I SA/Bk 241/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2024-10-23
NSApodatkoweŚredniawsa
rolnictwodofinansowanienawozypłatności bezpośrednieARiMRpomoc finansowaterminyforma elektronicznadostępność cyfrowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika na odmowę przyznania dofinansowania do zakupu nawozów, uznając, że nie spełnił on kluczowego warunku złożenia wniosku o płatności bezpośrednie w wymaganym terminie i formie elektronicznej, mimo zaoferowanej pomocy technicznej.

Rolnik złożył wniosek o dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych, jednak organ odmówił przyznania pomocy, wskazując na niespełnienie warunku złożenia wniosku o płatności bezpośrednie w terminie i formie elektronicznej. Rolnik argumentował, że nie może korzystać z komputera ze względów zdrowotnych i kwestionował zgodność przepisów z Konstytucją. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że organ prawidłowo zastosował przepisy, a skarżącemu zaoferowano pomoc techniczną w złożeniu wniosku elektronicznego, z której nie skorzystał.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych dla rolnika J. B. Kluczowym warunkiem przyznania pomocy, wynikającym z § 13zx ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów, było złożenie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich przed złożeniem wniosku o dofinansowanie nawozów. Rolnik złożył wniosek o dofinansowanie 28 czerwca 2023 r., jednak do tego dnia nie złożył skutecznie wniosku o płatności bezpośrednie. Dodatkowo, zgodnie z art. 17 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej, wniosek o pomoc składa się za pomocą systemu teleinformatycznego. Rolnik podnosił, że nie może korzystać z komputera ze względów zdrowotnych i kwestionował zgodność przepisów z Konstytucją RP, argumentując, że przepisy uzależniające przyjęcie podania od formy elektronicznej naruszają prawo do ochrony zdrowia i wolność. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo zastosował przepisy prawa. Sąd podkreślił, że skarżącemu zaoferowano pomoc techniczną w wypełnieniu wniosku elektronicznego w Biurze Powiatowym ARiMR, z której jednak nie skorzystał. Sąd odrzucił również argumenty dotyczące niezgodności przepisów z Konstytucją, wskazując, że organ działał w granicach prawa krajowego, a skarżący miał możliwość skorzystania z alternatywnych form pomocy. Sąd zauważył również, że skarżący w rzeczywistości sprawnie korzysta z urządzeń elektronicznych, co podważa jego twierdzenia o niemożności ich używania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa jest zasadna, ponieważ złożenie wniosku o płatności bezpośrednie jest warunkiem koniecznym do przyznania dofinansowania do zakupu nawozów, a skarżący nie spełnił tego warunku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że złożenie wniosku o płatności bezpośrednie w terminie i formie elektronicznej jest podstawowym warunkiem przyznania pomocy finansowej na zakup nawozów. Rolnik nie spełnił tego wymogu, mimo zaoferowania mu pomocy technicznej w Biurze Powiatowym ARiMR.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

Dz.U. 2015 poz. 187 art. 13zx § ust. 1 pkt 4 i ust. 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Złożenie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich jest podstawowym warunkiem przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu nawozów.

Dz. U. z 2024 r. poz. 261

Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

Określa zasady przyznawania płatności bezpośrednich, w tym wymóg złożenia wniosku za pomocą systemu teleinformatycznego.

Pomocnicze

Dz. U. z 2022 r. poz. 2240 art. 6

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami

Określa minimalne wymagania zapewnienia dostępności, w tym cyfrowej i informacyjno-komunikacyjnej.

Dz. U. z 2019 r. poz. 848 art. 7

Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych

Reguluje dostęp alternatywny w przypadku braku możliwości zapewnienia dostępności cyfrowej.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi.

Konstytucja RP art. 68 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do ochrony zdrowia.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 2 zdanie drugie

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakaz zmuszania do zachowania nienakazanego przez ustawę.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niespełnienie przez skarżącego warunku złożenia wniosku o płatności bezpośrednie w terminie i formie elektronicznej. Zaoferowanie skarżącemu pomocy technicznej w złożeniu wniosku elektronicznego.

Odrzucone argumenty

Niezgodność przepisów uzależniających przyjęcie wniosku od formy elektronicznej z Konstytucją RP. Naruszenie prawa do ochrony zdrowia i wolności. Niewłaściwe zastosowanie dyrektyw unijnych zamiast przepisów krajowych.

Godne uwagi sformułowania

Złożenie niepodpisanego wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na 2023 r. w formie papierowej na formularzu z 2020 r., w aktualnym stanie prawnym, zdaniem Dyrektora, nie może być uznane za jego skuteczne złożenie. Skarżący jawi się jako osoba doskonale obsługująca komputer i sprawnie korzystająca z jego funkcji, pomimo że tak naprawdę w niewielu przypadkach – wbrew twierdzeniom skarżącego – istnieje konieczność składania pism, czy wniosków w formie elektronicznej. Wobec powyższego sąd uznał, że skarżącemu zostało zaoferowane wsparcie, z którego jednak nie chciał skorzystać.

Skład orzekający

Dariusz Marian Zalewski

przewodniczący sprawozdawca

Justyna Siemieniako

przewodniczący

Marcin Kojło

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminu i formy składania wniosków o płatności bezpośrednie oraz dofinansowania, a także kwestii dostępności cyfrowej dla osób ze szczególnymi potrzebami w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących dofinansowania zakupu nawozów w konkretnym okresie i programie wsparcia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje konflikt między wymogami formalnymi procedur administracyjnych (forma elektroniczna, terminy) a indywidualnymi potrzebami i możliwościami obywateli, w tym osób z niepełnosprawnościami. Pokazuje również, jak sądy interpretują przepisy o dostępności.

Rolnik przegrał sprawę o dofinansowanie nawozów. Kluczowy był brak wniosku w terminie i formie elektronicznej, mimo problemów zdrowotnych.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bk 241/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-10-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 187
art. 13zx ust. 1 pkt 4 i ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 października 2024 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 17 maja 2024 r., nr 9010-00000000999/24 w przedmiocie odmowy przyznania płatności finansowej na dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez oddala skargę.
Uzasadnienie
I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
1. J. B. (dalej: "skarżący") w dniu 28 czerwca 2023 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Sokółce wniosek o udzielenie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 31 marca 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez wraz z załącznikami.
2. Postanowieniem z dnia 12 września 2023 r. nr BP198.8110.3.2023.IR/PO Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Sokółce odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez.
3. Po rozpoznaniu zażalenia, Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży, postanowieniem z 9 października 2023 r. nr 9010-00000010478/23 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
4. Decyzją z 4 kwietnia 2024 r. nr 0198-00000045501/24 Kierownik odmówił przyznania wnioskowanej pomocy finansowej.
5. Po rozpoznaniu odwołania, decyzją nr 9010-00000000999/24 z 17 maja 2024 r. Dyrektor utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, powołując się na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187, ze zm., dalej: "rozporządzenie RM"), że wniosek o udzielenie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 31 marca 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Sokółce w dniu 28 czerwca 2023 r. Do tego dnia wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich nie został złożony. Jak wynika natomiast z przepisów rozporządzenia, jednym z podstawowych warunków przyznania pomocy jest złożenie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r. poz. 261, dalej: "ustawa"), przed złożeniem przedmiotowego wniosku. Warunek ten nie został spełniony i przedmiotowa płatność nie może być przyznana. W związku z powyższym, decyzja o odmowie przyznania płatności jest decyzją prawidłową.
Odnosząc się do złożonego odwołania organ odwoławczy stwierdził, że nie zawiera wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie. Zebrany materiał dowodowy został oceniony prawidłowo, uwzględniając znaczenie i wartość poszczególnych dokumentów zgromadzonych w sprawie. Wydając decyzję organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie, a także wskazał na przepisy prawa, które miały zastosowanie i które były podstawą wydania rozstrzygnięcia.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. § 13zx rozporządzenia RM organ odwoławczy uznał go za niezasadny wskazując, że sposób wyliczenia kwoty wskazany jest w ust. 7 § 13zx rozporządzenia RM, którego wynika, że niezbędnym elementem wyliczenia kwoty pomocy jest powierzchnia upraw deklarowana w danym roku. Dlatego też wymogiem przyznania pomocy jest skuteczne złożenie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich.
Niezasadny jest, w ocenie Dyrektora, również zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że wnioskodawca nie złożył wniosku o płatności w 2023 r., gdy taki wniosek został złożony w formie papierowej. Zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r., poz. 261), wniosek o przyznanie pomocy, zmianę tego wniosku lub jego wycofanie składa się za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji w sposób określony w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Złożenie niepodpisanego wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na 2023 r. w formie papierowej na formularzu z 2020 r., w aktualnym stanie prawnym, zdaniem Dyrektora, nie może być uznane za jego skuteczne złożenie. Od 2023 roku stan prawny, a co za tym idzie - zasady i rodzaje przyznawanych płatności bezpośrednich - zmieniły się kardynalnie.
Za niezasadny Dyrektor uznał nadto zarzut tzw. nowego dowodu w postaci dołączonych do odwołania dokumentów z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Dołączone dokumenty nie mają znaczenia w rozpatrywanej sprawie.
Jako niezasadny jawi się w ocenie organu odwoławczego także wniosek o zobowiązanie Kierownika Biura Powiatowego w Sokółce do naprawienia szkody spowodowanej bezczynnością przez wydanie decyzji ustalającej wysokość szkody spowodowanej bezczynnością i utrudnieniem spełnienia wymogów formalnych. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a bezczynność Kierownika Biura Powiatowego w Sokółce w przedmiotowej sprawie nie została stwierdzona przez właściwe organy.
Reasumując Dyrektor stwierdził, że decyzja Kierownika o odmowie przyznania pomocy jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.
6. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości zarzucił, że:
1) jest niezgodna z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP (prawo do ochrony zdrowia) i art. 31 ust. 2 zdanie drugie Konstytucji RP (zakaz zmuszania do zachowania nienakazanego przez ustawę), albowiem faktem powszechnie wiadomym jest, że komputer wywiera negatywny wpływ na zdrowie człowieka (wzrok), a zatem nie może być przepisów uzależniających przyjęcie podania od złożenia go w formie elektronicznej. W rzeczywistości więc organ powołuje się na psychologiczne definicje perswazyjne zmuszające do określonego zachowania, pod rygorem życia w głodzie i niedostatku;
2) jest oparta na przepisach niezgodnych z art. 68 ust. 1 i art. 31 ust. 2 zdanie drugie Konstytucji RP albowiem dyrektywy unijne nie mają w Polsce rangi ustawy i należy, w sytuacji gdy beneficjent nie jest w stanie spełnić dyrektyw unijnych, zastosować przepisy szczególne wsparcia krajowego.
Mając na względzie tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie od organu zwrotu kosztów procesu.
7. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o jej oddalenie.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.
2. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
4. Meritum sprawy dotyczy odmowy przyznania skarżącemu pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od 16 maja 2022 r. do dnia 31 marca 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez.
5. Zgodnie z § 13zx ust. 1 rozporządzenia RM, w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472, 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy, 4) który w 2023 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 412) - na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu nawozami lub sprzedaży nawozów.
Pomoc, o której mowa w ust. 1 jest przyznawana: 1) na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej; 2) w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 7 i 8. Wniosek, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, składa się raz do dnia 31 lipca 2023 r. W przypadku złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, po dniu 31 lipca 2023 r., nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy, o której mowa w ust. 1.
Jednym z podstawowych warunków przyznania pomocy jest złożenie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 przed złożeniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył przedmiotowy wniosek 28 czerwca 2023 r., przy czym do tego dnia nie wpłynął do organu wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Tym samym nie został spełniony jeden z podstawowych warunków przyznania pomocy, o którym mowa w § 13zx ust. 1 pkt 4 rozporządzenia RM.
Zgodnie z art. 17 ustawy, wniosek o przyznanie pomocy, zmianę tego wniosku lub jego wycofanie składa się za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji w sposób określony w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
6. Skarżący w toku postępowania konsekwentnie prezentuje stanowisko, że nie jest w stanie złożyć wniosku w wersji elektronicznej, a przy tym nie może - ze względu na stan zdrowia - skorzystać z pomocy technicznej zapewnionej przez Biuro Powiatowe ARiMR. Zdaniem skarżącego, obowiązkiem organu było dostarczenie formularzy papierowych i przeniesienie danych z tych formularzy do wersji elektronicznej. Jak wskazuje w skardze, formułując zarzut naruszenia art.68 ust. 1 i art. 31 ust.2 zdanie drugie. Konstytucji RP, skarżący nie korzysta z komputera i telefonu w pracy codziennej. W jego ocenie komputer wywiera negatywny wpływ na zdrowie człowieka (wzrok), a zatem nie może być przepisów uzależniających przyjęcie podania od złożenia go w formie elektronicznej.
Zdaniem skarżącego dyrektywy unijne nie mają w Polsce rangi ustawy i należy, w sytuacji gdy beneficjent nie jest w stanie spełnić tych dyrektyw, zastosować przepisy szczególne wsparcia krajowego. W tej sytuacji odmowę przyznania płatności i dofinansowania do zakupu nawozów, jako opartą na fakcie niemożności sprostania warunkom narzuconym przez państwo z przyczyn niezależnych od strony należy uznać za niezgodną ze wskazanym normami prawnymi Konstytucji RP i wykładnią celowościową przepisów. Powyższe było bezpośrednią przyczyną niemożności spełnienia jednego z warunków formalnych wnioskowanej pomocy finansowej.
Należy w tym miejscu wskazać, że art. 6 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. z 2022 r. poz. 2240 ze zm.) wskazuje minimalne wymagania służące zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, w tym w zakresie dostępności cyfrowej - wymagania określone w ustawie z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (pkt 2) oraz w zakresie dostępności informacyjno-komunikacyjnej. Art. 7 ustawy reguluje zaś tzw. dostęp alternatywny i wynika z niego, że w indywidualnym przypadku, jeżeli podmiot publiczny nie jest w stanie, w szczególności ze względów technicznych lub prawnych, zapewnić dostępności osobie ze szczególnymi potrzebami w zakresie, o którym mowa w art. 6 pkt 1 i 3, podmiot ten jest obowiązany zapewnić takiej osobie dostęp alternatywny (ust. 1). Dostęp alternatywny, o którym mowa w ust. 1, polega w szczególności na: 1) zapewnieniu osobie ze szczególnymi potrzebami wsparcia innej osoby lub 2) zapewnieniu wsparcia technicznego osobie ze szczególnymi potrzebami, w tym z wykorzystaniem nowoczesnych technologii, lub 3) wprowadzeniu takiej organizacji podmiotu publicznego, która umożliwi realizację potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami, w niezbędnym zakresie dla tych osób (ust. 2). W przypadku braku możliwości zapewnienia osobie ze szczególnymi potrzebami dostępności w zakresie, o którym mowa w art. 6 pkt 2, zastosowanie mają przepisy art. 7 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (ust. 3).
Z kolei art. 7 ust. 1 ustawy o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 848 ze zm.) stanowi, że w przypadku gdy podmiot publiczny nie jest w stanie zapewnić dostępności cyfrowej elementu strony internetowej lub aplikacji mobilnej, zapewnia alternatywny sposób dostępu do tego elementu. Ten alternatywny sposób dostępu polega w szczególności na zapewnieniu kontaktu telefonicznego, korespondencyjnego, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, o których mowa w art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344), lub za pomocą tłumacza języka migowego, lub tłumacza-przewodnika, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz. U. z 2023 r. poz. 20), jeżeli podmiot publiczny udostępnia taką możliwość (ust. 2).
W opinii składu orzekającego analiza akt administracyjnych oraz okoliczności sprawy pozwalają na stwierdzenie, że organ nie naruszył powyższych przepisów. Z pisma Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Sokółce z 17 kwietnia 2023 r. skierowanego do skarżącego wynika, że rolnicy, którzy nie mają komputerów, mogą liczyć na niezbędną pomoc techniczną pracowników biura. W placówce jest przygotowane specjalne stanowisko komputerowe, by można było wysłać wniosek, a wsparciem w kwestiach technicznych służy oddelegowany pracownik biura. Sąd pragnie również wyjaśnić skarżącemu, że Biuro Powiatowe ARiMR w Sokółce, jako organ administracji publicznej, nie może udzielać czynnej pomocy przy wypełnianiu wniosków w zakresie postępowań, które będą zakończone rozstrzygnięciem należącym do kompetencji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR – udzielanie takiego wsparcia oznaczałoby, że to w istocie organ administracji publicznej, a nie strona, decyduje o zakresie postępowania administracyjnego. Kierownik podkreślił, że rolnicy, którzy z różnych przyczyn nie poradzą sobie z wypełnieniem e-wniosków, mogą liczyć na pomoc pracowników biura; w placówce przygotowane jest specjalne stanowisko komputerowe, by można było wysłać wniosek, a wsparciem w kwestiach technicznych służy oddelegowany pracownik biura. Wobec powyższego sąd uznał, że skarżącemu zostało zaoferowane wsparcie, z którego jednak nie chciał skorzystać.
Wobec powyższego sąd podziela zapatrywanie organu, że złożenie niepodpisanego wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na 2023 r. w formie papierowej na formularzu z 2020 r., w aktualnym stanie prawnym nie może być uznane za skuteczne złożenie. Od 2023 roku stan prawny, a co za tym idzie - również zasady i rodzaje przyznawanych płatności bezpośrednich zmieniły się diametralnie, a skarżący, wnioskując o przyznanie płatności, powinien te zasady znać i się do nich stosować.
Zdaniem sądu trudno poszukiwać w działaniu organu naruszenia przepisów (zasad) postępowania, a wobec zarzutów skargi – także przepisów Konstytucji RP, mówiących m.in., że każdy ma prawo do ochrony zdrowia (art. 68), władze publiczne udzielają osobom niepełnosprawnym pomocy m.in. w komunikacji społecznej (art. 69), a prawo do komunikacji ma swoje oparcie w konstytucyjnej godności człowieka stanowiącej źródło wolności i praw człowieka i obywatela (art. 30), zasadzie równego traktowania i niedyskryminacji (art. 32) oraz zasadzie wolności (art, 32). Wymaga jednak podkreślenia, że tak jak organ działa na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), tak i skarżącego, występującego przed organem jako wnioskodawca, obowiązują szczególne przepisy, zasady. Skoro więc skarżący legitymował się jako osoba niepełnosprawna i potrzebująca pomocy przy złożeniu e-wniosku, to adekwatna do jego żądania pomoc została mu zaproponowana. Z takiej pomocy skarżący jednak nie skorzystał, co w sprawie jest bezsporne.
Odnosząc się do motywacji skarżącego, na jaką wskazywał we wniesionej skardze, a mianowicie obawa przed negatywnym wpływem komputerów na zdrowie, sąd pragnie zauważyć, że skarżący nie wydaje się osobą, która stroni od urządzeń elektronicznych. Wszystkie pisma, jakie skarżący składał w przedmiotowej sprawie, co wynika bezpośrednio z lektury akt administracyjnych i sądowych, zostały przez niego przygotowane na komputerze. Skarżący często koresponduje też z sądem mailowo, składając różnego rodzaju wnioski (jak np. w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 152/24). Wobec powyższego trudno przyjąć za wiarygodne twierdzenia skarżącego, jakoby stronił on od urządzeń elektronicznych z uwagi na ich szkodliwy wpływ na zdrowie. Wręcz przeciwnie – skarżący jawi się jako osoba doskonale obsługująca komputer i sprawnie korzystająca z jego funkcji, pomimo że tak naprawdę w niewielu przypadkach – wbrew twierdzeniom skarżącego – istnieje konieczność składania pism, czy wniosków w formie elektronicznej. Niezależnie jednak od tego, wnioskodawca nie mógł oczekiwać od pracowników urzędu obsługującego organ, że wypełnią za niego wniosek elektroniczny, pomimo złożonych przez skarżącego oświadczeń o wyrażeniu zgody na użycie jego danych logowania. Takie działanie – czynna pomoc przy wypełnieniu wniosku - stanowiłoby zdecydowanie przekroczenie granic pomocy technicznej.
Należy również wskazać, że decyzją z 28 lutego 2024 r. nr 0-10.432.1.2024 Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych umorzył postępowanie skargowe na brak dostępności zainicjowane przez skarżącego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w 2023 r. można było złożyć w terminie do 25 lipca 2023 r. Obecnie, wobec przekroczenia ww. terminu, postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
Wypada zaznaczyć, że istotnie wyrok WSA w Białymstoku z 16 grudnia 2022 r., I SAB/Bk 9/22, oddalający skargę na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Sokółce w przedmiocie żądania wypełnienia wniosku o przyznanie płatności na rok 2022 został uchylony orzeczeniem NSA z 5 lipca 2023 r., I GSK 381/23. Przyczyną wyeliminowania wyroku pierwszej instancji były względy procesowe związane z wadliwością uzasadnienia wyroku. Rozpoznając sprawę ponownie, WSA w Białymstoku wyrokiem z 27 września 2023 r., I SAB/Bk 4/23, po raz kolejny oddalił skargę, stwierdzając brak bezczynności organu. Choć kwestia ta była przedmiotem oceny w odrębnym postępowaniu sądowoadministracyjnym, to w odpowiedzi na podniesiony w skardze zarzut, a także ogólny związek ze sposobem procedowania przez organ – który miał bezpośredni wpływ na wydane rozstrzygnięcie – skład orzekający uznał za zasadne odniesienie się do tej kwestii, rozważając ją pod innym kątem, niż ma to miejsce w przypadku postępowań ze skargi na bezczynność. Niezależnie jednak od tego, skład orzekający całkowicie popiera argumentację sądu wyrażoną w sprawie I SAB/Bk 4/23, uznając ją za kompleksową i stanowiącą dodatkowe wzmocnienie stanowiska także w sprawie niniejszej.
7. Odnosząc się do podnoszonego przez stronę zarzutu bezpośredniego stosowania dyrektywy unijnej należy wyjaśnić skarżącemu, że organy prowadziły postępowanie poruszając się w granicach przepisów krajowych, tj. ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Nie stosowały, wbrew twierdzeniom autora skargi, bezpośrednio dyrektyw unijnych, lecz bazowały na przepisach krajowych, które zostały prawidłowo zaimplementowane do przepisów krajowych.
8. Dlatego też sąd za nieuzasadnione uznał zarzuty skargi. Skarżący do dnia złożenia wniosku o dofinansowanie zakupu nawozów nie złożył skutecznego wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W zakresie procedowania dotyczącego wniosku organ nie dopuścił się naruszeń przepisów procesowych, proponując skarżącemu – dopuszczalną przez przepisy – pomoc w złożeniu wniosku, z której jednak z własnej woli nie skorzystał. W sprawie nie było przy tym podstaw do wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku, gdyż wniosek o dofinansowanie zakupu nawozów był kompletny.
9. Z uwagi na powyższe orzeczono o oddaleniu skargi w myśl art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI