z wyłączeniem wskazanego w decyzji okresu, za jaki nie nalicza się odsetek za zwłokę.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona nie osiągnęła założeń Projektu oraz celu szczegółowego Działania 1.5 RPOWP: Wspieranie przedsiębiorczości i zatrudnienia w gminach, których rozwój uwarunkowany jest siecią Natura 2000 (dalej jako: Działanie 1.5) w zakresie wzrostu zatrudnienia, monitorowanego wskaźnikiem rezultatu pn. "wzrost zatrudnienia we wspieranych przedsiębiorstwach (CIS) [EPCJ]" (dalej: "wskaźnik wzrostu zatrudnienia"), którego wartość miała zostać osiągnięta na poziomie 5,00 EPC (docelowy wzrost zatrudnienia, wyrażonego w ekwiwalencie pełnego czasu pracy, o 5 etatów w stosunku do poziomu zatrudnienia z roku bazowego, tj. 2017). Organ wyjaśnił, iż w stanie faktycznym sprawy doszło do nieprawidłowości, w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzania Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.Urz. UE L 347 z dnia 20 grudnia 2013 r. ze zm. - dalej: "rozporządzenie nr 1303/2013"), tj. naruszenia prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikającego z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Strona naruszyła warunki Umowy zobowiązujące ją do zrealizowania założonych w Projekcie wskaźników (celów), co doprowadziło do sfinansowania z budżetu Unii Europejskiej wydatku, który nie może być uznany za kwalifikowalny w Projekcie, gdyż nie spełnia wymogów określonych w rozdz. 6.2 pkt 3 lit. b) i e) Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020" (dalej: "Wytyczne kwalifikowalności"), stanowiących, że wydatek ma być zgodny z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i prawa krajowego, umową o dofinansowanie i innymi dokumentami, do których stosowania beneficjent się zobowiązał. W związku z wypłatą środków dofinansowania w pełnej wysokości, mimo nieosiągnięcia przez stronę wszystkich założonych celów, koniecznym było nałożenie korekty finansowej na rozliczone w Projekcie wydatki, z zastosowaniem tzw. reguły proporcjonalności, stosownie do zapisów § 11 pkt 2 Umowy. Powołując się na przepis art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1270 ze zm., dalej: "u.f.p.") organ wskazał, że w sprawie doszło do wykorzystania środków dofinansowania z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., tj. "innych procedur", czyli reguł postępowania obowiązujących przy wydatkowaniu środków pomocowych, określonych w Umowie o dofinansowanie i dokumentach w niej wskazanych, tj. postanowień § 2 ust. 2, § 4 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z § 11 pkt 2 Umowy, co wypełniało przesłankę do wydania decyzji administracyjnej o zwrocie środków wraz z odsetkami.
Decyzją z dnia 1 lipca 2024 r. nr BP-I.433.1.21.2023.SW IZ RPOWP, po rozpatrzeniu wniosku pełnomocnika skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji wyjaśnił, dlaczego stoi na stanowisku, że nieosiągnięcie przez stronę w okresie trwałości Projektu kluczowego wskaźnika rezultatu, monitorującego realizację założenia merytorycznego Projektu i Działania 1.5. RPOWP w zakresie wzrostu zatrudnienia w przedsiębiorstwie i regionie, wypełnia ustawową przesłankę do zwrotu dofinansowania w wysokości 110.755,49 zł, tj. wykorzystania środków unijnych z naruszeniem procedur (postanowień Umowy). W treści decyzji organ odniósł się do podnoszonych przez stronę okoliczności, stanowiących w jej ocenie o zaistnieniu "siły wyższej", wyjaśniając dlaczego nie można uznać, że to pandemia Covid-19 i stan wyjątkowy na granicy polsko-białoruskiej były dominującą, wyłączną przyczyną braku możliwości (przy czym chodzi tu o obiektywną niewykonalność) zrealizowania wskaźnika w Projekcie, a tym samym nieosiągnięcia celu udzielonego wsparcia, a jedynie takiej sytuacji, a nie każdej sytuacji powiązanej z Covid-19 (czy kryzysem migracyjnym), dotyczy możliwość uznania środków wydatkowanych w Projekcie za kwalifikowalne. Strona, oprócz ogólnikowych stwierdzeń o wpływie wprowadzonych przez państwo obostrzeń w związku z pandemią Covid-19 i ograniczeń w ruchu przygranicznym związanych z kryzysem migracyjnym na sektor hotelarski, nie wykazała żadnymi dowodami faktycznego, negatywnego wpływu określonych zdarzeń na prowadzoną przez nią działalność (zmniejszenie obłożenia obiektu, odwoływanie rezerwacji, ograniczenie zakresu działalności, spadek przychodów, trudności finansowe), argumentując jedynie, że nie wykonanie w pełni Umowy wynikało z działania siły wyższej, co daje podstawę do zastosowania art. 22 ust. 7 akapit 3 rozporządzenia nr 1303/2013 o nienakładaniu korekty finansowej.
Organ zaznaczył, że warunkiem powoływania się na siłę wyższą, rezultatem działania której jest niepowodzenie w realizacji przyjętych zobowiązań, jako okoliczność wyłączającą odpowiedzialność, jest zachowanie należytej staranności - podjęcie wszelkich dostępnych działań, wiążących się nawet ze wzrostem kosztów, aby uniknąć wystąpienia nieprawidłowości. Wskazał, że sam skarżący podniósł, iż w danym okresie nie potrzebował dodatkowych osób do pracy, gdyż świadczenie usług hotelowych i gastronomicznych dla danego "rodzaju" klienta (obłożenie obiektu stanowiły głównie służby mundurowe stacjonujące na granicy, a nie sezonowi goście turystyczni) nie generowało konieczności tworzenia nowych miejsc pracy. A zatem, indywidualną decyzją strony, podyktowaną, jak podkreślała, racjonalnością przedsiębiorcy, było to aby, pomimo osiągania dobrych wyników finansowych (wyższych niż szacowano) z prowadzonej działalności, nie zwiększać zatrudnienia w okresie trwałości Projektu. Tymczasem, organ zauważył, że w przypadku Osi I, Działania 1.5 RPOWP, w ramach którego strona uzyskała wsparcie finansowe w Projekcie, szczególny nacisk położony był na tworzenie miejsc pracy w regionie. Jakkolwiek zwiększenie średniorocznego zatrudnienia w przedsiębiorstwie strony o 2,48 EPC oznacza wzrost zatrudnienia w regionie, to nie można uznać, że wypełniony został w pełni cel priorytetu inwestycyjnego Działania 1.5., którego osiągnięcie strona deklarowała poprzez zrealizowanie wskaźnika rezultatu na poziomie 5,00 EPC.
W ocenie IZ RPOWP, przedłożone przez pełnomocnika strony pismem z dnia 10 maja 2024 r. dokumenty w postaci faktur Vat, tj. nr 03/01/2022 z dnia 19 stycznia 2022 r. dotyczącej "rekrutacji pracownika na stanowisko kucharza", nr 05/01/2022 z dnia 26 stycznia 2022 r. dotyczącej "rekrutacji pracownika na stanowisko pokojowej", a także nr 9945/11/09/2022 z dnia 11 września 2022 r., nr 10147/24/09/2022 z dnia 24 września 2022 r., nr 10211/29/09/2022 z dnia 29 września 2022 r., nr 10501/25/10/2022 z dnia 25 października 2022 r., nr 12147/14/05/2023 z dnia 14 maja 2023 r. i faktury Proforma nr FP2022/10/4784 z dnia 25 października 2022 r., w treści których wskazano "płatność za korzystanie z serwisu z planu Monthly-XS przez 30 dni", jako dowody "dla wykazania faktów, iż strona miała realne problemy ze znalezieniem pracowników, podejmowała szerokie próby ich znalezienia, w tym opłacała koszty firm zajmujących się rekrutacją pracowników, opłacała koszty kont na serwisach służących poszukiwaniu pracowników", nie potwierdzają argumentacji strony, że to faktycznie "siła wyższa uniemożliwiła rekrutację" w Projekcie. Zdaniem organu strona nie wykazała, czy opłata za "korzystanie z serwisu z planu Monthly-XS przez 30 dni" dotyczy rekrutacji na stanowiska przewidziane w Projekcie. Ponadto, trudno jednoznacznie założyć, że problemy ze znalezieniem personelu wynikały bezpośrednio i wyłącznie z sytuacji związanej z Covid-19, a nie z innych współprzyczyn, tym bardziej, że na podjęcie decyzji o przyjęciu ofert pracy przez pracownika wpływ mają w dużej mierze m.in. proponowane warunki zatrudnienia. W oparciu o powyższe faktury, zdaniem organu, nie sposób uznać, że strona wykazała, iż podejmowała wszelkie, niezbędne działania służące zrealizowaniu w zaistniałych warunkach wskaźnika rezultatu na poziomie 5 EPC, i że dochowując należytej staranności nie była w stanie zapobiec wystąpieniu nieprawidłowości. Podkreślono, że nie w każdym przypadku wystąpienie Covid-19 oznacza zwolnienie beneficjenta z zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie. Koniecznym jest wykazanie przez beneficjenta, że dołożył należytej staranności przy wykonaniu umowy i że faktycznie to wystąpienie Covid-19 jako przyczyny wyłącznej spowodowało niewykonanie pełnego zakresu zobowiązań.
Organ ustosunkowując się do twierdzeń pełnomocnika strony, że strona zwiększając stanowiska pracy o 2,48 EPC wywiązała się z celów ogólnych i szczególnych Projektu zakładających wzrost zatrudnienia co najmniej o 1 EPC, zarzucając tym samym IZ RPOWP błąd w ustaleniach faktycznych, podkreślił iż w konkursie dla Działania 1.5 RPOWP kluczowym założeniem było jednoczesne wspieranie przedsiębiorczości i zwiększenie liczby nowych miejsc pracy na obszarach, których rozwój uwarunkowany jest siecią Natura 2000. Wyjaśnił, że z ustalonych kryteriów wyboru, w zestawieniu z zapisami RPOWP, wynika, że Projekt miał służyć realizacji dwóch celów: celu głównego, w ramach którego Beneficjent musiał dokonać inwestycji wskazanej we Wniosku o dofinansowanie realizacji projektu oraz zwiększyć zatrudnienie o minimum 1 etat i utrzymać go przez 2 lata (kryterium merytoryczne dopuszczające), jak również celu szczegółowego, mającego charakter premiujący, w ramach którego Beneficjent miał zwiększyć zatrudnienie w zakresie przekraczającym to, co było niezbędne do osiągnięcia celu głównego (kryterium zdefiniowane jako publiczny koszt utworzenia nowego miejsca pracy) - co w niniejszym przypadku oznaczało realizację wskaźnika wzrostu zatrudnienia na poziomie 5,00 EPC. Zdaniem organu odwoławczego, strona pomija, że zadeklarowany przez nią wzrost zatrudnienia o 5 osób miał bezpośredni wpływ na przyznanie dofinansowania w Projekcie.
IZ RPOWP podniósł, że podczas oceny strona otrzymała łącznie 62 pkt (do wsparcia kwalifikowały się projekty, które otrzymywały co najmniej 60 pkt), z czego aż 32 pkt strona otrzymała w ramach kryterium premiującego zwiększenie zatrudnienia ponad 1 EPC. Na marginesie zaznaczyć trzeba, że przyjmując do oceny merytorycznej osiągnięty poziom wskaźnika rezultatu, tj. 2,48 EPC, strona nie uzyskałaby w ogóle dofinansowania w konkursie, mimo spełnienia kryterium dopuszczającego (zwiększenie zatrudnienia o 1 etat). W świetle powyższego, zdaniem organu, trudno zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika strony, że poczynienie starań o wypełnienie założeń Umowy, tj. zrealizowanie co najmniej minimum projektowego, pozwala na zatrzymanie w całości dofinansowania.
W dalszej kolejności IZ RPOWP podniósł, że w myśl § 11 ust. 2 Umowy w sytuacji nieosiągnięcia celów Projektu w określonym stopniu, w takim samym stopniu zmniejszeniu ulegają wydatki poniesione w Projekcie i dofinansowane ze środków publicznych. Organ nakładając korektę finansową zastosował regułę proporcjonalności, o której mowa w § 11 ust. 2 Umowy (szczegółowo omówione w decyzji organu I instancji).
Poza tym, za nietrafiony organ odwoławczy uznał zarzut pełnomocnika strony co do niezastosowania w sprawie art. 24 ust. 11 pkt 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r. poz. 818 ze zm., dalej: "ustawa wdrożeniowa") w sytuacji, gdy do realizacji wskaźnika wzrostu zatrudnienia na poziomie 5,00 EPC nie doszło, jego zdaniem, z uwagi na działania organów państwowych podjęte w związku z wystąpieniem pandemii Covid-19 i wprowadzeniem stanu wyjątkowego na granicy polsko-białoruskiej. Wskazał, że wprowadzone przez rząd czasowe obostrzenia związane z wystąpieniem pandemii Covid-19 oraz czasowe ograniczenia w ruchu przygranicznym w związku z kryzysem migracyjnym nie wpisują się w działania organów państwa, o których mowa w art. 24 ust. 11 pkt 2 ww. ustawy, pozostające w bezpośrednim związku przyczynowym z wystąpieniem nieprawidłowości indywidualnej w postaci niewypełnienia przez stronę postanowień Umowy w zakresie zwiększenia zatrudnienia w okresie trwałości Projektu. Organ ustalił, że strona z powodzeniem prowadziła działalność w obiektach hotelowych, osiągając zyski z tej działalności, a jedynie zmienił się rodzaj klientów, których obsługiwała (z gości turystycznych na funkcjonariuszy zaangażowanych w pilnowanie granicy). Indywidualną decyzją strony, ocenianą z perspektywy potrzeb kadrowych w danym momencie, było odstąpienie od utworzenia nowych miejsc pracy w Projekcie, które zadeklarowała starając się o dofinansowanie - mając świadomość, że wskazana przez nią liczba etatów miała wpływ na uzyskanie wsparcia.
Organ odwoławczy nie podzielił także twierdzeń pełnomocnika strony, że w zaistniałym stanie faktycznym sprawy zastosowanie ma art. 12 ust. 1 oraz art. 5 ust. 1 i 2 specustawy, co zostało wyczerpująco wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Podkreślił, że strona po pojawieniu się pandemii Covid-19 nie występowała do IZ RPOWP z wnioskiem o zmianę postanowień Umowy w związku z problemami wywołanymi Covid-19 w zakresie dotyczącym realizacji wskaźnika wzrostu zatrudnienia, a dopiero po zakończeniu okresu trwałości Projektu, w którym dany wskaźnik miał zostać osiągnięty, wystąpiła z wnioskiem o nienakładanie korekty finansowej, odwołując się do sytuacji powiązanej z Covid19 i z kryzysem migracyjnym na granicy.
Zdaniem organu rozpoznającego sprawę w II instancji, przy wydawaniu decyzji nr 5/2023 nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dale: "k.p.a.") w zw. z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm., dalej: "u.f.p.").
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez naruszenie zasady praworządności, zaniechanie podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, pominięcie słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, jak również niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i zupełnie dowolne ustalenie, które nie pozwalało na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy, w tym w zakresie w jakim organ w zaskarżonej decyzji stwierdził, że niewywiązanie się ze wszystkich obowiązków wynikających z umowy o dofinansowanie nie wynikało z okoliczności niezawinionych przez skarżącego, w tym nie wynikało z wystąpienia pandemii choroby zakaźnej COVID-19 oraz kryzysu migracyjnego na granicy polsko - białoruskiej, gdy tymczasem to właśnie te okoliczności sprawiły, że skarżący nie osiągnął założeń Projektu oraz celu szczegółowego Działania 1.5 RPOWP, co doprowadziło organ II instancji do ustalenia stanu faktycznego niezgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy i błędne uznanie, że wskazane powyżej zdarzenia nie uniemożliwiły skarżącemu realizacji Umowy;
b) art. 24 ust. 1 w zw. z ust. 9 pkt 2 w zw. z art. 52a ustawy wdrożeniowej oraz art. 2 pkt 36 oraz art. 143 ust. 2 rozporządzenia nr 1303/2013, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a również zupełne pominięcie art. 5 i art. 354 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny prowadzące do stwierdzenia w Projekcie nieprawidłowości i z tego tytułu żądania zwrotu środków wykorzystanych na jego realizację, gdy tymczasem do nieprawidłowości o jakiej mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 w Projekcie nie doszło, bowiem zaszły w nim stan nie wynikał z działania lub zaniechania skarżącego;
c) naruszenie art. 12 ust. 1 oraz art. 5 ust 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych
(Dz. U. z 2022 r. poz. 1758, dalej jako: "specustawa") poprzez:
- ich niezastosowanie prowadzące do przyjęcia, że w Projekcie doszło do nieprawidłowości, za którą finansową odpowiedzialność powinien ponieść skarżący, gdy tymczasem ze względu na okoliczność, iż wystąpienie nieprawidłowości było bezpośrednim skutkiem pandemii COVID-19 korygowanie wydatków (korygowanie nieprawidłowości) nastąpić powinno przez pomniejszenie wydatków ujętych w deklaracji wydatków oraz we wniosku o płatność, przekazywanych do Komisji Europejskiej;
- wskazanie, że ww. przepisy nie mają zastosowania do niniejszego stanu faktycznego, gdyż można je stosować wyłącznie w trakcie trwałości okresu Projektu, a nie już po jego zakończeniu, w sytuacji gdy okres trwałości Projektu przypadał na stan pandemii Covid-19, a zatem wypełnienie obowiązków Projektowych było w pełni uzależnione od sytuacji epidemiologicznej w Polsce i na całym świecie, co nie daje podstaw do przyjęcia, że danych przepisów nie można zastosować w chwili obecnej wobec skarżącego;
d) naruszenie art. 22 ust. 7 akapit 3 rozporządzenia nr 1303/2013, poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w niniejszym stanie faktycznym nie występuje obiektywna przyczyna braku możliwości w całości wykonania Umowy przez skarżącego, w sytuacji gdy skarżący poczynił wszelkie starania o wypełnienie co najmniej minimum projektowego, tj. zwiększył zatrudnienie o przynajmniej 1 osobę (cel ogólny projektu), przy występujących jednocześnie okolicznościach nadzwyczajnych jakim było ogłoszenie pandemii COVID-19 oraz kryzysowej sytuacji na granicy polsko-białoruskiej, co czyni podstawy do stwierdzenia, że skarżący w niniejszej sprawie nie wykonał w pełni Umowy z uwagi na siłę wyższą;
e) naruszenie art. 143 ust 2 w zw. z art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie i wydanie decyzji orzekającej zwrot środków wskutek błędnego przyjęcia, że w niniejszej sprawie wystąpiła nieprawidłowość indywidualna;
f) art. 24 ust 11 pkt 2 ustawy wdrożeniowej, poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że regulacja ta nie ma zastosowania w przedmiotowym stanie faktycznym, w sytuacji gdy do braku realizacji poszczególnych celów założonych w projekcie przez skarżącego nie doszło, z uwagi na działania organów państwowych, a które to działania były wynikiem wystąpienia pandemii COVID-19 oraz wynikiem wprowadzenia stanu wyjątkowego na granicy;
g) art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust. 2 rozporządzenia nr 1303/2013 oraz art. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (dalej: "rozporządzenie 2988/95"), poprzez zupełne pominięcie zasady proporcjonalności oraz żądanie zwrotu środków w rażąco nadmiernej kwocie.
Mając powyższe zarzuty na względzie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja IZ RPOWP z 1 lipca 2024 r. nr 23/2024, w której organ ten utrzymał w mocy własną decyzję z 29 lutego 2024 r. nr 5/2024 w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania do zwrotu, wypłaconej w związku z realizacją Projektu pn. "Zwiększenie zdolności produkcyjnych poprzez budowę nowego obiektu noclegowo-konferencyjnego z 16 miejscami noclegowymi" na podstawie Umowy o dofinansowanie nr UDA-RPPD.01.05.00-20- 0231/18-00 z dnia 28 listopada 2018 r., zmienionej aneksem nr UDA-RPPD.01.05.00-20-0231/18-01 z dnia 6 maja 2020 r., w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 (RPOWP), wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia wypłaty środków do dnia zwrotu.
Podstawę prawną decyzji IZ RPOWP stanowiły przepisy art. 207 u.f.p. W ust. 1 powołanego artykułu wskazuje się, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są (1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, (2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, (3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
Z dalszych przepisów powołanego artykułu (ust. 8 i 9) wynika, że w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa powyżej właściwa instytucja wzywa do: (1) zwrotu środków lub (2) do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o którym mowa w ust. 2, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Natomiast po bezskutecznym upływie tego terminu, właściwy organ wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu.
Należy dodać, że w myśl art. 60 pkt 6 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są m.in. należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności. Stosownie do treści art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa(Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.).
W ocenie Sądu w okolicznościach stanu faktycznego niniejszej sprawy uzasadnione było stwierdzenie, że środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, wobec czego organ zasadnie najpierw wezwał stronę do zwrotu wypłaconych środków (w wys. 110.755,49 zł ), a następnie z uwagi na brak dobrowolnego zwrotu środków, wydał stosowną decyzję.
Sąd podziela pogląd wyrażany wielokrotnie w orzecznictwie, że w pojęciu "innych procedur" mieszczą się umowy zawierane przez beneficjentów na wykonanie zgłoszonych przez nich w ramach określonych programów operacyjnych i wyłonionych do dofinansowania projektów (zob. wyrok NSA z dnia 29 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 1195/18, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc te wskazania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że w umowie z 28 listopada 2018 r., zmienionej aneksem z 6 maja 2020 r., przewidziano realizację Projektu w zakresie rzeczowym i finansowym od 28 listopada 2018 r. do 26 lutego 2020 r. Umowa przewidywała dofinansowanie w kwocie 549.382,39 zł. W dokumentacji aplikacyjnej strona skarżącą określiła wartość wskaźnika wzrostu zatrudnienia na poziomie 5,00 EPC (stanowiska pracy dla 5 osób związanych z obsługą Projektu) jako możliwą do osiągnięcia, wiedząc że będzie rozliczana z wykonania tegoż kluczowego dla programu wskaźnika odpowiadającego za spełnienie kryterium konkursowego, w zakresie przyczynienia się Projektu do realizacji celu szczegółowego Działania 1.5 RPOWP. Bezspornym jest, że strona nie osiągnęła założeń Projektu oraz celu szczegółowego Działania 1.5 RPOWP. Organ po przenalizowaniu wyjaśnień i dokumentów przedłożonych przez skarżącego ustalił, że ww. nie osiągnął wskaźnika rezultatu w 50,40 % oraz, że w związku ze stwierdzoną nieprawidłowością wezwał ww. do zwrotu środków dofinansowania w wysokości wynikającej z korekty finansowej, tj. 110.755,49 zł.
W ocenie Sądu, próby wykazania przez stronę skarżącą, że zatrudnienie w ramach Projektu nie było kwestią zasadniczą lecz poboczną nie zasługują w żadnym stopniu na uznanie. Jak słusznie podniósł organ, przedmiotem konkursu, w ramach którego skarżący aplikował o środki publiczne, było udzielenie wsparcia podmiotom wpisującym się w cele Działania 1.5 RPOWP, tj. inwestycje otrzymujące dofinansowanie miały zapewniać zrównoważone korzyści społeczno-ekonomiczne i charakteryzować się tworzeniem trwałych miejsc pracy. Zatem kluczowym było, aby dotowane inwestycje przyczyniały się także do zwiększenia liczby nowych miejsc pracy na obszarach, których rozwój uwarunkowany jest siecią Natura 2000, stanowiących podstawę dochodów miejscowej ludności. Ocenie podlegało, czy realizacja przedsięwzięcia spowoduje wzrost liczby miejsc pracy u skarżącego. Cel ten był równie ważny, jak wzmocnienie potencjału inwestycyjnego i konkurencyjności podmiotów gospodarczych w regionie, albowiem głównym założeniem Działania 1.5 było jednoczesne wspieranie przedsiębiorczości i wzrostu zatrudnienia. Wskazać również należy, co było także podnoszone w obu decyzjach administracyjnych, że liczba utworzonych miejsc pracy odgrywała kluczową rolę na etapie oceny merytorycznej Projektu i miała bardzo duży wpływ na otrzymanie dofinansowania. Jak trafnie wskazał organ, kryterium dotyczące liczby utworzonych miejsc pracy pozwalało na zdobycie aż 40 punktów na 100 punktów możliwych do uzyskania w ramach wszystkich pozostałych kryteriów. Projekt skarżącego uzyskał łącznie 62 punktów, z czego 32 punktów zostało przyznane za kryterium "publiczny koszt utworzenia nowego miejsca pracy".
Skarżący, jako główną przyczynę nieosiągnięcia założeń Projektu oraz wskaźnika zatrudnienia wskazała epidemię Covid-19 oraz kryzys migracyjny na granicy polsko-białoruskiej.
Odnośnie epidemii Covid-19, Sąd stwierdził, że zarzut naruszenia przez organ art. 12 ust. 1 oraz art. 5 ust. 1 i 2 specustawy oraz argumentacja z tym związana nie zasługuje na uwzględnienie.
W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 i 2 specustawy w przypadku, gdy nieprawidłowość indywidualna jest bezpośrednim skutkiem wystąpienia Covid-19, a beneficjent wykaże, że pomimo dochowania należytej staranności nie był w stanie zapobiec wystąpieniu tej nieprawidłowości, korygowanie wydatków następuje przez pomniejszenie wydatków ujętych w deklaracji wydatków oraz we wniosku o płatność, przekazywanych do Komisji Europejskiej, o kwotę odpowiadającą oszacowanej wartości korekty finansowej wynikającej z tej nieprawidłowości (ust 1). W przypadku, o którym mowa w ust. 1, przepisów art. 207 u.f.p. nie stosuje się.
Zastosowanie tego przepisu możliwe jest więc w sytuacji łącznego zaistnienia dwóch okoliczności - pierwszej wskazującej na bezpośredni wpływ pandemii Covid-19 na zaistniałą nieprawidłowość, drugiej - dopełnieniem przez beneficjenta aktów należytej staranności w celu zapobieżenia wystąpienia nieprawidłowości. Należy przy tym wyjaśnić, że za bezpośredni skutek wystąpienia Covid-19 można uznać jedynie takie zdarzenia, które zostały wprost wywołane przez tę chorobę. W hipotezie przepisu nie mieszczą się natomiast sytuacje, gdy zaniechania podmiotów skutkujące nieprawidłowością wynikają ze środków administracyjnych związanych z epidemią, takich jak zamknięcie granic, niefunkcjonowanie władz publicznych, czy przyjęcie innych obostrzeń o charakterze generalnym, wpływających na działania podmiotów zaangażowanych w realizację projektu.
Jak natomiast wskazano powyżej - skarżący nie wykazał, aby pandemia miała bezpośredni wpływ na realizację projektu. Jak słusznie wskazał organ, powołuje on ogólnikowe fakty wpływu pandemii na problemy z zatrudnieniem pracowników, nie podaje zaś żadnych aktów staranności podjętych w celu uniknięcia powstania nieprawidłowości.
Stosownie zaś do treści art. 12 ust. 1 specustawy w przypadku gdy na skutek wystąpienia Covid-19 realizacja postanowień umowy o dofinansowanie projektu albo decyzji o dofinansowaniu projektu w zakresie wynikającym z zatwierdzonych kryteriów wyboru projektów jest niemożliwa lub znacznie utrudniona, odpowiednio umowa albo decyzja mogą zostać zmienione na uzasadniony wniosek beneficjenta.
W przedmiotowej sprawie, na co trafnie wskazuje organ, powyższy przepis nie miał zastosowania. Po pierwsze skarżący, po pojawieniu się pandemii COVID-19 nie wystąpił do IZ RPOWP z żadnym wnioskiem o zmianę postanowień Umowy o dofinansowanie oraz nie wykazał wiarygodnymi dowodami faktycznego wpływu zdarzeń związanych z pandemią na możliwość wywiązania się z postanowień Umowy. Po drugie strona nie może powoływać się na epidemię Covid-19 (a także kryzys migracyjny na granicy) odwołując się do jej negatywnego wpływu na bliżej niezidentyfikowane grono w postaci całej branży hotelowo - gastronomicznej, ponieważ prawidłowym postępowaniem powinno być odniesienie do swojej indywidulanej sytuacji. Dopiero dokładna analiza konkretnego przypadku pozwala na stwierdzenie czy taki negatywny wpływ wystąpił. Zarówno art. 12 ust. 1 specustawy jak i art. 22 ust. 7 akapit 3 rozporządzenia 1303/2013, jak też uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt III CZP 100/07 wskazują na związek przyczynowy jaki musi zaistnieć między wystąpieniem siły wyższej (w przedmiotowym stanie faktycznym: Covid-19, kryzys migracyjny), a sytuacją podmiotu, która doprowadziła do niezrealizowania przez niego postanowień umowy.
Z akt sprawy wynika natomiast, że w badanym okresie przedsiębiorstwo skarżącego odnotowało dużo większe od planowanych przychody i zyski z działalności gospodarczej. Organ ustalił, że na podstawie przekazanych przez skarżącego deklaracji podatkowych PIT-36L oraz wydruków z systemu księgowego "podsumowanie księgi przychodów i rozchodów" ustalono, że przychody ogółem w 2020 r. wyniosły 2.067,60 tys. zł wobec zakładanych 2.069,40 tys. zł, w 2021 r. 2.810,70 tys. zł wobec zakładanych 2.144,60 tys. zł, w 2022 r. 5.094,40 tys. zł wobec zakładanych 2.215,10 zł, koszty ogółem wyniosły 2020 r. 1.749,60 tys. zł wobec zakładanych 1.801,30 tys. zł, w 2021 r.: 2.064,70 tys. zł wobec zakładanych 1.846,20 tys. zł, w 2022 r. 3.425,80 tys. zł wobec zakładanych 1.888,40 tys. zł, zysk brutto w 2020 r. wyniósł 318 tys. zł wobec zakładanych 268 tys. zł, w 2021 r.: 746 tys. zł wobec zakładanych 298 tys. zł, w 2022 r.: 1 668,60 tys. zł wobec zakładanych 326,70 zł. Stosunek zysku brutto do przychodów wyniósł w 2020 r. 15,38% wobec zakładanego 12,96%, w 2021 r. 26,54% wobec zakładanego 13,91%, w 2022 r. 32,75% wobec zakładanego 14,75%. Wszystkie zakładane wartości dotyczące przychodów, kosztów, zysku brutto oraz stosunku zysku brutto do przychodów ogółem pochodzą z Biznes Planu stanowiącego załącznik nr 1 do Umowy o dofinansowanie. Powyższe dane, jak słusznie stwierdził organ, wskazują że zarówno Covid-19 jak i kryzys migracyjny nie spowodowały spadku przychodów w okresie restrykcji. Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżący w latach 2020-2022 każdego roku odnotowywał wzrost przychodów oraz zysku brutto (w 2022 r. znacząco wyższe). Skarżący w piśmie do organu z dnia 12 lipca 2023 r. podniósł, że "w porównaniu do projekcji za 3 lata działalności obiektu to nastąpił wzrost przychodu o 200% od planowanego. Za lata 2019-21 planowany łączny przychód miał wynosić 3 888 tys. zł, wyniósł zaś 7 229,7 tys. (...). Zysk w analizowanym okresie 3 lat wyniósł łącznie 2 732,7 tys. zł i był większy od założonego o 1 822 tys. zł. Do budżetu Państwa wpłynęło w formie podatku dochodowego od firmy 507,7 tys. zł było to więcej od zakładanego podatku o 348,3 tys. Jest to najlepszy dowód iż działania pozytywnie wpłynęły i rozwinęły przedsiębiorstwo".
Z powyższych ustaleń organu wynika, że epidemia Covid-19, jak również kryzys migracyjny mogły stanowić utrudnienie w działaniu przedsiębiorstwa jednak, w ocenie Sądu, nie były one dominującą przyczyną niezrealizowania celu Projektu w postaci zwiększenia zatrudnienia ostatecznie o 5,0 EPC. Strona mimo obu kryzysów znalazła się w korzystnej sytuacji, ponieważ jak podnosi organ, goście "zwyczajni" zostali zastąpieni przez gości będących pracownikami służb mundurowych. Sugerowanie przez stronę, że ten rodzaj klienta wymagał mniejszej obsługi wydaje się niczym nieuzasadniony.
Podpisując umowę o dofinansowanie w określonym kształcie skarżący powinien liczyć się z ryzykiem związanym z niedotrzymaniem warunków umowy. Mając świadomość ciążących na stronie obowiązków w związku z otrzymanym dofinansowaniem zasadne jest stanowisko organu, że działania strony skarżącej, mogły pójść dalej niż tylko te, które faktycznie miały miejsce (szukanie pracowników w serwisach internetowych). W ocenie Sądu, co słusznie stwierdził IZ RPOWP, strona nie wykorzystała wszystkich możliwości, które mogła zastosować aby osiągnąć cele projektu.
Tym samym bezzasadny okazał się zarzut naruszenia art. 22 ust. 7 rozporządzenia 1303/2013, poprzez jego niezastosowanie, ponieważ w stanie faktycznym sprawy nie wystąpiła obiektywna okoliczność, która uniemożliwiła wykonanie w całości postanowień Umowy o dofinansowanie. Warunkiem powoływania się na siłę wyższą, rezultatem działania której jest niepowodzenie w realizacji przyjętych zobowiązań, jako okoliczność wyłączającą odpowiedzialność, jest zachowanie należytej staranności - podjęcie wszelkich dostępnych działań, wiążących się nawet ze wzrostem kosztów, aby uniknąć wystąpienia nieprawidłowości. Tymczasem sam skarżący podnosił, że w danym okresie nie potrzebował dodatkowych osób do pracy, gdyż świadczenie usług hotelowych i gastronomicznych dla danego "rodzaju" klienta (obłożenie obiektu stanowiły głównie służby mundurowe stacjonujące na granicy, a nie sezonowi goście turystyczni) nie generowało konieczności tworzenia nowych miejsc pracy.
Za bezpodstawne Sąd uznał twierdzenia pełnomocnika, że skarżący był zmuszany przez organ do podejmowania nieracjonalnych decyzji związanych ze zwiększeniem zatrudnienia, w tym tworzeniu sztucznych miejsc pracy. Tym bardziej, że skarżący we Wniosku o dofinansowanie będącym załącznikiem do Umowy o dofinasowanie, wskazał że zatrudnienie w liczbie nowych 5 osób będzie dla niego korzystne i potrzebne.
W tym kontekście nietrafiony jest również zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 w zw. z ust. 9 pkt 2 w zw. z art. 52a ustawy wdrożeniowej oraz pominięcie art. 5 i art. 354 § 2 kodeksu cywilnego. Obowiązkiem IZ RPOWP wyznaczonym przepisami europejskimi i krajowymi, jest dopilnowanie aby Projekt został zrealizowany zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym zawartą Umową o dofinansowanie, tak aby środki europejskie były wykorzystane zgodnie z celem na jaki zostały przeznaczone. Bezpodstawne jest zatem twierdzenie, że organ nadużył prawo określając kwotę zobowiązania podlegającą zwrotowi jako, że odzyskiwanie środków wynikających z nieprawidłowości jest jego obowiązkiem wynikającym z przepisów prawa publicznego i skorelowanym z ochroną interesu publicznego.
Za niezasadny Sąd uznał zarzut strony skarżącej co do niezastosowania w sprawie art. 24 ust. 11 pkt 2 ustawy wdrożeniowej, w sytuacji, gdy do realizacji wskaźnika wzrostu zatrudnienia na poziomie 5,00 EPC nie doszło z uwagi na działania organów państwowych podjęte w związku z wystąpieniem pandemii Covid-19 i wprowadzeniem stanu wyjątkowego na granicy polsko-białoruskiej.
Zgodnie z treścią przepisu art. 24 ust. 11 pkt 2 ustawy wdrożeniowej w przypadku gdy nieprawidłowość indywidualna wynika bezpośrednio z działania łub zaniechania organów państwa - korygowanie wydatków następuje przez pomniejszenie wydatków ujętych w deklaracji wydatków oraz we wniosku opłatność, przekazywanych do Komisji Europejskiej, o kwotę odpowiadającą oszacowanej wartości korekty finansowej wynikającej z tej nieprawidłowości. W świetle powołanego przepisu nieobciążanie beneficjenta konsekwencjami finansowymi za nieprawidłowość ma miejsce wyłącznie w przypadku, gdy nieprawidłowość ta jest bezpośrednio rezultatem działania lub zaniechania organów państwa lub innych podmiotów działających w imieniu szeroko rozumianych władz publicznych. W okolicznościach niniejszej sprawy, powołana regulacja art. 24 ust. 11 pkt 2 ustawy wdrożeniowej nie ma w ogóle zastosowania. Wprowadzone przez rząd czasowe obostrzenia związane z wystąpieniem pandemii Covid-19 oraz czasowe ograniczenia w ruchu przygranicznym w związku z kryzysem migracyjnym nie wpisują się w działania organów państwa, o których mowa w ww. przepisie, pozostające w bezpośrednim związku przyczynowym z wystąpieniem nieprawidłowości indywidualnej w postaci niewypełnienia przez stronę postanowień Umowy w zakresie zwiększenia zatrudnienia w okresie trwałości Projektu. Powołane przez stronę zdarzenia w postaci pandemii Covid-19 i kryzysem migracyjnego na granicy polsko-białoruskiej, jakie wystąpiły w okresie trwałości Projektu, nie uniemożliwiły stronie realizacji Umowy o dofinansowanie.
Jak ustalił organ, strona z powodzeniem prowadziła działalność w obiektach hotelowych, osiągając zyski z tej działalności, a jedynie zmienił się rodzaj klientów, których obsługiwała (z gości turystycznych na funkcjonariuszy zaangażowanych w pilnowanie granicy). Indywidualną decyzją strony, ocenianą z perspektywy potrzeb kadrowych w danym momencie, było odstąpienie od utworzenia nowych miejsc pracy w Projekcie, które zadeklarowała starając się o dofinansowanie - mając świadomość, że wskazana przez nią liczba etatów miała wpływ na uzyskanie wsparcia.
W ocenie Sądu bezpodstawny okazał się również zarzut naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p. oraz art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust rozporządzenia 1303/2013 oraz art. 2 pkt 1 rozporządzenia 2988/95, poprzez pominięcie zasady proporcjonalności oraz żądanie zwrotu środków w rażąco nadmiernej kwocie.
Z akt sprawy wnika, że organ zarówno w decyzji 29 lutego 2024 r., jak i w zaskarżonej decyzji wyczerpująco wyjaśnił, że w sytuacji nieosiągnięcia kluczowego wskaźnika rezultatu, na podstawie którego miało być monitorowane osiągnięcie założeń merytorycznych Projektu i Działania 1.5 RPOWP, obniżenie dofinansowania następuje zgodnie z zasadą z § 11 pkt 2 Umowy o dofinansowanie czyli właśnie zasadą proporcjonalności, tj. proporcjonalnie do poziomu założeń (celów) udzielonego wsparcia finansowanego ze środków publicznych. Ustalając kwotę wymaganą do zwrotu od skarżącego organ uwzględnił w jakim stopniu skarżący wypełnił zobowiązanie wpisujące się w cel Działania 1.5. RPOWP w postaci wzrostu zatrudnienia w odniesieniu do wagi celu szczegółowego w konkursie, którego osiągnięcie jest przez IZ RPOWP kwestionowane. Szczegółowe wyjaśnienia, przyjęty wzór i obliczenia znajdują się na str. 19 decyzji z dnia 29 lutego 2024 r. nr 5/2024. Zasadne jest twierdzenie organu, że żądana kwota zwrotu 110.755,49 zł jest efektem przyjętej zasady proporcjonalności.
Poza tym organ trafnie podnosił, że osiągnięty przez skarżącego i zaakceptowany przez organ wskaźnik zatrudnienia na poziomie 2,48 EPC nie pozwoliłby beneficjentowi na otrzymanie jakiegokolwiek dofinansowania, gdyż przy takim poziomie zatrudnienia ww. nie przekroczyłby wymaganej punktacji uprawniającej do dofinansowania i zostałby odrzucona na etapie oceny merytorycznej.
Mając powyższe na względzie Sąd za bezzasadny uznał też zarzut naruszenia art. 143 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie i wydanie decyzji orzekającej zwrot środków wskutek błędnego przyjęcia, że w niniejszej sprawie wystąpiła nieprawidłowość indywidualna.
Organ odwołując się do definicji pojęcia "nieprawidłowości", zawartej w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 ("każde naruszenia prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem") zasadnie wskazał, że strona poprzez nieosiągnięcie kluczowych założeń Projektu w zakresie wzrostu zatrudnienia, naruszyła postanowienia § 2 ust. 2, § 4 ust. 1 pkt 1) i 2) oraz § 11 pkt 2) Umowy o dofinansowanie oraz podrozdziału 6.2 pkt 3 lit. b) i e) Wytycznych kwalifikowalności, a także, że naruszenie to miało szkodliwy wpływ na budżet UE poprzez obciążenie go "nieuzasadnionym" wydatkiem, za który uznaje się wydatek poniesiony niezgodnie z przepisami prawa oraz procedurami obowiązującymi w RPOWP, spełniający kryteria dochodzenia zwrotu. Szkoda w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, to uszczerbek finansowy dokonany w budżecie Unii lub w budżetach zarządzanych przez Unię, albo uszczerbek finansowy, na jaki budżety te zostały narażone poprzez sfinansowanie lub groźbę sfinansowania wydatku, który nie może być uznany za kwalifikowalny w Projekcie (wypłata środków dofinansowania w pełnej wysokości, mimo nieosiągnięcia wszystkich założonych celów). Jak słusznie stwierdził organ, pozostawienie stronie skarżącej postępowania całkowitej kwoty dofinansowania przeznaczonego na Projekt, (stanowiący nierozerwalną całość z założonymi celami), który nie został zrealizowany w kształcie określonym w dokumentacji aplikacyjnej, spowodowałoby, że w ramach budżetu Unii Europejskiej doszłoby do sfinansowania wydatku niezgodnie z zasadami udzielania wsparcia. Obowiązujące przepisy prawa regulujące kwestie realizacji programów operacyjnych i projektów wspartych ze środków unijnych, nie pozwalają odstąpić od wymierzenia korekty finansowej w przypadku stwierdzenia zaistnienia w projekcie (operacji) nieprawidłowości, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia UE, tj. naruszenia mającego szkodliwy wpływ na budżet UE. Art. 72 powołanego rozporządzenia wskazuje, że na państwo członkowskie nałożony został w zakresie systemu zarządzania i kontroli, m.in. obowiązek zapobiegania, wykrywania i korygowania nieprawidłowości oraz odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych. Z regulacji art. 85 rozporządzenia 1303/2013 wynika, że celem korekty finansowej jest wyłączenie z finansowania unijnego wydatków, które naruszają obowiązujące przepisy prawa (czyli innymi słowy doprowadzenie do sytuacji, w której 100% wydatków będzie zgodna z regulacjami UE i krajowymi).
Z kolei przepis art. 143 rozporządzenia stanowi, że państwa członkowskie dokonują korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Przy obliczaniu wysokości korekt państwa członkowskie biorą pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze polityki spójności lub EFMR. W odniesieniu zatem do mechanizmu korekt finansowych przewidzianego w powołanym wyżej art. 143 rozporządzenia należy stwierdzić, że ów przepis wymaga od państw członkowskich (właściwych organów krajowych) dokonania korekty finansowej w wypadku wystąpienia nieprawidłowości.
W przedmiotowe sprawie, wobec rzeczywistego wzrostu zatrudnienia w przedsiębiorstwie o 2,48 EPC w stosunku do wartości 5,00 EPC, która została przez stronę zadeklarowana przy ubieganiu się o dofinansowanie w określonej wysokości, cel udzielonego wsparcia został zrealizowany w 49,60 %, czyli stopień nie osiągnięcia celu szczegółowego to 50,40%. Niewątpliwie niedochowanie przez skarżącego wymogu wzrostu zatrudnienia, skutkowało nieuzasadnionym wydatkiem z budżetu Unii.
Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie doszło do "nieprawidłowości", której wystąpienie zobowiązywało IZ RPOWP do podjęcia działań umożliwiających odzyskanie środków, w tym wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. z uwagi na wykorzystanie środków dofinansowania z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., tj. "innych procedur", czyli reguł określających zasady wydatkowania środków pomocowych, przyznanych w ramach RPOWP.
Sąd nie stwierdził również, aby organ naruszył przepisy postępowania,
w szczególności zarzucane w skardze art. 6, art. 7, art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1, 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Organ dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy i w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy.
W postępowaniu tym ustalone zostały wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, a dokonana przez IZ RPOWP ocena prawna znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Strona skarżąca nie zrealizowała podstawowych założeń merytorycznych (celu) Umowy o dofinansowanie, tj. nie zwiększyła poziomu zatrudnienia co było kwestią kluczową i decydującą w przyznaniu dofinansowania. Samo poczynienie starań o wypełnienie założeń Umowy, tj. zrealizowanie co najmniej minimum projektowego, nie pozwala na "zatrzymanie" w całości dofinansowania.
Sąd nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.).