I SA/Bk 279/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę spółki E. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając, że orzeczenie TSUE C-189/18 nie wpływa na ostateczną decyzję w sprawie podatku VAT za 2014 r. z powodu braku naruszenia prawa do obrony.
Spółka E. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku VAT za 2014 r. Skarżąca powoływała się na wyrok TSUE C-189/18, argumentując naruszenie prawa do obrony poprzez wykorzystanie dokumentów z postępowań wobec innych podmiotów bez umożliwienia czynnej obrony. Sąd uznał, że wyrok TSUE nie ma wpływu na ostateczną decyzję, ponieważ polskie prawo nie przewiduje związania organów decyzjami wobec kontrahentów, a prawo do obrony może być ograniczone w celu ochrony tajemnicy skarbowej i danych osobowych.
Sprawa dotyczyła skargi E. Spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji z 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od lipca do października 2014 r. Spółka wniosła o wznowienie postępowania, powołując się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 października 2019 r. (sygn. akt C-189/18), który miał wpłynąć na treść wydanej decyzji. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej, twierdząc, że organy podatkowe naruszyły prawo do obrony poprzez wykorzystanie dokumentów z postępowań wobec innych podmiotów bez umożliwienia czynnej obrony i weryfikacji tych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę. Sąd uznał, że wyrok TSUE C-189/18 nie ma wpływu na ostateczną decyzję w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej. Podkreślono, że polskie przepisy nie przewidują związania organów decyzjami wydanymi wobec kontrahentów podatnika, a prawo do zapoznania się z materiałem dowodowym nie jest absolutne i może podlegać ograniczeniom wynikającym z ochrony tajemnicy skarbowej i danych osobowych. Sąd wskazał również, że wcześniejsze postępowania sądowe dotyczące tej sprawy nie wykazały naruszeń prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok TSUE C-189/18 nie ma takiego wpływu na treść decyzji ostatecznej, który wymuszałby jej uchylenie, ponieważ polskie prawo nie przewiduje związania organów decyzjami wobec kontrahentów, a prawo do obrony może być ograniczone w celu ochrony tajemnicy skarbowej i danych osobowych.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że wyrok TSUE C-189/18 nie wymusza odmiennego rozstrzygnięcia, gdyż polskie przepisy nie wiążą organów decyzjami wobec kontrahentów, a prawo do obrony nie jest absolutne i może być ograniczane dla ochrony tajemnicy skarbowej i danych osobowych. Postępowanie nie naruszyło prawa do obrony, a wcześniejsze kontrole sądowe nie wykazały wad.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
o.p. art. 240 § 1
Ordynacja podatkowa
Przesłanka wznowienia postępowania w postaci wpływu orzeczenia TSUE na treść decyzji ostatecznej zachodzi tylko wtedy, gdy orzeczenie to oddziałuje na nią w sposób na tyle istotny, że wymusza odmienne rozstrzygnięcie.
Pomocnicze
o.p. art. 233 § 1
Ordynacja podatkowa
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 88 § 3a
Ustawa o podatku od towarów i usług
p.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok TSUE C-189/18 nie ma wpływu na ostateczną decyzję w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 11 o.p. Polskie prawo nie przewiduje związania organów decyzjami wydanymi wobec kontrahentów podatnika. Prawo do obrony może być ograniczone w celu ochrony tajemnicy skarbowej i danych osobowych. Postępowanie nie naruszyło prawa do obrony, a wcześniejsze kontrole sądowe nie wykazały wad.
Odrzucone argumenty
Wyrok TSUE C-189/18 miał wpływ na treść wydanej decyzji ostatecznej. Organy naruszyły prawo do obrony poprzez nieudostępnienie informacji i dokumentów z postępowań wobec innych podmiotów.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie wznowieniowe nie jest ponownym merytorycznym rozpoznaniem sprawy. Wpływ orzeczenia TSUE na decyzję podatkową zachodzi wówczas, gdy orzeczenie to oddziałuje na nią w sposób na tyle istotny, że wymusza odmienne rozstrzygnięcie. Prawo do zapoznania z materiałem dowodowym i oceny materiału dowodowego nie może być jednak interpretowane w ten sposób, że wyłącza działanie przepisów chroniących tajemnicę skarbową czy dane osobowe. Zasadną wydaje się ocena, że w toku postępowania wznowieniowego Strona w istocie oczekiwała przeprowadzenia czynności prowadzących do kolejnego merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej już decyzją ostateczną, co stoi w sprzeczności z zasadą trwałości decyzji ostatecznych.
Skład orzekający
Małgorzata Anna Dziemianowicz
przewodniczący
Paweł Janusz Lewkowicz
sprawozdawca
Justyna Siemieniako
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady prawa do obrony w kontekście wykorzystania przez organy podatkowe dokumentów z postępowań wobec innych podmiotów, zwłaszcza w świetle orzecznictwa TSUE."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której strona powołuje się na wyrok TSUE w postępowaniu wznowieniowym i zarzuca naruszenie prawa do obrony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawa do obrony w postępowaniu podatkowym i jego relacji z orzecznictwem TSUE, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego.
“Prawo do obrony w podatkach: Czy organy mogą wykorzystać dokumenty innych firm bez Twojej wiedzy?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bk 279/23 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2023-11-08 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-07-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Justyna Siemieniako Małgorzata Anna Dziemianowicz /przewodniczący/ Paweł Janusz Lewkowicz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Skarżony organ Izba Skarbowa Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2651 art. 240 par. 1 pkt 11 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 listopada 2023 r. sprawy ze skargi E. Spółki z o.o. w D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 19 maja 2023 r.. nr 2001-IOA.603.2.2023 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej dotyczącej podatku od towarów i usług za okres od lipca do października 2014 r. oddala skargę. Uzasadnienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku decyzją nr 2001- IOD.603.71.2020 z 9 marca 2023 r. odmówił spółce z o.o. E. (dalej: "skarżąca", "strona" bądź "spółka") uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku nr 2001-PT-2.4213.31.AT.2015.3 z 9 grudnia 2015 r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Białymstoku nr UKS2091/2W3P1/42/95/14/89/025 z 2 listopada 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2014 r. z uwagi na niestwierdzenie istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej: "o.p."). W dniu 3 kwietnia 2023 r. do DIAS wpłynęło odwołanie od ww. decyzji, w którym strona wniosła o uchylenie decyzji tego organu z dnia 9 marca 2023 r. odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej z uwagi na niestwierdzenie istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 11 o. p., nr 2001-IOD.603.71.2020, i umorzenie postępowania w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od lipca do października 2014 r. Decyzją z 19 maja 2023 r. nr 2001-IOA.603.2.2023 DIAS utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że decyzją z 2 listopada 2015 r., nr UKS2091/2W3P1/42/95/14/89/025, Dyrektor UKS w Białymstoku określił spółce nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w innej wysokości niż zadeklarowane za miesiące od lipca do października 2014 r. W decyzji tej zakwestionowano prawo strony do odliczenia podatku naliczonego, wynikającego z faktur wystawionych przez P. sp. z o.o. i H. sp. z o.o., na artykuły chemiczne (koncentraty różnych kolorów, poliamid, polistyren, PMMA, PC ABS). Towary, wyszczególnione na fakturach wystawionych na rzecz tych podmiotów, zostały następnie wykazane przez spółkę jako wewnątrzwspólnotowa dostawa na rzecz podmiotu czeskiego tj. G. s.r.o. Według organu I instancji, faktury nie odzwierciedlały rzeczywistego przebiegu operacji gospodarczych. W wyniku postępowania odwoławczego, Dyrektor Izby Skarbowej w Białymstoku decyzją z [...] lutego 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Strona złożyła skargę na ww. decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Postanowieniem z 5 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 439/16, sąd odrzucił skargę z powodu braków formalnych, zaś postanowieniem z 28 września 2016 r., sygn. akt I FZ 282/16, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na to postanowienie. W dniu 16 sierpnia 2017 r. spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku z [...] lutego 2016 r, po rozpatrzeniu którego decyzją z [...] grudnia 2017 r., nr [...], DIAS odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji ostatecznej. Rozstrzygnięcie zostało utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego z [...] marca 2018 r. nr [...]. Powyższa decyzja organu II instancji została zaskarżona do WSA w Białymstoku, który wyrokiem z 29 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 305/18, oddalił skargę. W dniu 26 października 2018 r. spółka złożyła skargę kasacyjną, która została oddalona wyrokiem NSA z 21 lipca 2022 r., sygn. akt I FSK 2260/18. DIAS wyjaśnił, decyzja DIAS z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] jest więc ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym. W dniu 8 stycznia 2020 r. strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania prowadzonego w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do października 2014 r. zakończonego decyzją ostateczną DIAS z 29 lutego 2016 r. Jako podstawę żądania wznowienia postępowania wskazano art. 240 § 1 pkt 11 o.p., wskazując jednocześnie na orzeczenie z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt C-189/18, mające w ocenie strony wpływ na treść wydanej decyzji. W uzasadnieniu wniosku zacytowano treść wyroku TSUE i zaakcentowano, że ma on wpływ na zapadłe wobec spółki decyzje. Decyzją z dnia 9 marca 2022 r., nr 2001-IOD.603.29.2020, organ podatkowy odmówił uchylenia ww. decyzji z uwagi na niestwierdzenie istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 11 o.p. Następnie spółka w dniu 9 września 2020 r. złożyła kolejny wniosek o wznowienie postępowania zakończonego przedmiotową decyzją, jako podstawę ponownie wskazując art. 240 § 1 pkt 11 o.p. Jako podstawę wznowienia wskazał orzeczenie z dnia 4 czerwca 2020 r., sygn. akt C430/19, które jego zdaniem ma wpływ na treść wydanej decyzji. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku strona zacytowała uzasadnienie prawne wyroku TSUE i wskazała, że wyrok ten ma wpływ na zapadłe wobec niej decyzje. Nie sposób bowiem stwierdzić, by wydane rozstrzygnięcia zapadły po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania wyjaśniającego i dowodowego w sprawie. Materiał dowodowy w przeważającej mierze stanowią włączone do akt sprawy decyzje i inne dokumenty, dotyczące innych niż spółka podmiotów, występujących na wcześniejszych jak i późniejszych etapach obrotu. W toku postępowania prowadzonego wobec spółki organy podatkowe włączyły do akt sprawy szereg dokumentów, które w żaden sposób jej nie dotyczyły i które zostały wydane wobec licznych podmiotów, innych niż strona. Dokonując rozstrzygnięć w sprawie E., posłużono się m.in.: - decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] września 2015 r., nr [...], wydaną wobec M. sp. z o.o., wyłączoną w całości z akt postępowania prowadzonego w sprawie E. postanowieniem Dyrektora UKS z [...] września 2015 r., [...], - decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] stycznia 2015 r., [...] w sprawie kontrahentów G. s.r.o., wyłączoną w całości z akt postępowania prowadzonego w sprawie E. postanowieniem Dyrektora UKS z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...]; - materiałem dotyczącym R. oraz R1. Sp. z o.o., przekazanym wraz z pismem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K1. z dnia [...] września 2015 r., nr [...], który został w całości wyłączony z akt postępowania prowadzonego w sprawie E. postanowieniem Dyrektora UKS z dnia [...] września 2015 r., nr [...], - decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego K1. z dnia [...] grudnia 2014 r., wydanej dla M1. Sp. z o. o., o zabezpieczeniu na majątku tego podmiotu, która została wyłączona z akt postępowania prowadzonego wobec E. postanowieniem Dyrektora UKS z dnia [...] lipca 2015 r., [...]. Mając na uwadze powyższe strona wskazała, że w kontekście twierdzeń zawartych w wyroku TSUE sygn. akt 430/19, działania Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Białymstoku jak i Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku nie mogą być uznane za zgodne z przyjętym w ww. wyroku rozumieniem ogólnej zasady poszanowania prawa do obrony. Według strony informacje zgromadzone przez organy podatkowe wynikały w głównej mierze z dokumentów pozyskanych przez inne organy podatkowe, wydane w toku właściwych postępowań dla innych niż podmiot podatników, lecz zasadniczo w ogóle nie zostały zgromadzone dowody dotyczące bezpośrednio spółki. Postępowanie wyjaśniające zostało oparte o dokumenty w tym decyzje wydane również wobec podmiotów nieznanych stronie, bez umożliwienia czynnej obrony swojego stanowiska, weryfikacji prawidłowości zgromadzonych dokumentów oraz bez udostępnienia źródłowych akt postępowań, które doprowadziły do wydania poszczególnych włączonych do materiału dowodowego dokumentów. Takie działania uniemożliwiały jej, jak i sądom administracyjnym, dokonanie weryfikacji prawdziwości inkorporowanych ustaleń. Według strony jeśli organy podatkowe nie włączają do akt sprawy dokumentów stanowiących akta sprawy podmiotu, którego dotyczy inkorporowana decyzja, to niemożliwe jest sprawdzenie, czy postępowanie na podstawie którego wydano tę decyzję, było zgodne z prawem. Ponadto nie można zaakceptować sytuacji, w której organy podatkowe wykorzystały przeciwko spółce oceny wywiedzione przez inne organy podatkowe wobec innych podmiotów. Strona przedstawiła swoją argumentację w zakresie treści zawartych w decyzjach wymiarowych odnoszących się do decyzji innych podmiotów, których jawność dla strony została wyłączona przez organ I instancji. W konsekwencji zdaniem strony niezasadnie pozbawiono ją prawa do odliczenia podatku naliczonego, wynikającego z kwestionowanych faktur, a nadto, w konsekwencji, zakwestionowano dokonanie przez nią WDT na rzecz G. s.r.o. Strona wskazała, że prowadzone wobec E. postępowanie podatkowe i następcze oparcie wydanego rozstrzygnięcia na decyzjach i innych dokumentach wydanych wobec podmiotów trzecich, przy jednoczesnym wyłączeniu tych decyzji i dokumentów z akt niniejszej sprawy było działaniem wadliwym i nie tylko istotnie ograniczyło ale właściwie pozbawiło ją prawa do skutecznej obrony swoich praw. Postanowieniem z [...] września 2020 r., nr [...], DIAS wznowił postępowanie podatkowe w sprawie zakończonej przedmiotową decyzją z [...] lutego 2016 r. Jednocześnie postanowieniem z tego samego dnia zawieszono postępowanie wznowieniowe do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego toczącego się w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ww. decyzji ostatecznej. Postępowanie zostało podjęte na podstawie postanowienia z [...] grudnia 2022 r. nr [...]. W konsekwencji DIAS wydał decyzję nr 2001-IOD.603.71.2020 z 9 marca 2023 r., która została następnie utrzymana w mocy zaskarżonym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem. Nie zgadzając się z decyzją z 19 maja 2023 r., strona wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając je w całości, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 233 § 1 pkt 1 o.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt C189/18 miał i ma wpływ na treść wydanej decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku z dnia 29 lutego 2016 r., znak: 2001-PT-2.4213.31.AT.2015.3 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od lipca do października 2014 r., zatem organ winien uchylić w całości decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od lipca do października 2014 r.; 2) art. 240 § 1 pkt 11 o.p. poprzez stwierdzenie, iż orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt C-189/19 nie ma wpływu na treść wydanej decyzji, w sytuacji gdy z analizy ww. orzeczenia oraz akt przedmiotowej sprawy jednoznacznie wynika, że treść zapadłego orzeczenia ma bezpośredni wpływ na przedmiotową sprawę z uwagi na zaprezentowaną przez TSUE wykładnię ogólnej zasady poszanowania prawa do obrony, którą to zasadę organ I, jak i II instancji naruszył (poprzez nieudostępnienie podatnikowi informacji, na których oparta została decyzja). Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty, autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie decyzji wydanej w pierwszej instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał dotychczasową argumentację w sprawie oraz wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w skrócie "p.u.s.a."), sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Z przepisu art. 1 p.u.s.a. wynika, że sądowoadministracyjna kontrola administracji publicznej zawsze powinna uwzględniać trzy aspekty, a mianowicie: 1) ocenę zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; b) ocenę dochowania wymaganej procedury; c) ocenę respektowania reguł kompetencji. Kontrola ta polega więc na wszechstronnym zbadaniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, a sąd powinien poddać szczególnie gruntownej ocenie i analizie te wszystkie aspekty sprawy, w odniesieniu do których istnieją wątpliwości, a ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń strony. Należy również dodać, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.")). Bezspornym jest, że przedmiotem postępowania wznowieniowego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jego aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Postępowanie wznowieniowe nie jest bowiem powtórnym merytorycznym rozpoznaniem sprawy, nie jest kontynuacją "zwykłego" postępowania podatkowego, t.j. kolejną instancją, lecz badaniem przede wszystkim, czy istnieje przesłanka wznowienia, a jeżeli istnieje, czy jest na tyle istotna, że ma wpływ na odmienne rozstrzygnięcie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wpływ orzeczenia TSUE na decyzję podatkową - w rozumieniu wskazanym w art. 240 § 1 pkt 11 ordynacji podatkowej - zachodzi wówczas, gdy orzeczenie to oddziałuje na nią w sposób na tyle istotny, że wymusza odmienne rozstrzygnięcie sprawy podatkowej od przyjętego w decyzji ostatecznej. Kwestię tę wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2019 r., sygn. akt I FSK 514/17 (LEX nr 2625158). Jak wynika z tego orzeczenia, art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej może znaleźć zastosowanie, jeżeli przeprowadzona przez organ wykładnia przepisów prawa krajowego stanowiących implementację norm prawa unijnego w świetle wykładni TSUE okaże się wadliwa w takim stopniu, że wymusza wydanie odmiennej decyzji w sprawie. Po analizie wyroku TSUE oraz krajowych norm prawnych i stanu faktycznego sprawy Sąd stwierdza, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej sygn. C-189/18 nie ma takiego wpływu na treść decyzji ostatecznej o jakim mowa w art. 240 § 1 pkt 11 ustawy Ordynacja podatkowa, który implikowałby konieczność uchylenia tej decyzji ostatecznej. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku o sygn. C-189/18 (Glencore) stwierdził, że Dyrektywę Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zasadę poszanowania prawa do obrony oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że co do zasady nie sprzeciwiają się one uregulowaniu lub praktyce danego państwa członkowskiego, zgodnie z którymi w trakcie weryfikacji wykonanego przez podatnika prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej (VAT) organ podatkowy jest związany ustaleniami faktycznymi i kwalifikacjami prawnymi dokonanymi już przez siebie w ramach powiązanych postępowań administracyjnych wszczętych przeciwko dostawcom tego podatnika, na których zostały oparte decyzje, które stały się ostateczne, stwierdzające istnienie oszustwa związanego z VAT popełnionego przez dostawców, z zastrzeżeniem; - po pierwsze, że nie zwalniają one organu podatkowego z obowiązku zapoznania podatnika z dowodami, w tym z dowodami pochodzącymi z owych powiązanych postępowań administracyjnych, na podstawie których zamierza on wydać decyzję, oraz że podatnik ten nie zostaje w ten sposób pozbawiony prawa do skutecznego zakwestionowania w trakcie toczącego się przeciwko niemu postępowania owych ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych, - po drugie, że wspomniany podatnik może w trakcie tego postępowania uzyskać dostęp do wszystkich dowodów zebranych w trakcie owych powiązanych postępowań administracyjnych lub w jakimkolwiek innym postępowaniu, na których to dowodach wspomniany organ zamierza oprzeć swą decyzję lub które to dowody mogą zostać wykorzystane przy wykonywaniu prawa do obrony, chyba że cele leżące w interesie ogólnym uzasadniają ograniczenie tego dostępu, - oraz po trzecie, że sąd rozpoznający skargę na tę decyzję może skontrolować zgodność z prawem uzyskania i wykorzystania owych dowodów oraz ustaleń, które mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia skargi, dokonanych w decyzjach administracyjnych wydanych względem wspomnianych dostawców. W ocenie Sądu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w żaden sposób nie narusza przywołanej wyżej tezy z orzeczenia Trybunału. Strona miała możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie i wypowiedzenia się w tej kwestii. Prawo do zapoznania z materiałem dowodowym i oceny materiału dowodowego nie może być jednak interpretowane w ten sposób, że wyłącza działanie przepisów chroniących tajemnicę skarbową czy dane osobowe. Należy zauważyć, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-189/18 (Glencore) zapadł w stanie faktycznym, w którym przepisy prawa węgierskiego wprost przewidywały związanie organów ustaleniami faktycznymi oraz kwalifikacją prawną dokonaną w postępowaniu prowadzonym przez organy administracyjne względem dostawcy podatnika oraz okoliczności i zakres przedstawienia podatnikowi danych i dowodów wynikających z kontroli powiązanych przeprowadzonych u innego podatnika. Przepisy polskiej ordynacji podatkowej nie przewidują, wzorem prawa węgierskiego, związania organów decyzjami wydanymi wobec kontrahentów podatnika. Decyzje te, jak i ewentualne dowody zgromadzone w toku postępowania prowadzonego względem kontrahenta nie są w żadnej mierze wiążące dla organu prowadzącego postępowanie względem podatnika. Dowody tego rodzaju mają moc dowodową równą innym środkom dowodowym oraz podlegają regułom swobodnej oceny dowodów. W tezie 43 uzasadnienia wyroku Trybunał zwrócił uwagę, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem zasada poszanowania prawa do obrony nie ma bezwzględnego charakteru, lecz może podlegać ograniczeniom, pod warunkiem, że ograniczenia te rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego zamierzonym przez dany przepis i nie stanowią z punktu widzenia realizowanego celu nieproporcjonalnej oraz niedopuszczalnej ingerencji w samą istotę zagwarantowanych w ten sposób praw. W tezie 55 uzasadnienia wyroku Trybunał Sprawiedliwości sprecyzował, że zasada poszanowania prawa do obrony nie jest prerogatywą absolutną, ale może być ograniczana. W ramach procedury kontroli podatkowej takie ograniczenia ustanowione w uregulowaniu krajowym mogą w szczególności mieć na celu ochronę wymogów poufności lub tajemnicy zawodowej (wyrok C-298/16 pkt 36), a także, życia prywatnego osób trzecich, dotyczących ich danych osobowych lub skuteczności działania represyjnego, dla których zagrożenie może stanowić dostęp do niektórych informacji i niektórych dokumentów. Powyższe ograniczenia wskazują wprost na konieczność wyłączenia dostępu strony do dokumentów zawierających informacje niejawne w tym objęte tajemnicą skarbową. Ze względu na interes publiczny organ podatkowy może odmówić stronie wglądu do dokumentów, gdy zawierają one dane osobowe innych podmiotów i osób niebędących stroną postępowania. Czynny udział strony w postępowaniu podatkowym nie oznacza dostępu do informacji o podmiotach i osobach niebędących stroną postępowania (wyrok NSA z dnia 12.09.2017 r., sygn. akt II FSK 2302/15). Biorąc powyższe pod uwagę w ocenie Sądu postępowania podatkowe prowadzone w niniejszej sprawie, w żaden sposób nie naruszyły też zawartych w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej C-189/18. Dodatkowo należy zaznaczyć, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od lipca do października 2014 r, podlegała badaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku i Naczelny Sąd Administracyjny w związku z zarzutem jej wydania bez podstawy prawnej. Kontroli Sądu poddana została decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W wyroku o sygn. akt I SA/Bk 305/18 WSA w Białymstoku wskazując, że przesłanka nieważnościowa w postaci "braku podstawy prawnej" oznaczająca, że decyzja nie znajduje odzwierciedlenia w obowiązującym systemie prawa i nie ma poparcia w obowiązujących przepisach ustawowych lub aktach wykonawczych w przypadku decyzji ostatecznej nie zachodzi. WSA w Białymstoku stwierdził, że organ zasadnie ustalił łańcuch podmiotów wystawiających faktury, które tworzyły pozory transakcji handlowych, gdzie prawdziwym celem było wyłudzenie zwrotu podatku VAT. Spółka była ostatnim krajowym ogniwem łańcucha podmiotów uczestniczących w procederze fikcyjnego obrotu towarem. Jak stwierdzono faktury VAT nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji dokonanych pomiędzy wskazanymi w nich podmiotami. W decyzji organ podatkowy słusznie zastosował zatem art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1 lit a) oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Reasumując, w opinii Sądu w Białymstoku podniesione w skardze zarzuty są nieuzasadnione. Zasadną wydaje się ocena, że w toku postępowania wznowieniowego Strona w istocie oczekiwała przeprowadzenia czynności prowadzących do kolejnego merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej już decyzją ostateczną, co stoi w sprzeczności z zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Postępowanie wznowieniowe oparte o przesłankę z art. 240 § 1 pkt 11 ustawy Ordynacja podatkowa nie ma na celu na nowo ustalanie stanu faktycznego w sprawie. To postępowanie ogranicza się jedynie do badania wpływu orzeczenia TSUE na ustalony już w ostatecznych decyzjach stan faktyczny Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji orzeczenia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI