I SA/Bk 298/22

I SA/Bk 298/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 74/23 - Wyrok NSA z 2024-03-13
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 278
art. 7,  art. 8 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - teskt jedn.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 32 ust. 2 lit. a
Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art.244 ust.2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 145 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 października 2022 r. sprawy ze skargi T.J. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 r. oddala skargę
Uzasadnienie
T. J. (dalej jako: "skarżący") w dniu 11 maja 2017 r. złożył za pośrednictwem poczty w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w (ARiMR) w B. wniosek o przyznanie płatności na 2017 r., w którym ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej i płatności za zazielenienie do działek rolnych o powierzchni łącznej 40,33 ha oraz płatności redystrybucyjnej.
Decyzją z [...] lutego 2018 r. nr [...]Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał skarżącemu jednolitą płatność obszarową i płatność za zazielenienie zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku, oraz płatność redystrybucyjną do powierzchni wynikającej z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2017 r., poz. 278, dalej jako: "ustawa o płatnościach").
W związku ze stwierdzeniem wystąpienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych oraz uzyskaniem nowych dowodów nieznanych organowi
w dniu wydania decyzji z [...] lutego 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR
w B. postanowieniem z [...] września 2021 r. wznowił postępowanie administracyjne na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147
i 150 stawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej jako: "k.p.a.").
W dniu [...] listopada 2021 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynęło pismo P. Sp. z o. o. z [...] października 2021 r. stanowiące odpowiedź na wniosek oraz umowa użytkowania gruntów rolnych zawarta w dniu [...] maja 2016 r. i umowa zawarta w dniu [...] maja 2017 r. pomiędzy P. Sp. z o. o. a skarżącym.
Z kolei w dniu [...] listopada 2021 r. do organu I instancji wpłynęły wyjaśnienia skarżącego, zaś w dniu [...] grudnia 2021 r. pismo Gminy T. z [...] listopada
2021 r.
Decyzją z [...] stycznia 2022 r. nr [...]Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. uchylił decyzję ostateczną z [...] lutego 2018 r. oraz odmówił skarżącemu przyznania wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2017 r.
Po rozpatrzenia odwołania, Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. (dalej jako: Dyrektor POR ARMiR") decyzją z [...] marca 2022 r. nr [...]uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w B.
Po ponownym rozpatrzeniu organ I instancji decyzją z [...] kwietnia 2022 r. nr [...]uchylił decyzję ostateczną z [...] lutego 2018 r. oraz odmówił skarżącemu przyznania wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2017 r.
Od powyższej decyzji skarżący w dniu [...] kwietnia 2022 r. złożył odwołanie, zaś w dniach [...] maja 2022 r. i [...] czerwca 2022 r. (data nadania) wniosek o przeprowadzenie dowodu.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor POR ARMiR decyzją z [...] czerwca
2022 r. nr [...]utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności podniósł, że organ I instancji prawidłowo, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w związku z wykryciem nowych okoliczności, nieznanych organowi w dniu wydania decyzji. Okolicznościami tymi było powzięcie w dniu [...] sierpnia 2021 r. informacji, że zadeklarowane we wniosku na 2017 r. działki znajdują się w kompleksie Wolnego Obszaru Celnego (dalej jako: "WOC"), co ma wpływ na zmianę oceny stanu faktycznego w sprawie.
Dyrektor POR ARMiR podniósł, że w przedmiotowej sprawie bezsporne jest więc, że powierzchnia WOC wynosi 167,85 ha, a powierzchnia deklarowana przez skarżącego we wniosku 40,33 ha. Wyjaśnił, że zgodnie z definicją prawa unijnego "kwalifikujący się hektar" oznacza wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego, wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub - w przypadku gdy obszar wykorzystuje się także do prowadzenia działalności pozarolniczej - wykorzystywane w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej. Mając powyższe organ odwoławczy uznał, że deklarowane działki należy uznać jako niespełniające definicji "kwalifikowanego obszaru", wobec tego badanie pozostałych warunków, które są konieczne do przyznania pomocy jest zbędne i miałoby na celu przedłużenie postępowania. Niespełnienie jednego warunku uzasadnia odmowę przyznania płatności.
Ponadto organ odwoławczy podniósł, że deklarowane we wniosku działki leżą na terenie WOC i są ogrodzone z wyznaczonymi miejscami wejść i wyjść z tego obszaru, zaś przemieszczanie się na tym terenie jest ściśle monitorowanie. Wjazd na teren WOC wymaga zgody zarządcy obszaru czyli gminy T. Wytyczne dotyczące przemieszczania się na terenie WOC zostały szczegółowe określone w "Zasadach wstępu do Wolnego Obszaru Celnego w gminie T. oraz przemieszczania się w nim" oraz w "Instrukcji w sprawie określania zasad i warunków wstępu i przemieszczania się na terenie Wolnego Obszaru Celnego w gminie T., przeprowadzania kontroli celnej towarów wprowadzanych
i wyprowadzanych z Wolnego Obszaru Celnego w gminie T. oraz rodzaju stosownych dokumentów". Zasady zamieszcza się przy wjeździe na WOC oraz na stronie internetowej.
Odnosząc się do dowodów zgromadzonych w postępowaniu Dyrektor POR ARMiR na podstawie informacji przekazanych przez zarządzającego obszarem WOC, tj. gminę T. (pismo z [...] listopada 2021 r.) ustalił, że w 2016 roku na terenie WOC usunięto część zakrzaczeń oraz przeprowadzono odstrzał dzików na co wydano stosowne zezwolenia, wyznaczając termin i osoby do jego przeprowadzenia. Ponadto w okresie od grudnia 2015 roku do 2021 r. skarżący nie zwracał się o wyrażenie zgody na wjazd na teren WOC. Bez znaczenia dla wyniku sprawy jest oświadczenie zarządcy, że żadne zabiegi agrotechniczne na ww. działkach we wskazanym okresie nie były przeprowadzane. Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, że wjeżdżał na teren WOC bez uzyskania zgody (naruszając prawo celne) i wykonywał działalność rolniczą jak również zdjęć przedłożonych zarówno przez gminę T. jak i przez skarżącego oraz oświadczeń J. B. i D.P. organ stwierdził, iż nie mają wpływu na zmianę zaskarżonej decyzji bowiem nie zmieniają specyfiki terenu WOC, który nie jest kwalifikującym się hektarem. Poza tym nie wiadomo kiedy wykonano przedłożoną dokumentację fotograficzną.
Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nie spełnił podstawowego warunku do przyznania płatności określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach, gdyż wszystkie działki które deklarował we wniosku na 2017 r. położone są na gruntach nie będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 608 z późn. zm., dalej jako: "rozporządzenie nr 1307/2013"), a on sam nie wypełnia dyspozycji "rolnika", gdyż poza działkami znajdującymi się na terenie WOC nie posiada innych działek, na których prowadziłby działalność rolniczą.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją, pełnomocnik Skarżącego wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zaskarżając ją
w całości. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:
- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy,
a mianowicie:
a. naruszenie art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w zw. art. 7 k.p.a., poprzez niezałatwienie sprawy po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść skarżącego oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego kroków, skutkujące bezpodstawnym przyjęciem, że skarżący nie użytkował rolniczo posiadanych działek, nie spełniał ustawowych przesłanek bycia rolnikiem, a deklarowane do płatności działki rolne/ewidencyjne z powodu ich lokalizacji w obszarze WOC nie kwalifikują się do płatności;
b. naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a., poprzez nie prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, jak również nie wyjaśnieniu przesłanek którymi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie - z pominięciem rzetelnej, obiektywnej i logicznej analizy materiału dowodowego, ograniczając się tylko do arbitralnej błędnej wykładni bezpodstawnie zastosowanych przepisów materialnych, skutkującej odmową płatności;
c. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, pominięciu w ocenie stanu faktycznego istotnych faktów świadczących o tym, że skarżący użytkował rolniczo posiadany grunt i spełniał wszelkie ustawowe wymogi aby płatność otrzymać - na okoliczność czego przedstawił dowody; ponadto zaniechaniu jakiejkolwiek oceny materiału dowodowego z powodu błędnego założenia, że deklarowane do płatności działki rolne/ewidencyjne i tak nie stanowią według organu "kwalifikowanego obszaru" - chociaż ARiMR dla tychże działek wyznaczyła maksymalny kwalifikowany obszar zgodnie z art. 5 ust. 2 lit. a. rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 i płatności do takich działek/powierzchni się należą;
d. naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie załączonych przez skarżącego dowodów, a jedynie błędne przyjęcie bezpodstawnej hipotezy, że deklarowane do płatności działki do tej płatności się nie kwalifikują;
e. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych, nie opartych na zasadzie logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego błędnych stwierdzeń; przejawiające się stronniczą i tendencyjną postawą organu który skupił się tylko i wyłącznie na utwierdzeniu się, w błędnym przekonaniu, że działki położone na obszarze WOC nie kwalifikują się do płatności i jakiekolwiek dowodzenie, że działki te były użytkowane przez skarżącego nie ma według organu dla sprawy żadnego znaczenia;
f. naruszenie art. 81 a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie na korzyść skarżącego wygenerowanych przez organ wątpliwości co do tego, że skarżący użytkował deklarowane do płatności działki rolne/ewidencyjne;
g. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezpodstawnym utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji pomimo, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, jak również przepisów prawa materialnego
- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
h. naruszenie art. 244 ust. 2 rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiającemu unijny kodeks celny (Dz. U. UE. L. z 2013 r., poz. 269.1, dalej jako: "UKC"), poprzez jego błędną wykładnię a w konsekwencji bezpodstawne zastosowanie w sytuacji kiedy powyższy przepis jak również jakikolwiek przepis zawarty w UKC nie zabrania użytkowania gruntów rolnych zgodnie z zasadami dobrej kultury rolnej i w żaden sposób nie dyskwalifikuje skarżącego do ubiegania się o przyznanie pomocy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego czy ONW udzielanej przez ARiMR; powyższy przepis w kontekście przedmiotowej sprawy ma charakter neutralny i nie może być stosowany przez nieuprawniony do tego organ ARiMR w celu kwalifikacji czy dany grunt czy też użytkowanie tego gruntu prze skarżącego będzie skutkowało przyznaniem pomocy czy też nie;
i. naruszenie art. 7 ustawy o płatnościach - polegające na odmowie przyznania płatności w sytuacji spełnienia przez skarżącego wszystkich ustawowych przesłanek jej otrzymania; Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego i ONW, użytkował grunt zgodnie ze wszelkimi wymogami dotyczącymi wnioskowanego wsparcia, a przepisy dotyczące funkcjonowania WOC czy też organ zarządzający takim obszarem nie mają zastosowania, kompetencji w rozstrzyganiu czy płatność skarżącemu się należy, czy też nie;
j. naruszenie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w związku z art. 32 ust. 2 lit. "a" rozporządzenia nr 1307/2013 - poprzez błędną wykładnię, tj. bezpodstawne założenie, że użytkowany przez skarżącego grunt rolny położony na obszarze WOC nie stanowi użytków rolnych/nie stanowi tzw. "kwalifikowanego hektara" a w związku z tym nie kwalifikuje się do uzyskania płatności; z przepisu w ogóle nie wynika aby położenie działki w takiej (obszar WOC) czy innej lokalizacji przesądzało o tym, że dany grunt nie spełnia definicji kwalifikowanego hektara.
Mając powyższe zarzuty na względzie strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również decyzji ją poprzedzającej, w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł
o jej oddalenie.
Podczas rozprawy w dniu 19 października 2022 r. pełnomocnik skarżącego poprał skargę i dodał, ze za lata 2016-2020 stawia zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez bezpodstawne wznowienie postępowania przez organ polegające na przyjęciu, ze w sprawie pojawił się nowy materiał dowodowy, wskazujący na brak możliwości kwalifikowania wnioskowanych gruntów jako grunty rolnicze, mimo że organ o podstawie kwalifikacji gruntów wiedział już od 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które mogło być podstawą uchylenia decyzji Dyrektora POR ARiMR w Ł.
Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania stanowi tzw. tryb nadzwyczajny. Jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie,
w którym decyzję wydano, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia), wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (por. wyroki NSA z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt II SA 1747/97, LEX nr 41683 i z dnia 15 listopada 1999 r., sygn. akt FSA 1/99, ONSA 2000, z. 2, poz. 45). W uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 2 grudnia 2002 r.
sygn. akt OPS 11/02 (ONSA 2003, z. 3, poz. 86) wskazano, że celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie
do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy
albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa. Decyzje wydane po wznowieniu postępowania dotyczą zatem
w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych
w postępowaniu zwykłym
W przedmiotowej sprawie, podstawą do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego decyzją ostateczną był art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Treść tego przepisu stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Omawiana regulacja ma bogaty dorobek orzeczniczy, w którym wskazuje się, że ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody muszą charakteryzować się przymiotem nowości (nie wystarczy fakt, iż organ ich wcześniej po prostu
nie analizował, bądź analizował, ale błędnie), mieć istotne znaczenie dla sprawy (wpływać na zmianę treści decyzji), istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i być nieznane organowi wydającemu tę decyzję oraz stronie lub będąc znanymi stronie, zostać po raz pierwszy przez nią zgłoszone. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 lutego 2017 r., I OSK 1961/15 (LEX nr 2324339) przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest, że "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody", nie były znane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie postępowania powinno następować nie tylko z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów, ale także i nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, przy czym ujawnienie się tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów mających miejsce przed wydaniem decyzji, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania.
Z analizy akt sprawy, że organy potraktowały, jako przesłankę wznowienia postępowania nowe okoliczności i nowe dowody, które istniały w dniu wydawania ww. decyzji z [...] lutego 2018 r. przyznającej skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 r. Z uzasadnienia postanowienia
o wznowieniu postępowania z [...] września 2021 r. wynika, że Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w B. w dniu [...] sierpnia 2021 r., tj. po wydaniu decyzji powziął informację o użytkowaniu rolniczym działek o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w województwie l., powiat b., gmina T., obręb M., zadeklarowanych we wniosku skarżącego. W ocenie sądu słuszne jest stanowisko organów, że informacja ta stanowi istotną dla sprawy z roku 2017 nową okoliczność faktyczną, istniejącą w dniu wydania decyzji i nieznaną organowi, który wydał decyzję.
Wbrew zarzutom skarżącego, w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nowa okoliczność była istotna, gdyż dotyczyła przedmiotu sprawy i miała wpływ na zmianę treści decyzji z [...] lutego 2018 r. przyznającej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 r. Była też nowa, gdyż organ I instancji nie miał o niej wiedzy w dniu wydania decyzji z [...] lutego 2018 r., została uzyskana w dniu [...] sierpnia 2021 r. i istniała w dniu wydania decyzji z [...] lutego 2018 r.
Sąd zauważa, że wydając decyzję przyznającą skarżącemu płatności
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 r. organy, wbrew twierdzeniom pełnomocnika, nie posiadały jeszcze informacji, ze w kompleksie gruntów Wolnego Obszaru Celnego M. (WOC) w gminie T. znajdują się działki skarżącego o numerach ewidencyjnych[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Organ I instancji powziął powyższą informację na skutek otrzymania w dniu [...] sierpnia 2021 r. wniosku Wójta T. o podjęcie czynności sprawdzających (pismo z [...] sierpnia nr [...], k. 68 akt admin.). Jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, informacja uzyskana w dniu [...] sierpnia 2021 r., że zadeklarowane we wniosku na 2017 r. działki znajdują się w kompleksie WOC, miała wpływ na zmianę oceny stanu faktycznego sprawy.
W świetle powyższych ustaleń zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. okazał się bezzasadny.
W dalszej kolejności spór dotyczy ustalenia, czy działki rolne położone w Wolnym Obszarze Celnym mogą kwalifikować się do płatności unijnych dla rolników czy też z zasady nie mogą być uznane za kwalifikujące się hektary.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz;
2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy o płatnościach, rolnik w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, która prowadzi działalność rolniczą.
Zgodnie z 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013 działalność rolnicza oznacza:
(i) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich;
(ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub upraw)' bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub
(iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:
1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";
2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;
3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;
4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
W świetle art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, do celów niniejszego tytułu kwalifikujący się hektar oznacza:
a) wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego, w tym obszary, które w dniu 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w państwach członkowskich przystępujących do Unii w dniu 1 maja 2004 r., które w momencie przystąpienia zdecydowały się na stosowanie systemu jednolitej płatności obszarowej, wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub - w przypadku gdy obszar wykorzystuje się także do prowadzenia działalności pozarolniczej - wykorzystywane w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej; lub
b) każdy obszar, który zapewnił rolnikowi prawo do płatności w 2008 r. w ramach systemu płatności jednolitych lub systemu jednolitej płatności obszarowej określonych, odpowiednio, w tytule III oraz IVa rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 i który:
(i) nie jest już zgodny z definicją "kwalifikującego się hektara" na mocy lit. a) w wyniku wdrożenia dyrektywy 92/43/EWG, dyrektywy 2000/60/WE oraz dyrektywy 2009/147/WE; (ii) w okresie, w którym mają zastosowanie odnośne zobowiązania danego rolnika, jest zalesiony zgodnie z art. 31 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 lub art. 43 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 22 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 lub w ramach systemu krajowego, którego warunki są zgodne z art. 43 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 22 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013; lub
(iii) w okresie, w którym mają zastosowanie odnośne zobowiązania danego rolnika, jest obszarem odłogowanym zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, art. 39 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 28 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013.
W analizowanym przypadku organy uznały, że skarżący nie spełnił podstawowego warunku do przyznania płatności określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach, gdyż wszystkie działki, które deklarował we wniosku na 2017 r. położone są na gruntach niebędących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, a on sam nie wypełnia dyspozycji "rolnika", gdyż poza działkami znajdującymi się na terenie WOC nie posiada innych działek, na których prowadziłby działalność rolniczą.
Sąd w pełni podziela te ustalenia i stwierdza, że znajdują one potwierdzenie
w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, który został oceniony logicznie,
a wnioski zostały przekonująco uzasadnione.
Z akt sprawy wynika, że skarżący w 2017 r. zgłosił do płatności grunty rolne o łącznej powierzchni 40,33 ha położone na działkach o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]znajdujące się na obszarze WOC ustanowionym rozporządzeniem Rady Ministrów z 24 marca 1993 r. w sprawie ustanowienia wolnego obszaru celnego w gminie Terespol (Dz. U. Nr 24, poz. 104) oraz rozporządzeniem Ministra Finansów z 7 czerwca 2013 w sprawie zmiany obszaru wolnego obszaru celnego w gminie Terespol (Dz.U. z 2013 r. poz. 715). Zgodnie z pkt 20 załącznika do rozporządzenia łączny obszar wolnego obszaru celnego wynosi 167,85 ha.
Należy wyjaśnić, że pierwszym aktem prawnym normującym charakterystykę tego terenu i zasady funkcjonowania wolnych obszarów celnych jest ustawa z 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1856) oraz UKC. Zgodnie z art. 244 ust. 2 UKC w wolnym obszarze celnym dozwolona jest każda działalność przemysłowa, handlowa lub usługowa wykonywana zgodnie z przepisami prawa celnego. O prowadzeniu działalności powiadamia się uprzednio organy celne.
Orzecznictwo dotyczące Wolnego Obszaru Celnego jest nieliczne, jednak w wyrokach NSA o sygn. akt III FSK 4048/21 i II FSK 85/20 wprost wyklucza możliwość prowadzenia działalności rolniczej na obszarach WOC. Orzeczenia te dotyczyły opodatkowania nieruchomości zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej podatkiem od nieruchomości, jednak stwierdzenie NSA zostało wyprowadzone z przepisów prawa celnego i są, zdaniem sądu, adekwatne również w okolicznościach niniejszej sprawy. W art. 28a prawa celnego i art. 244 ust. 2 UKC wymienia się wyłącznie działalność przemysłową, handlową lub usługową. Przy tym przed jej podjęciem należy powiadomić organy celne. Art. 244 ust. 2 UKC zawiera więc katalog działalności, które mogą być wykonywane na obszarze WOC zgodnie z przepisami prawa celnego. A contrario działalności niewymienione w tym przepisie np. działalność rolnicza nie może być wykonywana na wolnym obszarze celnym. Wynika to wprost z wykładni językowej powyższego przepisu i jest zgodne z całościowym brzmieniem. Gdyby ustawodawca miał zamiar dopuścić do prowadzenia działalności rolniczej na terenie WOC, to wprost wymieniłby ją w tym przepisie. Tym samy zarzut naruszenia art. 244 ust. 2 UKC okazał się bezpodstawny.
Poza tym z uwagi na przeznaczenie wyłącznie gospodarcze gruntów położonych w kompleksie WOC, niemożliwym jest zawieranie umów w zakresie działalności rolniczej. Zatem z uwagi na szczególny zakres ochrony ww. obszarów na ich terenie nie może być prowadzona działalność rolnicza. Prawidłowe jest zatem stanowisko organów, że skarżący nie miał więc żadnego prawa mimo posiadanej umowy z P. do prowadzenia na terenie WOC działalności rolniczej. Podobnie pismo P. Sp. z o. o. nie stanowi rzeczywistego potwierdzenia prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącego. Brak jest informacji, czy Spółka w jakikolwiek sposób kontrolowała działalność skarżącego, a co za tym idzie mogła mieć realną wiedzę na temat sposobu użytkowania rzeczonych działek.
Organ wyjaśnił również, że WOC jest terenem ogrodzonym, z wyznaczonymi miejscami wejść i wyjść z tego obszaru. Poruszanie się po tym terenie, wstęp oraz wyjazd z niego są ściśle określone przez "Zasady wstępu do Wolnego Obszaru Celnego w gminie T. oraz przemieszczania się w nim". Organ ustalił, że w okresie od grudnia 2015 r. do 2021 r. skarżący nie zwracał się o wyrażenie zgody na wjazd na teren WOC. Skarżący stwierdził jednak, że wjeżdżał na teren WOC bez uzyskania zgody i wykonywał działalność rolniczą. Z uwagi jednak na specyfikę terenu (ogrodzenie, monitorowanie wjazdu i wyjazdu) twierdzenie to wydaje się niewiarygodne. Organ podkreślił, że w piśmie z [...] listopada 2021 r. Gmina T. wskazała, iż zgoda na wjazd ciągników rolniczych została wydana tylko raz w 2016 r.
Należy zatem uznać, że działalność rolnicza jest wykluczona w WOC, co wyklucza jednocześnie możliwość ubiegania się o płatności unijne. Jeżeli skarżący wjeżdżał na teren WOC i wykonywał jakiekolwiek zabiegi agrotechniczne to czynił to bez uzyskania zgody organów celnych, a zatem wbrew przepisom prawa celnego. Faktyczne użytkowanie gruntów, o ile miało miejsce, to następowało niezgodnie
z prawem.
W ocenie sądu stanowisko organów o braku po stronie skarżącego przesłanek przyznania płatności bezpośrednich uznać należy za słuszne, gdyż zakwestionowane obszary deklarowanych działek rolnych nie można uznać za "kwalifikujące się hektary" w rozumieniu art. 32 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, co stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich jest jedną z koniecznych przesłanek do uzyskania przedmiotowej płatności. Zgodnie z definicją prawa unijnego "kwalifikujący się hektar oznacza wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego (...), wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub – w przypadku gdy obszar wykorzystuje się także do prowadzenia działalności pozarolniczej – wykorzystywane w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej. Skoro zatem zgłoszone przez skarżącego działki do przyznania płatności położone są na terenie WOC, to z zasady nie mogą być uznane za kwalifikujące się hektary. Poza tym skarżący nie wypełnił dyspozycji "rolnika", gdyż poza działkami znajdującymi się na terenie WOC nie posiadał innych działek, na których prowadziłby działalność rolniczą. Prawidłowo zatem organ odstąpił od badania pozostałych warunków określonych ww. przepisem, gdyż wszystkie warunki muszą być spełnione łącznie. W świetle powyższego bezzasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 7 ustawy o płatnościach.
W ocenie sądu organy nie naruszyły również przepisów postępowania.
Należy wskazać, że ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego modyfikuje, w stosunku do przepisów k.p.a., obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. W szczególności organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy), co wskazuje na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. Jedynie na żądanie strony zapewnia jej czynny udział w postępowaniu. W prowadzonym postępowaniu wznowieniowym skarżący brał czynny udział, składał wyjaśnienia i wnioski dowodowe. Organ odniósł się do złożonych przez skarżącego wniosków dowodowych. Zatem wbrew zarzutom skargi organ podjął niezbędne kroki do ustalenia stanu faktycznego sprawy, a ustaleń dokonał w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Tym samy zarzut naruszenia art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 okazał się nieuzasadniony.
Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Nie doszło też do naruszenia art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. Wbrew twierdzeniom autora skargi, nie można przyjąć, że organy rozstrzygnęły wątpliwości na niekorzyść skarżącego, bowiem ustalenia organów mają oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, który jest kompletny. Dokonując oceny wiarygodności zgromadzonych dowodów, organy nie były skrępowane żadnymi regułami określającymi wartość poszczególnych rodzajów dowodów i dokonały jej w sposób swobodny, na podstawie własnego przekonania, opartego na wiedzy, doświadczeniu życiowym, prawach logiki, wzajemnych relacjach między poszczególnymi dowodami, z uwzględnieniem całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Co prawda strona skarżąca, zgodnie z art. 78 k.p.a., posiada uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu. Jednakże uprawnienie to podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania, organ powinien każdorazowo rozważyć zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń. Jeżeli więc strona zgłasza dowód, to w świetle art. 78 k.p.a., wedle którego żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem, organ administracji może nie uwzględnić jej wniosku dowodowego (por. wyrok NSA z 29 września 2017 r., sygn.akt II OSK 182/16). W ocenie sądu niezrozumiały jest zarzut skarżącego dążący do podważenia zasadności zwrócenia się organu z zapytaniem do Gminy T. i oparcie części ustaleń faktycznych na podstawie uzyskanych z Gminy informacji. Gmina T.jako zarządzający obszarem WOC, w którym położone są zgłoszone do płatności działki, mogła mieć wiedzę na temat sposobu użytkowania deklarowanych do płatności działek. W przedmiotowej sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 78 § 1 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a.
Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w rozstrzygnięciu zawarto podstawowe jego elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Organ odniósł się również do argumentów odwołania, przy czym wyrażone w tym zakresie stanowisko, nie może być uznawane za nieprawidłowe z tego jedynie powodu, że pozostaje odmienne od oczekiwań strony skarżącej.
Wobec powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi. Pomimo, że wynik przeprowadzonego postępowania jest niezgodny z oczekiwaniami skarżącego, nie może to oznaczać, że zaskarżona decyzja narusza prawo, w tym
art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w zw. z art. 32 ust. 2 lit. "a" rozporządzenia nr 1307/2013 oraz art. 244 ust. 2 UKC, jak również art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Z tych przyczyn sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.