I SA/Bk 290/25

I SA/Bk 290/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Małgorzata Anna Dziemianowicz
Marcin Kojło /przewodniczący/
Paweł Janusz Lewkowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 399
art. 6o
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 4 czerwca 2025 r. nr SKO.412/27/2025 w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od 1 stycznia 2025 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 24 marca 2025 r. nr FR.3137.3.18.34.2021 Wójt Gminy Klukowo (dalej powoływany jako: "Wójt Gminy", "organ I instancji") określił A. K. (dalej powoływana jako skarżąca) wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od 1 stycznia 2025 r. w wysokości 72 zł miesięcznie.
Z decyzją Wójta Gminy nie zgodziła się skarżąca i w dniu 22 kwietnia 2025 r. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży (dalej powoływane jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") (uzupełnione w dniu 2 czerwca 2025 r.). W odwołaniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez zastosowanie przepisów art. 6o ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2024 r. poz. 399 ze zm., dalej jako: u.c.p.g.) pomimo, że nie wytwarza odpadów komunalnych. Mając powyższe na uwadze wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji.
Decyzją z 4 czerwca 2025 r. nr SKO.412/27/2025 Kolegium utrzymało w mocy ww. decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Wójt Gminy był uprawniony do określenia skarżącej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Kolegium stwierdziło, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości położonej w miejscowości P., gm. Klukowo, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr [...], dla której Sąd Rejonowy w Wysokiem Mazowieckiem prowadzi księgę wieczystą [...]. Na przedmiotowej nieruchomości zamieszkują skarżąca, T. G. i D. G. Skarżąca nie złożyła deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie opłatami, co powoduje określenie wysokości tej opłaty przez Wójta Gminy w drodze decyzji. Ponadto organ odwoławczy odnotował, że Rada Gminy Klukowo w dniu 30 grudnia 2024 r. podjęła uchwalę nr VII.44.2024 w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty (uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Podlaskiego z 2025 poz. 103) oraz to, że nowa wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązuje od 1 stycznia 2025 r. Zgodnie z § 1 ust. 1 i ust. 2 uchwały Rady Gminy Klukowo nr VII.44.2024 z dnia 30 grudnia 2024 r., w przypadku odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy dokonuje się wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi będącej iloczynem liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ustala się stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w ust. 1 w wysokości: 24 zł od mieszkańca miesięcznie, jeżeli właściciel nieruchomości wypełnia obowiązek zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny. Ustala się zwolnienie w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących biodegradowalne odpady w kompostowniku przydomowym w wysokości 6 zł miesięcznie za jednego mieszkańca.
Mając na uwadze fakt, że na nieruchomości będącej własnością skarżącej zamieszkują trzy osoby Wójt Gminy zdaniem Kolegium prawidłowo określił wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 72 zł miesięcznie (jako iloczyn liczby mieszkańców i stawki 24 zł ustalonej przez Radę Gminy).
Zdaniem organu odwoławczego podnoszona w odwołaniu okoliczność, że skarżąca nie wytwarza odpadów komunalnych nie zasługuje na aprobatę. Kolegium przyjęło, że doświadczenie życiowe uczy, iż w każdym zamieszkałym gospodarstwie domowym wytwarzana jest pewna ilość odpadów np. opakowania po wykorzystanej żywności. Poza tym należy także wskazać, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, zarzuciła:
1. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako: k.p.a.) przez błędne jego zastosowanie w sytuacji oczywiście uzasadnionego odwołania od decyzji Wójta Gminy, co nakazywało uchylenie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temuż organowi,
2. art. 7 w zw. z art. 140 k.p.a. przez brak przedsięwzięcia przez organ odwoławczy wszelkich niezbędnych czynności i działań w celu należytego wyjaśnienia stanu sprawy i ustalenia faktów, które potwierdzają nie tylko merytoryczną zasadność i formalną dopuszczalność, ale wręcz konieczność przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, co doprowadziło do błędnego utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania dowodowego ani nie przekazał sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji odnośnie złożonego oświadczenia, że skarżąca nie wytwarza odpadów komunalnych. Podniosła, że opłaty można pobierać za odbieranie odpadów, a skarżąca nigdy nie wystawiała odpadów. Stwierdziła również, że organ I instancji jak również organ odwoławczy nigdy nie wskazał na jakiej podstawie ustalił liczbę mieszkańców, na której oparta została ustalona wysokość opłaty.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2022 poz. 329, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu sprowadza się w zasadzie do wysokości należnych opłat za gospodarowanie odpadami. Zaznaczyć należy, iż zgodnie z treścią art. 6c u.c.p.g. gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (ust. 1), przy czym rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (ust. 2). Opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, do uiszczania których na rzecz gminy lub ich związków obowiązani są właściciele nieruchomości, są daninami publicznymi o niepodatkowym charakterze. Według art. 6h pkt 1 u.u.c.p.g. opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani ponosić właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (art. 6i ust. 1 pkt 1 u.u.c.p.g.). W sprawach dotyczących opłat stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego. (zob. art. 6q u.c.p.g). Stosownie zaś do art. 6o ust. 1 u.c.p.g. w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Decyzja określająca wysokość opłaty w oparciu o art. 6o u.c.p.g. ma charakter deklaratoryjny odpowiadający uregulowaniom zawartym w art. 21 § 3, w związku z art. 21 § 2 O.p., zgodnie z którymi to przepisami o.p. w razie niezłożenia deklaracji, bądź też stwierdzenia, że wysokość zobowiązania jest inna niż wynikająca z deklaracji organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.
W sprawie niniejszej na mocy § 1 ust. 1 i ust. 2 uchwały nr VII.44.2024 Rady Gminy Klukowo z dnia 30 grudnia 2024 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty, ustalono nową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy - w wysokości 24 zł od mieszkańca miesięcznie, jeżeli właściciel nieruchomości wypełnia obowiązek zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny. Ponadto ustalono zwolnienie w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących biodegradowalne odpady komunalne w kompostowniku przydomowym w wysokości 6 zł miesięcznie za jednego mieszkańca. Na mocy powyższej uchwały wzrosły zatem stawki opłaty za gospodarowanie odpadami od odpadków zbieranych w sposób selektywny ze stawki oraz od odpadów zbieranych w sposób nieselektywny. Pamiętać trzeba, że zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Powyższa uchwała Rady Gminy Klukowo jako akt normatywny posiada moc obowiązującą od dnia oznaczonego w publikatorze. Skarżąca mogła zapoznać się z treścią przepisów zawartych w tym akcie prawa miejscowego i była zobligowana do przestrzegania tego prawa, tj. złożenia nowej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi
Mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny oraz treść powyższych przepisów, prawidłowo organy określiły Skarżącej opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 72 zł miesięcznie (3 osoby x 24 zł = 72 zł). Zasadnie też organy uznały, że w związku z brakiem złożenia oświadczenia o gromadzeniu bioodpadów w przydomowym kompostowniku Skarżąca nie ma możliwości skorzystania ze zwolnienia z opłaty z tego tytułu, w wysokości 6 zł miesięcznie za jednego mieszkańca. Nie mają przy tym znaczenia podnoszone takie okoliczności jak: nie wytwarzanie odpadów, ich brak spowodowany spalaniem (stanowiące skądinąd wykroczenie – dop. Sądu) lub sprzedawaniem osobom je zbierającym, czy też nieprzerwane przebywanie na zwolnieniu lekarskim. Po pierwsze doświadczenie życiowe uczy, że w każdym zamieszkałym gospodarstwie domowym wytwarzana jest pewna ilość odpadów. Są to np. opakowania po wykorzystanej żywności, czy też opakowania po lekach, jak podnosi sama Skarżąca na rozprawie, leków od czasu do czasu używa. Po drugie i przede wszystkim należy wskazać, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów. Ustawodawca w art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. ustanowił bowiem domniemanie, że na zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady, co jest zgodne z logiką i – jak już wskazano - doświadczeniem życiowym. Podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają więc swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty jej obniżenia lub odstąpienia od jej pobrania. Elementy te określa bowiem ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie. W niniejszym stanie faktycznym nie miało więc znaczenia twierdzenie Skarżącej, że nie wytwarza ona żadnych odpadów. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi od nieruchomości zamieszkałej nie jest bowiem w żaden sposób uzależniona od ilości wygenerowanych odpadów, a Skarżąca zobowiązana była do jej comiesięcznego uiszczania ze względu na sam fakt zamieszkiwania nieruchomości przez nią oraz trzech pozostałych współdomowników (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 lipca 2021 r., III SA/Wa 120/21). Odnośnie zarzutu wyrażonego w uzasadnieniu skargi jakoby organ nie ustalił liczby osób zamieszkujących wskazać należy, że organ uczynił to już we wcześniejszych postępowaniach (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 551/21). Nie było zatem konieczności powtarzania tych ustaleń. Jeżeli liczba osób zamieszkujących na danej posesji się zmienia, to do obowiązków właściciela nieruchomości należy poinformowanie o tym właściwego organu.
Biorąc powyższe pod uwagę i uznając skargę za nieuzasadnioną, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił