I SA/RZ 239/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2021-06-24
NSApodatkoweWysokawsa
VATodliczenie VATpodatek naliczonyfakturynierzetelne fakturyfikcyjne transakcjeusługi transportoweprzedawnieniepostępowanie karnoskarbowekontrola podatkowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi podatnika, potwierdzając zasadność odmowy prawa do odliczenia VAT naliczonego z faktur dokumentujących fikcyjne usługi transportowe.

Podatnik skarżył decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego, które odmówiły prawa do odliczenia VAT naliczonego z faktur za usługi transportowe. Organy uznały faktury za nierzetelne, dokumentujące fikcyjne transakcje. Podatnik podnosił zarzuty dotyczące przedawnienia zobowiązań i instrumentalnego wszczęcia postępowania karnoskarbowego, a także kwestionował ustalenia faktyczne dotyczące fikcyjności faktur. Sąd oddalił skargi, uznając, że przedawnienie nie nastąpiło, a faktury rzeczywiście nie dokumentowały rzeczywistych transakcji.

Sprawa dotyczyła skarg podatnika na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS), które utrzymały w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS) odmawiające prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur za usługi transportowe. Organy podatkowe uznały faktury wystawione przez L.T. za nierzetelne, dokumentujące fikcyjne transakcje, co stanowiło podstawę do odmowy odliczenia VAT na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT. Podatnik podniósł zarzuty dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych, argumentując, że wszczęcie postępowania karnoskarbowego było instrumentalne i miało na celu jedynie zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Kwestionował również ustalenia faktyczne organów, twierdząc, że faktury dokumentowały rzeczywiste usługi transportowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi. Sąd uznał, że przedawnienie zobowiązań nie nastąpiło, ponieważ postępowanie karnoskarbowe zostało wszczęte zgodnie z prawem, a podatnik został prawidłowo zawiadomiony o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. Analiza materiału dowodowego wykazała, że faktury rzeczywiście nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji – brak było szczegółów dotyczących usług, pojazdów, tras, a płatności dokonywano gotówką. Sąd uznał, że zeznania świadków i wyjaśnienia stron były niewiarygodne, a twierdzenia podatnika o transporcie artykułów spożywczych czy wózka widłowego autolawetą były nieprzekonujące i ekonomicznie nieuzasadnione. Sąd potwierdził prawidłowość ustaleń organów podatkowych i oddalił skargi jako niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli postępowanie karnoskarbowe zostało wszczęte w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, a podatnik został prawidłowo zawiadomiony o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. Sąd ocenia, czy wszczęcie postępowania miało pozorowany charakter na tle konkretnych okoliczności sprawy.

Uzasadnienie

Sąd analizuje uchwałę NSA I FPS 1/21 i stwierdza, że choć moment wszczęcia postępowania karnoskarbowego jest istotny, nie można automatycznie przesądzać o jego instrumentalnym charakterze. W tej sprawie wszczęcie postępowania 43 dni przed upływem terminu przedawnienia, w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w toku kontroli, nie nosiło znamion nadużycia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

O.p. art. 70 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 70 § 6 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 70c

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa

ustawa o VAT art. 86 § 1 i 2 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 88 § 3a pkt 4 lit. a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 187 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 121 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa

ustawa o VAT art. 15

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

P.p. art. 14

Ustawa z dnia 6 marca 2018r. – Prawo przedsiębiorców

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktury dokumentujące usługi transportowe były nierzetelne i nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji. Podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur stwierdzających czynności, które nie zostały dokonane. Wszczęcie postępowania karnoskarbowego było uzasadnione i nie miało charakteru instrumentalnego.

Odrzucone argumenty

Zobowiązania podatkowe przedawniły się. Wszczęcie postępowania karnoskarbowego było instrumentalne i naruszało zasadę zaufania do organów podatkowych. Faktury dokumentowały rzeczywiste usługi transportowe. Dowody zebrane przez organy były nierzetelne lub niepełne.

Godne uwagi sformułowania

faktury nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji instrumentalne wykorzystywanie przepisów pozwalających na zawieszanie biegu przedawnienia zasada zaufania do organów podatkowych nie można automatycznie przesądzać o tym wyłącznie w oparciu o relację momentu wszczęcia takiego postępowania w odniesieniu do spodziewanego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego

Skład orzekający

Jarosław Szaro

przewodniczący

Małgorzata Niedobylska

sprawozdawca

Piotr Popek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych w kontekście wszczęcia postępowania karnoskarbowego oraz ocena rzetelności faktur jako podstawy do odliczenia VAT."

Ograniczenia: Każda sprawa o przedawnienie i rzetelność faktur wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego i dowodowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowych dla podatników kwestii przedawnienia i odliczania VAT, a także pokazuje, jak sądy analizują zarzuty instrumentalnego działania organów podatkowych. Jest to ważny precedens dla interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT.

Czy postępowanie karne skarbowe może zablokować przedawnienie VAT? WSA w Rzeszowie wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Rz 239/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2021-06-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jarosław Szaro /przewodniczący/
Małgorzata Niedobylska /sprawozdawca/
Piotr Popek
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 1976/21 - Wyrok NSA z 2025-03-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 106
art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 czerwca 2021 r. spraw ze skarg W.K. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2021 r. - nr [...], - nr [...], - nr [...], - nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec i kwiecień 2013 roku oddala skargi.
Uzasadnienie
Przedmiotem skarg W.K. (dalej: podatnik/skarżący) są decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS) z dnia {...} stycznia 2021r., nr:{...}, {...}, {...}, {...}, utrzymujące w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: NUS) z dnia {...} lutego 2019r.:
- nr{...}, określającą w podatku od towarów i usług za styczeń 2013r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości [...],00 zł,
- nr{...}, określającą w podatku od towarów i usług za luty 2013r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości [...],00 zł,
- nr{...}, określającą w podatku od towarów i usług za marzec 2013r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie 0,00zł, w tym kwotę do zwrotu 0,00 zł
- nr{...}, określającą w podatku od towarów i usług za kwiecień 2013r. kwotę podatku do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w wysokości [...],00zł oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości [...],00zł
Zaskarżone rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach faktycznych.
Wobec podatnika prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A"W.K. , (handel hurtowy artykułami spożywczymi), przeprowadzono kontrolę podatkową w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości rozliczeń z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013r. oraz podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2013r.
W wyniku kontroli ustalono, że podatnik ujął w rejestrze zakupów za okresy od stycznia do września oraz za grudzień 2013r. faktury VAT wystawione przez "B" L.T. (),
tytułem wykonania usługi transportowej, w tym:
- fakturę z dnia 23 stycznia 2013r., nr [...], wartość netto 9.000 zł, podatek VAT 2.070zł,
- fakturę z dnia 20 lutego 2013r.., nr [...], wartość netto 8.500 zł, podatek VAT 1.955 zł,
- fakturę z dnia 19 marca 2013r., nr [...], wartość netto 9.200 zł, podatek VAT 2.116zł,
- fakturę z dnia 23 kwietnia 2013r., nr [...], wartość netto 9.600 zł, podatek VAT 2.208zł,
Stwierdzone w wyniku kontroli nieprawidłowości stanowiły podstawę wszczęcia przez NUS z urzędu postępowań podatkowych w sprawie rozliczenia podatku od towarów usług m.in. za miesiące od stycznia do kwietnia 2013r., zakończonych opisanymi wyżej decyzjami z dnia {...} lutego 2019r. W wydanych decyzjach NUS stwierdził, że podatnikowi nie przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, wynikającego z ww. faktur VAT wystawionych przez "B" L.T.- na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r., poz. 106 ze zm. - dalej: ustawa o VAT), ponieważ z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że ww. faktury VAT nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji, a dokumentowały zdarzenia fikcyjne.
Od powyższych decyzji podatnik wniósł odwołania, po rozpatrzeniu których, DIAS powołanymi na wstępie decyzjami z dnia {...} stycznia 2021r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.
Uzasadniając rozstrzygnięcia DIAS w pierwszej kolejności odniósł się do kwestii przedawnienia, stwierdzając, że objęte decyzjami organu I instancji zobowiązania podatkowe podatnika mimo upływu 5 lat (licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynęły terminy płatności tych zobowiązań), nie przedawniły się, gdyż wobec podatnika wszczęto postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe, którego podejrzenie popełnienia wiąże się z niewykonaniem przez niego zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2013r., co spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania na podstawie art.70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2019r. poz. 900 ze zm. - dalej: O.p.). Zarówno podatnik, jak i jego pełnomocnik zostali poinformowani przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania ze względu na przesłankę, o której mowa w art.70 § 6 pkt 1 O.p. Możliwe zatem było merytoryczne rozstrzygnięcie niniejszych spraw.
W przekonaniu DIAS organ I instancji zasadnie stwierdził, że zakwestionowane faktury są nierzetelne i nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji.
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji słusznie uznał za niewiarygodne twierdzenia podatnika, że L.T. świadczył usługi transportowe wykorzystując pojazdy podatnika i własny (autolawetę). Zarówno bowiem wystawca faktur (L.T. ), jak i ich odbiorca (podatnik) nie potrafili wskazać szczegółów dotyczących usług, jakie miały dokumentować – nie wskazali danych samochodów realizujących rzekome usługi transportowe, tras transportu ani bezpośrednich świadków wykonywanych usług.
W ocenie organu odwoławczego zeznania stron zakwestionowanych transakcji, wskazujące na transport towarów między magazynami w S. i D. oraz autolawetą palet, w tym z pojemnikami z oliwą, zostały nakierowane pytaniami pełnomocnika i były lakoniczne. Według tego organu słusznie uznano za niewiarygodne zeznania świadków (G i Ch), którzy potwierdzili ww. okoliczności wskazane przez podatnika i jego rzekomego kontrahenta. Organ podkreślił, że wykonawca rzekomych usług - do czasu zapoznania się z wydanymi w jego sprawie decyzjami - nie wskazywał na żadnym etapie postępowania, że na rzecz podatnika autolawetą dowoził jego odbiorcom towar, ani też, że jako kierowca samochodami należącym do podatnika rozwoził towar jego odbiorcom. Wg organu transportowanie wózka widłowego lawetą pomiędzy punktami odległymi o ok. 6 km, było całkowicie nieracjonalne z punktu widzenia ekonomicznego z uwagi na duże koszty rzekomych usług transportowych. Organ wskazał, że jednoroczny koszt rzekomych usług transportowych wynosił 100.491 zł brutto i mógłby sfinansować zakup kilku lub kilkunastu wózków widłowych. Ponadto z uwagi na budowę autolawety, transportowanie towarów spożywczych, które - jak twierdzą odbiorcy i jeden dostawca - były pakowane w kartony, puszki, słoiki, opakowania cateringowe, pojemniki plastikowe 1000 l, należało ocenić jako niewiarygodne. Również twierdzenia podatnika, że było to możliwe po odpowiednim "zapakowaniu, zafoliowaniu, zabezpieczeniu przed warunkami atmosferycznymi i pod względem chłodniczym", a zatem generującym dodatkowe koszty pakowania i zabezpieczenia, organ uznał za niewiarygodne, wobec faktu, że w 2013r. podatnik posiadał odpowiednie do przewożenia tego typu towarów własne zaplecze transportowe – w postaci sześciu pojazdów oznaczonych w ewidencji środków trwałych jako samochody ciężarowe i jeden osobowy, na które wskazał w piśmie z dnia 13 sierpnia 2018r.
Ponadto ustalono, że działalność L.T. skoncentrowana była na transportach pojazdów samochodowych wyłącznie na potrzeby prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, nie zaś na transporcie artykułów spożywczych. Świadczy o tym analiza danych z faktur dokumentujących nabycie przez niego paliwa, z której wynika, że zakupów paliwa dokonywano w punktach przygranicznych oraz opłacano przejazdy autostradami na terenie kraju.
Wobec powyższego, zdaniem DIAS prawidłowo uznano, że faktury dokumentowały zdarzenia fikcyjne co stanowiło postawę do zakwestionowania prawa podatnika do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z tych faktur, na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT.
Odnosząc się do podnoszonych w odwołaniach kwestii dobrej wiary i należytej staranności, organ II instancji podkreślił, że w przypadku fikcyjnych (pustych) faktur, dokumentujących transakcje nieistniejące, badanie dobrej wiary nie jest wymagane. Nadmienił jednak, że twierdzenia podatnika, powołującego się na swą dobrą wiarę, stoją w sprzeczności z logiką i zdrowym rozsądkiem wobec dokonanych w sprawie ustaleń, że: w dokumentacji rachunkowej firmy podatnika nie odnotowano żadnych szczegółów dotyczących przebiegu transakcji, brak jest jakichkolwiek dokumentów przewozowych, strony rzekomej transakcji nie pamiętały i nie potrafiły wskazać szczegółów dotyczących jej przebiegu, nie były też w stanie wskazać miarodajnych świadków, gdyż - jak twierdziły - nikt, oprócz nich samych - nie brał w nich udziału, praktykowano wyłącznie gotówkową formę płatności, a sam termin płatności przypadał na dzień wystawienia faktury, potwierdzona została wieloletnia znajomość podatnika z rzekomym usługodawcą, brak było pisemnej umowy na świadczenie usług transportowych.
Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia przez organ I instancji przepisów proceduralnych organ odwoławczy uznał, że nie uchybiono zasadom określonym w przepisach O.p. Z inicjatywy organu i w związku z wnioskami, przeprowadzono dowody z zeznań strony, rzekomego wykonawcy usług, świadków (pracowników świadczących pracę w "A" ). Organ podkreślił, że zarzut rozpatrzenia sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy został uwzględniony - został on uzupełniony w postępowaniu odwoławczym w trybie art. 229 O.p., tj. uwzględniono wnioski strony o przesłuchanie ponowne stron transakcji, pracowników firmy podatnika oraz kontrahentów "A". W ocenie organu odwoławczego, uzupełniony materiał dowodowy jest kompletny, a ocena stanu faktycznego znajduje potwierdzenie w tym materiale i mieści się w granicach swobodnej i merytorycznej oceny dowodów. Stan faktyczny został ustalony prawidłowo, a na potwierdzenie stawianych przez organy tez przedstawiono wszechstronną argumentację.
Końcowo organ odwoławczy wskazał, że w decyzjach własnych: z dnia {...}lutego 2020r., nr{...}, dotyczących rozliczenia podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013r. oraz z dnia {...} marca 2020r., nr{...}, w zakresie rozliczenia L.T. w podatku od towarów i usług za 2013r., stwierdzono, że wystawione przez L.T. na rzecz podatnika sporne faktury za usługi transportowe nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. DIAS podkreślił, że elementem utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw, o której mowa w art. 14 ustawy z dnia 6 marca 2018r. – Prawo przedsiębiorców (j.t. Dz. U z 2019r., poz. 1292 ze zm.- dalej P.p.), jest spójność - co do zasady - rozstrzygnięć organów podatkowych co do tych samych transakcji (faktur za usługi transportowe) w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych podatnika oraz w zakresie podatku od towarów i usług kontrahenta (L.T. ).
Na powyższe decyzje organu odwoławczego podatnik złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania podatkowego, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucono naruszenie:
1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 121 § 1, art. 122, art. 125 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 O.p. oraz prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 12 P.p w związku z art. 70 § 1 w związku z art. 70 § 6 pkt 1 w związku z art. 70c O.p. poprzez:
a) przeprowadzenie postępowania z naruszeniem zasady zaufania do organów podatkowych, w wyniku instrumentalnego zastosowania przepisów o wszczęciu postępowania karnego skarbowego bez związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa karnego skarbowego, a jedynie w celu zyskania dodatkowego czasu na prowadzenie postępowania podatkowego i wydania decyzji po dniu 31 grudnia 2018r.;
b) przeprowadzenie postępowania z naruszeniem zasady zaufania do organów podatkowych w wyniku wydania zaskarżonych decyzji DIAS po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z bezskutecznym zawieszeniem biegu terminu przedawnienia w rozpoznawanej sprawie;
c) ustalenie stanu faktycznego w oparciu o nieudowodnione przesłanki, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonych decyzji, to jest poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż skarżący zawyżył w rejestrach nabyć prowadzonych dla celów podatku VAT za wskazane miesiące 2013r. kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT wystawionych przez " B" L.T. w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż sporne faktury mają walor dokumentu rzetelnego i dokumentują rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych;
d) przyjęcie za wiążące dla ustalenia stanu faktycznego sprawy wyjaśnień L.T. przesłuchanego w charakterze strony w dniu 16 listopada 2017r. w toku kontroli podatkowej prowadzonej wobec "B" L.T. , podczas, gdy ww. dowód został przeprowadzony nierzetelnie z rażącym naruszeniem prawa;
e) arbitralne przyjęcie, iż świadek R.M. dysponował wiedzę na temat działalności firmy " A" i jej relacji z firmą " B" L.T. podczas, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym z zeznań samego R .M., zeznań W.K. J, Ch. wynika, że R.M. był zatrudniony w firmie skarżącego w charakterze przedstawiciela handlowego i swoją pracę wykonywał poza siedzibą firmy" B";
f) całkowicie dowolne uznanie, że transport artykułów spożywczych oraz wózka widłowego przy wykorzystaniu samochodu specjalistycznego (autolawety) jest sprzeczny ze zdrowym rozsądkiem i gospodarczym przeznaczeniem rzeczy, podczas gdy zeznania świadków :L.T. , J.Z. , Ł.G. , J.B. , K.G. , M.Ch. oraz wyjaśnienia Skarżącego potwierdziły, że L.T. świadczył usługi przewozu towarów handlowych oraz wózka widłowego na rzecz "A" W.K. , wykorzystując do tego autolawetę oraz środki transportowe należące do" B";
g) zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadków pozostałych klientów skarżącego na okoliczność wykazania, że L.T. świadczył usługi transportowe na rzecz skarżącego;
h) naruszenie art. 210 § 4 O.p. polegające na sporządzeniu uzasadnień zaskarżonych decyzji w sposób wadliwy, w szczególności poprzez akceptowanie wewnętrznych sprzeczności pomiędzy materiałem dowodowym, a ustaleniami faktycznymi lub też pomiędzy samymi ustaleniami faktycznymi;
2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia:
a) art. 70 § 1 w związku z art. 70 § 6 pkt 1 w związku z art. 70c O.p. poprzez błędne przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy organ podatkowy I instancji w następstwie wszczęcia postępowania karnego skarbowego o przestępstwo karne skarbowe i zawiadomienia skarżącego o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, doprowadził do skutecznego zawieszenia przedawnienia, co uprawniać miało DIAS do wydania decyzji po 31 grudnia 2018r.;
b) art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a) oraz art. 15 ustawy o VAT poprzez ich niezastosowanie oraz rażące naruszenie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT poprzez błędne zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że skarżącemu nie przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur VAT dot. zakupu usług transportowych przez skarżącego, albowiem stwierdzają one czynności, które nie zostały dokonane, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego oraz z ustaleń organu wynika bezsprzecznie, że transakcje zakupu spornych usług udokumentowane rzeczonymi dokumentami były w rzeczywistości wykonane przez "B" L.T. .
W uzasadnieniach skarg skarżący zarzucił, że rozstrzygnięcia zostały wydane w warunkach przedawnienia, ponieważ samo wszczęcie postępowania karnoskarbowego oraz zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych za miesiące od stycznia do grudnia 2013r. dokonane zostało tuż przed przedawnieniem, co wyraźnie wskazuje na instrumentalne wykorzystywanie przepisów pozwalających na zawieszanie biegu przedawnienia. W ocenie skarżącego organ celowo dokonał obejścia art. 70 § 1 O.p., stosując instytucję prawa karnego skarbowego, naruszając art. 121 § 1 O.p. Skarżący podkreślił, że DIAS w wydanych decyzjach pominął aspekt instrumentalnego wykorzystywania zawiadomienia, o którym mowa w art. 70 c O..p. przez organy podatkowe, nie wskazując żadnych argumentów przemawiających za tym, że wszczęcie postępowania nie nastąpiło jedynie w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W wielu orzeczeniach sądy administracyjne analizowały tę kwestię i rozstrzygnęły takie sytuacje na korzyść podatnika (wyroki w sprawach: I SA/Łd 45/20, I SA/Bk 465/20, II SA/Wa 3823/16).
Ponadto skarżący zakwestionował ustalenia organów odnośnie fikcyjności faktur wystawionych przez L.T. , twierdząc, że kontrahent ten rzeczywiście świadczył usługi transportowe, których dotyczyły te faktury, co zostało potwierdzone przez klientów skarżącego przesłuchanych w charakterze świadków. Natomiast pracownicy skarżącego (Ch, M.) wykonywali prace poza siedzibą firmy, nie utożsamiali się z nią i ich zeznania na temat współpracy skarżącego z L.T. pozostają bez znaczenia dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.
Skarżący zarzucił również, że organy odmówiły wiarygodności zeznaniom L.T. wskazując, że pozostają one w sprzeczności z jego wyjaśnieniami złożonymi w dniu 16 listopada 2017r. Zdaniem skarżącego, dowód z przesłuchania L.T. w charakterze strony w ww. dniu został przeprowadzony z rażącym naruszeniem zasad postępowania, gdyż nie jest możliwe przeprowadzenie takiego dowodu w tak krótkim czasie (3 godz. 53 min.) Z protokołu wynika bowiem, że zadano 925 pytań i zaprotokołowano 925 odpowiedzi, ponadto według L.T. protokół nie został odczytany obecnym osobom.
Ponadto według skarżącego wszelkie wątpliwości dotyczące braku zakupu drugiego wózka widłowego mogły zostać wyjaśnione przez przeprowadzenie oględzin magazynu, jednak organ nie był zainteresowany przeprowadzeniem takiego dowodu. W jego ocenie postępowanie dowodowe było przeprowadzone w sposób subiektywny, pominięto wszelkie okoliczności dla niego korzystne, a okolicznościom przemawiającym przeciwko niemu przypisano dominujące znaczenie.
Według skarżącego organ nie udowodnił, że L.T. nie był wykonawcą spornych usług. Wydane decyzje rażąco naruszają prawo, ponieważ nie opierają się na przepisach prawa, a ustalony stan faktyczny nie uzasadnia pozbawienia skarżącego prawa od odliczenia VAT. Należało zatem zastosować art.86 ust.1, zamiast błędnie zastosowanego art.88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT.
Skarżący zarzucił również, że uzasadnienia decyzji naruszają art. 240 § 4 O.p., gdyż zostały sporządzone w sposób wadliwy, zawierają wewnętrzne sprzeczności pomiędzy materiałem dowodowym, a ustaleniami fatycznymi, wiele kwestii nie zostało w ogóle uzasadnionych, bądź organ odniósł się do niech jedynie pozornie.
W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, przy czym w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej są decyzje DIAS utrzymujące w mocy decyzje NUS w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do kwietnia 2013r., którymi odmówiono podatnikowi prawa do odliczenia podatku VAT wynikającego z zakwestionowanych faktur VAT.
Skarżący kwestionując powyższe rozstrzygnięcia podniósł zarzut przedawnienia zobowiązań oraz zanegował ustalenia organów odnośnie uznania spornych faktur VAT za dokumenty stwierdzające fikcyjne transakcje, które w rzeczywistości nie miały miejsca między ich stronami.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu tj. przedawnienia zobowiązań w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do kwietnia 2013r. i związanego z nim zarzutu instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
Powyższą kwestię reguluje art. 70 § 1 O.p., zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego,
w którym upłynął termin płatności podatku.
Co do zasady zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec i kwiecień 2013r. przedawniało się z dniem 31 grudnia 2018r. Jednakże jak stanowi art. 70 § 6 pkt 1 O.p., bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.
W myśl art. 70c O.p. organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika
o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1, oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia.
Jeżeli chodzi o skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia to jak podkreślił NSA w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 18 czerwca 2018r. (sygn. akt I FPS 1/18) przepisy art. 70 § 6 pkt 1 i art. 70c O.p. pod względem treściowym traktują o dwojakiego rodzaju powiadomieniach (zawiadomieniach). Pierwszy z nich, tj. art. 70 § 6 pkt 1 O.p. zakłada bowiem, że skutek zawieszający bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wystąpi z mocy prawa, jeżeli przed upływem terminu przedawnienia podatnik zostanie zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe związane z niewykonaniem tego zobowiązania. Innymi słowy, w przepisie tym jest mowa o poinformowaniu podatnika o przyczynie zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, jaką jest wszczęcie postępowania
w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Natomiast drugi
z przepisów, tj. art. 70c O.p. nakłada na organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, obowiązek zawiadomienia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70
§ 6 pkt 1 O.p. najpóźniej z upływem terminu przedawnienia. Przepis art. 70c O.p. stanowi więc o powiadomieniu podatnika o skutku, jaki przyczyna tj. wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe wywiera na bieg terminu przedawnienia (nierozpoczęcie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego).
W stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie dla wywołania skutku zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wobec podatnika muszą zatem zostać spełnione dwa obowiązki informacyjne, a więc obowiązki wynikające z art. 70 § 6 pkt 1 i z art. 70c O.p.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie miało miejsce wypełnienie obu obowiązków informacyjnych, o których mowa w ww. przepisach, warunkujących skuteczność zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do kwietnia 2013r. Postanowieniem NUS z dnia {...} listopada 2018r., wszczęto dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe związane z podatkiem od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2013r. Następnie zawiadomieniem z dnia 18 grudnia 2018r. skarżącego poinformowano o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2013r. Zawiadomienie to zostało doręczone skarżącemu oraz reprezentującemu go pełnomocnikowi w dniu 20 grudnia 2018r. Okoliczności te nie są przez skarżącego kwestionowane.
Skarżący kwestionuje skuteczność zawieszenia biegu terminów przedawnienia zobowiązań podatkowych, zarzucając organom instrumentalne wykorzystywanie przepisów pozwalających na zawieszanie biegu przedawnienia, co upatruje w dokonaniu zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych tuż przed upływem terminu ich przedawnienia. W ocenie skarżącego organ celowo dokonał obejścia art. 70 § 1 O.p., stosując instytucję prawa karnego skarbowego, naruszając wynikającą z art. 121 § 1 O.p. zasadę zaufania do organów podatkowych.
W odniesieniu do zarzutu instrumentalnego wszczęcia postępowania karnoskarbowego należy wskazać, że w dniu 24 maja 2021r. zapadła uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt I FPS 1/21, dost. CBOiS), która zgodnie z art. 187 § 2 P.p.s.a. ma moc wiążącą, nie tylko w danej sprawie, ale również w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym. W powołanej uchwale NSA przedstawił pogląd, że "W świetle art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2017r., poz. 2188 ze zm.) oraz art. 1 – 3 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz. 2325, ze zm.) ocena przesłanek zastosowania przez organy podatkowe przy wydawaniu decyzji podatkowej art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325) mieści się w granicach sprawy sądowej kontroli legalności tej decyzji".
W uzasadnieniu uchwały NSA wskazał m.in., że "analiza dokonywana w ramach rozpatrywania sprawy sądowoadministracyjnej powinna w pierwszym rzędzie koncentrować się na zbadaniu kwestii formalnych związanych z wydaniem we właściwym czasie przez odpowiedni organ postępowania przygotowawczego postanowienia na podstawie art. 303 k.p.k w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. o treści, z której wynika związek podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia z niewykonaniem zobowiązania podatkowego. Nie można jednak w jej ramach pomijać zagadnienia merytorycznego - czy na tle okoliczności danej sprawy podatkowej, związanych z bytem zobowiązania podatkowego, wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Dokonanie takiej oceny powinno być wcześniej przeprowadzone przez organ podatkowy, stosujący art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p. przy rozpatrywaniu sprawy podatkowej. W przypadkach wątpliwych, w szczególności wówczas, gdy moment wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe jest bliski dacie przedawnienia zobowiązania podatkowego, wyjaśnienie tej kwestii powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji podatkowej, stosownie do art. 210 § 4 O.p.".
Sposobem zweryfikowania, czy art. 70 § 6 pkt 1 O.p. nie został zastosowany instrumentalnie jest zbadanie, czy jego wykorzystanie nie nastąpiło z naruszeniem wyrażonej w art. 121 O.p., zasady działania w zaufaniu do organów podatkowych. Sądy administracyjne nie są wprawdzie właściwe do kontrolowania przebiegu
postępowania karnoskarbowego, jednak uwzględniając, że są powołane w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy P.u.s.a. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, mają prawo do kontroli, m.in. aktów administracyjnych w aspekcie ich prawnej prawidłowości. Kontrolując zatem zgodność z prawem decyzji podatkowej, w której organ podatkowy powołał się na zastosowanie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. sąd administracyjny w ramach art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a., zobligowany jest do przeprowadzenia kontroli w zakresie prawidłowości zastosowania przez organ tej normy, co wymaga uzasadnienia jej zastosowania (art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p.). W sytuacji, w której może zachodzić podejrzenie o instrumentalne wykorzystanie instytucji zawieszenia terminu przedawnienia, uzasadnienie zastosowania przez organ podatkowy art. 70 § 6 pkt 1 O.p., wymaga przedstawienia w wydanej decyzji stosownych dowodów i chronologii czynności karno-procesowych wskazujących, że w danym przypadku wszczęcie postępowania karnoskarbowego nie miało jedynie "instrumentalnego" charakteru. O tym, czy wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe miało charakter pozorowany i instrumentalny powinno się rozstrzygać, zdaniem tut. Sądu, na tle okoliczności danej sprawy podatkowej. Nie można automatycznie przesadzać o tym wyłącznie w oparciu o relację momentu wszczęcia takiego postępowania w odniesieniu do spodziewanego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Jak wynika z zalegającego w aktach postanowienia NUS o wszczęciu dochodzenia w sprawie o przestępstwa skarbowe, których podejrzenie popełnienia wiąże się z niewykonaniem przez skarżącego zobowiązań w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2013r., postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte w dniu 19 listopada 2018r., a więc 43 dni przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za okresy od stycznia do kwietnia 2013r. W przekonaniu Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącego, wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie nastąpiło "tuż przed" upływem wskazanych terminów przedawnienia, co mogłoby wskazywać na nadużycie przez organu kompetencji, przez wszczęcie tego postępowania jedynie w celu zawieszenia biegu terminów przedawnienia. Ponadto podstawą do wszczęcia dochodzenia były nieprawidłowości stwierdzone w toku kontroli podatkowej, a protokół z tej kontroli został doręczony podatnikowi w dniu 30 lipca 2018r., przy czym kontrolowany skorzystał prawa wniesienia zastrzeżeń do tego protokołu. Następnie w dniu 27 września 2018r. NUS w wszczął wobec podatnika postępowanie podatkowe w sprawie m.in. podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2013r., które zostało zakończone wydaniem decyzji w dniu{...} lutego 2019r. W ocenie Sądu następstwo czasowe tych zdarzeń oraz stan sprawy przedstawiony w zaskarżonych decyzjach nie nasuwa podejrzeń w zakresie pozorowanego charakteru wszczęcia postępowania karnoskarbowego, które miałoby służyć jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnień.
Biorąc pod uwagę sekwencje i czas podejmowanych działań przez poszczególne organy w zakresie przysługujących im kompetencji oraz poczynione w ich następstwie ustalenia, w tym wypadku co do wagi i charakteru nieprawidłowości podatkowych w firmie skarżącego (świadome posługiwanie się fikcyjnymi fakturami), nie sposób uznać, aby wszczęcie postępowania karnego skarbowego związanego z zaniżaniem zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2013r. miało charakter pozorowany czy instrumentalny. Wprawdzie w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji brak tego rodzaju odniesień, lecz Sąd w niniejszej sprawie dysponował dostatecznym materiałem dowodowym, aby samodzielnie dokonać kontroli sądowej w aspekcie sprawy, do której nawiązuje powołana wyżej uchwała NSA z dnia 24 maja 2021r. Nie mamy zatem do czynienia z przypadkiem wątpliwym, o którym mowa we wspominanej uchwale.
Należy mieć także na względzie, że DIAS procedował jeszcze przed wydaniem przez NSA powołanej wyżej uchwały z dnia 24 maja 2021r., w czasie gdy w orzecznictwie sądów administracyjnych występowały rozbieżności dotyczące zakresu kontroli stosowania art. 70 § 6 pkt 1 oraz art. 70c O.p. przez organy podatkowe przy wydawaniu decyzji w sprawach podatkowych, przy czym przeważało stanowisko o braku możliwości oceny przez sąd administracyjny w takim postępowaniu zasadności wszczęcia postępowania karnego skarbowego z punktu widzenia możliwości instrumentalnego wykorzystania prawa do wszczęcia tego postępowania (taki pogląd wyrażono np. w wyrokach NSA z dnia: 24 listopada 2016r., I FSK 759/15; 9 listopada 2018r., I FSK 2149/16 oraz w zdaniach odrębnych do wyroków NSA z 30 lipca 2020r., I FSK 42/20 i I FSK 128/20, dost. CBOiS).
Z drugiej zaś strony skarżący formułując jedynie ogólnie zarzut instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego nie podał żadnych okoliczności, które mogłyby wskazywać na pozorny charakter wszczęcia tego postępowania.
Z przedstawionych względów zarzut naruszenia art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 1 w związku z art. 70c O.p. i art. 12 P.p Sąd uznał za niezasadny.
W konsekwencji, wobec skutecznego zawieszenia biegu terminów przedawnienia zobowiązań podatkowych, nie doszło do wydania decyzji po upływie terminów przedawnienia tych zobowiązań.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonych decyzji zauważyć należy, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy faktury wystawione na rzecz podatnika przez L.T. dokumentują rzeczywiste transakcje pomiędzy wymienionymi w nich podmiotami i w konsekwencji czy podatnik prawidłowo uwzględnił w rozliczeniu za poszczególne okresy 2013r. podatek naliczony z faktur wystawionych przez ten podmiot.
Podstawą prawną zaskarżonych decyzji był przepis art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, stosownie do którego nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tej czynności.
Z ugruntowanego już stanowiska sądów administracyjnych wynika, że sama faktura VAT nie tworzy prawa do odliczenia podatku od towarów i usług w niej wskazanego. Dla realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego faktura musi odzwierciedlać faktyczne zdarzenia gospodarcze w niej opisane, zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. Z tego względu faktura niedokumentująca rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, które
w ogóle nie zaistniało, zaistniało w innych rozmiarach bądź też między innymi podmiotami, nie może wywołać żadnych uprawnień podatkowych u jej odbiorcy. Skorzystanie z prawa do obniżenia podatku należnego o podatek wynikający z faktury dokumentującej czynność, która nie została dokonana i nie zrodziła u jej wystawcy obowiązku podatkowego byłoby sprzeczne z konstrukcją podatku od towarów i usług (por. np. wyrok NSA z 7 października 2011 r. sygn. akt I FSK 1406/10, dost. CBOiS).
Zdaniem orzekających w niniejszej sprawie organów podatkowych zakwestionowane faktury były nierzetelne, gdyż nie dokumentowały rzeczywistych transakcji pomiędzy podatnikiem, a L.T. i co za tym idzie skarżący nie miał prawa do obniżenia podatku należnego o kwoty podatku naliczonego wynikające z faktur wystawionych przez ten podmiot, zaewidencjonowanych w rejestrach zakupów VAT oraz ujętych w rozliczeniu z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2013r.
Natomiast według skarżącego został on bezpodstawnie pozbawiony prawa do
obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez L.T. , które odzwierciedlały rzeczywiste usługi transportowe, wykonane przez ten podmiot. Skarżący podważa zaprezentowaną przez organy ocenę przeprowadzonych w sprawie dowodów. Jego zdaniem stan faktyczny został ustalony na podstawie nieudowodnionych przesłanek, że zawyżył on w rejestrach nabyć kwoty podatku naliczonego wynikające ze spornych faktur, które według niego były rzetelne i dokumentowały rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych. Skarżący zarzucił, że organy oparły swe ustalenia na wyjaśnieniach L.T. przesłuchanego w charakterze strony w dniu 16 listopada 2017r., podnosząc, że dowód został przeprowadzony nierzetelnie, z rażącym naruszeniem prawa. Zakwestionował również ocenę dowodu z zeznań świadka R.M. , podnosząc, że osoba ta nie dysponowała wiedzą na temat działalności firmy skarżącego i jej współpracy z firmą L.T. . Ponadto skarżący zarzucił, że całkowicie dowolnie uznano, że transport artykułów spożywczych oraz wózka widłowego przy zastosowaniu autolawety był niezgodny z przeznaczeniem rzeczy i nie był ekonomicznie uzasadniony oraz że zaniechano podjęcia niezbędnych działań w celu ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy wobec odmowy przesłuchania w charakterze świadków pozostałych klientów skarżącego. Ponadto według skarżącego uzasadnienia zaskarżonych decyzji zostały sporządzone w sposób wadliwy, organ zaakceptował bowiem sprzeczności pomiędzy materiałem dowodowym, a ustaleniami faktycznymi oraz pomiędzy samymi ustaleniami faktycznymi.
W przekonaniu Sądu organy podatkowe słusznie uznały, że L.T. nie wykonał usług, których dotyczą zakwestionowane faktury. Z ustalonych w postępowaniu okoliczności wynika bowiem, że przeważającym rodzajem działalności L.T. była sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów osobowych i furgonetek. Usługi wykonywane były przez niego osobiście, płatności za faktury były dokonywane gotówkowo bez naocznych świadków. W działalności gospodarczej wykorzystywał cztery samochody (VW transporter, Toyota Avensis Verso, Mitsubishi Pajero, Hyundai H350 - samochód specjalny do przewożenia samochodów - autolaweta). Analiza danych z faktur dokumentujących nabycie paliwa przez L.T. do ww. samochodów wykazała, że w 2013r. zakupił do VW - 232,71 litrów, do toyoty - 491,93 litrów, do hyundaia - 3.912,19 litrów.
Z kolei z rozliczenia delegacji wyjazdów służbowych po zakup samochodów wynikało, że zakupów paliwa dokonywano w punktach przygranicznych oraz opłacano przejazdy autostradami na terenie kraju. Na aprobatę zasługuje stanowisko organu, że świadczy to jednoznacznie o tym, że działalność gospodarcza L.T. w 2013r. skupiona była na transporcie pojazdów samochodowych dla celów własnej działalności gospodarczej (handel samochodami i częściami samochodowymi), a nie na "lokalnym" transporcie artykułów spożywczych - jak wynikało z zeznań W.K. . Z zestawienia zeznań pracowników W.K,. i samego L.T. wynika, że strony rzekomych transakcji nie potrafiły przybliżyć rzeczywistego ich przebiegu. Nie były w stanie wskazać danych samochodów realizujących rzekome usługi transportowe, tras transportu, ani świadków wykonywanych usług. Płatności za rzekomo wykonane usługi przekazywano gotówką bez udziałów świadków. Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że racjonalny przedsiębiorca reguluje swoje zobowiązania w sposób umożliwiający zidentyfikowanie płatności (w szczególności dla zabezpieczenia się przed zarzutami nieuregulowania zobowiązań lub dla wykazania płatności dla celów podatkowych).
Istotne w sprawie jest również to, że skarżący w trakcie postępowania zmieniał swoje wyjaśnienia. Początkowo twierdził, że przedmiotem zakupu na podstawie kwestionowanych faktur była usługa transportu artykułów spożywczych. Kiedy jednak organy ustaliły, że L.T. w działalności gospodarczej wykorzystywał przede wszystkim specjalny samochód – autolawetę, a koszt zakupu paliwa do pozostałych pojazdów stanowił niewielki procentowy udział w wydatkach poniesionych na paliwo, wyjaśnienia skarżącego uległy zmianie. Zeznał on, że usługi transportowe przez L.T. w 2013r. miały być wykonane autolawetą - przewożenie wózka widłowego między magazynami (w S. i w D.).
Jednakże przewożenia autolawetą wózka widłowego między magazynami i świadczenia usług jako kierowca nie potwierdził na żadnym etapie postępowania L.T.- wykonawca rzekomych usług/wystawca faktur sprzedaży, pomimo, że częsty transport wózka widłowego autolawetą pomiędzy dwoma punktami to specyficzna i nietypowa usługa. Nie pamiętał on kiedy i gdzie usługi transportowe miały być wykonywane, do kogo należały samochody, którymi były realizowane usługi i jakie numery rejestracyjne one posiadały; jaki towar/towary były przedmiotem transportu, kto dokonywał załadunków i rozładunków, kto wydawał zlecenia odbioru i wydania towarów, czy istnieją dokumenty potwierdzające wykonanie usług transportowych oraz czy sporządzano przy płatnościach dowody KW. Świadczenia tego rodzaju usług nie potwierdzili także pracownicy firmy skarżącego (J, Ch.,R.M. ) - żaden z nich nie widział L.T. w roli przewożącego autolawetą wózek widłowy pomiędzy magazynami, ani w roli kierowcy samochodami dostawczymi W.K. - a jedynie "czasami" w firmie skarżącego.
W ocenie Sądu, w zaskarżonych decyzjach słusznie zauważono, że przeciwko przyjęciu, że przedmiotem transportu miał być wózek widłowy przemawia głównie to, że wynikające z faktur koszty przewozu wielokrotnie przewyższają rynkową wartość wózka. Tak więc wybór takiego modelu prowadzenia działalności gospodarczej nie znajduje ekonomicznego uzasadnienia, co potwierdza stanowisko organów, że usługi tego rodzaju nie były świadczone.
Według Sądu prawidłowa jest również ocena zgromadzonego materiału dowodowego jeżeli chodzi o możliwość przewożenia przez L.T. autolawetą towarów spożywczych na paletach, w kartonach oraz oliwy w dużych pojemnikach 1000-litrowych, a także możliwość świadczenia przez niego usług samochodami firmy "A"(Peugeot Boxer, Renault Master, Volkswagen Caddy).
Odnosząc się do możliwości przewożenia towarów bezpośrednio na autolawecie, za uprawnione należy uznać stanowisko organu odwoławczego, kwestionujące wyjaśnienia W.K. , że było to możliwe po odpowiednim zapakowaniu, zafoliowaniu, zabezpieczeniu przed warunkami atmosferycznymi i pod względem chłodniczym. Musiało się to przecież wiązać z ponoszeniem dodatkowych kosztów pakowania i zabezpieczenia, co tym bardziej jest nieprawdopodobne jeżeli weźmie się pod uwagę, że w 2013r. W.K. posiadał odpowiednie do przewożenia tego typu towarów własne zaplecze transportowe w postaci sześciu busów - oznaczonych w ewidencji środków trwałych jako samochody ciężarowe i jeden osobowy.
Podkreślenia wymaga, że sam L.T. takiego sposobu świadczenia usług nie wskazywał, a dopiero po zapoznaniu się z uzasadnieniem decyzji wydanej w stosunku do niego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zaczął prezentować takie stanowisko w sprawie. Jednak zarówno on, jak i W.K .nie potrafili wskazać konkretnych okoliczności związanych ze świadczeniem tych usług.
Skoro organy podatkowe ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, że wskazane w decyzjach faktury dokumentujące wykonanie usług, nie odzwierciedlały rzeczywistych operacji gospodarczych między podmiotami tych transakcji, to nie mogły one w przypadku skarżącego stanowić podstawy do pomniejszenia jego podatku należnego o wynikający z tych faktur podatek naliczony. Znajduje to bezpośrednie potwierdzenie w brzmieniu art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT. Stanowisko organów jest zatem prawidłowe i brak jest podstaw do jego kwestionowania. Z powyższych względów za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia art. 15, art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącego na temat nieprawidłowości, jakie jego zdaniem miały miejsce w czasie przesłuchania L.T. w charakterze strony w dniu 16 listopada 2017r. w toku prowadzonego wobec niego postępowania, a także do oceny jego oświadczenia z dnia 22 lipca 2020r. załączonego do skarg, to stwierdzić należy, że nie zasługują na uwzględnienie takie zastrzeżenia ze strony skarżącego. Wbrew jego stanowisku i twierdzeniom nie jest wykluczony taki przebieg czynności jaki został utrwalony w sposób przewidziany prawem co zostało potwierdzone podpisami osób biorących udział w tej czynności, w tym przede wszystkim samego L.T. . Skarżący uważa, że nie jest możliwe, aby tak obszerny protokół obejmujący 925 pytań i odpowiedzi został sporządzony w niespełna 4 godziny, choć sam zauważa, że prowadzący przesłuchanie mógł pytania wcześniej przygotować. Pomija przede wszystkim skarżący nader ważką okoliczność, że zaprotokołowanie wszystkich odpowiedzi na przygotowane wcześniej pytania w takim czasie nie powinno nastręczać trudności, skoro padały zdawkowe odpowiedzi przesłuchiwanego, najczęściej sprowadzające się do potwierdzenia, zaprzeczenia, zasłonięcia niepamięcią. Jeżeli już padała jakaś konkretna odpowiedź to była ona krótka, jednozdaniowa.
Faktem jest, że L.T. występował wówczas bez zawodowego pełnomocnika i w związku z nieświadomością przebiegu procedur i znaczenia relacjonowanych okoliczności mógł niewłaściwie przedstawić niektóre fakty, niemniej jednak miał możliwość w toku dalszego postępowania sprostowania, czy też sprecyzowania swoich wypowiedzi, czego nie uczynił. W ocenie Sądu z rezerwą należy odnieść się więc do pozaprocesowego "oświadczenia" L.T. co do odmiennego przebiegu czynności procesowych z jego udziałem, aniżeli wynika z dokumentu urzędowego jakim jest protokół przesłuchania sporządzony w odpowiedniej formie przez uprawnioną osobę. Taki dokument stanowi urzędowe potwierdzenie tego co zostało w nim stwierdzone i co istotne, zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem przez osoby w nim uczestniczące, w tym L.T. . Z oczywistych względów L.T. jest zainteresowany podważeniem ustaleń poczynionych przez organy podatkowe w niniejszej sprawie, które mają przełożenie na jego z kolei zobowiązanie podatkowe, co notabene znalazło potwierdzenie w wydanych wobec niego decyzji ostatecznych Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia {...} marca 2020 r. nr {...}w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II,III i IV kwartał 2013 r., zresztą także prawomocnych, bo WSA w Rzeszowie postanowieniami z dnia 10 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Rz 433-436 odrzucił skargi wniesione od tych decyzji.
W świetle zarzutów skarg podkreślenia wymaga, że podstawą ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie były wnioski powzięte na podstawie szeregu przeprowadzonych w sprawie dowodów, wśród których znalazły się również wyjaśnienia L.T. składane w charakterze strony w ramach prowadzonego w stosunku do niego postępowania, a także zeznania R.M. na które wskazuje skarżący w skardze. Wyjaśnienia/zeznania te nie miały charakteru jedynego i decydującego dowodu, jako że okoliczności kwestionowanych transakcji ustalono głównie w oparciu o inne, uznane za wiarygodne dowody. Nie można przy tym podzielić stanowiska skarżącego, że bez znaczenia dla rozpoznania sprawy pozostają zeznania jego pracowników na okoliczność współpracy jego firmy z L.T. , według których żadna z przesłuchiwanych osób nie widziała rzekomego kontrahenta w roli przewożącego autolawetą wózek widłowy pomiędzy magazynami, ani też w roli kierującego należącymi do skarżącego samochodami dostawczymi. W ocenie Sądu zeznania te, łącznie z innymi korespondującymi z nimi dowodami, słusznie zostały przez organ ocenione jako potwierdzające fikcyjność spornych transakcji. Natomiast twierdzenia skarżącego na temat "braku utożsamiania" się pracowników z jego firmą są gołosłowne.
W przekonaniu Sądu za naruszenie przepisów prawa nie można uznać braku przesłuchania w charakterze świadków "pozostałych klientów" skarżącego. Należy zwrócić uwagę na ogólnikowe sformułowanie samego zarzutu, bez odniesienia go do konkretnych osób i posiadanej przez nich wiedzy na temat współpracy skarżącego z L.T. , w kontekście ewentualnego wpływu braku zeznań tych osób na ustalenie stanu faktycznego sprawy.
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że organ podatkowy jest zobowiązany do gromadzenia dowodów jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. Nie ma obowiązku nieograniczonego poszukiwania faktów, jeżeli z dokonanych ustaleń wynikają wnioski przeciwne do twierdzeń podatnika. W sytuacji zatem, gdy stan faktyczny jest wyjaśniony w sposób wszechstronny i jednoznaczny, brak obowiązku uwzględnienia zgłaszanych przez podatnika żądań przesłuchania kolejnych osób.
Istotnym jest również, że DIAS w postępowaniu odwoławczym uwzględnił zarzut skarżącego dotyczący rozpatrzenia sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy i uzupełnił ten materiał w trybie art. 229 O.p., tj. uwzględniono wnioski skarżącego o przesłuchanie stron transakcji, pracowników firmy podatnika oraz kontrahentów K.
W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak podstaw do twierdzeń o jego nieprawidłowym ustaleniu, z naruszeniem powołanych w skardze przepisów art. 121 § 1, art. 122, art. 125 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 O.p.
W świetle zarzutów skarg należy wskazać, że organy podatkowe uczyniły zadość wynikającej z art. 122 O.p. zasadzie prawdy obiektywnej, gromadząc odpowiedni i zdatny do poczynienia wyczerpujących ustaleń materiał dowodowy. W tym zakresie zebrały dowody odnoszące się do możliwości świadczenia przez L.T. na rzecz skarżącego usług, zarówno w aspekcie posiadania odpowiednich do tego środków i zdolności po jego stronie ich wykonania. Obszerny materiał dowodowy został wnikliwie oceniony (art.187 O.p), a ocena ta nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.). Organy podatkowe, działając na podstawie przepisów prawa (art. 120 O.p.) czyniąc zadość przepisom art. 180 i art. 181 O.p. dopuściły szereg dowodów, m.in. zeznania świadków, dokumenty źródłowe. Organ odwoławczy stosownie do art. 127 O.p. ponownie ocenił cały zebrany materiał dowodowy i uzupełnił go w zakresie niezbędnym do rozpoznania sprawy, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Oceny dowodów dokonano zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, według zasad wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania. Rozpatrzeniu podlegały wszystkie dowody we wzajemnej łączności. W celu ustalenia rzeczywistego przebiegu zdarzeń dopuszczono wszystkie konieczne dowody, przeprowadzono postępowanie kontrolne i przesłuchano świadków. Postępowanie kontrolne ujawniło w sposób wiarygodny, że zakwestionowane faktury nie dokumentowały wykonania rzeczywistych czynności pomiędzy podmiotami na nich widniejącymi.
W ocenie Sądu organy podatkowe w sposób obiektywny i logiczny uzasadniły swoje stanowiska, nie naruszając przepisu art. 210 § 4 O.p.
Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że zaskarżone decyzje odpowiadają prawu i brak jest podstaw do kwestionowania ich legalności, a zarzuty skarg nie znajdują uzasadnionych podstaw.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI