I SA/BK 285/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M. Z., byłego prezesa zarządu spółki B. sp. z o.o., na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego odmawiającą wznowienia postępowania podatkowego. Postępowanie pierwotne dotyczyło określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do maja 2019 r. wobec spółki B. sp. z o.o. Skarżący, jako były prezes zarządu, domagał się wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 i 5 Ordynacji podatkowej, twierdząc, że jest stroną postępowania i że jego interes prawny jest naruszony. Organy podatkowe uznały, że skarżący nie jest stroną postępowania, ponieważ dotyczy ono wyłącznie interesu prawnego spółki, a nie jego osobistego interesu prawnego. WSA w Białymstoku oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że pojęcie strony w postępowaniu podatkowym, zgodnie z art. 133 Ordynacji podatkowej, wymaga legitymowania się interesem prawnym w konkretnym postępowaniu. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził, że były członek zarządu nie jest stroną postępowania wymiarowego wobec spółki, a jego potencjalna odpowiedzialność jako osoby trzeciej jest przedmiotem odrębnego postępowania. Sąd odniósł się również do wyroku TSUE w sprawie C-277/24, wskazując, że TSUE zaaprobował możliwość odmowy udziału osoby trzeciej w postępowaniu wymiarowym wobec spółki, pod warunkiem zapewnienia jej możliwości obrony w postępowaniu dotyczącym jej odpowiedzialności solidarnej. Wobec tego, WSA uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a skarga jest niezasadna.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska sądów administracyjnych i TSUE w kwestii statusu byłego członka zarządu jako strony w postępowaniu podatkowym dotyczącym spółki oraz możliwości wznowienia takiego postępowania.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji byłego członka zarządu i jego prawa do wznowienia postępowania wobec spółki. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej i prawa UE.
Zagadnienia prawne (2)
Czy były członek zarządu spółki kapitałowej jest stroną postępowania podatkowego prowadzonego wobec tej spółki w celu określenia jej zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, były członek zarządu nie jest stroną postępowania podatkowego prowadzonego wobec spółki w celu określenia jej zobowiązania podatkowego, chyba że w odrębnym postępowaniu zostanie stwierdzona jego odpowiedzialność jako osoby trzeciej.
Uzasadnienie
Status strony w postępowaniu podatkowym wyznacza interes prawny w konkretnym postępowaniu. Postępowanie wymiarowe wobec spółki dotyczy jej interesu prawnego, a nie interesu byłego członka zarządu. Odpowiedzialność byłego członka zarządu jako osoby trzeciej powstaje w odrębnym postępowaniu.
Czy odmowa udziału byłego członka zarządu w postępowaniu wymiarowym wobec spółki jest zgodna z prawem UE, w szczególności z prawem do obrony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa udziału osoby trzeciej (np. byłego członka zarządu) w postępowaniu wymiarowym wobec spółki nie jest sprzeczna z prawem UE, pod warunkiem zapewnienia jej możliwości skutecznego podważenia ustaleń faktycznych i prawnych oraz dostępu do akt w ramach ewentualnego postępowania dotyczącego jej odpowiedzialności solidarnej.
Uzasadnienie
TSUE w sprawie C-277/24 zaaprobował możliwość odmowy udziału osoby trzeciej w postępowaniu wymiarowym wobec spółki, uznając, że nie wykracza to poza niezbędne środki ochrony praw skarbu państwa, o ile zapewniona jest możliwość obrony w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności solidarnej.
Przepisy (13)
Główne
o.p. art. 133 § 1 i 2
Ordynacja podatkowa
Definiuje krąg stron postępowania podatkowego, w tym podatnika, płatnika, inkasenta, ich następców prawnych oraz osoby trzecie, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu lub których działanie organu dotyczy. W § 2 wskazuje na inne podmioty, którym mogą ciążyć szczególne obowiązki lub uprawnienia.
o.p. art. 240 § 1 pkt 4 i 5
Ordynacja podatkowa
Określa przesłanki wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją.
o.p. art. 241 § 1
Ordynacja podatkowa
Stanowi, że wznowienie postępowania może nastąpić na wniosek strony.
o.p. art. 243 § 3
Ordynacja podatkowa
Reguluje wydawanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania w przypadku niedopuszczalności wznowienia z przyczyn formalnych.
o.p. art. 133 § 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 241 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 243 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 240 § 1 pkt 4 i 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
o.p. art. 110-117c
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 116
Ordynacja podatkowa
Dotyczy odpowiedzialności członka zarządu jako osoby trzeciej.
u.p.t.u.
Ustawa o podatku od towarów i usług
k.p.a.
Kodeks postępowania administracyjnego
o.p. art. 116
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Były członek zarządu nie jest stroną postępowania podatkowego prowadzonego wobec spółki w celu określenia jej zobowiązania podatkowego. • Prawo do kwestionowania ustaleń spółki przez byłego członka zarządu realizuje się w odrębnym postępowaniu dotyczącym jego odpowiedzialności, a nie w postępowaniu wymiarowym wobec spółki. • Odmowa udziału osoby trzeciej w postępowaniu wymiarowym wobec spółki jest zgodna z prawem UE, pod warunkiem zapewnienia możliwości obrony w postępowaniu dotyczącym jej odpowiedzialności solidarnej.
Odrzucone argumenty
Skarżący jako były prezes zarządu jest stroną postępowania podatkowego wobec spółki i ma prawo do jego wznowienia. • Przepisy Ordynacji podatkowej (art. 133 § 1 i 2) oraz Konstytucji RP (art. 77 ust. 2) powinny być interpretowane w sposób umożliwiający mu udział w postępowaniu wymiarowym. • Wyrok TSUE C-277/24 nakazuje umożliwienie byłemu członkowi zarządu dostępu do akt postępowania wobec spółki i kwestionowania jego ustaleń.
Godne uwagi sformułowania
Rozstrzygnięcie sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zagadnienia legitymacji skarżącego do zainicjowania postępowania wznowieniowego w przedmiocie postępowania zakończonego decyzją ostateczną wobec spółki, w której był członkiem zarządu. • Pojęcie strony w postępowaniu podatkowym wyznacza treść art. 133 o.p. • W praktyce stroną w postępowaniu będzie tylko podmiot, którego własny interes prawny (uprawnienie, obowiązek) podlega konkretyzacji w postępowaniu podatkowym. • Zarówno były, jak i aktualny członek zarządu spółki, nie jest stroną postępowania dotyczącego zobowiązań podatkowych osoby prawnej. • Tym samym, wbrew wskazaniom skarżącego, TSUE zaaprobował dotychczasową wykładnię przepisów prawa krajowego w badanej kwestii.
Skład orzekający
Justyna Siemieniako
sprawozdawca
Marcin Kojło
członek
Paweł Janusz Lewkowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska sądów administracyjnych i TSUE w kwestii statusu byłego członka zarządu jako strony w postępowaniu podatkowym dotyczącym spółki oraz możliwości wznowienia takiego postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji byłego członka zarządu i jego prawa do wznowienia postępowania wobec spółki. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej i prawa UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii procesowej dla osób potencjalnie odpowiedzialnych za zobowiązania spółek, z odwołaniem do orzecznictwa TSUE, co czyni ją interesującą dla prawników i przedsiębiorców.
“Czy były prezes zarządu może wznowić postępowanie podatkowe spółki? Sąd rozwiewa wątpliwości.”
Sektor
podatkowe
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.