I SA/BK 259/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę spółki E. Sp. z o.o. w sprawie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej podatku VAT za okres lipiec-październik 2014 r., uznając, że wyrok TSUE C-189/18 nie miał wpływu na polskie postępowanie podatkowe.
Spółka E. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku odmawiającą uchylenia decyzji dotyczącej podatku VAT za okres lipiec-październik 2014 r. Skarżąca argumentowała, że wyrok TSUE C-189/18 miał wpływ na jej sprawę, uzasadniając wniosek o wznowienie postępowania. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że wyrok TSUE nie wymusza odmiennego rozstrzygnięcia w polskim postępowaniu, a ograniczenia w dostępie do dowodów były uzasadnione ochroną tajemnicy skarbowej i danych osobowych.
Sprawa dotyczyła skargi E. Spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej z 2015 r. dotyczącej podatku od towarów i usług za okres od lipca do października 2014 r. Spółka kwestionowała prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez inne podmioty, które według organów nie odzwierciedlały rzeczywistych operacji gospodarczych. Po serii postępowań, w tym odrzuceniu skargi, odmowie stwierdzenia nieważności i oddaleniu skargi kasacyjnej, spółka złożyła wniosek o wznowienie postępowania, powołując się na wyrok TSUE C-189/18. Argumentowała, że wyrok ten miał wpływ na treść wydanej decyzji, a ograniczenia w dostępie do dowodów naruszyły jej prawo do obrony. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił uchylenia decyzji, wskazując, że postępowanie nie naruszało tez TSUE, a ograniczenia dowodowe były uzasadnione ochroną tajemnicy skarbowej i danych osobowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę, uznając, że wyrok TSUE nie wymusza odmiennego rozstrzygnięcia w polskim prawie, a prawo do obrony może być ograniczone w celu ochrony tajemnicy skarbowej i danych osobowych. Sąd podkreślił, że postępowanie wznowieniowe nie jest ponownym merytorycznym rozpoznaniem sprawy, a jedynie badaniem wpływu orzeczenia TSUE na ustalony stan faktyczny.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok TSUE C-189/18 nie ma wpływu na polskie postępowanie w stopniu wymuszającym odmienne rozstrzygnięcie, ponieważ polskie prawo nie przewiduje związania organów decyzjami wydanymi wobec kontrahentów, a prawo do obrony może być ograniczone w celu ochrony tajemnicy skarbowej i danych osobowych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że polskie przepisy Ordynacji podatkowej nie nakładają na organy obowiązku związania się ustaleniami z postępowań wobec kontrahentów, w przeciwieństwie do prawa węgierskiego analizowanego przez TSUE. Ograniczenia w dostępie do dowodów, wynikające z ochrony tajemnicy skarbowej i danych osobowych, są dopuszczalne i nie naruszają prawa do obrony w sposób nieproporcjonalny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
o.p. art. 240 § 1
Ordynacja podatkowa
Przesłanka wznowienia postępowania w postaci wpływu orzeczenia TSUE na treść decyzji ostatecznej zachodzi, gdy orzeczenie to wymusza odmienne rozstrzygnięcie sprawy podatkowej.
Pomocnicze
ustawa o VAT art. 88 § 3a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis dotyczący braku prawa do odliczenia podatku naliczonego w przypadku transakcji fikcyjnych.
Dyrektywa VAT art. 167
Dyrektywa Rady 2006/112/WE
Przepis dotyczący prawa do odliczenia VAT.
Karta Praw Podstawowych art. 47
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu.
Rozporządzenie Rady (UE) Nr 904/2010 art. 55
Przepis dotyczący współpracy administracyjnej w zakresie podatku od wartości dodanej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok TSUE C-189/18 nie wymusza odmiennego rozstrzygnięcia w polskim postępowaniu. Ograniczenia w dostępie do dowodów są uzasadnione ochroną tajemnicy skarbowej i danych osobowych. Polskie prawo nie przewiduje związania organów decyzjami wydanymi wobec kontrahentów. Postępowanie wznowieniowe nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy.
Odrzucone argumenty
Wyrok TSUE C-189/18 miał wpływ na treść wydanej decyzji ostatecznej. Wyłączenie dowodów naruszyło prawo strony do obrony i zapoznania się z materiałem dowodowym.
Godne uwagi sformułowania
"wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej sygn. C-189/18 nie ma takiego wpływu na treść decyzji ostatecznej o jakim mowa w art. 240 § 1 pkt 11 ustawy Ordynacja podatkowa, który implikowałby konieczność uchylenia tej decyzji ostatecznej." "Prawo do zapoznania się z materiałem dowodowym i oceny materiału dowodowego nie może być jednak interpretowane w ten sposób, że wyłącza działanie przepisów chroniących tajemnicę skarbową czy dane osobowe." "Przepisy polskiej ordynacji podatkowej nie przewidują, wzorem prawa węgierskiego, związania organów decyzjami wydanymi wobec kontrahentów podatnika." "Postępowanie wznowieniowe oparte o przesłankę z art. 240 § 1 pkt 11 ustawy Ordynacja podatkowa nie ma na celu na nowo ustalanie stanu faktycznego w sprawie."
Skład orzekający
Małgorzata Anna Dziemianowicz
przewodniczący
Paweł Janusz Lewkowicz
sprawozdawca
Justyna Siemieniako
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja wpływu orzeczeń TSUE na polskie postępowania podatkowe w trybie wznowienia, zasady dostępu do dowodów w kontekście tajemnicy skarbowej i ochrony danych osobowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 o.p. i wyroku TSUE C-189/18. Interpretacja przepisów o tajemnicy skarbowej i ochronie danych osobowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia wpływu prawa unijnego na polskie prawo podatkowe oraz konfliktu między prawem do obrony a ochroną tajemnicy skarbowej i danych osobowych, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego.
“Czy wyrok TSUE zawsze oznacza wygraną w polskim sądzie? Sprawa VAT i tajemnicy skarbowej.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bk 259/23 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2023-11-08 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-07-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Justyna Siemieniako Małgorzata Anna Dziemianowicz /przewodniczący/ Paweł Janusz Lewkowicz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Skarżony organ Izba Skarbowa Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2651 art. 240 par. 1 pkt 11 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 listopada 2023 r. sprawy ze skargi E. Spółki z o.o. w D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 19 maja 2023 r., nr 2001-IOA.603.1.2023 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej dotyczącej podatku od towarów i usług za okres od lipca do października 2014 r. oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Białymstoku określił Spółce z o.o. E. (dalej: "skarżąca", "strona" bądź "spółka") nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w innej wysokości niż zadeklarowane za miesiące od lipca do października 2014 r., tj.: (-) za lipiec 2014 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości 3.842 zł do zwrotu w miejsce deklarowanego zwrotu w wysokości 602.306 zł, (-) za sierpień 2014 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości 754 zł do zwrotu w miejsce deklarowanego zwrotu w wysokości 2.173.348 zł, (-) za wrzesień 2014 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości 1.358 zł do zwrotu w miejsce deklarowanego zwrotu w wysokości 1.024.186 zł, (-) za październik 2014 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości 654 zł do zwrotu w miejsce deklarowanego zwrotu w wysokości 467.291 zł. W decyzji tej zakwestionowano prawo strony do odliczenia podatku naliczonego, wynikającego z faktur wystawionych przez P. sp. z o.o. i H. sp. z o.o., na artykuły chemiczne (koncentraty różnych kolorów, poliamid, polistyren, PMMA, PC ABS). Towary, wyszczególnione na fakturach wystawionych na rzecz tych podmiotów, zostały następnie wykazane przez spółkę jako wewnątrzwspólnotowa dostawa na rzecz podmiotu czeskiego tj. G. s.r.o. Według organu I instancji, faktury nie odzwierciedlały rzeczywistego przebiegu operacji gospodarczych. W wyniku postępowania odwoławczego, Dyrektor Izby Skarbowej w Białymstoku decyzją z [...] lutego 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Strona złożyła skargę na ww. decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Postanowieniem z 5 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 439/16, sąd odrzucił skargę z powodu braków formalnych, zaś postanowieniem z 28 września 2016 r., sygn. akt I FZ 282/16, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na te postanowienie. W dniu 16 sierpnia 2017 r. spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku z [...] lutego 2016 r, po rozpatrzeniu którego decyzją z [...] grudnia 2017 r., nr [...], DIAS odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji ostatecznej. Rozstrzygnięcie zostało utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego z [...] marca 2018 r. nr [...]. Powyższa decyzja organu II instancji została zaskarżona do WSA w Białymstoku, który wyrokiem z 29 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 305/18, oddalił skargę. W dniu 26 października 2018 r. spółka złożyła skargę kasacyjną, natomiast 14 stycznia 2020 r. wniosek do Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku o wznowienie postępowania prowadzonego w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do października 2014 r. zakończonego decyzją ostateczną DIAS z [...] lutego 2016 r. Jako podstawę żądania wznowienia postępowania wskazano art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej: "o.p."), wskazując jednocześnie na orzeczenie z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt C-189/18, mające w ocenie strony wpływ na treść wydanej decyzji. W uzasadnieniu wniosku zacytowano treść wyroku TSUE i zaakcentowano, że ma on wpływ na zapadłe wobec spółki decyzje. Według strony materiał dowodowy w przeważającej mierze stanowią włączone do akt sprawy decyzje i inne dokumenty, dotyczące innych niż skarżąca podmiotów, występujących na wcześniejszych, jak i późniejszych, etapach obrotu. Spółka stwierdziła, że w kontekście wyroku TSUE, działania Dyrektora UKS w Białymstoku oraz DIAS nie mogą być uznane za zgodne z wykładnią przepisów dyrektywy VAT oraz Karty Praw Podstawowych, dokonaną w tym wyroku. W ocenie strony dopiero prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające może stanowić podstawę do zastosowania przepisów prawa materialnego. Z uwagi na to, że po odrzuceniu dowodów i okoliczności, które nie mogą być podstawą ustaleń w zakresie należytej staranności i dobrej wiary, w aktach sprawy nie znajdują się żadne dowody wskazujące na świadomość strony, czy też na niezachowanie przez nią należytej staranności. Nie istnieją zatem podstawy do pozbawienia spółki prawa do odliczenia podatku naliczonego, a tym samym nie ma podstaw do zastosowania art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a, jak i lit. c) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. poz. 1054 ze zm., dalej: "ustawa o VAT"). Powyższe, zdaniem strony, potwierdza zaistnienie przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 11 o.p., gdyż przedmiotowy wyrok TSUE miał wpływ na treść wydanej decyzji. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie dotychczasowej decyzji i z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania głównego - o umorzenie postępowania. DIAS postanowieniem z 29 stycznia 2020 r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] lutego 2016 r., zawieszając jednocześnie postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. postępowanie wznowieniowe do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego toczącego się przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ww. decyzji ostatecznej. Wyrokiem z 21 lipca 2022 r., sygn. akt I FSK 2260/18, NSA oddalił skargę kasacyjną spółki w tym zakresie, w związku z czym, Dyrektor postanowieniem z [...] grudnia 2022 r. podjął zawieszone postępowanie, a decyzją z 9 marca 2023 r., nr 2001-IOD.603.29.2020, odmówił uchylenia spornej decyzji ostatecznej z uwagi na niestwierdzenie istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 11 o.p. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 19 maja 2023 r., nr 2001-IOA.603.1.2023, Dyrektor utrzymał powyższe rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w żaden sposób nie narusza przywołanej prze stronę tezy z orzeczenia TSUE. Spółka miała możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie i wypowiedzenia się w tej kwestii. Prawo do zapoznania z materiałem dowodowym i oceny materiału dowodowego nie może być jednak interpretowane w ten sposób, że wyłącza działanie przepisów chroniących tajemnicę skarbową, czy dane osobowe. Dyrektor stwierdził nadto, że przepisy polskiej ordynacji podatkowej nie przewidują, wzorem prawa węgierskiego, związania organów decyzjami wydanymi wobec kontrahentów podatnika. Decyzje te, jak i ewentualne dowody zgromadzone w toku postępowania prowadzonego względem kontrahenta, nie są w żadnej mierze wiążące dla organu prowadzącego postępowanie względem podatnika. Dowody tego rodzaju mają moc dowodową równą innym środkom dowodowym oraz podlegają regułom swobodnej oceny dowodów. Następnie DIAS wyjaśnił, że Dyrektor UKS w Białymstoku wydając postanowienia wyłączył jawność części dowodów zgromadzony w aktach, tj.: (1) postanowieniem z [...] czerwca 2015 r. [...] włączono jako dowody w postępowaniu kontrolnym: [...], [...], [...], [...], [...] oraz włączono wyciągi tych dokumentów pozbawione danych osobowych osób je sporządzających, jako powód wyłączenia tych dokumentów i włączenia ich wyciągów wskazano ochronę danych urzędników obcej administracji odpowiedzialnej za wymianę informacji. (2) postanowieniem z [...] lipca 2015 r. nr [...] włączono jako dowód w postępowaniu kontrolnym: decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z 9 grudnia 2014 r. o zabezpieczeniu na majątku podatnika M. sp. z o.o., deklaracje VAT-7K za I i II kwartał 2014 r. Spółki R. sp. z o.o., decyzję z 21 lipca 2014 r. nr [...] odmawiającą zarejestrowania i wydania potwierdzenia zarejestrowania jako podatnika podatku od towarów i usług oraz zarejestrowania i wydania potwierdzenia zarejestrowania podmiotu jako podatnika VAT-UE spółce R. oraz potwierdzenia odbioru tej decyzji, oraz wyłączono jako dowód w niniejszym postępowaniu ww. dokumenty, w uzasadnieniu wskazano, że dokumenty włączone do tego postępowania kontrolnego mają znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego oraz, że są objęte tajemnicą skarbową i ujawnienie ich w niniejszym postępowaniu byłoby naruszeniem interesu publicznego, dokumenty te są jawne tylko dla stron postępowania, zaś spółka nie była stroną tych postępowań; (3) postanowieniem z [...] lipca 2015 r. nr [...] włączono jako dowód w postępowaniu kontrolnym: kserokopię wniosku SCAC [...] z 19 czerwca 2015 r., dotyczącego kontrahenta G., kserokopię wniosku SCAC [...] z 11 lutego 2015 r., dotyczącego kontrahenta G., kserokopię wniosku SCAC [...] z 18 lutego 2015 r., dotyczącego kontrahenta G., kserokopię decyzji UKS K1. z 7 stycznia 2015 r. nr [...] wraz z pismem przewodnim, dotycząca kontrahentów G., oraz wyłączono jako dowód w niniejszym postępowaniu ww. dokumenty, w uzasadnieniu wskazano, że dokumenty włączone do tego postępowania kontrolnego mają znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego oraz w prowadzanym postępowaniu kontrolnym, wyłączone dokumenty są objęte tajemnicą skarbową, ujawnienie ich w niniejszym postępowaniu byłoby naruszeniem interesu publicznego, wnioski SCAC oraz decyzja Urzędu Kontroli Skarbowej w K1 dotyczą kontrahenta G. i są jawne tylko dla stron postępowania, a w tych sprawach spółka nie była stroną postępowania; (4) postanowieniem z [...] lipca 2015 r. [...] włączono jako dowód: [...] z 13 lipca 2015 r. oraz wyłączono ww. dokument oraz pozostawiono w aktach sprawy wyciąg z ww. dokumentu pozbawiony danych osobowych osób sporządzających, w uzasadnieniu wskazano, że dokument ten ma znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego w prowadzonym postępowaniu kontrolnym i został przekazany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., wyłączenie danych osób kontaktowych zawartych w formularzu wynika z ochrony danych urzędników obcej administracji odpowiedzialnych za wymianę informacji, zgodnie z art. 55 rozporządzenia Rady (UE) Nr 904/2010 z 7 października 2010 r. w sprawie współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej; (5) postanowieniem z [...] września 2015 r. [...] włączono jako dowód w postępowaniu kontrolnym: pismo Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z 7 września 2015 r. nr [...] wraz z materiałami na temat R1. sp. z o.o.,, decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] wydaną wobec M1. sp. z o.o. oraz wyłączono jako dowód w niniejszym postępowaniu ww. dokumenty, w uzasadnieniu wskazano, że ww. dokumenty włączone do postępowania mają znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego w prowadzonym postępowaniu kontrolnym, dokumenty dotyczące Spółki R. i członków zarządu tej spółki zawierają dane osobowe osób w stosunku, do których nie jest prowadzone postępowanie; postępowanie prowadzone w stosunku do M1. Sp. z o.o. jest jawne tylko dla stron postępowania, w tych sprawach spółka nie jest stroną postępowania. Mając na względzie powyższe, w opinii Dyrektora, organ podatkowy zasadnie dokonał wyłączenia z akt sprawy niektórych dokumentów ze względu na interes publiczny, którym będzie ochrona danych osób, nie będących bezpośrednio związanych z kwestionowanymi transakcjami. Okolicznością podstawową w rozpatrywanej sprawie jest fakt, że dokumenty, których jawność wyłączono, zawierają informacje dotyczące osób trzecich, nie będących stroną tego postępowania. Informacje te objęte są tajemnicą skarbową, obowiązek przestrzegania której spoczywa na organie podatkowym. Dlatego też DIAS stwierdził, że postępowanie podatkowe w sprawie zakończonej decyzją ostateczną objętą wnioskiem, w żaden sposób nie naruszało tez zawartych w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej C-189/18. Strona miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy obejmującymi dowody wykorzystane przez organ z zachowaniem zasad regulujących ochronę danych. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, strona wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając je w całości, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 233 § 1 pkt 1 o.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt C189/18 miał i ma wpływ na treść wydanej decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku z dnia [...] lutego 2016 r., znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od lipca do października 2014 r., zatem organ winien uchylić w całości decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od lipca do października 2014 r.; 2) art. 240 § 1 pkt 11 o.p. poprzez stwierdzenie, iż orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt C-189/19 nie ma wpływu na treść wydanej decyzji, w sytuacji gdy z analizy ww. orzeczenia oraz akt przedmiotowej sprawy jednoznacznie wynika, że treść zapadłego orzeczenia ma bezpośredni wpływ na przedmiotową sprawę z uwagi na zaprezentowaną przez TSUE wykładnię art. 167 i 168 Dyrektywy VAT oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych. Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty, autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie decyzji wydanej w pierwszej instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał dotychczasową argumentację w sprawie oraz wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w skrócie "p.u.s.a."), sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Z przepisu art. 1 p.u.s.a. wynika, że sądowoadministracyjna kontrola administracji publicznej zawsze powinna uwzględniać trzy aspekty, a mianowicie: 1) ocenę zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; b) ocenę dochowania wymaganej procedury; c) ocenę respektowania reguł kompetencji. Kontrola ta polega więc na wszechstronnym zbadaniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, a sąd powinien poddać szczególnie gruntownej ocenie i analizie te wszystkie aspekty sprawy, w odniesieniu do których istnieją wątpliwości, a ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń strony. Należy również dodać, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.")). Bezspornym jest, że przedmiotem postępowania wznowieniowego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jego aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Postępowanie wznowieniowe nie jest bowiem powtórnym merytorycznym rozpoznaniem sprawy, nie jest kontynuacją "zwykłego" postępowania podatkowego, t.j. kolejną instancją, lecz badaniem przede wszystkim, czy istnieje przesłanka wznowienia, a jeżeli istnieje, czy jest na tyle istotna, że ma wpływ na odmienne rozstrzygnięcie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wpływ orzeczenia TSUE na decyzję podatkową - w rozumieniu wskazanym w art. 240 § 1 pkt 11 ordynacji podatkowej - zachodzi wówczas, gdy orzeczenie to oddziałuje na nią w sposób na tyle istotny, że wymusza odmienne rozstrzygnięcie sprawy podatkowej od przyjętego w decyzji ostatecznej. Kwestię tę wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2019 r., sygn. akt I FSK 514/17 (LEX nr 2625158). Jak wynika z tego orzeczenia, art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej może znaleźć zastosowanie, jeżeli przeprowadzona przez organ wykładnia przepisów prawa krajowego stanowiących implementację norm prawa unijnego w świetle wykładni TSUE okaże się wadliwa w takim stopniu, że wymusza wydanie odmiennej decyzji w sprawie. Po analizie wyroku TSUE oraz krajowych norm prawnych i stanu faktycznego sprawy Sąd stwierdza, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej sygn. C-189/18 nie ma takiego wpływu na treść decyzji ostatecznej o jakim mowa w art. 240 § 1 pkt 11 ustawy Ordynacja podatkowa, który implikowałby konieczność uchylenia tej decyzji ostatecznej. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku o sygn. C-189/18 (Glencore) stwierdził, że Dyrektywę Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zasadę poszanowania prawa do obrony oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że co do zasady nie sprzeciwiają się one uregulowaniu lub praktyce danego państwa członkowskiego, zgodnie z którymi w trakcie weryfikacji wykonanego przez podatnika prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej (VAT) organ podatkowy jest związany ustaleniami faktycznymi i kwalifikacjami prawnymi dokonanymi już przez siebie w ramach powiązanych postępowań administracyjnych wszczętych przeciwko dostawcom tego podatnika, na których zostały oparte decyzje, które stały się ostateczne, stwierdzające istnienie oszustwa związanego z VAT popełnionego przez dostawców, z zastrzeżeniem; - po pierwsze, że nie zwalniają one organu podatkowego z obowiązku zapoznania podatnika z dowodami, w tym z dowodami pochodzącymi z owych powiązanych postępowań administracyjnych, na podstawie których zamierza on wydać decyzję, oraz że podatnik ten nie zostaje w ten sposób pozbawiony prawa do skutecznego zakwestionowania w trakcie toczącego się przeciwko niemu postępowania owych ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych, - po drugie, że wspomniany podatnik może w trakcie tego postępowania uzyskać dostęp do wszystkich dowodów zebranych w trakcie owych powiązanych postępowań administracyjnych lub w jakimkolwiek innym postępowaniu, na których to dowodach wspomniany organ zamierza oprzeć swą decyzję lub które to dowody mogą zostać wykorzystane przy wykonywaniu prawa do obrony, chyba że cele leżące w interesie ogólnym uzasadniają ograniczenie tego dostępu, - oraz po trzecie, że sąd rozpoznający skargę na tę decyzję może skontrolować zgodność z prawem uzyskania i wykorzystania owych dowodów oraz ustaleń, które mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia skargi, dokonanych w decyzjach administracyjnych wydanych względem wspomnianych dostawców. W ocenie Sądu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w żaden sposób nie narusza przywołanej wyżej tezy z orzeczenia Trybunału. Strona miała możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie i wypowiedzenia się w tej kwestii. Prawo do zapoznania z materiałem dowodowym i oceny materiału dowodowego nie może być jednak interpretowane w ten sposób, że wyłącza działanie przepisów chroniących tajemnicę skarbową czy dane osobowe. Należy zauważyć, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-189/18 (Glencore) zapadł w stanie faktycznym, w którym przepisy prawa węgierskiego wprost przewidywały związanie organów ustaleniami faktycznymi oraz kwalifikacją prawną dokonaną w postępowaniu prowadzonym przez organy administracyjne względem dostawcy podatnika oraz okoliczności i zakres przedstawienia podatnikowi danych i dowodów wynikających z kontroli powiązanych przeprowadzonych u innego podatnika. Przepisy polskiej ordynacji podatkowej nie przewidują, wzorem prawa węgierskiego, związania organów decyzjami wydanymi wobec kontrahentów podatnika. Decyzje te, jak i ewentualne dowody zgromadzone w toku postępowania prowadzonego względem kontrahenta nie są w żadnej mierze wiążące dla organu prowadzącego postępowanie względem podatnika. Dowody tego rodzaju mają moc dowodową równą innym środkom dowodowym oraz podlegają regułom swobodnej oceny dowodów. W tezie 43 uzasadnienia wyroku Trybunał zwrócił uwagę, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem zasada poszanowania prawa do obrony nie ma bezwzględnego charakteru, lecz może podlegać ograniczeniom, pod warunkiem, że ograniczenia te rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego zamierzonym przez dany przepis i nie stanowią z punktu widzenia realizowanego celu nieproporcjonalnej oraz niedopuszczalnej ingerencji w samą istotę zagwarantowanych w ten sposób praw. W tezie 55 uzasadnienia wyroku Trybunał Sprawiedliwości sprecyzował, że zasada poszanowania prawa do obrony nie jest prerogatywą absolutną, ale może być ograniczana. W ramach procedury kontroli podatkowej takie ograniczenia ustanowione w uregulowaniu krajowym mogą w szczególności mieć na celu ochronę wymogów poufności lub tajemnicy zawodowej (wyrok C-298/16 pkt 36), a także, życia prywatnego osób trzecich, dotyczących ich danych osobowych lub skuteczności działania represyjnego, dla których zagrożenie może stanowić dostęp do niektórych informacji i niektórych dokumentów. Powyższe ograniczenia wskazują wprost na konieczność wyłączenia dostępu strony do dokumentów zawierających informacje niejawne w tym objęte tajemnicą skarbową. Ze względu na interes publiczny organ podatkowy może odmówić stronie wglądu do dokumentów, gdy zawierają one dane osobowe innych podmiotów i osób niebędących stroną postępowania. Czynny udział strony w postępowaniu podatkowym nie oznacza dostępu do informacji o podmiotach i osobach niebędących stroną postępowania (wyrok NSA z dnia 12.09.2017 r., sygn. akt II FSK 2302/15). Biorąc powyższe pod uwagę w ocenie Sądu postępowania podatkowe prowadzone w niniejszej sprawie, w żaden sposób nie naruszyły też zawartych w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej C-189/18. Dodatkowo należy zaznaczyć, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od lipca do października 2014 r, podlegała badaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku i Naczelny Sąd Administracyjny w związku z zarzutem jej wydania bez podstawy prawnej. Kontroli Sądu poddana została decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W wyroku o sygn. akt I SA/Bk 305/18 WSA w Białymstoku wskazując, że przesłanka nieważnościowa w postaci "braku podstawy prawnej" oznaczająca, że decyzja nie znajduje odzwierciedlenia w obowiązującym systemie prawa i nie ma poparcia w obowiązujących przepisach ustawowych lub aktach wykonawczych w przypadku decyzji ostatecznej nie zachodzi. WSA w Białymstoku stwierdził, że organ zasadnie ustalił łańcuch podmiotów wystawiających faktury, które tworzyły pozory transakcji handlowych, gdzie prawdziwym celem było wyłudzenie zwrotu podatku VAT. Spółka była ostatnim krajowym ogniwem łańcucha podmiotów uczestniczących w procederze fikcyjnego obrotu towarem. Jak stwierdzono faktury VAT nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji dokonanych pomiędzy wskazanymi w nich podmiotami. W decyzji organ podatkowy słusznie zastosował zatem art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1 lit a) oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Reasumując, w opinii Sądu w Białymstoku podniesione w skardze zarzuty są nieuzasadnione. Zasadną wydaje się ocena, że w toku postępowania wznowieniowego Strona w istocie oczekiwała przeprowadzenia czynności prowadzących do kolejnego merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej już decyzją ostateczną, co stoi w sprzeczności z zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Postępowanie wznowieniowe oparte o przesłankę z art. 240 § 1 pkt 11 ustawy Ordynacja podatkowa nie ma na celu na nowo ustalanie stanu faktycznego w sprawie. To postępowanie ogranicza się jedynie do badania wpływu orzeczenia TSUE na ustalony już w ostatecznych decyzjach stan faktyczny Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji orzeczenia..
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI