I SA/BK 277/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2025-11-19
NSArolnictwoŚredniawsa
płatności rolneONWARiMRpostępowanie administracyjnekontrola administracyjnazdjęcia satelitarneortofotomapauzasadnienie decyzjiKodeks postępowania administracyjnego

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dotyczącą przyznania płatności ONW z powodu wadliwego uzasadnienia i niewyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

Skarżący M.C. zakwestionował decyzję Dyrektora ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję o przyznaniu niższej płatności ONW z powodu mniejszej powierzchni użytkowanej rolniczo niż zadeklarowana. Organ opierał się głównie na zdjęciach satelitarnych i ortofotomapie, które miały wykazać brak działalności rolniczej na części działki. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie przepisów KPA, w tym art. 107 § 3, z powodu wadliwego uzasadnienia i braku wyczerpującego zebrania dowodów, co uniemożliwiło sądową kontrolę.

Sprawa dotyczyła skargi M.C. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu niższej płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi (ONW). Organ I instancji przyznał płatność w pomniejszonej wysokości, ustalając powierzchnię kwalifikującą się do płatności na 11,09 ha zamiast zadeklarowanych 13,45 ha, opierając się na kontroli administracyjnej i zdjęciach satelitarnych. Organ II instancji utrzymał tę decyzję, uznając, że skarżący nie przedstawił dowodów podważających ustalenia organu I instancji, a wyłączona część gruntu nie była użytkowana rolniczo, pokryta krzewami i samosiewkami. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów KPA, w tym niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, brak pouczeń i czynnego udziału strony, a także wadliwe uzasadnienie decyzji (brak dat zdjęć satelitarnych, lakoniczny opis stanu nieruchomości, brak podstawy prawnej dla zakrzaczeń). Podniesiono również zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczącego pomniejszenia płatności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 107 § 3 KPA, z powodu wadliwego uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. Sąd podkreślił, że organ powinien w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić materiał dowodowy, a uzasadnienie decyzji musi być przekonujące i umożliwiać sądową kontrolę. W tej sprawie brakowało szczegółowych wyjaśnień dotyczących analizy zdjęć satelitarnych, uwzględnienia specyfiki terenu (nierówności, zalewanie, zakrzaczenia) oraz dowodów przedstawionych przez stronę. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że przedwczesne jest odnoszenie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nieprawidłowo ustalił powierzchnię, naruszając przepisy KPA, w tym art. 107 § 3, poprzez wadliwe uzasadnienie i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ powinien był w sposób bardziej szczegółowy zbadać i wyjaśnić w uzasadnieniu decyzji kwestie takie jak specyfika terenu (nierówności, zalewanie), sposób użytkowania rolniczego (koszenie, etapowość prac), obecność zakrzaczeń i zadrzewień, a także odnieść się do dowodów przedstawionych przez stronę, co umożliwiłoby sądową kontrolę rozstrzygnięcia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.P.S.d.W.P.R. art. 66 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

u.o.P.S.d.W.P.R. art. 66 § ust. 2

Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

Dz. U. 2023 r., poz. 482 art. 45 § ust. 1 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków uznawania gruntów za kwalifikujące się hektary art. 1 § ust. 1 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków uznawania gruntów za kwalifikujące się hektary art. 1 § ust. 4

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Rozporządzenie z dnia 11 marca 2014 r. nr 640/2014 art. 9 § ust. 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwe uzasadnienie decyzji organu odwoławczego, które nie wyjaśniało w sposób przekonujący podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia. Niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego przez organ, w szczególności brak należytej analizy zdjęć satelitarnych i ortofotomapy w kontekście specyfiki terenu i sposobu jego użytkowania. Brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji.

Godne uwagi sformułowania

Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania. Organ powinien należycie udokumentować swoją ocenę i przekonująco wyjaśnić w decyzji powody takiego a nie innego rozstrzygnięcia. Adresat decyzji powinien mieć przekonanie, że jego sprawa została rozpatrzona kompleksowo w sposób merytoryczny.

Skład orzekający

Małgorzata Anna Dziemianowicz

przewodniczący

Marcin Kojło

sprawozdawca

Justyna Siemieniako

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące uzasadniania decyzji administracyjnych w sprawach o przyznanie płatności, znaczenie analizy zdjęć satelitarnych i ortofotomapy w kontekście specyfiki terenu, zasady postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki przyznawania płatności rolnych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnych i jak skomplikowane mogą być procedury przyznawania płatności rolnych, co jest istotne dla rolników i prawników specjalizujących się w tym obszarze.

WSA uchyla decyzję ARiMR: Błędy w uzasadnieniu i dowodach kosztują rolnika płatności.

Sektor

rolnictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Bk 277/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Justyna Siemieniako
Małgorzata Anna Dziemianowicz /przewodniczący/
Marcin Kojło /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 8 par. 1, art. 11, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Justyna Siemieniako, Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 13 czerwca 2025 r. nr 9010-2025-000680 w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży na rzecz skarżącego M. C. kwotę 697 (słownie sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pan M.C. (dalej również jako: "skarżący") złożył w dniu 20 maja 2024 r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2024, w którym ubiegał się
o przyznanie płatności ONW do działek rolnych o łącznej powierzchni 19,98 ha.
Decyzją z dnia 17 marca 2025 r. nr 0195-2025-004411 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Mońkach przyznał skarżącemu płatność ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy
I w pomniejszonej wysokości, a płatność ONW typ specyficzny strefa I zgodnie
z żądaniem.
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży decyzją z dnia 13 czerwca 2025 r. 9010-2025-000680 utrzymał
w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Organ II instancji ustalając stan faktyczny przedmiotowej sprawy oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym w przeprowadzonym przez organ I instancji
w postępowaniu administracyjnym i powierzchnię kwalifikującą się do przyznania przedmiotowych płatności na spornej działce rolnej C ([...]) stwierdzoną w trakcie kontroli administracyjnej ustalił na 11,09 ha (powierzchnia deklarowana przez skarżącego – 13,45 ha).
Po obliczeniu różnic powierzchniowych i procentowych oraz po zastosowaniu
§ 45 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania
i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw
i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego
w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
(Dz. U. 2023 r., poz. 482), Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że płatność ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy I organ I instancji przyznał skarżącemu prawidłowo do powierzchni 7,92 ha. Poza tym, w ocenie organu odwoławczego, Kierownik BP ARiMR prawidłowo przyznał płatność ONW typ specyficzny strefa I zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku.
Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, strona w toku postępowania w tym również w postępowaniu odwoławczym nie przedstawiła żadnego wiarygodnego dowodu, który podważałby prawidłowość ustaleń organu
I instancji albo chociaż je uprawdopodobniał.
Odnosząc się do zarzutu wskazującego, że dedykowana do programu powierzchnia działki nr [...] obręb G. wynosiła 13,45 ha, organ uznał go za niezasadny. Zdjęcie lotnicze wskazuje jednoznacznie, że części gruntu wyłączone
z płatności, nie były użytkowane. Dlatego też przeprowadzenie dowodu
z przesłuchania świadka oraz kontroli na miejscu mającej na celu stwierdzenie stanu faktycznego na gruncie z poprzedniego roku jest zupełnie niezasadne. Najważniejszym aspektem w tej sprawie jest to, że rolnik powinien deklarować do przedmiotowych płatności tylko powierzchnie gruntów na których w danym roku prowadzi działalność rolniczą. Jak wynika z kontroli administracyjnej wniosku skarżący w 2024 r. na wyłączonej powierzchni nie prowadził działalności rolniczej. Ustalenie powierzchni użytkowanej rolniczo na działkach rolnych oparte zostało na wynikach kontroli administracyjnej przeprowadzonej przy wykorzystaniu dostępnych organowi I instancji narzędzi informatycznych, takich jak ortofotomapa oraz zdjęcia satelitarne z systemu Sentinel2, które wskazują, że na wyłączonych z płatności gruntach nie była prowadzona działalność rolnicza przez cały rok 2024. Największa część wyłączonego gruntu z uwagi na brak prowadzenia działalności rolniczej, położona jest w południowo wschodniej części działki nr [...], obręb G. Pozostałe mniejsze, wyłączone z płatności części działki pokryte są krzewami
i samosiewkami. Bez znaczenia dla sprawy jest dołączony do odwołania wynik monitoringu, gdyż niniejsze postępowanie wykazało, że tylko część działki nie była użytkowana rolniczo, a wynik monitoringu potwierdza prowadzenie działalności rolniczej bez określenia jej powierzchni.
Dokonując analizy zdjęć organ II instancji stwierdził, że powierzchnia kwalifikująca się do płatności w granicach przedmiotowych działek ewidencyjnych jest mniejsza od powierzchni deklarowanej do płatności. Na powierzchni wykluczonej
z przyznania płatności stwierdzono zakrzaczenia i grunty nie spełniające warunku uznania ich za użytki rolne. Wykluczona powierzchnia deklarowanych działek rolnych nie była na dzień złożenia wniosku użytkiem rolnym, tym samym płatność do tej powierzchni nie może zostać przyznana bowiem nie został spełniony § 1 ust. 1 pkt 1
i ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r.
w sprawie szczegółowych warunków uznawania gruntów za kwalifikujące się hektary. Brak prowadzenia działalności rolniczej w częściach wykluczonych potwierdzają zdjęcia ortofotomapy z dnia 10 lipca 2024 r. oraz zobrazowania satelitarne wykonane z satelity Sentinel-2 L2A z okresu od złożenia wniosku do końca 2024 r. Organ
II instancji wyjaśnił, iż na ww. zdjęciach brak jest widocznych śladów użytkowania rolniczego. Obszar użytkowany rolniczo został w całości uwzględniony do maksymalnego kwalifikowanego obszaru MKO.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Działająca w jego imieniu pełnomocnik zaskarżając w całości decyzję organu odwoławczego sformułowała zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego,
które miało istotny wpływ na wynik sprawy; tj.:
1) art. 7, art. 8, art. 10 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r. poz. 1741), poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie okoliczności sprawy, brak udzielenia stronie niezbędnych pouczeń
w celu złożenia stosownych wyjaśnień oraz brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu; brak przeprowadzenia wszystkich dostępnych i będących
w posiadaniu organu dowodów umożliwiających określenie powierzchni gruntów skarżącego objętych wnioskiem o dofinansowanie, co prowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w sprawie, w szczególności: błędnego ustalenia, iż na częściach wykluczonych nie była prowadzona działalność rolnicza w sytuacji, gdy ustalenia tego dokonano na podstawie pojedynczej ortofotomapy z 10 lipca 2024 r., podczas gdy zgodnie z planem rolnośrodowiskowym dla działki zabiegi agrotechniczne poprzez wykaszanie pastwiska (tzw. koszenie niedojadów) wykonywane są etapami, w dłuższym czasie, z uwzględnieniem aktualnej sytuacji meteorologicznej oraz przy uwzględnieniu specyfiki działki (część prac wykonywano przy użyciu sprzętu ciężkiego, zaś część przy użyciu lekkich narzędzi lub ręcznie);
2) art. 107 §1 pkt 6 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji wskazania:
- w jakich datach zostały wykonane zdjęcia satelitarne wykonane z satelity Sentinel-2 L2A, wskazując ogólnie, iż pochodziły "z okresu od złożenia wniosku do końca 2024 r.", co uniemożliwia precyzyjne odniesienie się;
- opisu stwierdzone przez organ stanu nieruchomości i jedynie lakoniczne stwierdzenie, iż "na zdjęciach brak jest widocznych śladów użytkowania rolniczego";
- organ przypisał stronie rzekome nieprawidłowości, ale w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśnia, jaki przepis prawny zabrania występowania na gruntach skarżącego zakrzaczeń, zadrzewień. W szczególności brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podania podstawy prawnej, czym są zakrzaczenia, zadrzewienia i jaka rzekomo obca roślinność występuje na gruntach skarżącego.
- brak w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji podania przyczyn, z jakiego powodu organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedstawionemu mu dowodowi w postaci zdjęć z monitoringu satelitarnego z 2024 r. złożonych wraz
z odwołaniem.
W skardze sformułowano także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Wsparcia Wsi z dnia
10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r. poz. 482), polegający na zastosowaniu pomniejszenia płatności bezpośrednich, podczas gdy nie zachodzą przesłanki do jej zastosowania, wobec błędów w ustaleniach faktycznych.
Wskazując na powyższe autorka skargi wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji; zasądzenie od Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; dopuszczenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu
z załączonych dokumentów - dokumentacji zdjęciowej wraz z opisem, na fakt sposobu rolniczego użytkowania nieruchomości oraz jej ukształtowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W wykonaniu zarządzenia z dnia 15 października 2025 r. Dyrektor Podlaskiego Oddziału ARiMR nadesłał zobrazowania satelitarne działki nr [...] wykonane z satelity Sentinel-2 L2A z okresu od złożenia wniosku przez skarżącego do końca 2024 r.
Przy piśmie z dnia 30 października 2025 r. pełnomocnik skarżącego odniosła się do ww. dokumentacji zdjęciowej.
Podczas rozprawy w dniu 19 listopada 2025 r. pełnomocnik skarżącego podniosła dodatkowy zarzut naruszenia art. 9 ust. 3 rozporządzenia z dnia 11 marca 2014 r. nr 640/2014.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Kontrolując legalność skarżonej decyzji sąd dostrzegł naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy.
Nie ulega wątpliwości, że jednym z warunków uzyskania płatności jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku i oznaczenie przez stronę wnioskującą działki (działek) oraz powierzchni zadeklarowanych działek użytkowanych rolniczo, co do której strona ubiega się o przyznanie płatności. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji organu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności. Narzędziem do tej weryfikacji jest kontrola administracyjna przeprowadzana w głównej mierze przy wykorzystaniu dostępnych organom narzędzi informatycznych (ortofotomapa, zdjęcia satelitarne), ale też przy pomocy kontroli na miejscu, deklaracji i wyjaśnień rolników. Nie można też zaprzeczyć, że organ wyposażony przez prawodawcę (unijnego i krajowego) w odpowiednie, wysokospecjalistyczne i kosztowne narzędzia weryfikacji prawidłowości wniosków
o płatność, ma nie tylko prawo, ale przede wszystkim obowiązek z niego korzystać. Sąd nie kwestionuje przy tym, że postępowanie w ramach przyznania płatności toczy się wedle odmiennych reguł niż klasyczne postępowanie administracyjne z Kodeksu postępowania administracyjnego. Przede wszystkim widoczne jest to na tle ciężaru dowodzenia, który w niniejszym przypadku spoczywał na skarżącym. Przekonuje
o tym treść art. 66 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, zgodnie z którym, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw
i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów
i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 1). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie
z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 2).
Niemniej, jeżeli organ opiera swoje twierdzenia na danych z systemów cyfrowych, satelitarnych – to zwłaszcza gdy wnioskodawca utrzymuje, że użytkuje rolniczo dany grunt zgodnie z wymogami programu – powinien należycie udokumentować swoją ocenę i przekonująco wyjaśnić w decyzji powody takiego
a nie innego rozstrzygnięcia.
W postępowaniu dotyczącym przyznania płatności organy Agencji nie są zwolnione od przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego,
w tym przede wszystkim zasada zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Wydając rozstrzygnięcie i przedstawiając jego pisemne motywy organ powinien w ramach uzasadnienia faktycznego wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w ramach zaś uzasadnienia prawnego - wyjaśnić podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że zadaniem uzasadnienia jest przekonanie strony
o prawidłowości rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane
w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania. Równocześnie uzasadnienie powinno umożliwić organowi nadzoru oraz sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia (zob. np. P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, art. 107 oraz przywołane tam judykaty). W szczególności zaś decyzje odmowne lub nakładające sankcje względem wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione,
a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie realizować winno, wyrażoną w art 11 k.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą, organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu (por. np. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2029 r. sygn. akt
I SA/Rz 1011/18, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt
II SA/Bk 137/20).
Zdaniem sądu, powyżej scharakteryzowane reguły zostały w tej sprawie naruszone.
Analizując decyzję organu I instancji nasuwa się wniosek, że w odniesieniu do płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy I skarżący otrzymał jedynie informację, że podczas kontroli administracyjnej stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana. Organ poinformował, że przy ustalaniu powierzchni stwierdzonej dokonano analizy położenia działek rolnych zadeklarowanych we wniosku, względem położenia tych działek na powierzchniach niekwalifikujących się do płatności, tzn. leżących poza wektorowym obszarem MKO. Obszar kwalifikowalny do płatności odpowiada powierzchni użytkowanej rolniczo
w ramach danej działki ewidencyjnej, obliczony na podstawie dostępnych w systemie informatycznym zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki ewidencyjne ujęte we wniosku. W efekcie organ wyjaśnił, że stwierdzono zawyżenie zgłoszonej powierzchni dla działki C do płatności o 2,36 ha.
W istocie opis ten nie pozwala na ustalenie zastrzeżeń organu do spornej działki. Odpowiedzi na swe wątpliwości skarżący poszukiwał składając odwołanie od tej decyzji, sygnalizując, że decyzja Kierownika BP ARiMR nie pozwala zweryfikować faktycznego powodu wyłączenia części spornej działki z płatności. Skarżący wskazał przy tym, że działka była użytkowana pastwiskowo i koszono niedojady zgodnie
z założeniami programu. Odpowiedzi na swe wątpliwości skarżący jednak nie uzyskał, bowiem decyzja organu odwoławczego również nie zawiera kompleksowego i rzetelnego uzasadnienia, utrudniając tym samym sądową jej kontrolę. Po zacytowaniu przepisów prawa materialnego, omówieniu metod ustalania powierzchni działek do płatności i zastosowaniu ich do ustalonego stanu faktycznego sprawy, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR – w odniesieniu do zarzutów odwołania – powołał się na zdjęcia satelitarne spornej działki z okresu od lipca do końca 2024 r.
i w zasadzie skwitował jednym zdaniem, że wskazują one (wraz z ortofotomapą
z lipca 2024 r.), że na wyłączonych z płatności gruntach nie była prowadzona działalność rolnicza przez cały rok 2024, wyjaśniając przy tym, że największa część wyłączonego gruntu z uwagi na brak prowadzenia działalności rolniczej, położona jest w południowo wschodniej części działki nr [...]; pozostałe mniejsze, wyłączone płatności części działki pokryte są krzewami i samosiewkami.
Jednak materiału zdjęciowego, na który organ II instancji powołał się
w zaskarżonej decyzji brak było w aktach sprawy. Jedyny materiał zdjęciowy przedstawiony sądowi do weryfikacji rozstrzygnięcia to wspomniana ortofotomapa. Dopiero na wezwanie sądu zostały przedstawione pozostałe zdjęcia wraz
z komentarzami uzasadniającymi zdaniem organu wyłączenie z płatności części spornej działki. Na uwagę zasługuje, że od tego właśnie momentu strona mogła formułować konkretne kontrargumenty, co też uczyniła podważając stanowisko organu i eksponując najpierw w skardze, później przy piśmie z 30 października 2025 r., takie okoliczności i fakty, jak: specyfikę i ukształtowanie działki, w szczególności jej południowo-wschodniej części, położenie działki w sąsiedztwie rzeki, sytuację meteorologiczną, w tym kwestię zalewania, kwestię suszy, które mogą mieć wpływ na analizę zobrazowań satelitarnych i ocenę kwalifikowalności działki do płatności
w kontekście sposobu jej użytkowania. Pełnomocnik skarżącego podnosi m.in., że
z uwagi na nierówność terenu, sięgającą kilkunastu metrów, nawet po skoszeniu działki będzie on zawsze barwy ciemniejszej niż teren wyżej położony w północnej części działki. Poza tym zwraca uwagę, że zgodnie z mapą zagrożenia powodziowego teren położony w najbardziej wysuniętej południowo-wschodniej części działki jest zagrożony zalewaniem i faktycznie w okresie wiosennym
i jesiennym jest zalewany, co skutkuje oznaczenie tego ternu na mapie kolorem ciemnozielonym lub brązowym, niezależnie od koszenia. Brak jest wnikliwych
i rzetelnych wyjaśnień organu w tym względzie, nie przedstawił ich nawet przedstawiciel Dyrektora podczas rozprawy w dniu 19 listopada 2025 r. Ocena ta powinna znaleźć się natomiast w uzasadnieniu decyzji, tak aby możliwa była sądowa kontrola rozstrzygnięcia. Zasadne są zatem zastrzeżenia skargi, że w uzasadnieniu decyzji organy nie wyjaśniają precyzyjnie, jakie zdjęcia z systemu Sentinel2 posłużyły za podstawę dokonywanej oceny i w jaki sposób dokonywano analizy.
Organ powinien też odnieść się do twierdzeń, że zgodnie z planem rolnośrodowiskowym dla działki zabiegi agrotechniczne poprzez wykaszanie pastwiska (tzw. "koszenie niedojadów") dopuszczalne są od 15.07. do 31.10 danego roku, a pojedyncza ortofotomapa potwierdza stan ujawniony w konkretnej dacie, nie obrazuje natomiast postępu prac, które były wykonywane w dłuższym okresie,
w etapach, z uwzględnieniem sytuacji meteorologicznej oraz przy uwzględnieniu specyfiki działki (część prac jak wskazuje skarżący wykonywano przy użyciu sprzętu ciężkiego, zaś część przy użyciu lekkich narzędzi lub ręcznie). Przedmiotem szczegółowych rozważań powinny zostać objęte również elementy zadrzewień
i zakrzewień, o których organ wspomina w decyzji jednym zdaniem, zwłaszcza że skarżący podnosi, iż zakrzaczenia nie znajdują się w granicach zgłoszonych do dofinansowania części działki, a tylko przylegających jak: pasy zadrzewień, zadrzewienia liniowe, zadrzewienia śródpolne, na których mogą porastać drzewa
i krzewy, elementy krajobrazu ukształtowanego w sposób naturalny podlegające ochronie prawnej stanowiące obszary proekologiczne pożądanego dla ochrony środowiska i klimatu.
Powyższe okoliczności powinny być zbadane i rzetelnie ocenione
w uzasadnieniu decyzji również w kontekście fotografii działki skarżącego dołączonych do akt sądowych wraz ze skargą, które obrazują wprawdzie jej stan
w 2025 r. niemniej skarżący próbuje wykazać, że sporna działka była użytkowana rolniczo, zaś widoczne w tle zakrzaczenia wyłączone są z użytkowania i nie był to teren zgłoszony we wniosku oraz że istnieją różnice pomiędzy terenem użytkowanym a terenem wyłączonym z użytkowania. Skarżący zwraca uwagę, że nawet na geotagowanych zdjęciach wykonanych wiosną 2025 r. w zbliżeniu widać brak ubiegłorocznego nieskoszonego posuszu, ukształtowanie pagórkowate na dole oraz obszar zalewowy przez rzeczkę i skutki działalności bobrów. W ocenie skarżącego takie warunki ukształtowania terenu i pozostałe czynniki mogą powodować wrażenie terenu w części nieużytkowanego na materiałach satelitarnych.
Zdaniem sądu w realiach tego przypadku, wszystkie te okoliczności powinny zostać wnikliwie i przekonująco wyjaśnione w motywach rozstrzygnięcia, tak aby
w pełni została zrealizowana zasada zaufania i zasada przekonywania. Adresat decyzji powinien mieć przekonanie, że jego sprawa została rozpatrzona kompleksowo w sposób merytoryczny.
Dostrzegając naruszenie art. 8 § 1, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. sąd uznał za zasadne wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Z uwagi na powyższe przedwczesne jest odniesienie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. O kosztach postanowiono po myśli art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę