I SA/Bk 297/25

I SA/Bk 297/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-10-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Justyna Siemieniako
Marcin Kojło /sprawozdawca/
Paweł Janusz Lewkowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1741
art. 21 ust. 1, art. 22, art. 24, art. 45 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j.)
Dz.U.UE.L 2021 nr 435 poz 1 par. 4 ust. 2, 3 i 4
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów  strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z  Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)  oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Justyna Siemieniako, Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 października 2025 r. sprawy ze skargi W. S. i M. C. s.c. E. w G. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 23 maja 2025 r. nr 9010-2025-000541 w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na 2023 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia 23 maja 2025 r. nr 9010-2025-000541, Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Łomży utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kolnie z dnia 28 lutego 2025 r. nr 0193-2025-005084,
w której odmówiono E. s.c. W.S., M.C. przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2023 r.
Organ odwoławczy wskazał, że warunki i tryb udzielania pomocy finansowej
w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" regulują następujące przepisy:
- rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia
2 grudnia 2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz.U.UE.L.2021.435.1),
- rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116
w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych
w związku z warunkowością (Dz.U.UE.L.2022.183.12),
- ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1741) oraz wydane na jej podstawie rozporządzenia: Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków uznawania gruntów za kwalifikujące się hektar (Dz. U z 2023 r., poz. 477), Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania
i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw
i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego
w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r., poz. 482).
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR ustalił, że E. s.c. w 2023 r. zgłosiła do płatności grunty rolne z uprawą TUZ o łącznej powierzchni 536,77 ha położone na działkach ewidencyjnych nr:
[...],
[...],
[...],
[...],
[...],
[...],
[...],
[...],
[...],
stanowiące teren Zbiornika Wodnego S., na które posiadała umowę użytkowania gruntów pokrytych wodami nr [...] z dnia 24 maja 2022 r. zawartą z Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie działającym na podstawie
art. 261 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo Wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087),
w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa.
Jak wynika z akt sprawy E. s.c. uzyskała pozwolenie wodnoprawne na wycinkę roślinności wodnej - trzciny z wód lub brzegu Zbiornika Wodnego S. (decyzja znak: BI.RUZ.4210.73.2021.AC z dnia 10 listopada 2021 r.). Podstawę wydania owej decyzji stanowił "Operat wodnoprawny na szczególne korzystanie z wód obejmujące wycinanie roślin z wód lub brzegu Zbiornika Wodnego S." sporządzony w dniu 4 czerwca 2021 r. (pkt IV decyzji) który odwołuje się do wcześniej zawartej przez E. s.c. umowy nr [...] na szczególne korzystanie z wód obejmującej wycinanie roślin z brzegu zbiornika S.
i pozwolenia wodnoprawnego oraz opisu zamierzonej działalności zawartej
w operacie wodnoprawnym.
Organ odwoławczy wskazał, że z zapisów pierwszego opracowanego na wniosek E. s.c. operatu wodnoprawnego na wycinkę roślinności z wód zbiornika S. ze stycznia 2012 r. z pkt 6. Stan prawny nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód (str. 2-3) wynika, że zbiornik wody S. jest własnością Skarbu Państwa. Prawa właścicielskie do akwenu ma Marszałek Województwa Podlaskiego, a bezpośredni nadzór sprawuje Dyrektor Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych
w Białymstoku, który w ramach utrzymania wód zbiornika zamierza udostępnić zbiornik do wycinania roślin z wód i brzegu rzeki N., a w szczególności z wód odsłoniętych partii zbiornika wodnego S..
W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, z zapisów ustawy Prawo Wodne (art. 34, art. 211 ust. 2, art. 212 ust. 1, art. 227 ust. 1, ust. 3 pkt 1-7, art. 261 ust. 1 pkt 3 i 4, art. 389 pkt 2) jak i pozwolenia wodnoprawnego wynika, że grunty do których ustawa wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego nie są przeznaczone na cele rolne, a podstawowym celem prowadzonej gospodarki wodnej na terenach, na które strona wnioskowała o przyznanie płatności jest dążenie do tego, aby grunty te były w sposób ciągły zalane (pkt 7 operatu). Zatem nie sposób mówić w tym przypadku o możliwości prowadzenia na działkach zgłoszonych przez stronę jakiejkolwiek działalności rolniczej, jak również o prowadzeniu działalności rolniczej
w przeważającym zakresie.
Zadeklarowane przez stronę grunty zostały oddane do użytkowania w celu prowadzenia przedsięwzięcia określonego w art. 261 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne polegającego na wydobyciu kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów lub wycinaniu roślin z wody - wycinaniu trzciny (§ 2 ust. 1 umowy), a użytkownik (E. s.c.) oświadczył, że posiada pozwolenie wodnoprawne na wycinkę roślinności wodnej - trzciny z wód lub brzegu Zbiornika Wodnego S. wydane przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku).
Działalność prowadzona przez E. s.c. polegała na wycinaniu trzciny
z wody porastającej co roku obszar zajmowany przez zbiornik S. oraz okolic celem realizacji umowy użytkowania nr [...] z dnia 24 maja 2022 r., i jak wynika z § 8 ust. 5 umowy niedopuszczalna jest zmiana celu użytkowania określona w umowie.
Zdaniem organu odwoławczego prowadzenie przedsięwzięcia związanego
z wycinaniem roślin z wody nie stanowi o prowadzeniu działalności rolniczej. Uzyskana trzcina wycięta z wody nie jest zakwalifikowana jako produkt rolny
w rozumieniu załącznika I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a zawarta umowa użytkowania nie zawiera w swej treści zapisów o innym użytkowaniu działek niż wycinanie roślin z wody.
Zdaniem organu odwoławczego na deklarowanych obszarach nie była prowadzona działalność rolnicza, o której mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. U. UE. L. 2021. 435. 1), i art. 21 ust. 1 i art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy
z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1741). W związku z tym, że zgłoszone do płatności działki nie były użytkami rolnymi, nie został spełniony warunek art. 4 ust. 4 rozporządzenia nr 2021/2115, uznania gruntu za kwalifikujący się hektar, a co za tym idzie nie można ich uznać za uprawnione do płatności ONW w oparciu o art. 45 ustawy. Zgodnie z treścią umowy użytkowanie gruntów pokrytych wodami koncentruje się na prowadzeniu konkretnego przedsięwzięcia, które nie polega na prowadzeniu działalności rolniczej lecz prowadzeniu gospodarki wodnej. Bezsporne jest wiec, że obszaru okalającego zbiornik wody S. nie można uznać za grunty rolne kwalifikujące się do przyznania płatności. Zgodnie z definicją prawa unijnego "kwalifikujący się hektar" oznacza wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego, wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub - w przypadku gdy obszar wykorzystuje się także do prowadzenia działalności pozarolniczej - wykorzystywane w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej,
a zadeklarowany grunty nie są gruntami rolnymi /użytkami rolnymi lecz gruntami pod wodami powierzchniowymi płynącymi, oznaczone symbolem Wp.
Wykaszanie trzciny z obiektu hydrologicznego S. uznane jest za szczególne korzystanie z wód i stanowi działalność pozarolniczą mieszczącą się
w zakresie utrzymywania zbiornika wodnego S.. Wycinanie trzciny przyczynia się do utrzymywania wód powierzchniowych w należytym stanie. Przeznaczenie zadeklarowanych gruntów określa ustawa Prawo Wodne, co wyklucza możliwość ich uznania za kwalifikujące się hektary, o których mowa w art. 4 ust. 4 rozporządzenia 2021/2115. Ponadto E. s.c. nie jest jedynym użytkownikiem akwenu bowiem prawo do korzystania ma też P.
W związku z tym, że deklarowane działki nie były użytkami rolnymi wykonywana na nich działalność nie była związana z wytwarzaniem produktów rolnych, jak też nie była na nich prowadzona działalność rolnicza. Powyższe ustalenia potwierdza zdaniem organu operat wodnoprawny jak też zeznania
i wyjaśnienia pracowników w osobach Pani B. K. Kierownika Wydziału Gospodarowania Mieniem Skarbu Państwa i współpracy z użytkownikami wód, Pana M. J. z-cy Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie i Pana M. M. Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego, które są spójne i z których wynika, że celem zawarcia umowy było wycinanie roślin z wody, działki oddane w użytkowanie stanowią powierzchniowe wody płynące, Spółka realizowała umowę w oparciu o art. 261 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne, dokonywała koszenia trzciny zgodnie z ustawą Prawo Wodne, w tym celu zdobyła uprawnienia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał ponadto, że w świetle art. 22 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gruntu, pomoc jest przyznawana do gruntu, który w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy, jest w posiadaniu podmiotu ubiegającego się o jej przyznanie na podstawie tytułu prawnego.
W sprawie ustalono, że E. s.c. zgłosiła do płatności działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 2,84 ha, do której nie posiadała tytułu prawnego. Ustalono, że prawa właścicielskie do ww. działki wykonują Wody Polskie. W ocenie organu II instancji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR prawidłowo zinterpretował i zastosował przepis art. 22 ustawy wykluczając
z płatności działkę należącą do Skarbu Państwa, do której strona nie posiadała tytułu prawnego na dzień 31 maja 2023 r.
Organ odwoławczy stwierdził, że E. s.c. nie posiada też tytułu prawnego do działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Powyższe ustalono na podstawie wyjaśnień Pana M. J. z-cy Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (pismo znak; B.RUM.0800.62.2024.BZ z dnia 13 marca 2024 r.). Zatem
w odniesieniu do powyższych działek również nie został spełniony warunek posiadania gruntu określony w art. 22 ustawy.
Organ podkreślił, że E. s.c. zawarła z Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie umowę użytkowania, która obliguje użytkownika do wykonania określonego w niej celu, tj. użytkowania gruntów niezbędnych do prowadzenia przedsięwzięcia związanego z wycięciem roślin w ramach szczególnego korzystania z wód - art. 34 ust. 8 ustawy Prawo wodne. Właścicielem wszystkich zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności działek jest Skarb Państwa, przy czym uprawnienia właścicielskie wykonuje przez Wody Polskie, a do obowiązków właściciela należy między innymi zachowanie stanu dna i brzegów zbiornika wodnego.
Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR ponadto strona nie spełniała kryterium rolnika aktywnego zawodowo w rozumieniu art. 24 ustawy.
W toku prowadzonego postępowania poprzez uzyskanie danych z CEIDG oraz Bazy Internetowej REGON GUS ustalono, że E. s.c. ubiegając się
o płatność prowadziła działalność pozarolniczą z tzw. "negatywnej listy" obejmującą kod PKD 68.10.Z "Kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek".
Strona zaznaczyła na pierwszej stronie wniosku, że jest rolnikiem aktywnym zawodowo, ale nie przedstawiła wraz z wnioskiem żadnych dowodów potwierdzających spełnienie warunku uznania za rolnika aktywnego zawodowo.
Mając na uwadze powyższe organ I instancji wezwał stronę do wykazania
i udokumentowania, że rolnik, który prowadzi jedno z "wykluczonych" działalności, spełnia kryteria rolnika aktywnego, wskazując na dostarczenie umowy cywilnej E. s.c. W.S., M.C. wraz ze wszystkimi aneksami do tej umowy i zaświadczenia o przychodach z działalności pozarolniczej za rok 2022 wydanego przez właściwy organ podatkowy dla wszystkich wspólników spółki.
W dniu 4 października 2024 r. do Biura Powiatowego wpłynął wydruk CEiDG w zakresie danych osób fizycznych M.C., E. (REGON [...]) i G. W.S. (REGON [...]),
a dopiero w odpowiedzi na kolejne wezwanie organu I instancji w dniu 17 grudnia 2024 r. (data wpływu) strona złożyła informację dotyczącą S.C. E. W.S., M.C. (REGON: [...]), z której wynika, że wykreślono kod PKD 68.10.Z.
W przedmiotowej sprawie ustalono, że wykreślenia kodu PKD 68.10.Z dokonano po złożeniu wniosku i po otrzymaniu drugiego wezwania z ARiMR (powyższe potwierdza dołączona przez Stronę w odpowiedzi na wezwanie baza danych REGON aktualna na dzień 12 grudnia 2024 r.). W ocenie organu odwoławczego przedłożenie w dniu 4 października 2024 wydruków CEiDG
z wykreślonym PKD 68.10.Z dla osób fizycznych M.C., E. ([...]) i G. W.S. (REGON [...]), było celowym działaniem strony mającym na celu wprowadzenie organu w błąd w zakresie spełnienia warunku uznania Wnioskodawcy za rolnika aktywnego. Poza tym, mimo wezwania do chwili obecnej strona nie przedstawiła umowy i zaświadczenia o przychodach z działalności pozarolniczej za rok 2022 wydanego przez właściwy organ podatkowy dla wszystkich wspólników spółki, jak też żadnego dowodu mogącego potwierdzić, że nie prowadzi działalności wykluczonej,
a wpis kodu PKD 68.10.Z, na dzień złożenia wniosku świadczy o prowadzeniu takiej działalności.
Ponieważ ubiegając się o płatność w dniu składania wniosku strona świadczyła usługi w zakresie obrotu nieruchomościami i nie przedstawiła dowodów na to, że ile wynosi jej przychód z działalności pozarolniczej za rok 2022 (art. 24 ust. 2 ustawy), zatem nie spełniała kryterium rolnika aktywnego zawodowo w rozumieniu przepisu art. 24 ustawy, okoliczność ta zgodnie z § 49 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r. poz. 482), stanowiła podstawę odmowy przyznania płatności ONW na rok 2023.
Z rozstrzygnięciem takim nie zgodzili się W.S. i M.C. prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod firmą S.C. E.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Białymstoku, działający w ich imieniu pełnomocnik zaskarżając decyzję organu II instancji sformułował zarzuty:
1. Naruszenie przepisów prawa materialnego t.j.:
a) art. 4 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia nr 2021/2115 w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 2
w zw. z art. 26 oraz art. 45 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, poprzez ich niewłaściwą wykładnię
i uznanie, że skarżący nie spełniają definicji rolnika, nie prowadzą działalności rolniczej i nie spełniają przesłanek do otrzymania płatności, podczas gdy stan faktyczny sprawy wskazuje, że prowadzą działalność rolniczą na kwalifikowanych terenach i spełniają przesłanki uzyskania płatności;
b) art. 34 w zw. z art. 227 ustawy Prawo wodne poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie, polegające na uznaniu, że prowadzona przez skarżących działalność opiera się na szczególnym korzystaniu z wód, podczas gdy przedmiotem działalności jest działalność rolnicza, a uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego było formalnością potrzebną do uzyskania tytułu prawnego do nieruchomości;
2. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.:
a) art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. - przez niewywiązanie się przez organ z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności przez: niezebranie całego oraz nierozpatrzenie już zebranego materiału dowodowego i niedokonanie jego wszechstronnej, całościowej oceny, a także dowolną ocenę dowodów; - co doprowadziło do błędnego uznania, że decyzja I instancji była prawidłowa, a organ ten dokonał niezbędnych ustaleń, co doprowadziło do wadliwego utrzymania w mocy tej decyzji;
b) art. 79a k.p.a. poprzez brak wskazania przez organ I instancji w piśmie informującym o zakończeniu postępowania administracyjnego wszystkich przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania wezwania spełnione lub wykazane, co mogło skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony;
c) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie, że organ I instancji w sposób wyczerpujący uzasadnił wydane rozstrzygnięcie, jak również powielenie przez organ II instancji tego naruszenia poprzez posługiwanie się ogólnikowymi stwierdzeniami, które poddają w wątpliwość wyczerpującą analizę materiału dowodowego, a tym samym prawidłowe rozpoznanie sprawy;
d) art. 8 k.p.a. poprzez brak prowadzenia postępowania w sprawie w sposób budzący zaufanie, bez kierowania się zasadami bezstronności i równego traktowania, co przełożyło się na utrzymanie w mocy decyzji o odmowie przyznania płatności, podczas gdy z okoliczności sprawy i stanu faktycznego wynika, że skarżący wypełnili wszystkie przesłanki do otrzymania płatności;
e) art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji w sprawie odmowy przyznania płatności;
f) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kolnie z dnia 28 lutego 2025 r.
w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi łub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2023 r.
Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia do organu I instancji; o wskazanie organowi I instancji sposobu załatwienia sprawy, to jest zobowiązanie do wydania decyzji
z uwzględnieniem faktu prowadzenia na zgłoszonych obszarach działalności rolniczej przez skarżących; zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja Dyrektora POR ARMiR utrzymująca w mocy decyzję Kierownika BP ARMiR odmawiającą Spółce przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020 na 2023 r.
Istota sporu sprowadza się do oceny, czy - jak podnosi strona skarżąca -działalność polegająca na wycinaniu roślin z wody może być uznana za działalność rolniczą, a uzyskiwana trzcina jest produktem rolnym, czy też - jak twierdzi organ -wykaszanie trzciny z obiektu hydrologicznego S. uznać trzeba za szczególne korzystanie z wód stanowiące działalność pozarolniczą mieszczącą się
w zakresie utrzymywania ww. zbiornika wodnego, wobec czego nie można zaliczyć gruntów wchodzących w skład takiego obszaru do kwalifikujących się hektarów
w rozumieniu regulacji art. 4 ust. 4 rozporządzenia 2021/2115, a co za tym idzie nie można ich uznać za uprawnione do płatności ONW. Poza tym organ odwoławczy uzasadniając odmowę przyznania płatności stwierdził, że nie został spełniony warunek posiadania gruntu określony w art. 22 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Według Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR strona nie spełniała również kryterium rolnika aktywnego zawodowo w rozumieniu przepisu art. 24 tej ustawy.
W opinii składu orzekającego rację należało przyznać Dyrektorowi POR ARMiR.
Podstawę materialnoprawną rozważań na tle zarysowanego sporu stanowią następujące przepisy:
Stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, przy przyznawaniu pomocy uznaje się, że rolnik prowadzi działalność rolniczą, jeżeli prowadzi działalność polegającą na:
1) wytwarzaniu produktów rolnych przez hodowlę lub chów zwierząt do celów gospodarskich lub uprawę lub hodowlę roślin, gdzie produkty rolne oznaczają produkty wymienione w załączniku I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), z wyjątkiem produktów rybołówstwa, a także uprawie bawełny i zagajników
o krótkiej rotacji lub
2) utrzymywaniu użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza użycie zwykłych metod rolniczych i zwykłego sprzętu rolniczego.
Zgodnie z art. 22 tej ustawy, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gruntu, pomoc jest przyznawana do gruntu, który w dniu 31 maja roku,
w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy, jest w posiadaniu podmiotu ubiegającego się o jej przyznanie na podstawie tytułu prawnego.
W myśl art. 24 ustawy, jeżeli z przepisów, o których mowa w art. 1 pkt 1, albo z przepisów ustawy wynika, że pomoc jest przyznawana rolnikom aktywnym zawodowo, pomocy tej nie przyznaje się rolnikowi, który zarządza portami lotniczymi, administruje wodociągami lub stałymi terenami sportowymi lub rekreacyjnymi lub świadczy usługi przewozu kolejowego lub usługi w zakresie obrotu nieruchomościami, chyba że:
1) działalność rolnicza jest jego działalnością przeważającą, co wynika
z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej lub Krajowym Rejestrze Sądowym lub z dokumentów z Krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej lub
2) udokumentuje, że:
a) jego przychód z działalności rolniczej stanowi co najmniej 1/3 całego jego przychodu lub
b) kwota płatności bezpośrednich, jakie mu przysługiwały za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy, wynosi co najmniej 5% całości przychodów z działalności pozarolniczej, lub
3) wysokość otrzymanych przez niego płatności bezpośrednich za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie przekracza równowartości w złotych kwoty 5000 euro, a w przypadku gdy nie otrzymał płatności bezpośrednich za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy - suma:
a) iloczynu liczby kwalifikujących się hektarów, o których mowa w art. 4 ust. 4 rozporządzenia 2021/2115, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami", które posiada, i średniej krajowej wysokości płatności bezpośrednich za hektar za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy oraz
b) iloczynu wyrażonej w dużych jednostkach przeliczeniowych (DJP) liczby zwierząt zatwierdzonych do płatności bezpośrednich w roku złożenia wniosku
o przyznanie pomocy, które posiada, i średniej krajowej wysokości płatności bezpośrednich do zwierząt w złotych na DJP za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy
- nie przekracza równowartości w złotych kwoty 5000 euro.
W świetle § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 – w przypadku, o którym mowa w art. 24 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 uznaje się, że rolnik zarządza portami lotniczymi, administruje wodociągami lub stałymi terenami sportowymi lub rekreacyjnymi lub świadczy usługi przewozu kolejowego lub usługi
w zakresie obrotu nieruchomościami, jeżeli:
1) wykonuje działalność zaklasyfikowaną co najmniej do jednego
z następujących kodów Polskiej Klasyfikacji Działalności:
a) 68.10.Z, 68.31.Z, 49.10.Z, 49.20.Z, 49.31.Z, 68.32.Z, z wyłączeniem usług niestanowiących obrotu nie- ruchomościami, 52.23.Z, 36.00.Z, 93.11.Z lub 93.2,
o których mowa w części II załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. poz. 1885, z 2009 r. poz. 489, z 2017 r. poz. 2440 oraz z 2020 r. poz. 1249), albo
b) 68.11.Z, 68.31.Z, 49.11.Z, 49.12.Z, 49.20.Z, 49.34.Z, 68.32.B, 52.23.Z, 36.00.Z, 93.11.Z lub 93.2, o których mowa w części II załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. poz. 1936), lub
2) posiada powiązania osobowe lub kapitałowe z podmiotem wykonującym działalność, o której mowa w pkt 1.
W myśl art. 45 ust. 1 i 2 ustawy, płatności ONW są przyznawane rolnikowi do użytków rolnych będących w jego posiadaniu położonych na obszarach, o których mowa w art. 71 ust. 2 rozporządzenia 2021/2115, którymi są obszary określone
w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 dotyczących szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 12 tej ustawy, jeżeli:
1) prowadzi na tych użytkach rolnych działalność rolniczą;
2) łączna powierzchnia tych użytków rolnych wynosi nie mniej niż 1 ha.
Do przyznawania płatności ONW przepisy art. 26 ust. 1 pkt 2 i 3 stosuje się odpowiednio.
W świetle art. 26 ust. 1 ustawy, płatności bezpośrednie są przyznawane do powierzchni działki rolnej lub jednostki gruntu nierolniczego:
1) położonych na gruncie stanowiącym kwalifikujący się hektar,
2) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha,
3) nie większej niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia 2022/1172 - chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Stosownie do art. 26 ust. 4 ustawy, Minister właściwy do spraw rozwoju wsi określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki uznawania gruntów za kwalifikujące się hektary, mając na względzie czynniki przyrodnicze oraz zabezpieczenie przed przyznawaniem płatności bezpośrednich do gruntów, które nie stanowią kwalifikujących się hektarów.
Przepis art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia 2022/1172, do którego nawiązuje art. 26 ust. 1 ustawy stanowi, że w systemie identyfikacji, w odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie co najmniej określają maksymalny kwalifikujący się obszar do celów interwencji obszarowych w ramach systemu zintegrowanego.
W celu określenia maksymalnego kwalifikującego się obszaru państwa członkowskie odliczają, w miarę możliwości, niekwalifikujące się elementy z działki poprzez ich wyodrębnienie. Państwa członkowskie określają z wyprzedzeniem kryteria
i procedury stosowane do oceny, kwantyfikacji i, w stosownych przypadkach, wyodrębnienia kwalifikujących się i niekwalifikowalnych części działki. Przy określaniu maksymalnego kwalifikującego się obszaru państwa członkowskie mogą ustalić rozsądny margines dla prawidłowej kwantyfikacji w celu uwzględnienia obwodu i stanu działki.
W rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r.
w sprawie szczegółowych warunków uznawania gruntów za kwalifikujące się hektar, wydanym na podstawie delegacji z art. 26 ust. 4 ustawy, przewidziano w § 1 ust. 1 pkt 1, że za grunty stanowiące kwalifikujący się hektar, o którym mowa w art. 4 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 uznaje się użytki rolne danego gospodarstwa, które w trakcie roku kalendarzowego, na który wnioskuje się o płatności bezpośrednie, są wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r.
o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, lub są
w przeważającej mierze wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 4 tego aktu, użytki rolne, do których mogą zostać przyznane płatności bezpośrednie, powinny spełniać warunki uznawania za kwalifikujący się hektar od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do końca roku kalendarzowego, a w przypadku gdy zakończenie działalności rolniczej nastąpi
w kolejnym roku kalendarzowym - do dnia zakończenia wykonywania działalności rolniczej, wskazanej we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, na tych użytkach.
Zgodnie z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków
i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności dla obszarów
z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, płatność ONW przyznaje się rolnikowi do powierzchni użytków rolnych:
1) położonych na obszarach, o których mowa w art. 71 ust. 2 rozporządzenia 2021/2115, wynoszącej nie więcej niż 75 ha (maksymalny limit) oraz
2) jeżeli są spełnione warunki przyznania pomocy w ramach podstawowego wsparcia dochodów do celów zrównoważoności, o którym mowa w art. 16 ust. 2 lit. a rozporządzenia 2021/2115.
Wykaz obszarów ONW określa załącznik do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 364, z późn. zm.).
W § 5 ust. 1 rozporządzenia ONW wskazano, że w przypadku gdy rolnik ubiega się o przyznanie płatności ONW do powierzchni użytków rolnych, która przekracza maksymalny limit, tę powierzchnię zmniejsza się do maksymalnego limitu. Zgodnie z § 5 ust. 2 tego aktu, w przypadku gdy o płatności ONW ubiega się podmiot: 1) niebędący rolnikiem lub 2) niebędący rolnikiem aktywnym zawodowo,
o którym mowa w art. 24 ustawy, lub 3) niespełniający warunku, o którym mowa
w art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy - odmawia się przyznania płatności ONW. Stosownie do treści § 5 ust. 3 rozporządzenia, w przypadku gdy rolnik ubiega się o przyznanie płatności ONW do powierzchni użytków rolnych, która przekracza obszar zatwierdzony do tej płatności: 1) powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności, służącą do ustalenia wysokości tej płatności, ustala się w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ustawy w zakresie podstawowego wsparcia dochodów; 2) wysokość kary oblicza się w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ustawy w zakresie podstawowego wsparcia dochodów, z tym że stawkę danej płatności, o której mowa w tych przepisach, stanowi średnia płatność ONW za 1 ha użytków rolnych zatwierdzonych do płatności ONW.
Zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 2021/2115, "działalność rolniczą" definiuje się w taki sposób, aby oznaczała działalność umożliwiającą przyczynianie się do dostarczania dóbr prywatnych i publicznych poprzez co najmniej jedno
z poniższych działań:
a) wytwarzanie produktów rolnych obejmujące działania takie jak chów zwierząt lub uprawa, w tym w drodze użytkowania torfowisk - przy czym produkty rolne oznaczają produkty wymienione w załączniku I do TFUE, z wyjątkiem produktów rybołówstwa - a także bawełnę i zagajniki o krótkiej rotacji;
b) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy, bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza użycie zwykłych metod rolniczych i zwykłego sprzętu rolniczego.
W świetle art. 4 ust 3 rozporządzenia 2021/2115 "użytek rolny" definiuje się
w taki sposób, aby oznaczał użytek, w którego skład wchodzą grunty orne, uprawy trwałe i trwałe użytki zielone, również w przypadku gdy stanowią one systemy rolno-leśne na danym obszarze. Państwa członkowskie doprecyzowują terminy "grunty orne", "uprawy trwałe" i "trwałe użytki zielone" z zachowaniem następujących elementów:
a) "grunty orne" oznaczają grunty uprawiane w celu produkcji roślinnej lub obszary dostępne do produkcji roślinnej, ale ugorowane; ponadto obejmują one -
w okresie, w którym ma zastosowanie dane zobowiązanie - grunty uprawiane w celu produkcji roślinnej lub obszary dostępne do produkcji roślinnej, ale ugorowane, które są odłogowane zgodnie z art. 31 lub 70 niniejszego rozporządzenia lub z art. 22, 23 lub 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 , lub art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, lub art. 28 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013;
b) "uprawy trwałe" oznaczają uprawy niepodlegające zmianowaniu upraw, inne niż trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe, które zajmują grunty przez okres pięciu lat lub dłużej i dają powtarzające się plony, w tym szkółki i zagajniki o krótkiej rotacji;
c) "trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe: oznaczają grunty, które są wykorzystywane do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych)
i które nie były objęte zmianowaniem upraw danego gospodarstwa przez okres co najmniej pięciu lat, oraz - w przypadku gdy państwa członkowskie tak postanowią - nie były zaorane, uprawiane, ani ponownie obsiane innymi rodzajami traw lub innymi zielnymi roślinami pastewnymi przez okres co najmniej pięciu lat. Mogą one obejmować inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które nadają się do wypasu,
a także - w przypadku gdy państwa członkowskie tak postanowią - inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które służą do wytwarzania paszy dla zwierząt, pod warunkiem że zachowano przewagę traw i innych zielnych roślin pastewnych.
Państwa członkowskie mogą również postanowić, że następujące rodzaje gruntów uznaje się za trwałe użytki zielone:
(i) grunty, na których występuje dowolny gatunek, o którym mowa w niniejszej literze i stanowiący element utrwalonych praktyk lokalnych, w przypadku gdy trawy
i inne zielne rośliny pastewne tradycyjnie nie przeważają lub nie występują na obszarach wypasu;
(ii) grunty, na których występuje dowolny gatunek, o którym mowa w niniejszej literze, w przypadku gdy trawy i inne zielne rośliny pastewne nie przeważają lub nie występują na obszarach wypasu.
W myśl art. 4 ust. 4 rozporządzenia nr 2021/2115, do celów rodzajów interwencji w formie płatności bezpośrednich "kwalifikujący się hektar" definiuje się
w taki sposób, aby obejmował obszary znajdujące się w dyspozycji rolnika i zawierał:
a) wszelkie użytki rolne danego gospodarstwa, które w trakcie roku, na który wnioskuje się o wsparcie, są wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub - w przypadku gdy te użytki rolne wykorzystywane są także do prowadzenia działalności pozarolniczej - są w przeważającej mierze wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej; w przypadkach należycie uzasadnionych względami środowiskowymi, związanymi z różnorodnością biologiczną oraz klimatycznymi, państwa członkowskie mogą postanowić, że kwalifikujące się hektary obejmują również pewne obszary wykorzystywane do działalności rolniczej tylko co drugi rok;
b) wszelkie obszary należące do gospodarstwa:
(i) na których występują elementy krajobrazu podlegające obowiązkowi zachowania zgodnie z normą 8 dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska wymienioną w załączniku III; lub
(ii) które w okresie, w którym ma zastosowanie odnośne zobowiązanie rolnika, zostały ustanowione lub są utrzymywane w wyniku jednego z ekoschematów,
o których mowa w art. 31.
Jeżeli państwa członkowskie tak postanowią, "kwalifikujący się hektar" może obejmować inne elementy krajobrazu, pod warunkiem że elementy te nie są przeważające i nie utrudniają w znaczący sposób prowadzenia działalności rolniczej ze względu na zajmowaną przez siebie powierzchnię na działce rolnej. Stosując tę zasadę, państwa członkowskie mogą określić maksymalny odsetek powierzchni działki rolnej, na którym mogą występować te elementy krajobrazu.
Jeśli chodzi o trwałe użytki zielone, na których występują rozproszone niekwalifikujące się elementy, państwa członkowskie mogą postanowić, że do ustalania powierzchni obszarów uznawanych za kwalifikujące się stosowane będą stałe współczynniki zmniejszenia;
c) wszelkie obszary należące do gospodarstwa, które dały prawo do płatności na podstawie tytułu III rozdział II sekcja 2 podsekcja 2 niniejszego rozporządzenia lub na mocy systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej ustanowionych w tytule III rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 i które nie są "kwalifikującym się hektarem" określonym przez państwa członkowskie na podstawie lit. a) i b) niniejszego ustępu:
(i) w wyniku zastosowania do tego obszaru dyrektywy 92/43/EWG, 2009/147/WE lub 2000/60/WE;
(ii) w wyniku interwencji obszarowych określonych w niniejszym rozporządzeniu i objętych systemem zintegrowanym, o którym mowa w art. 65 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/2116, umożliwiającym wytwarzanie produktów niewymienionych w załączniku I do TFUE w drodze użytkowania torfowisk lub
w ramach krajowych programów na rzecz różnorodności biologicznej lub redukcji gazów cieplarnianych, których warunki są zgodne z interwencjami obszarowymi, o ile te interwencje i krajowe programy przyczyniają się do osiągnięcia co najmniej jednego z celów szczegółowych określonych w art. 6 ust. 1 lit. d), e) i f) niniejszego rozporządzenia;
(iii) w okresie, w którym ma zastosowanie zobowiązanie danego rolnika
w zakresie zalesiania zgodnie z art. 31 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, art. 43 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, art. 22 rozporządzenia (UE) nr 1305/ 2013 lub art. 70 lub art. 73 niniejszego rozporządzenia, lub w ramach krajowego programu, którego warunki są zgodne z art. 43 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 22 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 lub art. 70 lub art. 73 niniejszego rozporządzenia;
(iv) w okresie, w którym ma zastosowanie zobowiązanie danego rolnika skutkujące odłogowaniem danego obszaru, zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, art. 39 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, art. 28 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 lub art. 70 niniejszego rozporządzenia.
Obszary wykorzystywane do produkcji konopi stanowią kwalifikujące się hektary tylko wtedy, gdy stosowane odmiany zawierają maksymalnie 0,3 % tetrahydrokannabinolu.
W przedmiotowej sprawie ustalono, że Spółka w 2023 r. zgłosiła do płatności grunty rolne z uprawą TUZ o łącznej powierzchni 536,77 ha położone na wymienionych we wstępnej części niniejszego uzasadnienia działkach ewidencyjnych, stanowiące teren zbiornika wodnego S., na które posiadała umowę użytkowania gruntów pokrytych wodami nr [...] z 24 maja 2022 r. zawartą z Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie działającym na podstawie art. 261 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa.
Zgodnie z art. 34 pkt 8 Prawa wodnego szczególnym korzystaniem z wód jest korzystanie z wód wykraczające poza powszechne korzystanie z wód oraz zwykłe korzystanie z wód, obejmujące wydobywanie z wód powierzchniowych, w tym
z morskich wód wewnętrznych wraz z wodami wewnętrznymi Zatoki Gdańskiej oraz wód morza terytorialnego, kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów, a także wycinanie roślin z wód lub brzegu.
Szczególne korzystanie z wód wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (art. 389 pkt 2 Prawa wodnego).
Stosownie zaś do treści art. 211 ust. 2 Prawa wodnego wody morza terytorialnego, morskie wody wewnętrzne, śródlądowe wody płynące oraz wody podziemne stanowią własność Skarbu Państwa. Na podstawie art. 212 ust. 1 Prawa wodnego, prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa wykonują: Wody Polskie - w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz wód podziemnych; minister właściwy do spraw gospodarki morskiej - w stosunku do wód morza terytorialnego oraz morskich wód wewnętrznych. Z kolei ust. 2 tego przepisu stanowi: Wody Polskie wykonują prawa właścicielskie w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w obrębie działki ewidencyjnej, która obejmuje także śródlądowe wody płynące będące własnością Skarbu Państwa. Doprecyzowaniem tego przepisu jest art. 240 ust. 3 pkt 9 Prawa wodnego o treści: Regionalne zarządy gospodarki wodnej wykonują następujące zadania Wód Polskich: wykonują prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz gruntów pokrytych tymi wodami oraz zawierają porozumienia, o których mowa w art. 213 ust. 1 i 3 ustawy Prawo wodne.
Z kolei z art. 227 ust. 1 Prawa wodnego wynika, że utrzymywanie publicznych śródlądowych wód powierzchniowych oraz morskich wód wewnętrznych polega także na zachowaniu stanu dna lub brzegów oraz na remoncie lub konserwacji istniejących budowli regulacyjnych. W myśl art. 227 ust. 2 tej ustawy, utrzymywanie wód,
o których mowa w ust. 1, ma na celu zapewnienie: 1) ochrony przed powodzią lub usuwania skutków powodzi, 2) spływu lodu oraz przeciwdziałania powstawaniu niekorzystnych zjawisk lodowych, 3) warunków umożliwiających korzystanie z wód,
w tym utrzymywania zwierciadła wody na poziomie umożliwiającym funkcjonowanie urządzeń wodnych, obiektów mostowych, rurociągów, linii energetycznych, linii telekomunikacyjnych oraz innych urządzeń, 4) warunków eksploatacyjnych śródlądowych dróg wodnych określonych w przepisach wydanych na podstawie
art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej, 5) działania urządzeń wodnych, w szczególności ich odpowiedniego stanu technicznego
i funkcjonalnego - i nie powinno uniemożliwić osiągnięcia celów środowiskowych określonych w art. 56, art. 57, art. 59 oraz w art. 61, przy uwzględnieniu dopuszczalności nieosiągnięcia celów środowiskowych, o której mowa w art. 66.
W świetle zaś art. 227 ust. 3 pkt 1-7 Prawa wodnego, utrzymywanie wód, o których mowa w ust. 1, jest realizowane przez: 1) wykaszanie roślin z dna oraz brzegów śródlądowych wód powierzchniowych; 2) usuwanie roślin pływających i korzeniących się w dnie śródlądowych wód powierzchniowych; 3) usuwanie drzew i krzewów porastających dno oraz brzegi śródlądowych wód powierzchniowych; 4) usuwanie ze śródlądowych wód powierzchniowych przeszkód naturalnych oraz wynikających
z działalności człowieka; 5) zasypywanie wyrw w brzegach i dnie śródlądowych wód powierzchniowych oraz ich zabudowę biologiczną; 6) udrażnianie śródlądowych wód powierzchniowych przez usuwanie zatorów utrudniających swobodny przepływ wód oraz usuwanie namułów i rumoszu; 7) remont lub konserwację stanowiących własność właściciela wód: a) ubezpieczeń w obrębie urządzeń wodnych, b) budowli regulacyjnych.
Zgodnie z art. 261 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego, grunty pokryte wodami stanowiące własność Skarbu Państwa, niezbędne do prowadzenia przedsięwzięć związanych z wydobywaniem kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów lub wycinaniem roślin z wody oddaje się w użytkowanie za opłatą roczną.
Według treści art. 261 ust. 2, umowę użytkowania zawiera się w formie pisemnej, a do jej zawarcia ze strony Skarbu Państwa są upoważnione odpowiednio podmioty, o których mowa w art. 212 ust. 1.
Stosownie do art. 261 ust. 4, warunkiem oddania w użytkowanie gruntów,
o których mowa w ust. 1, jest posiadanie przez użytkownika pozwolenia wodnoprawnego lub dokonanie zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane przepisami ustawy.
W sprawie tej ustalono, że Spółka na podstawie decyzji z 10 listopada 2021 r. uzyskała pozwolenie wodnoprawne na wycinkę roślinności wodnej - trzciny z wód lub brzegu zbiornika wodnego S. oraz, że podstawę wydania ww. decyzji stanowił "Operat wodnoprawny na szczególne korzystanie z wód obejmujące wycinanie roślin z wód lub brzegu Zbiornika Wodnego S." sporządzony
w dniu 4 czerwca 2021 r. (pkt IV decyzji), który odwołuje się do wcześniej zawartej przez Spółkę umowy nr 2Wr/12 na szczególne korzystanie z wód obejmującej wycinanie roślin z brzegu zbiornika S. i pozwolenia wodnoprawnego oraz opisu zamierzonej działalności zawartej w operacie wodnoprawnym. Dyrektor wskazał także, że z zapisów pierwszego operatu wodnoprawnego wynika, że zbiornik wody S. jest własnością Skarbu Państwa. Prawa właścicielskie do akwenu ma Marszałek Województwa Podlaskiego, a bezpośredni nadzór sprawuje Dyrektor Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych
w Białymstoku, który w ramach utrzymania wód zbiornika zamierza udostępnić zbiornik do wycinania roślin z wód i brzegu rzeki N., a w szczególności z wód odsłoniętych partii zbiornika wodnego S.
Z zapisów ustawy Prawo wodne oraz z pozwolenia wodnoprawnego, jak prawidłowo stwierdził organ odwoławczy, wynika że grunty do których ustawa wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego nie są przeznaczone na cele rolne, a podstawowym celem prowadzonej gospodarki wodnej na terenach, na które Spółka wnioskowała o przyznanie płatności jest dążenie do tego, aby grunty te były
w sposób ciągły zalane (pkt 7 operatu wodnoprawnego stanowiącego podstawę do wydania pozwolenia wodnoprawnego). Z treści operatu wynika także, że szczególne korzystanie z wód obejmujące wycinanie roślin z wód lub brzegu Zbiornika Wodnego S. nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń.
Wbrew twierdzeniom skarżącej, nie można mówić w tym przypadku
o możliwości prowadzenia na działkach zgłoszonych do płatności jakiejkolwiek działalności rolniczej, jak również o prowadzeniu działalności rolniczej
w przeważającym zakresie. Z treści umowy z 24 maja 2022 r. nr [...] wynika, że przedmiotowe grunty zostały przeznaczone do prowadzenia działalności związanej z wycinaniem roślin z wody (§ 1 ust. 2 umowy). Umowa ta nie przewiduje użytkowania przedmiotowych gruntów na cele rolnicze.
Ponadto organ zasadnie podniósł, że zadeklarowane przez stronę grunty zostały oddane do użytkowania w celu prowadzenia przedsięwzięcia określonego
w art. 261 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego polegającego na wydobyciu kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów lub wycinaniu roślin z wody - wycinaniu trzciny (§ 2 ust. 1 umowy), a użytkownik (Spółka) oświadczyła, że posiada pozwolenie wodnoprawne na wycinkę roślinności wodnej - trzciny z wód lub brzegu zbiornika wodnego S. wydane przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku z 10 listopada 2021 r. Z § 8 ust. 5 ww. umowy wynika, że użytkownik nie może zmieniać celu użytkowania, o którym mowa w § 2 ust. 1 umowy. W myśl § 9 ust. 1 umowy, użytkownik zobowiązuje się korzystać z przedmiotu użytkowania, określonego w § 1 tylko i wyłącznie w zakresie zgodnym
z przeznaczeniem na realizację przedsięwzięcia opisanego w § 2 ust. 1 umowy.
Nie ulega wątpliwości, że strona wykonywała działalność zgodnie z zapisami ww. umowy użytkowania, co potwierdzili Pan A. K. i Pani B. K., którzy zeznali, że Spółka wykonywała cel zawarty w umowie, a na podstawie obmiarów skoszonej roślinności były sporządzane protokoły, które następnie przekazywane były do Regionalnego ZGW celem naliczenia opłaty. Powyższe potwierdza również korespondencja Pana M. M. Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie ze Spółką, w której Spółka sama potwierdza wykonywanie umowy.
Sąd popiera stanowisko organu, że prowadzenie przedsięwzięcia związanego z wycinaniem roślin z wody nie stanowi o prowadzeniu działalności rolniczej
w rozumieniu przepisów odnoszących się do płatności ONW (art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 2021/2115, art. 21 ust. 1 i art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy). Trafnie organ konkluduje, że w związku z tym, że zgłoszone do płatności działki nie były użytkami rolnymi, nie został spełniony warunek uznania gruntu za kwalifikujący się hektar w rozumieniu art. 4 ust. 4 rozporządzenia nr 2021/2115. Z przepisów ustawy Prawo wodne jak i z pozwolenia wodnoprawnego wynika, że grunty, do których ustawa wymaga uzyskania takiego pozwolenia nie są przeznaczone na cele rolne. Przeznaczenie tych gruntów określa ustawa Prawo wodne – jest to szczególne korzystanie z wód. Takim szczególnym korzystaniem z wód jest wycinanie roślin
z wody/wykaszanie trzciny z obiektu hydrologicznego S. i jak słusznie stwierdził organ, stanowi działalność pozarolniczą mieszczącą się w zakresie utrzymywania zbiornika wodnego S..
Na uwagę zasługuje przy tym, że uzyskana trzcina wycięta z wody nie jest zakwalifikowana jako produkt rolny w rozumieniu załącznika I do Traktatu
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Również umowa użytkowania nie zawiera
w swej treści zapisów o innym użytkowaniu działek niż wycinanie roślin z wody. Bezpodstawne jest zatem twierdzenie pełnomocnika, że "Wnioskodawcy nie realizowali wycinki trzciny w celu korzystania z wód, a w celu pozyskania paszy". Skarżąca dokonywała bowiem wycinki trzciny, która nie jest rośliną dotowaną zgodnie z załącznikiem I do TUZ.
Sąd podziela zatem konkluzje zawarte w zaskarżonej decyzji, że deklarowane działki nie były użytkami rolnymi, wykonywana na nich działalność nie była związana z wytwarzaniem produktów rolnych, jak też nie była na nich prowadzona działalność rolnicza.
Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika, że organ wybiórczo traktuje okoliczności potwierdzające rolniczą działalność wybierając pojedyncze zwroty pomijając zeznania Pana A. K., z których wynika, że Spółka "używa ciągników rolniczych z podwójnymi kołami z kosiarkami doczepnymi listwowymi, gdyż jest to teren podmokły i ratraków ... tak widziałem jak belowali" oraz zeznań Pani B. K., że "na niektórych działkach były użytki rolne", sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że to strona skarżąca, a nie organ zacytowała wybiórczo zeznania. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że Pani B. K. zeznała, iż "celem zawarcia umowy było wycinanie roślin z wody, działki oddane w użytkowanie stanowią powierzchniowe wody płynące... grunty oddane zostały Spółce zgodnie z uzyskanym pozwoleniem na szczególne korzystanie z wód w myśl art. 34 pkt 8 Prawa wodnego, a nie na użytkowanie rolnicze. W użytkowanie zostały oddane działki, które w większości są pokryte wodami płynącymi art. 261 ustawy Prawa wodnego mówi, że w użytkowanie oddajemy powierzchniowe wody płynące". Zarówno Pan A. K. jak i Pani B. K. potwierdzili, że Spółka wykonywała umowę zawartą z Wodami Polskimi. Błędne jest przekonanie skarżącej, że sposób użytkowania określony w umowie w żaden sposób nie kłóci się
z działalnością rolniczą jak też, że umowa nie wskazuje, żeby strona nie mogła prowadzić działalności rolniczej. Z treści umowy jednoznacznie wynika, że użytkownik nie może zmieniać celu użytkowania, o którym mowa w § 2 ust. 1 umowy (§ 8 ust. 5 umowy) oraz, że został zobowiązany do: korzystania z przedmiotu użytkowania określonego w § 1 tylko i wyłącznie w zakresie zgodnym
z przeznaczeniem na realizację przedsięwzięcia opisanego w § 2 ust. 1 umowy (§ 9 ust. 1 umowy).
Zdaniem sądu, organ dokonał prawidłowej oceny zeznań świadków jak też wziął pod uwagę, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie posiada grunty również przeznaczone na cele rolne, jednak działki objęte wnioskiem takiego przeznaczenia nie miały, a Spółka realizowała umowę w oparciu o art. 261 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego - dokonywała koszenia trzciny zgodnie z Prawem wodnym. Skarżąca w tym celu uzyskała uprawnienia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód. Tym samym, wbrew zarzutom skargi, organ prawidłowo zastosował art. 34
w zw. z art. 227 Prawa wodnego i stwierdził, że prowadzona działalność Spółki opiera się na szczególnym korzystaniu z wód.
Fakt, że część gruntów w ewidencji gruntów i budynków posiada oznaczenie jako: łąki, pastwiska czy grunty orne pozostaje bez znaczenia, gdyż na informacyjny charakter tych danych wskazał organ w zaskarżonej decyzji. Przeznaczenie wszystkich działek objętych umową użytkowania (czyli 1200 ha) określa ustawa Prawo wodne. Podkreślić też należy, że przedmiotowa umowa nie dopuszczała zmiany przeznaczenia gruntów objętych umową niezależnie od tego jaka klasyfikacja znajduje się w Ewidencji gruntów i budynków. Wskazana ewidencja ma charakter informacyjny, a przepisy prawa nie wiążą z nią domniemania zgodności
z rzeczywistym stanem prawnym ani jakiegokolwiek innego skutku materialnoprawnego.
Powyższe doprowadziło organ do prawidłowego stwierdzenia, że działalność polegająca na wycinaniu roślin z wody nie może być w przedmiotowej sprawie kwalifikowana jako działalność rolnicza. Nie zmienia tego faktu sformułowanie zawarte w piśmie Biura Kontroli na Miejscu z dnia 27 grudnia 2023 r. znak: BKM10.6800.91.2023.PZ, że na działkach "prowadzona jest działalność rolnicza". Do kwestii tej odniósł się wyczerpująco organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji. Podniósł, że sposób wykorzystania gruntów jest określony ustawą, decyzją
i pozwoleniem wodnoprawnym, tym samym za błędne należy uznać stwierdzenie zawarte w ww. piśmie, że na działkach, na których wykonano zdjęcia jest prowadzona działalność rolnicza o czym świadczy chociażby brak chwastów wieloletnich, zakrzaczeń, samosiejek drzew i krzewów oraz suchej, zdrewniałej trzciny charakterystycznej dla tego siedliska. Organ wyjaśnił, że owo pismo jest odpowiedzią Biura Kontroli na Miejscu skierowaną do Kierownika BP ARiMR
w Kolnie na jego wniosek w zakresie zasadności przeprowadzenia kontroli na miejscu. Osoba udzielająca odpowiedzi nie posiadała całej dokumentacji zgromadzonej w prowadzonym postępowaniu, jak też nie dokonywała oceny dowodów zawartych w sprawie.
Wobec powyższego nie znajdują usprawiedliwionych podstaw zarzuty naruszenia art. 4 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia nr 2021/2115 w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 26 oraz art. 45 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 oraz art. 34 w zw. z art. 227 Prawa wodnego.
Ponadto sąd popiera stanowisko Dyrektora odnośnie niespełnienia przez stronę warunku posiadania w rozumieniu art. 22 ustawy. Jak już wyżej zaznaczono, zgodnie z tym przepisem, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gruntu, pomoc jest przyznawana do gruntu, który w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy, jest w posiadaniu podmiotu ubiegającego się o jej przyznanie na podstawie tytułu prawnego.
Z akt sprawy wynika, że Spółka zgłosiła do płatności działkę nr [...] o powierzchni 2,84 ha, do której nie posiadała tytułu prawnego (działka ta nie została oddana w użytkowanie na podstawie opisywanej umowy nr [...]).
Odnośnie pozostałych działek zgłoszonych do ww. płatności na rok 2023 r., to choć objęte zostały ww. umową użytkowania, to organ prawidłowo wskazał, że zgodnie z zapisami tej umowy przedmiotowe grunty zostały przeznaczone do prowadzenia działalności związanej z wycinaniem roślin z wody (§ 1 ust. 2 umowy). Wskazana umowa nie przewiduje użytkowania przedmiotowych gruntów na cele rolnicze. Zgodnie z § 8 ust. 5 ww. umowy użytkownik nie może bez zgody właściciela zmieniać celu użytkowania. Użytkownik zobowiązuje się korzystać z przedmiotu użytkowania, określonego w § 2, tylko i wyłącznie w zakresie zgodnym
z przeznaczeniem na realizację przedsięwzięcia opisanego w § 2 ust. 1 niniejszej umowy.
Ponadto z pisma z-cy Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 14 czerwca 2024 znak: B.RUM.0800.62.2024.BZ wynika, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jest w posiadaniu gruntów przeznaczonych do użytkowania rolniczego, które mogą być oddawane w dzierżawę podmiotom zewnętrznym oraz, że ze Spółką nie została zawarta umowa dzierżawy gruntów przeznaczonych na cele rolne. Z powyższego pisma wynika też jednoznacznie, że strona nie informowała o planowanej innej działalności na przedmiotowych gruntach niż pozyskanie trzciny, a zgodnie ze złożonym wnioskiem o zawarcie umowy użytkowania oraz w oparciu o art. 261 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego została zawarta umowa użytkowania gruntów niezbędnych do prowadzenia przedsięwzięcia związanego z wycięciem roślin w ramach szczególnego korzystania z wód (art. 34 ust. 8 Prawa wodnego).
Wymienione w decyzji grunty nie znajdowały się posiadaniu strony na podstawie tytułu prawnego (w rozumieniu wynikającym z art. 22 ustawy), zatem również i z tego powodu organy zasadnie odmówiły przyznania płatności.
Kolejnym powodem odmowy przyznania płatności jest okoliczność, że strona nie spełniała kryterium rolnika aktywnego zawodowo w rozumieniu przepisu art. 24 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.
Zgodnie z art. 4 ust. 5 rozporządzenia nr 2021/2115, "Rolnika aktywnego zawodowo" definiuje się w taki sposób, aby zagwarantować, że wsparcie będzie przyznawane wyłącznie osobom fizycznym lub prawnym bądź grupom osób fizycznych lub prawnych prowadzącym działalność rolniczą na co najmniej minimalnym poziomie, przy czym niekoniecznie ze wsparcia należy wykluczyć rolników prowadzących działalność rolniczą i nierolniczą lub rolników prowadzących działalność rolniczą w niepełnym wymiarze godzin. Określając, kto jest "rolnikiem aktywnym zawodowo", państwa członkowskie stosują obiektywne
i niedyskryminujące kryteria, takie jak: badanie dochodów, nakłady pracy
w gospodarstwie, przedmiot działalności przedsiębiorstwa oraz włączenie działalności rolniczej tych osób do rejestrów krajowych lub regionalnych. Kryteria takie mogą zostać wprowadzone w jednej lub kilku formach wybranych przez państwa członkowskie, w tym w formie wykazu negatywnego wykluczającego uznanie rolnika za rolnika aktywnego zawodowo. Jeżeli państwa członkowskie uznają za rolników aktywnych zawodowo tych rolników, którzy w poprzednim roku nie otrzymali płatności bezpośrednich przekraczających określoną kwotę, kwota ta nie może być wyższa niż 5 000 EUR.
W art. 24 ustawy oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, prawodawca krajowy sformułował tzw. "katalog negatywny" rodzajów działalności gospodarczej, które wykluczają rolnika z otrzymania płatności (w tym płatności bezpośrednich i ONW), wymieniając wśród nich m.in. obrót nieruchomościami. W realiach tego przypadku ustalono, że strona wykonuje działalność gospodarczą z tzw. "negatywnej listy", oznaczoną symbolem PKD: 68.10.Z - kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek. W związku z tym wyekspediowano stosowne wezwanie, na które – poza informacją o wykreśleniu tego kodu post factum – nie zostało wykonane. Pismem z dnia 17 września 2024 r. Kierownik BP ARiMR wezwał do m.in. do złożenia dokumentów/wyjaśnień: umowy spółki cywilnej wraz z aneksami, zaświadczenia o przychodach z działalności pozarolniczej za 2022 r. wydanego przez właściwy organ podatkowy dla wszystkich wspólników – na okoliczność zbadania, czy wielkość przychodu osiąganego
z działalności pozarolniczej stanowi co najmniej 1/3 całego przychodu osiągniętego w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o pomoc (art. 24 pkt 2 lit. a ustawy). Strona nie wykazała zatem żadnej z przesłanek z art. 24 pkt 1 i 2 ustawy (tj. m.in. prowadzenia działalności rolniczej jako działalności przeważającej lub udokumentowania określonego poziomu przychodu z działalności rolniczej), co oznacza, że nie spełniła kryterium rolnika aktywnego zawodowo. Wobec treści § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ONW, w przypadku gdy o płatności ONW ubiega się podmiot niebędący rolnikiem aktywnym zawodowo, o którym mowa w art. 24 ustawy - odmawia się przyznania płatności ONW.
Przechodząc do zarzutów natury procesowej podniesionych w skardze na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z 66 ust. 1 ustawy, w postępowaniu
w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
W myśl art. 66 ust. 2, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Należy zwrócić uwagę – nawiązując do cyt. regulacji art. 66 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, która w istotny sposób modyfikuje obowiązki organów ARiMR w stosunku do reguł obowiązujących na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego – że w postępowaniu
o przyznanie płatności, na organach nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.
W postępowaniu w sprawie przyznania płatności, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja
z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 k.p.a. Skoro obowiązek zebrania materiału dowodowego został przerzucony na strony postępowania oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, organ nie jest obowiązany do podjęcia z urzędu (lub na wniosek strony) wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także - do zebrania materiału dowodowego w sposób kompletny i wszechstronny. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej (art. 7
i art. 77 § 1 k.p.a.) została w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przepisy te dotyczące ustaleń faktycznych na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego nie znajdują zastosowania w sprawach dotyczących płatności. Ustaleń faktycznych
w tych postępowaniach organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności oraz dowodów zgromadzonych przez organ, z których to dowodów organ wywodzi skutki prawne, np. w zakresie sposobu wykorzystania przez beneficjenta działki rolniczej (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt I GSK 66/23 i przywołane tam orzecznictwo).
Wobec powyższego na uwzględnienie nie mogły zasługiwać zarzuty formułowane w oparciu o art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Naturalnie, deklarowane przez Spółkę obszary mające zostać objęte płatnościami są następczo kontrolowane przez organ, co miało miejsce także w sprawie niniejszej, jednakże działalność organu w tym zakresie ma charakter weryfikacyjny, różniący się znacznie od typowego postępowania dowodowego uregulowanego przepisami k.p.a. W konsekwencji zatem za oczywiście bezzasadny należało uznać także zarzut naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 12 i art. 75 § 1, art. 79a k.p.a.
Trudno przy tym zaakceptować stanowisko strony, jakoby organ dokonał dowolnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji było niezgodne z wymogami uregulowanymi w k.p.a. Zdaniem sądu uzasadnienie jest jasne, kompletne i logiczne. Przedstawiono w nim w jasny sposób stanowisko organu oraz to, jakie dowody i okoliczności przeanalizował i do jakich konkluzji, w świetle przepisów prawa materialnego, go doprowadziły. Nie znalazł zatem usprawiedliwienia zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.
Skład orzekający nie dopatrzył się w sprawie także innych naruszeń prawa,
w tym art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. które przemawiałyby za wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.).