I SA/Bk 30/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku VAT od sprzedaży lokali i garaży, uznając, że kluczowe jest ustalenie, czy doszło do przeniesienia prawa własności zgodnie z prawem cywilnym.
Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem VAT zaliczek na poczet sprzedaży lokali, garaży i miejsc parkingowych. Organ podatkowy uznał, że obowiązek podatkowy powstał z chwilą wydania lokali na podstawie protokołów, nawet jeśli akt notarialny został sporządzony później. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję, podkreślając, że dla powstania obowiązku podatkowego kluczowe jest ustalenie, czy doszło do przeniesienia prawa własności zgodnie z przepisami prawa cywilnego, co wymaga formy aktu notarialnego dla nieruchomości lokalowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę Przedsiębiorstwa Budowlanego "J." Spółka z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług za okres lipiec-październik 2006 r. Spór dotyczył momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT w przypadku sprzedaży lokali, garaży i miejsc parkingowych. Organy podatkowe uznały, że obowiązek podatkowy powstał z chwilą wydania towarów na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych, nawet jeśli akty notarialne przenoszące własność zostały sporządzone później. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Kluczową kwestią było ustalenie, czy w dacie wydania lokali istniał towar w rozumieniu ustawy o VAT, co wymagało rozróżnienia między nieruchomościami a częściami budynków. Sąd podkreślił, że dla skutecznego przeniesienia prawa własności nieruchomości lokalowych konieczne jest zachowanie formy aktu notarialnego, a przepisy prawa podatkowego nie mogą oderwać się od zasad prawa cywilnego w tym zakresie. W związku z tym, organ podatkowy nieprawidłowo ustalił moment powstania obowiązku podatkowego, opierając się jedynie na faktycznym wydaniu lokali.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Obowiązek podatkowy w VAT w przypadku dostawy lokali i budynków powstaje z chwilą otrzymania zapłaty lub nie później niż 30 dni od wydania, ale tylko jeśli doszło do przeniesienia prawa własności zgodnie z prawem cywilnym, co w przypadku nieruchomości lokalowych wymaga aktu notarialnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy prawa podatkowego dotyczące dostawy towarów (art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 7 ust. 1 ustawy o VAT) nie mogą być interpretowane w oderwaniu od przepisów prawa cywilnego. Dla nieruchomości lokalowych przeniesienie prawa własności wymaga formy aktu notarialnego, a samo wydanie lokalu na podstawie protokołu nie jest wystarczające do powstania obowiązku podatkowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
u.p.t.u. art. 5 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów. Przez dostawę rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
u.p.t.u. art. 7 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
u.p.t.u. art. 19 § pkt 10
Ustawa o podatku od towarów i usług
W przypadku dostawy towarów, której przedmiotem są lokale i budynki, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30 dnia, licząc od dnia wydania.
Pomocnicze
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
u.p.t.u. art. 2 § pkt 8
Ustawa o podatku od towarów i usług
Pod pojęciem towarów rozumie się, między innymi, budynki i budowle lub ich części - będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
k.c. art. 46
Kodeks cywilny
k.c. art. 158
Kodeks cywilny
k.c. art. 73 § § 2
Kodeks cywilny
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2 i § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dla powstania obowiązku podatkowego w VAT od sprzedaży lokali i budynków kluczowe jest przeniesienie prawa własności zgodnie z prawem cywilnym, co wymaga formy aktu notarialnego. Organy podatkowe nie ustaliły prawidłowo charakteru przedmiotowych lokali i garaży, co naruszyło zasady postępowania podatkowego.
Godne uwagi sformułowania
obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30 dnia, licząc od dnia wydania przez dostawę rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel zakres pojęcia dostawa towarów na gruncie Szóstej Dyrektywy nie odnosi się do przeniesienia własności rzeczy w formach prawnych, przewidzianych przez krajowe prawo cywilne. Obejmuje natomiast każde przeniesienie prawa do rzeczy materialnej na drugą stronę, które ją uprawnia do faktycznego dysponowania tą rzeczą, tak jakby była ona właścicielem. dopóki nie zostanie ustanowiona odrębna własność lokalu nie można mówić o istnieniu nieruchomości lokalowej nie można dokonywać analizy podatkowej czynności prawnych w całkowitym oderwaniu od norm prawa cywilnego
Skład orzekający
Mieczysław Markowski
przewodniczący
Piotr Pietrasz
sprawozdawca
Urszula Barbara Rymarska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT w przypadku sprzedaży nieruchomości, zwłaszcza lokali, oraz znaczenie przepisów prawa cywilnego dla wykładni przepisów prawa podatkowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży lokali i garaży, gdzie kluczowe było ustalenie charakteru prawnego tych obiektów i momentu przeniesienia własności. Interpretacja może być różna w zależności od konkretnych umów i stanu prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu podatkowego związanego z VAT od nieruchomości, a sądowa wykładnia przepisów prawa podatkowego w kontekście prawa cywilnego jest istotna dla wielu przedsiębiorców.
“Kiedy VAT od nieruchomości? Sąd wyjaśnia, czy wydanie lokalu wystarczy, czy potrzebny akt notarialny.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bk 30/09 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2009-02-25 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2009-01-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Mieczysław Markowski /przewodniczący/ Piotr Pietrasz /sprawozdawca/ Urszula Barbara Rymarska Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I FSK 963/09 - Wyrok NSA z 2010-05-28 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2005 nr 8 poz 60 art 122 i 187 i 191 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Dz.U. 2004 nr 54 poz 535 art 5 ust 1 pkt 1 , art 7 ust 1, art 19 pkt 10 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 lutego 2009 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Budowlanego "J." Spółka z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [....] listopada 2007 r. nr [....] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące: lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2006 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego Przedsiębiorstwa Budowlanego "J." Spółka z o.o. w B. kwotę 2.829 zł (słownie: dwa tysiące osiemset dwadzieścia dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie W dniach 09.01.2007 r. - 12.01.2007 r., 15.01.2007 r. oraz 17.01.2007 r. pracownicy Podlaskiego Urzędu Skarbowego w B. przeprowadzili czynności kontrolne w Spółce z o.o. "J", zwanej dalej Skarżącą lub Spółką, w zakresie sprawdzenia zgodności danych zawartych w deklaracji VAT-7 z dokumentami źródłowymi i ewidencją za październik 2006 r. W toku kontroli stwierdzono, że Strona opodatkowała w październiku 2006 r. wpłaty nabywców garaży, parkingu (miejsc parkingowych) oraz mieszkań, traktując je jako zaliczki na poczet sprzedaży lokali i budynków, podczas gdy wydania tych towarów na podstawie protokołów zdawczo - odbiorczych dokonano w miesiącach wcześniejszych. Protokoły podpisywane były na kilka, lub kilkanaście miesięcy przed przeniesieniem prawa własności lokali w formie aktu notarialnego. W związku z powyższym organ podatkowy pierwszej instancji postanowieniem Nr [...] z [...] .04.2007 r. wszczął wobec Spółki z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług z a miesiące maj, lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2006r. W efekcie przeprowadzonego postępowania została wydana decyzja Nr [...] z [...] .06.2007 r. umarzająca postępowanie podatkowe w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za maj 2006 r. oraz decyzja Nr [...] z 29.06.2007 r., w której organ podatkowy dokonał rozliczenia w podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2006 r. w sposób odmienny, aniżeli zadeklarowany przez Spółkę oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe za lipiec i wrzesień 2006 r. Nie godząc się z ustaleniami ww. decyzji Spółka złożyła odwołanie. Rozpatrując odwołanie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie momentu powstania obowiązku podatkowego w przypadku, gdy przedmiotem dostawy są lokale i budynki. W istocie spór dotyczy ustalenia tego, czy ustawodawca wyznaczając moment, kiedy powstaje taki obowiązek podatkowy odwołał się do zdarzeń prawnych (zawarcie umowy sprzedaży, darowizny lub dzierżawy), czy też zjawisk ekonomicznych. Pamiętać należy, że organy podatkowe stosujące prawo obowiązane są ustalić, czy ustawa łączy obowiązek zapłaty podatku z określonym zdarzeniem cywilnoprawnym, czy też zdarzeniem faktycznym. Odwołanie się przez ustawodawcę do zdarzenia cywilnoprawnego zobowiązuje stosującego prawo do oceny, czy zostało ono dokonane zgodnie z wymogami prawa cywilnego, które mają wpływ na jego ważność i powstanie skutków prawnych. Takiego obowiązku nie ma w przypadku, gdy ustawodawca odwoła się do określonego zdarzenia ekonomicznego (faktycznego). Z treści art. 19 ust. 10 ustawy o podatku od towarów i usług wynika, że w przypadku dostawy towarów, której przedmiotem są lokale i budynki, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30 dnia, licząc od dnia wydania. Z treści powyższego przepisu wynika, że obowiązek podatkowy powstaje, jeżeli zaistnieją określone w nim zdarzenia faktyczne. Pierwsze z nich wiąże się z otrzymaniem przez podatnika części należności za towar. Niezależnie od tego, jakiej wielkości jest to wpłata musi ona wiązać się z dostawą budynku lub lokalu. Z powyższego przepisu wynika, że obowiązek podatkowy powstaje jednie wówczas, gdy nastąpi faktyczna wpłata pieniędzy, która związana jest z określoną dostawą. Powyższy przepis nie wskazuje, innych warunków, które muszą zaistnieć, aby powstał obowiązek podatkowy. Takim warunkiem nie jest również to, aby dokonana została dostawa towaru, czy też aby nastąpiło przeniesienie własności towaru (sporządzenie aktu notarialnego, czy też wpis do księgi wieczystej). W drugiej części przedmiotowego przepisu ustawodawca uznał, że graniczną chwilą w której podatnik obowiązany jest do zadeklarowania podatku należnego to 30 dzień licząc od dnia wydania towaru. W tym miejscu ustawodawca również uzależnił moment powstania obowiązku podatkowego od zdarzenia faktycznego polegającego na wydaniu przedmiotu dostawy. Wydanie należy rozumieć w znaczeniu potocznym, tj. fizyczne umożliwienie dysponowania budynkiem lub lokalem w określonym zakresie. W sytuacji, gdy nabywca ma prawo dysponować budynkiem, czy lokalem to nastąpił moment, w którym podatnik obowiązany jest do rozliczenia podatku należnego. Podkreślić należy, że wydanie to musi nastąpić w związku z dostawą towarów, ale to nie chwila dokonania dostawy decyduje o konieczności wykazania podatku należnego. O momencie powstania obowiązku podatkowego nie decyduje również chwila sporządzenia aktu notarialnego, czy dokonanie wpisu do księgi wieczystej. Organ odwoławczy nie zgodził się ze Spółką, iż obowiązek podatkowy na gruncie art. 19 ust. 10 ustawy nie wiąże się z faktycznym wydaniem, a z chwilą przeniesienia własności. Art. 19 ust. 10 ustanawiając moment powstania obowiązku podatkowego odniósł się do zdarzeń faktycznych, a nie zdarzeń cywilnoprawnych. Podkreślenia wymaga to, że dla ustalenia właściwego rozumienia powyższego przepisu nie ma konieczności odwoływania się do art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 7 ust. 1 ww. ustawy. W przedmiotowej sprawie w momencie przekazania lokali na podstawie protokołów doszło do faktycznego ich wydania w rozumieniu art. 19 ust. 10 ustawy. Od tej chwili na właścicieli przeszły wszystkie ciężary związane z ich utrzymaniem i eksploatacją. Wykonawca nie ponosi już odpowiedzialności za ewentualne szkody. Ponadto przedmiot umowy przekazany zostaje z tą chwilą na własne wykończenie w zakresie wykonania przez nabywcę. W opinii organu podatkowego jeżeli nawet uznać, że przepis art. 19 ust. 10 ustawy należy interpretować w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 ust. 1 ustawy, to i tak nie można zgodzić się z twierdzeniem, że do dokonania dostawy niezbędne jest przeniesienie prawa własności. W świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy opodatkowaniu podatkiem od towarów od usług podlega co do zasady, odpłatna dostawa towarów. Przez dostawę rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (art. 7 ust. 1). Zdaniem organu podatkowego właściwe rozumienie tego pojęcia sprowadza się na przeniesieniu prawa do faktycznego dysponowania rzeczą, która to czynność ma być poparta porozumieniem obu stron i nastawiona ma być na przeniesienie własności rzeczy. Z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej (z uwagi na postanowienia art. 91 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP) integralną częścią polskiego porządku prawnego stał się również cały dorobek prawny Wspólnoty tzw. acquis communautaire obejmujący prawo pierwotne, w tym podstawowe zasady sformułowane przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości z ducha traktatów oraz prawo pochodne tworzone przez organy wspólnoty, stał się obowiązujący na terytorium Polski. Definicja dostawy towarów to w istocie tłumaczenie definicji stworzonej na gruncie art. 5 ust. 1 Szóstej Dyrektywy. W związku z powyższymi twierdzeniami pomocna w ustaleniu zakresu znaczeniowego dostawy towarów jest wykładania art. 5 Szóstej Dyrektywy. Zagadnieniem zależności wystąpienia dostawy towarów od cywilnoprawnego przeniesienia własności zajął się Trybunał w wyroku z dnia 8 lutego 1990 r. w sprawie Staatessecretaris van Financien przeciwko Shipping and Forwarding Enterprise Safe BV (sprawa c-320/88, nr EUR-Lex 61988J0320). W wyroku tym Trybunał stanął na stanowisku, iż zakres pojęcia dostawa towarów na gruncie Szóstej Dyrektywy nie odnosi się do przeniesienia własności rzeczy w formach prawnych, przewidzianych przez krajowe prawo cywilne. Obejmuje natomiast każde przeniesienie prawa do rzeczy materialnej na drugą stronę, które ją uprawnia do faktycznego dysponowania tą rzeczą, tak jakby była ona właścicielem. Trybunał jednocześnie wskazuje na cel regulacji, którym jest stworzenie wspólnotowego systemu podatku od wartości dodanej. Cel ten byłby zagrożony, gdyby wystąpienie czynności opodatkowanych zależało od spełnienia wymogów prawa cywilnego dla skutecznego przeniesienia własności, które w każdym prawie krajowym są inne. Inaczej mówiąc celem ustawodawców definiujących pojęcie dostawy było oderwanie go od konieczności przeniesienia prawa własności. W konsekwencji Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją Nr [...] z [...].11.2007 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Na powyższą decyzję Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której wniosła o uchylenie powyższej decyzji w całości. W skardze Strona zarzuca naruszenie: - art. 5 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, póz. 535 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, że przekazanie lokali i budynków protokołami zdawczo-odbiorczymi stanowiło wydanie towaru, - art. 19 ust. 10 ww. ustawy z 11 marca 2004r. poprzez przyjęcie, że obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług powstał w dacie sporządzenia protokołów zdawczo - odbiorczych lokali i budynków. Skarżący wskazał, iż dla skutecznego przeniesienia prawa własności nieruchomości konieczne jest zachowanie formy aktu notarialnego. Zatem umowa przeniesienia prawa własności nieruchomości, bez zachowania tej formy jest z mocy prawa nieważna ex tunc, czyli de facto, nie rodzi skutków prawnych. Podkreślenia ponadto wymaga fakt, iż przez przeniesienie prawa własności nie należy rozumieć jedynie zawarcia umowy sprzedaży, lecz każdą inną czynność, której skutkiem jest przeniesienie prawa do rozporządzania rzeczą, jak np. umowa zamiany czy darowizny. Oznacza to, iż przez "przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właścicielem" należy rozumieć każdy, dopuszczalny prawem sposób przeniesienia prawa własności. Również na gruncie stosunków prawno-podatkowych, o ile przepisy nie stanowią inaczej, moment przeniesienia prawa własności powinien być określony zgodnie z przepisami prawa cywilnego. Stanowisko powyższe znajduje uzasadnienie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt I SA/BK 317/07. Skarżący wskazał także, iż niedopuszczalnym jest również twierdzenie organu administracji, iż "wydanie" należy rozumieć w znaczeniu potocznym, tj. fizyczne umożliwienie dysponowania budynkiem lub lokalem w określonym zakresie. Należy podkreślić, iż organy stosujące prawo nie mogą interpretować przepisów, poprzez pryzmat języka potocznego. Wykładnia przepisów prawa polega bowiem na wyjaśnieniu sensu tych przepisów, ustaleniu właściwego ich rozumienia, przypisaniu im odpowiedniego znaczenia, bądź też wyznaczeniu ich zakresu. Dokonując wykładni przepisów prawa, należy podjąć niezbędne czynności w celu ustalenia znaczenia i zakresu wyrażeń języka prawnego. W przedmiotowej sprawie, z sytuacją taką nie mamy do czynienia. W odpowiedzi na zarzuty podniesione w skardze, organ podatkowy podtrzymał stanowisko zajęte w decyzji ostatecznej oraz wniósł o oddalenie skargi. Organ wskazał, iż część autorów wyraża poglądy, które dopuszczają możliwość opodatkowania nieformalnego zbycia nieruchomości podatkiem od towarów i usług. W dniu 25 lutego 2009 r. na rozprawie pełnomocnik Spółki w uzupełnieniu skargi dodatkowo zarzucił naruszenie art. 122 i 187 i 191 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sporna kwestia sprawy odnosi się do określenia momentu powstania obowiązku podatkowego w podatku VAT w odniesieniu do dostawy garaży, parkingu (miejsc parkingowych) oraz mieszkań. Niemniej jednak Sąd stwierdził także naruszenie przepisów procedury. Otóż w niniejszej sprawie przedmiotem obrotu były, jak to określił organ podatkowy, garaże, parking (miejsc parkingowe) oraz mieszkania. Organy podatkowe nie określiły i nie uwzględniły jednak tego, czy mamy tu do czynienia z czynnością opodatkowania dostawy nieruchomości, czy też części budynków nie będących nieruchomościami. Ustalenie tej kwestii jest w opinii Sądu kluczowe, albowiem ma wpływ na stwierdzenie, czy w przedmiotowej sprawie w dacie sporządzenia protokołów wydania mieszań, garażu i miejsc parkingowych istniał w ogóle towar w rozumieniu art. 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Tym samym organy podatkowe naruszyły postanowienia art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej w sposób mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Z treści umów przedwstępnych wynika, że przedmiotem ich było zobowiązanie Sprzedawcy do sprzedaży lokali mieszkalnych wraz z udziałem współwłasności części gruntu i pomieszczeń będących we wspólnym użytkowaniu z innymi współwłaścicielami lokali znajdujących się w budynku oraz udziału we współwłasności miejsc parkingowych, a także sprzedaży garaży wraz z ułamkową częścią gruntu. W opinii Sądu jednoznaczne ustalenie, czy w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z lokalem stanowiącym odrębną nieruchomość, budynkiem, budowlą lub ich częścią, pozwoli na właściwe określenie skutków prawnopodatkowych w związku z ich zbyciem. Te okoliczności można ustalić na podstawie aktów notarialnych, które nie zostały jednak ujęte w aktach sprawy. Niezależnie od powyższych uwag odnoszących się do naruszenia procedury należy, biorąc pod uwagę zapisy umów przedwstępnych, wskazać iż stosownie do art. 2 pkt 8 ustawy o VAT pod pojęciem towarów rozumie się, między innymi, budynki i budowle lub ich części - i co należy podkreślić - będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Jak wyjaśnił SN w orzeczeniu z 19 stycznia 1988 r. sygn. III CRN 459/87, (niepubl.), część budynku może być przedmiotem samoistnego posiadania tylko wówczas, gdy stanowi odrębny od gruntu przedmiot własności. Zatem także wydanie towaru skutkujące przeniesieniem prawa do rozporządzania jak właściciel może odnosić się tylko do lokalu stanowiącego odrębny przedmiot własności. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. W świetle art. 46 K.c. nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. W opinii Sądu w odniesieniu do zbycia lokali, dopóki nie zostanie ustanowiona odrębna własność lokalu nie można mówić o istnieniu nieruchomość lokalowej, lokal stanowi zaś część składową rzeczy głównej. Część składowa nieruchomości nie może być przedmiotem własności i innych praw rzeczowych i dzieli los prawny rzeczy głównej. W świetle powyższego konsekwentnie należy przyjąć, że nie jest możliwe przeniesienie prawa do rozporządzania takim lokalem jak właściciel. Lokal taki może pozostawać w posiadaniu zależnym. W okolicznościach omawianej sprawy niezbędnym warunkiem powstania nieruchomości lokalowej (rzeczy) jest jej ustanowienie i przeniesienie na kupującego w formie aktu notarialnego. Abstrahując od kwestii naruszenia procedury Sąd pragnie wskazać, iż przepis art. 19 ust. 10 ustawy o VAT stanowi, że w przypadku dostawy towarów, której przedmiotem są lokale i budynki, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30 dnia, licząc od dnia wydania, z zastrzeżeniem ust. 13 pkt 10 i 11. W ocenie Sądu dokonując wykładni tego przepisu nie można pominąć treści przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 7 ust. 1 tej ustawy. Biorąc pod uwagę konstrukcję podatku, jako kategorii prawnej, nie jest możliwe prawidłowe określenie momentu powstania obowiązku podatkowego bez uprzedniego zdefiniowania przedmiotu opodatkowania, czyli wskazania z jakim zdarzeniem ustawodawca wiąże powstanie obowiązku podatkowego. Innymi słowy nie sposób rozważać o dacie wystąpienia obowiązku podatkowego, jeżeli uprzednio nie wystąpi przedmiot opodatkowania. To bowiem zaistnienie przedmiotu opodatkowania determinuje powstanie obowiązku podatkowego, a nie odwrotnie. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT opodatkowaniu tym podatkiem podlega m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Za dostawę towarów należy rozumieć przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel - art. 7 ust. 1 w/w ustawy. Należy podkreślić, iż dostawa towarów, o której mowa w ustawie o VAT jest elementem szeroko pojętego obrotu gospodarczego. Obrót ten odbywa się poprzez wykorzystywanie instytucji wykreowanych przez prawo cywilne i skutkiem ich zastosowania jest powstanie określonych zdarzeń, które mogą stanowić dyspozycję określonych przepisów prawa podatkowego, z których następnie może wynikać powstanie obowiązku podatkowego. Podkreślić przy tym należy, że przyjęta w art. 2 Konstytucji RP konstrukcja państwa prawnego zakłada istnienie wewnętrznie spójnego systemu norm prawnych, które tworzą pewną zintegrowaną całość. Odstępstwa, które ustawodawca zamierza wprowadzić w jednym dziale prawa dla rozumienia pojęć i instytucji uregulowanych w innym dziale systemu prawnego powinny mieć charakter wyjątkowy. Takie zamierzone działania prawodawcy powinny też wynikać wprost z odpowiedniej rangi przepisów prawa. Z powyższego wynika ważne założenie, że pomimo odrębności i celu prawa podatkowego nie można dokonywać analizy podatkowej czynności prawnych w całkowitym oderwaniu od norm prawa cywilnego Dotyczy także oceny prawnopodatkowych skutków obrotu nieruchomościami. W wyroku z dnia SA/Bk 317/07 Sąd zasadnie wskazał, iż nie budzi wątpliwości, iż aby skutecznie przenieść prawo własności nieruchomości koniecznym jest zachowanie formy aktu notarialnego - art. 158 Kodeksu cywilnego. Forma zachowania aktu notarialnego jest przesłanką ważności zawartej umowy - art. 73 § 2 Kodeksu cywilnego. Zatem umowa przeniesienia prawa własności nieruchomości bez zachowania formy szczególnej - aktu notarialnego - jako z mocy prawa nieważna ex tunc, nie rodzi skutków prawnych. Przez przeniesienie prawa własności nie należy rozumieć jedynie zawarcia umowy sprzedaży, lecz każdej innej, której skutkiem jest przeniesienie prawa do rozporządzania rzeczą, jak np. umowa zamiany czy darowizny. Oznacza to, iż przez "przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właścicielem" należy rozumieć każdy, dopuszczalny prawem sposób przeniesienia prawa własności. Również na gruncie stosunków prawnopodatkowych, o ile przepisy nie stanowią inaczej, moment przeniesienia prawa własności powinien być określony zgodnie z przepisami prawa cywilnego. W ocenie Sądu przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 7 ust. 1 ustawy o VAT nie czynią wyłomu w opisanych na gruncie prawa cywilnego zasadach skutecznego przenoszenia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Niezasadna jest w opinii Sądu argumentacja organu podatkowego odnosząca się do wskazania na poglądy dopuszczające opodatkowanie nieformalnego zbycia nieruchomości. Jak już bowiem wskazano w przypadku zbycia lokali dopóki nie zostanie ustanowiona odrębna własność lokalu nie można mówić o istnieniu nieruchomości. Ponadto niezasadne jest rozważanie dopuszczalności opodatkowania nieformalnego zbycia nieruchomości, skoro w przedmiotowej sprawie jak wynika z treści decyzji ostatecznie doszło do zbycia nieruchomości. Organy podatkowe powołując się na możliwości opodatkowania sprzedaży nieformalnej nieruchomości nie dokonały w przedmiotowej sprawie opodatkowania czynności nie poddanej opodatkowaniu - wbrew takiemu obowiązkowi - przez podatnika, ale dokonały swoistego "przyśpieszenia" wystąpienia obowiązku podatkowego. W świetle powyższego z uwagi na niejasności w zakresie precyzyjnego ustalenia przedmiotu opodatkowania naruszono zasadę ogólną postępowania podatkowego, jaką jest zasada prawdy materialnej określona w art. 122 O.p., a znajdująca swoje rozwinięcie w postanowieniach art. 187 O.p. W konsekwencji wnioski płynące z oceny zebranego materiału dowodowego, w tym przedwstępnych umów oraz protokołów zdawczo-odbiorczych uznać należy za niekompletne i dowolne. Przy ponownym załatwieniu sprawy organ podatkowy ustali, czy przedmiotowe lokale, garaże i udziały w miejscach parkingowych stanowiły towar w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Ponadto Sąd nie zgadza się z dokonaną przez organ podatkowy wykładnią przepisów art. 19 pkt 10 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. Powyższe uzasadniało uchylenie decyzji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1lit. "c" p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy uwzględnią wskazaną w wyroku ocenę prawną sprawy, stanowiącą jednocześnie wytyczne do dalszego postępowania. O niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI